Nga El Salvadori në Rusi, Islandë dhe Siri, gratë po kundërshtojnë ngritjen e forcave regresive. Le ta mbështesim luftën e tyre 

Nga Rahila Gupta*

Në vitin 2025, bota që ishte hapur nga gratë shpesh është dukur sikur po mbyllet. Forcat që qëndrojnë pas tërheqjes së të drejtës së abortit në SHBA-në e Donald Trump po përpiqen të bëjnë të njëjtën gjë edhe në Mbretërinë e Bashkuar. Në Afganistan, talebanët kanë intensifikuar sulmet ndaj grave dhe vajzave. Dhuna seksuale është e përhapur në Haiti dhe në Republikën Demokratike të Kongos. Në Meksikë, madje as presidentja nuk është e sigurt nga sulmi seksual. Duket sikur po ndodh një “rigjallërim” i çoroditur i patriarkatit.

Do të të falej po të mendoje se, në mbarë botën, të drejtat e grave po betonizohen. Por gjatë hulumtimit për librin tonë Planet Patriarchy, Beatrix Campbell dhe unë pamë rezistencën e grave të shpërthente si filiza të gjelbër që çajnë përmes çarjeve. Në El Salvador, gratë mund të dënohen me 30–50 vjet burg për aborte spontane që interpretohen si aborte të qëllimshme. Megjithatë, feministet kanë arritur të lirojnë të gjitha 72 gratë që ishin burgosur për këtë, duke përdorur strategji novatore penale dhe ligjore. Në Rusi, feministet kanë filluar të mbajnë shirita blu dhe të verdhë, ngjyrat e flamurit ukrainas, për të shprehur solidaritetin e tyre kundër luftës.

Historia që vjen nga Islanda është edhe më shpresëdhënëse, pasi rrëzon supozimet tona për kushtet në të cilat lulëzon feminizmi. Pozicioni i lavdëruar i vendit në krye të renditjes së Forumit Ekonomik Botëror për barazinë gjinore u arrit kryesisht nën qeveri konservatore gjatë 50 viteve të fundit, ndërsa qeveritë socialdemokrate ishin në pushtet vetëm për pesë vjet. Prania e grave në sindikata ka qenë pjesërisht përgjegjëse për këto arritje – më shumë se 90% e fuqisë punëtore është e sindikalizuar, rreth gjysma e anëtarëve janë gra dhe ka një numër gjithnjë në rritje grash në role drejtuese.

Greva e grave në Islandë në vitin 1975, në të cilën morën pjesë 90% e grave të vendit, e paralizoi vendin për një ditë të tërë, duke frymëzuar gra në mbarë botën të vepronin njësoj dhe duke treguar se sa e domosdoshme është puna e paguar dhe e papaguar e grave. Vitin pasues, Islanda miratoi një ligj që garantonte barazinë gjinore. Këtë vit, rreth 50,000 njerëz morën pjesë në përkujtimet e 50-vjetorit të grevës, sepse edhe Islanda ka ndier valët globale të mizogjinisë që përplasen në brigjet e saj.

Ka shumë për të mësuar dhe zbatuar nga politikat e Islandës për lejen prindërore dhe pagën e barabartë. Punëdhënësit janë të detyruar të dëshmojnë se zbatojnë politikën e pagës së barabartë për punë me vlerë të barabartë. Ndërsa shumë është arritur, shumë mbetet ende për t’u bërë: pagat për orë janë pothuajse të barabarta, por të ardhurat gjatë gjithë jetës zbulojnë pabarazi të pagave të shkaktuara nga “dënimi” i amësisë dhe nga ndarja e pabarabartë e punës, kohës dhe pushtetit. Shkallët e dhunës seksuale ndaj grave mbeten gjithashtu të larta.

Përparimi më frymëzues në të drejtat e grave – në fakt, një revolucion i grave – po ndodh në vendin më të pamendueshëm. I goditur nga lufta me forca islamiste autoritare që nga viti 2012, Administrata Autonome Demokratike e Sirisë Veriore dhe Lindore (e njohur gjerësisht si Rojava) tani zë pothuajse një të tretën e Sirisë. Shumë nga paragjykimet e mia u shkatërruan kur vizitova Rojavën: lufta është momenti klasik kur të gjitha të drejtat pezullohen ose gërryhen. Kush mendon për rëndësinë e barazisë gjinore, për përfshirjen racore apo për demokracinë e drejtpërdrejtë gjatë luftës? A nuk kishte dështuar pranvera arabe? Por po të mos ishte pranvera arabe, nuk do të kishte pasur një vakum pushteti në verilindje, që u dha mundësi kurdëve të realizonin një revolucion pa gjak kundër presidentit Bashar al-Assad, i cili ishte i zënë me shtypjen e rebelimit në Sirinë jugore. Gjakderdhja do të vinte më vonë, në vitin 2014, kur Shteti Islamik sulmoi, pjesërisht për të pushtuar territor dhe pjesërisht për të forcuar eksperimentin e vet me një formë mesjetare të patriarkatit, një pasqyrë e errët e lirive të grave në Rojava.

Rojava është një eksperiment i demokracisë së drejtpërdrejtë nga baza. Komunat e lagjeve me deri në 300 banorë zgjedhin një burrë dhe një grua sipas rregullit të bashkëkryesimit për t’i përfaqësuar në këshillin e qytetit, i cili nga ana e tij zgjedh anëtarë në nivelin urban, dhe kështu me radhë deri sa përfaqësohen në këshillin popullor pothuajse kombëtar. Komuna zgjedh anëtarë të komiteteve të specializuara si shëndetësia, arsimi, shërbimet ose zgjidhja e konflikteve, me përfaqësim të barabartë të burrave dhe grave dhe të udhëhequra nga bashkëkryetarë. Paralelisht me këtë strukturë, gjeta një strukturë vetëm për gratë me komitetet e veta dhe me të drejtën e vetos ndaj çdo politike që ndikon në të drejtat e grave.

Gratë e Rojavës i kanë lidhur ngjyrat e tyre me sekularizmin, duke njohur ndikimin shkatërrues të fesë mbi liritë e grave. Ato kanë shpërbërë këshillat e sheriatit (ndryshe nga Mbretëria e Bashkuar), kanë ndaluar martesat e fëmijëve, poligaminë dhe pajën, kanë kriminalizuar vrasjet për “nder”, kanë futur martesat civile dhe u kanë dhënë grave të drejta të barabarta për trashëgiminë dhe kujdestarinë e fëmijëve të tyre, pavarësisht statusit martesor.

Ajo botë tjetër që ne e dëshirojmë është këtu. Por po bombardohet nga Turqia – së cilës Mbretëria e Bashkuar i shet armë – e kërcënuar nga një shoqëri vërtet demokratike në pragun e saj. Rojava është gjithashtu në rrezik nga impulsi centralizues i udhëheqësit të ri të Sirisë, Ahmed al-Sharaa, qeveria e bazuar në sheriat e të cilit do të shënonte fundin e barazisë. Mbijetesa e Rojavës, qoftë edhe si ide, varet nga gratë në mbarë botën që të krijojnë asamble grash në çdo hapësirë qytetare që kanë në dispozicion, për të ndërtuar fuqinë e tyre demokratike dhe për t’u bërë një forcë ndryshimi. Duhet të bëjmë gjithçka që mundemi për ta stabilizuar këtë flakë të dridhshme, e cila mund të ndriçojë rrugën drejt së ardhmes sonë.

*Rahila Gupta është aktiviste feministe antiraciste dhe bashkautore, së bashku me Beatrix Campbell, e librit Planet Patriarchy

Nga ky fillim-viti hyn në fuqi vendimi i qeverisë shqiptare për rritjen e pensioneve nëpërmjet bonuseve mujore, një masë që synon përmirësimin e kushteve të jetesës për pensionistët në të gjithë vendin.

Kjo skemë e re, që nuk ishte aplikuar më parë, është pjesë e angazhimit të qeverisë për të rritur gradualisht pensionin minimal dhe mesatar në vend, duke siguruar mbështetje më të madhe për qytetarët që mbështeten tek të ardhurat nga pensionet.

Sipas vendimit, përfituesit do të marrin shtesa mujore të ndryshme sipas kategorive:

Pensionet e qytetit: +1.800 lekë/muaj

Pensionet urbane të pjesshme: +800 lekë/muaj

Pensionet rurale: +1.000 lekë/muaj

Pensionet familjare: +700 lekë/muaj

Pensionet e invaliditetit: +600 lekë/muaj

Kjo rritje e përmuajshme ka për qëllim që, brenda disa viteve, të arrihet pensioni minimal prej 20 mijë lekësh dhe pensioni mesatar në qytet 40 mijë lekë.

Për shembull, një pensionist që aktualisht merr 27 mijë lekë në muaj do të arrijë të marrë 40 mijë lekë në vitin 2029. Ndërsa për pensionet rurale të dalë nga kontributet, një individ që sot merr 11 mijë lekë do të ketë pension mujor 18 mijë lekë pas katër vitesh.

Sot, përfitues nga skema e kontributeve shoqërore janë rreth 730 mijë individë dhe numri i tyre rritet çdo vit me 15 mijë pensionistë të rinj. Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit ka bërë me dije se gjatë vitit 2026 pritet një reformë e thellë e sistemit të pensioneve, me qëllim rritjen e qëndrueshmërisë financiare të skemës dhe përmirësimin e përfitimit për qytetarët.

Ekspertët vlerësojnë se kjo masë, e kombinuar me bonuset mujore, përfaqëson një përpjekje të dukshme për të mbështetur pensionistët më të prekur nga kushtet e këqija dhe për të krijuar një sistem më të drejtë dhe të qëndrueshëm, duke adresuar një pjesë të sfidave ekonomike, me të cilat ata përballen në jetën e përditshme./KM

Bullgaria zyrtarisht miratoi euron si monedhën e saj më 1 janar 2026, duke u bërë anëtari i 21-të i eurozonës dhe duke shënuar një hap historik në integrimin e saj në kuadrin ekonomik të Bashkimit Evropian.

Që nga minuta e parë e vitit të ri, kartëmonedhat dhe monedhat euro filluan të qarkullonin në të gjithë vendin, ndërsa Banka Kombëtare Bullgare iu bashkua Eurosistemit, duke i përshtatur operacionet monetare lokale me ato të zonës më të gjerë të euros. Ky veprim vjen pas viteve të reformave ekonomike dhe pajtueshmërisë me kriteret e konvergjencës së BE-së, duke demonstruar angazhimin e Bullgarisë ndaj disiplinës fiskale dhe stabilitetit.

Gjatë gjithë janarit 2026, si levi ashtu edhe euro mbeten mjet ligjor pagese, duke u lejuar konsumatorëve dhe bizneseve të përdorin secilën monedhë në transaksionet me para në dorë. Duke filluar nga 1 shkurti, euro do të bëhet mjeti i vetëm ligjor pagese, megjithëse kartëmonedhat dhe monedhat levi bullgare mund të shkëmbehen ende për një kohë të pacaktuar në Bankën Kombëtare Bullgare pa pagesë.

Bankat komerciale dhe disa zyra postare do të ofrojnë konvertim falas deri më 30 qershor, pas së cilës mund të aplikohet një tarifë e vogël. Kursi zyrtar i konvertimit është fiksuar në 1 euro të barabartë me 1.95583 leva, duke reflektuar sistemin e gjatë të bordit të monedhës së Bullgarisë.

Monedha 1-euroshe bullgare

Monedhat e reja euro të Bullgarisë festojnë trashëgiminë kombëtare, duke u përputhur me standardet e përbashkëta të monedhës euro. Monedha prej 2 eurosh paraqet Shën Paisin e Hilendarit, një figurë kyçe në ringjalljen kombëtare bullgare, ndërsa monedha prej 1 eurosh përshkruan Shën Ivanin e Rilës, eremitin e parë bullgar dhe themeluesin e Manastirit të Rilës. Monedhat prej 50 centësh tregojnë Kalorësin e Madarës, një gdhendje shkëmbore mesjetare të hershme dhe simbol të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Të gjitha monedhat përfshijnë emrin e vendit (Bullgari) në cirilik, duke theksuar identitetin e Bullgarisë brenda monedhës së përbashkët evropiane./KM

Radhë të gjata trafiku janë raportuar në autostradën Tiranë-Elbasan, në vendin e njohur si rrethrrotullimi i Bradasheshit, zonë kjo thuajse gjithmonë problematike.

Sipas informacioneve, radha e makinave në trafik është kilometrike.

Trafiku në këtë aks është prezent në çdo sezon si veror ashtu dhe dimëror dhe si pasojë është kthyer në një makth për të gjithë udhëtarët të cilët mbeten për orë të tëra të bllokuar në këtë pikë, në trafik./KM

Një publikim i fundit në revistën “Journal of Herbal Medicine” tregon se ekstrakti i gjetheve të dafinës, kur përdoret në formën e çajit, mund të ndihmojë në qetësimin e stomakut dhe uljen e inflamacionit të lehtë.

Specialistët theksojnë se efekti vjen nga përbërjet antioksiduese dhe vajrat esencialë që përmban bima. Megjithatë, theksohet se pacientët me probleme kronike duhet të konsultohen me mjekun përpara përdorimit./KM

Një 36-vjeçar, i identifikuar me inicialet B.P. është proceduar pasi dyshohet se, nëpërmjet mashtrimit se do t’i blinte një apartament, i ka marrë shuma parash një 39-vjeçareje dhe, kur kjo e fundit ka kërkuar kthimin e parave, e ka kanosur.

Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Tiranës për veprime të mëtejshme./KM

Specialistët për Hetimin e Krimeve Kibernetike referuan materialet në Prokurori për shtetaset:
• M. S., pasi dyshohet se ka hapur një profil fals në emër të një shtetasi;
• M. H., pasi dyshohet se, nëpërmjet një profili fals, ka shpërndarë numrin personal të një shtetasi.

Specialistët për Hetimin e Krimeve të Komisariatit të Policisë Nr. 1:
• kapën dhe ndaluan shtetasin F. M., 50 vjeç, pasi Gjykata e Tiranës e ka dënuar me 1 vit burgim për veprën penale “Dhuna në familje”;
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin H. A., pasi dyshohet se, për motive të dobëta, ka goditur me grushte shtetasin D. M.;
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin Xh. B., pasi dyshohet se, për motive të dobëta, ka goditur me grushte shtetasin E. R.;
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin A. D., pasi dyshohet se, për motive të dobëta, ka kanosur bashkëjetuesen e tij, duke thyer vendimin e Gjykatës;
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin S. T., 23 vjeç, pasi iu gjet lëndë piroteknike;
• referuan materialet në Prokurori për një shtetas të mitur, pasi iu gjetën dy mjete prerëse.

Specialistët për Hetimin e Krimeve të Komisariatit të Policisë Nr. 2 referuan materialet në Prokurori për shtetasit:
• A. N. dhe E. D., pasi dyshohet se, për motive të dobëta, janë konfliktuar fizikisht me njëri-tjetrin;
• A. R., pasi dyshohet se, për motive të dobëta, ka goditur me grusht vëllain e tij.

Specialistët për Hetimin e Krimeve të Komisariatit të Policisë Nr. 3:
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin S. I., pasi dyshohet se, për motive të dobëta, ka goditur me grusht shtetasin A. B.;
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin B. N., pasi nuk i është bindur urdhrit të punonjësit të policisë për të lëvizur automjetin, të cilin e kishte parkuar në mënyrë të parregullt;
• punohet për kapjen e shtetasit A. N., pasi dyshohet se ka vjedhur një shumë parash në një banesë.

Specialistët për Hetimin e Krimeve të Komisariatit të Policisë Nr. 5:
• arrestuan shtetasin S. K., 29 vjeç, pasi ka vjedhur automjetin e shtetases E. D., e cila e kishte lënë mjetin përkohësisht të ndezur. Pas vjedhjes, 29-vjeçari është aksidentuar me automjetin dhe nga verifikimet rezultoi se nuk ishte i pajisur me leje drejtimi;
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin G. L., pasi në subjektin e tij iu konstatuan lëndë piroteknike, në kundërshtim me ligjin;
• referuan materialet në Prokurori për shtetasin B. P., 36 vjeç, pasi dyshohet se, nëpërmjet mashtrimit se do t’i blinte një apartament, i ka marrë shuma parash një 39-vjeçareje dhe, kur kjo e fundit ka kërkuar kthimin e parave, e ka kanosur.

Specialistët për Hetimin e Krimeve të Komisariatit të Policisë Nr. 6 referuan materialet në Prokurori dhe punohet për shoqërimin e shtetasit M. M., pasi dyshohet se ka kanosur dy shtetas.

Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Tiranës për veprime të mëtejshme./KM

Last Updated on 01/01/2026 by Klara

Gjykata e Lartë e Izraelit ka ndaluar hetimin që po bënte kreu i Kontrollit të Shtetit, Matanyahu Englman, për sulmet e Hamasit më 7 tetor 2023, ku humbën jetën shumë njerëz.

Me këtë vendim, Englman nuk mund të thërrasë zyrtarë për të dëshmuar, nuk mund të kërkojë dokumente dhe nuk mund të publikojë raportin e tij, as edhe një version paraprak.

Gjykata tha se një ngjarja e tillë katastrofike duhet të hetohet nga një komision shtetëror i pavarur dhe jo vetëm nga Kontrolli i Shtetit, që është i emëruar nga qeveria.

Organizata “Lëvizja për Cilësinë e Qeverisjes” tha se hetimi i Kontrollit të Shtetit mund të dëmtonte provat, të shkelte të drejtën e njerëzve për një gjykim të drejtë dhe të pengonte krijimin e një komisioni hetimor të plotë.

Ky vendim ka shkaktuar debate në Izrael, sepse ngre pikëpyetje për transparencën e qeverisë dhe mënyrën se si institucione të ndryshme po përgjigjen për tragjedinë e 7 tetorit./KM

Nga Spartak Ngjela

Sot SPAK ka proceduar nën akuzë penale 33 zyrtarë të lartë të Partisë Socialiste dhe të Partisë Demokratike, të akuzuar për korrupsion; dhe kjo na bën të kuptojmë se SPAK po krijon një atmosferë të re në lidhje me drejtësinë dhe personalitetin e shtetit në Shqipëri.

I.
Pikërisht për këtë arsye, na duhet të theksojmë se korrupsioni i lartë shtetëror në kohët moderne i ka çuar deri në falimentim politik dhe shoqëror shumë shtete në Evropë.
Kurse korrupsioni kaq i lartë dhe kaq i thellë sot në Shqipëri nuk mund të përjashtohet se ka pasur edhe mbrojtjen apo financimet e shteteve që janë ose kanë qenë në armiqësi me Republikën e Shqipërisë.
Prandaj SPAK dhe BKH duhet ta thellojnë shumë qartë hetimin e këtij krimi, i cili, po të vijonte me këtë ritëm, pas dhjetë vitesh do ta çonte Shqipërinë drejt një shteti të drejtuar tërësisht nga krimi; gjë që sigurisht do ta detyronte popullin shqiptar ta humbiste historinë e tij dhe të ardhmen e një shteti të drejtë e të pavarur.

II.
Nëse sot e shohim korrupsionin e lartë shtetëror në Shqipëri me një arsyetim të thellë juridik, në funksion të hetimit të krimit shtetëror që, sipas skemës së tij, synon të shpërbëjë strukturën kriminale korruptive në Shqipëri, e cila është e lidhur ngushtë edhe me strukturën aktuale politike, atëherë mund të themi me siguri se Shqipëria dhe shoqëria shqiptare kanë hyrë në rrugën e shpëtimit nga hordhitë antishqiptare. Këto, pasi e lanë rrugën e forcës si dështim, krijuan me bindje skemën e falimentimit të Shqipërisë nëpërmjet një korrupsioni masiv.

Por ja që aleanca e ngushtë me Shtetet e Bashkuara të Amerikës e kapi situatën dhe tani, me ndihmën e saj, në Shqipëri ka filluar beteja e tretë e shqiptarëve me antishqiptarinë, e cila në këtë korrupsion masiv po drejtohej kryesisht nga vetë shqiptarët e korruptuar, në të gjitha qeveritë që kanë kaluar në Shqipëri në njëzet vitet e fundit.

Po ashtu, duhet theksuar se koha për rifitimin e historisë patriotike të Shqipërisë ka filluar dhe kjo nuk do të ndalojë.

Megjithatë, për një shtet nuk është e lehtë ta fitojë shpejt luftën kundër korrupsionit të lartë shtetëror, i cili gjithmonë vepron në bashkëpunim me krimin e organizuar.
Prandaj edhe SPAK duhet të inkurajohet me të gjitha mjetet mediatike, sepse ai tani është i angazhuar tërësisht në një luftë për çlirimin e vendit tonë nga korrupsioni i lartë shtetëror, i cili sot ka pushtuar shtetin dhe ekonominë e Shqipërisë./KM

Qiproja merr sot zyrtarisht Presidencën e Këshillit të BE-së, për herë të dytë që nga anëtarësimi në Bashkimin Evropian në vitin 2004.

Presidenca e Qipros filloi mes sfidave për Evropën, nga paqëndrueshmëria në Lindjen e Mesme, lufta e Rusisë kundër Ukrainës që po i afrohet vitit të katërt, rritja e kërcënimeve ndaj sigurisë, uniteti transatlantik nën presion dhe një BE që synon të forcojë konkurrencën në një mjedis gjeoekonomik gjithnjë e më kërkues.

Duke u bazuar në punën e presidencës daneze dhe duke iu përgjigjur këtyre presioneve, siguria dhe mbrojtja pritet të mbeten lart në agjendën e BE-së.

Përparimi i procesit të zgjerimit, arritja e konsensusit mbi politikën e migracionit dhe drejtimi i negociatave të vështira mbi Kornizën e Ardhshme Financiare Shumëvjeçare (MFF) do të kërkojnë gjithashtu vëmendje të madhe, veçanërisht ndërsa kushtet fiskale të Evropës po përkeqësohen dhe modeli evropian po vihet nën presion nga fragmentimi i tregtisë globale./KM

Në një dokument të ri strategjik të paraqitur më 5 dhjetor 2025, presidenti Donald Trump theksoi se Shtetet e Bashkuara do të riafirmojnë dominimin e tyre në Hemisferën Perëndimore dhe do të forcojnë praninë ushtarake në Indo-Paqësor. Ai gjithashtu ka përmendur mundësinë e rishikimit të marrëdhënieve me Europën.

Ky dokument bën bërë thirrje rikthim të Doktrinës Monroe, duke e konsideruar këtë rajon si zonën e ndikimit të SHBA-ve dhe ka paralajmëruar Europën për kërcënimin e mundshëm të asimilimit dhe shkatërrimit të civilizimit. Duke u mbështetur në politikën “Amerika e para”, Trump ka theksuar nevojën për një tërheqje nga disa aleanca tradicionale dhe rishikim të mundshëm të rendit botëror pas Luftës së Dytë Botërore.

Megjithatë, ky plan ka ngjallur shqetësime të shumta, sidomos në lidhje me mënyrën si mund të ndikojë në marrëdhëniet me Europën dhe ndikimin e mundshëm në të ardhmen e Kosovës dhe të rajoneve të tjera të ndikuara nga kriza të mëdha. Për vitin 2026, ekspertët parashikojnë se tensionet ushtarake dhe ekonomike do të intensifikohen dhe do të shihen risi të tjera në politikën e sigurisë globale.

Tensionet dhe konfliktet rajonale në 2026

Në vitin 2026, konflikte të reja dhe intensifikimi i luftërave në rajone të ndryshme të botës janë të mundshme, pasi po rritet numri i përplasjeve ushtarake dhe përpjekjeve për dominim territorial.

Në Azi, tensionet midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës do të vazhdojnë të rriten, sidomos rreth Tajvanit dhe Detit të Kinës Jugore, duke bërë që SHBA-të të rrisin praninë ushtarake në rajon, me një mundësi reale për përshkallëzim të situatës.

Një tjetër shqetësim është që Shtetet e Bashkuara mund të ndërmarrin veprime të mëtejshme në Venezuelë, ku regjimi i presidentit Nicolas Maduro është ende në pushtet. Ekspertja Rebecca Lissner, nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë në Uashington, e sheh këtë si një test të madh për administratën Trump. Çështja e Ukrainës dhe Paqja me Rusinë, një tjetër aspekt i rëndësishëm për vitin 2026, është paqja në Ukrainë.

Pas përpjekjeve të pasuksesshme të Trumpit për të ndërmjetësuar një marrëveshje paqeje, parashikohet që marrëdhëniet ndërkombëtare të tensionohen më tej.

Mbështetësit e politikës së Trumpit mund të vazhdojnë të kërkojnë që Ukraina të heqë dorë nga ambiciet për anëtarësimin në NATO dhe të bëjë lëshime territoriale në favor të Rusisë. Europianët, ndërkohë, janë shumë të shqetësuar nga mundësia e arritjes së një marrëveshje që do të favorizojë interesat e Kremlinit dhe rikthimin e Rusisë si një superfuqi globale apo dhe krijimin e një vakumi sigurie në Lindjen e Europës.

Në vitin 2026, një nga çështjet që mund të rrisë tensionet ndërkombëtare është zhvillimi i situatës në Gaza.

Pas përpjekjeve të Trumpit për ndërmjetësim në Lindjen e Mesme, armëpushimi në Gaza është një nga arritjet më të mëdha të administratës së tij, por paqja afatgjatë mbetet iluzion. Edhe pse përpjekjet për të gjetur zgjidhje kanë pasur disa suksese, konflikti i vazhdueshëm ka sjellë pasiguri dhe shqetësime për stabilitetin rajonal. Nga ana tjetër, Irani mbetet një lojtar i rëndësishëm me ndikim të fuqishëm në konflikte si në Siri dhe Jemen, dhe gjithashtu me ndikim në mbështetje të grupeve militante. Tensionet mes SHBA-ve dhe Iranit janë të prirura të rriten, veçanërisht për shkak të lobit hebre dhe kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu që kërkon luftë me çdo çmim.

Ndryshimet klimatike dhe rreziqet në vitin 2026

Ndryshimet klimatike do të vazhdojnë të jenë një problem kryesor.

Pas intensifikimit të ngjarjeve ekstreme si zjarret, përmbytjet dhe tajfunet, shkencëtarët paralajmërojnë se bota mund të kalojë pragun e 1.5°C ngrohje globale, duke sjellë pasoja të pandalshme për ekosistemet dhe njerëzit.

Këto ndodhi, përfshirë vërshime dhe ciklone të fuqishme, do të rrisin mundësinë për kriza humanitare dhe valë të mëdha migracioni. Për më tepër, niveli i deteve do të vazhdonjë të ngrihen në vitin 2026, duke rrezikuar shumë qytete bregdetare dhe duke e bërë çështjen e klimës gjithnjë e më të ngutshme për politikën ndërkombëtare.

Kjo do të kërkojë rritje të investimeve në energji të rinovueshme dhe masa të menjëhershme për të luftuar ndotjen, ndërsa shtetet do të përballen me tensione të reja për sa u përket politikave të ndryshme të klimës.

Inteligjenca Artificiale dhe e ardhmja teknologjike

Një tjetër fushë ku mund të shohim zhvillime të mëdha në vitin 2026 është teknologjia, veçanërisht inteligjenca artificiale.

Pas investimeve masive që janë bërë nga kompanitë amerikane dhe ndërkombëtare, shumë presin që IA të transformojë shumë industri.

Megjithatë, aktualisht shumë kompani po përballen me vështirësi për të realizuar përfitime të drejtpërdrejta nga këto investime. Në vitin 2026, shumë analistë parashikojnë se do të ketë një rritje të konkurrencës në sektorin e IA, sidomos nga Kina.

Ky zhvillim mund të rrisë konkurrencën, duke ulur potencialin për fitime të shpejta, ndërsa disa të parashikojnë një fluckë të mundshme të investimeve që mund të shpërthejë, duke shkaktuar një krizë të ngjashme me atë të “dot-com” në vitet 2000.

Nëse investimet në IA nuk do të sjellin fitime të qëndrueshme, atëherë në vitin 2026 mund të shohim një dalje nga faza e ekzagjeruar e investimeve dhe një orientim të ri për kompanitë që të fokusohen në përdorimin e IA për të rritur efikasitetin dhe të ardhurat./K.M

Një zjarr i fuqishëm ka përfshirë gjatë natës kishën monumentale Vondelkerk në qendër të Amsterdamit, duke shkaktuar shembjen e plotë të kambanores dhe dëmtime të rënda në pjesën qendrore të ndërtesës.

Sipas Rajonit të Sigurisë Amsterdam-Amstelland, kisha nuk mund të shpëtohet më, ndërsa flakët kanë përfshirë pothuajse të gjithë objektin.

Zjarri ka nisur pas mesnatës dhe është shpallur i përmasave të mëdha rreth orës 01:00, për shkak të intensitetit të flakëve dhe dendësisë së banesave përreth. Një “shi i madh shkëndijash” është përhapur drejt lindjes, duke rritur rrezikun për zonën përreth. Të gjitha banesat pranë kishës janë evakuuar, ndërsa zjarrfikësit kanë shkuar derë më derë për të nxjerrë banorët, për të pasur siguri.

Autoritetet kanë bërë të ditur se Vondelpark, i cili ndodhet shumë pranë kishës, nuk është aktualisht në rrezik. Megjithatë, zjarri ende nuk është vënë plotësisht nën kontroll dhe ekziston frika se e gjithë struktura mund të shembet. Kryetarja e bashkisë së Amsterdamit, Femke Halsema, e ka cilësuar ngjarjen si një zjarr shumë intensiv dhe tragjik në një kishë monumentale, duke theksuar se prioritet mbetet siguria e banorëve dhe mbrojtja e shtëpive përreth.

Vondelkerk daton në vitin 1872 dhe për shumë dekada ka shërbyer si kishë katolike, e njohur edhe si Kisha e Zemrës së Shenjtë të Jezusit.

Rreth një shekull më vonë, ndërtesa u la pas dore dhe u rrezikua nga prishja, por falë një plani restaurimi dhe krijimit të një fondacioni në vitin 1980, ajo u shpëtua dhe u shndërrua në një hapësirë për evente kulturore dhe koncerte. Zjarri i sotëm përfaqëson një humbje të rëndë për trashëgiminë historike dhe kulturore të qytetit./KM

Antonio Ranieri ishte një shkrimtar dhe politikan italian, një mik i ngushtë i poetit Giacomo Leopardi, të cilin e takoi në Firence në vitin 1828. Ata jetuan në Romë për dy vjet dhe, nga viti 1833, në Napoli. Për mikun e tij të dashur, poeti shkroi: “Një shok i jetës sime”. Ranieri luajti një rol kyç në varrimin e Leopardit, duke ndërhyrë për t’u siguruar që trupi i tij të mos hidhej në një varr masiv.

Antonio Ranieri ishte një patriot, shkrimtar dhe politikan italian. Ai ishte një mik i ngushtë i poetit Giacomo Leopardi, të cilin e takoi në Firence në qershor 1828. Ata jetuan në Romë për dy vjet dhe, nga viti 1833, në Napoli, deri në vdekjen e Leopardit. Ranieri i shpëtoi eshtrat nga varri masiv. Për të, poeti i famshëm italian shkroi: ” Një mik i imi  , ose më saktë, një shok i jetës sime, Antonio Ranieri,  një i ri i cili, nëse jeton dhe nëse njerëzit nuk ia dalin t’i bëjnë të padobishme dhuratat që natyra i ka dhuruar, së shpejti do të jetë mjaftueshëm i rëndësishëm vetëm nga emri i tij .” Më 7 dhe 8 janar, një miniserial kushtuar historisë së poetit, i quajtur Leopardi – Poeti i Infinitit , do të transmetohet në Rai 1 , me Leonardo Maltese dhe Cristiano Caccamo në rolin e dy miqve.

Kush ishte Antonio Ranieri, veprat dhe karriera e tij politike?

Antonio Ranieri ishte një shkrimtar, politikan dhe profesor filozofie italian në Universitetin e Napolit. Ai mbahet mend gjithashtu për marrëdhënien e tij të ngushtë me Giacomo Leopardi-n dhe shërbeu disa herë si anëtar i Parlamentit dhe Senator i Mbretërisë së Italisë. Për shkak të ideve të tij, ai u paralajmërua nga policia Burbone dhe u end nëpër disa vende të huaja. Me t’u kthyer në Itali, ai u vendos në Firence, ku u miqësua me poetin. Ai shkroi disa vepra letrare, të tilla si romani Ginevra o L’orfanella della Nunziata ( Gjeneva ose Jetimi i Nunziatës ), në të cilin ai ekspozoi abuzimet e rënda të kryera në atë jetimore, duke ngjallur kështu urrejtjen e policisë. Pas revolucionit të vitit 1848, ai u zgjodh në Parlamentin Napolitan. Në 1861, ai u zgjodh në Parlamentin e Mbretërisë së Italisë. Në 1882, ai u emërua Senator i Mbretërisë.

Si u takua me Giacomo Leopardin

Antonio Ranieri u takua me Leopardin në Firence në qershor të vitit 1828, pasi poeti ishte nga Recanati, dhe që nga ai moment të dy u bënë të pandashëm, deri në vdekjen e poetit. Mendimi i studiuesve të Leopardit për Ranierin është i ndarë: nga njëra anë, ka nga ata që e kritikojnë atë për botimin e veprës Sette anni di società con Giacomo Leopardi në vitin 1880 , një vetë-apologji në të cilën Ranieri, i shqetësuar për vdekjen e motrës së tij Paolina, përshkroi përpjekjet që të dy do të kishin duruar për t’u kujdesur për Leopardin mosmirënjohës. Nga ana tjetër, ka nga ata që e admirojnë atë për ndihmën që i dha deri në fund dhe, mbi të gjitha, për atë që bëri edhe pas vdekjes së tij. Ranieri, në fakt, i shpëtoi eshtrat e tij nga varri i përbashkët dhe i ruajti dorëshkrimet e tij, duke redaktuar dy vëllimet e para të Veprave të tij dhe duke punuar pa u lodhur për t’u siguruar që botuesi dhe censura të respektonin dëshirat e fundit të Leopardit.

Fasada e Casa Leopardi në Recanati

Vetë Leopardi la një gjykim për Ranierin në Pensiero IV, në të cilin e përcaktoi atë: ” Një mik i imi, ose më saktë një shok në jetën time , Antonio Ranieri, një i ri i cili, nëse jeton dhe nëse njerëzit nuk ia dalin t’i bëjnë të padobishme dhuratat që natyra i ka dhënë, së shpejti do të shënohet mjaftueshëm vetëm nga emri i tij .”

Roli i Antonio Ranierit në varrimin e Leopardit në Napoli

Leopardi vdiq në Napoli më 14 qershor 1837, gjatë një epidemie kolere. Antonio Ranieri ndërhyri për t’u siguruar që trupi i tij të mos hidhej në një varr masiv. Çështja që lidhet me varrimin e tij është shumë e diskutueshme : që nga viti 1939, eshtrat e Leopardit janë vendosur në parkun Vergiliano dhe Pedigrotta, por Ranieri tregoi se, falë ndërhyrjes së tij, eshtrat e Leopardit u varrosën në kriptën e kishës së San Vitale ” në rrugën për në Pozzuoli “. Më pas, me shpenzimet e tij, në vitin 1844 varri u zhvendos në kishë dhe u transformua në një varr muri, me një mbigraf të shkruar nga personi që Leopardi e konsideronte një nga më të dashurit e tij, shkrimtari Pietro Giordani , të vendosur në gurin e varrit . Antonio Ranieri dha dëshmi të dorës së parë për këtë çështje në librin e tij Shtatë Vjet Shoqëri me Giacomo Leopardi-n. Këto janë fjalët e tij:

Trupi u shpëtua nga kaosi i varrezave kolerike. U vendos në një arkivol prej arre të plumbuar dhe u vendos me devotshmëri në një varr klerikal poshtë altarit në të djathtë të kishës periferike të San Vitale. Më pas, jo më pak me devotshmëri, u transferua në kohën e duhur në hollin e së njëjtës kishë, ku u vendos guri që shohim sot.

Burimi :fanpage.it

Presidenti i Republikës, Bajram Begaj, uroi sot më datë 1 janar 2025 në një lidhje direkt online efektivët e Forcave të Armatosura Shqiptare të angazhuar në misione dhe operacione jashtë vendit, duke shprehur mirënjohjen për shërbimin e tyre larg familjeve.

“Është kënaqësi e veçantë për mua të jemi së bashku në këto momente për t’ju përshëndetur dhe për t’ju uruar nga zemra gëzuar festat!”, tha presidenti, duke theksuar rëndësinë e pranisë së tyre në misionet ndërkombëtare.

Në fjalën e tij përshëndetëse, Begaj u shpreh se shqiptarët me misione jashtë vendit, bëjnë krenare Shqipërinë. “Ju mbani lart flamurin e Shqipërisë dhe ne ndihemi krenarë për shërbimin tuaj!”. Ai përmendi kontributin e ushtarëve shqiptarë në vendet ku janë angazhuar, duke listuar Kosovën, Bosnjën dhe Hercegovinën, Bullgarinë, Letoninë, Detin Egje, Irakun, Sinain, Sudanin e Jugut dhe strukturat mbështetëse për Ukrainën, duke shtuar se kjo është dëshmi e qartë e angazhimit dhe përkushtimit të Shqipërisë ndaj paqes dhe sigurisë jo vetëm në rajon, por edhe më gjerë.

Presidenti nënvizoi gjithashtu sfidat që kërkojnë një Forcë të Armatosur moderne dhe profesionale. “Sfidat gjeopolitike dhe të sigurisë janë komplekse dhe kërkojnë që ne t’u përgjigjemi atyre sipas kërkesave, jo vetëm duke rritur kontributin, por, mbi të gjitha, me një Forcë të Armatosur të aftë, me kapacitete mbrojtëse, moderne, profesionale dhe të ndërveprueshme”, tha ai.

Kreu i Shtetit vuri në dukje edhe një arritje të veçantë për vitin 2026. “Marrja e komandës së batalionit shumëkombësh të Rezervës Operacionale të KFOR-it është dëshmi e qartë e përkushtimit tonë ndaj mbrojtjes kolektive, paqes dhe sigurisë. Jam i bindur se drejtimi i kësaj strukture të rëndësishme do të jetë një tjetër arritje e Forcave tona të Armatosura”.

Në përmbyllje të fjalës së tij, Begaj uroi përsëri efektivët dhe familjet e tyre. “Ju uroj gëzuar festat, shëndet dhe mbarësi për ju dhe familjet tuaja! Faleminderit shumë për shërbimin tuaj! Zoti e bekoftë Shqipërinë dhe Forcat e Armatosura!”/KM

Në Serie A, aty ku prej vitesh është baza më e rëndësishme e futbollistëve shqiptar, i vetmi legjionar me “valixhe” në duar është Elseid Hysaj. Në 2026, Hysaj do të rikthehet të jetë pjesë e listës së Lazio-s, por jo për shumë kohë, pasi sipas mediave italiane, largimi i tij në fund të sezonit është i sigurt, në një kohë kur palët nuk kanë diskutuar në asnjë moment opsionin për rinovimin e kontratës e cila i përfundon në fund të këtij sezoni.

Sipas Corriere dello këtë periudhë Lazio do të përpiqet të gjejë një sistemim për Hysajn me shpresën që të kursejnë të paktën pagën e tij deri në fund të sezonit.

Në çdo rast, Hysaj mund të jetë një opsion për t’u rikthyer sërish në grup, nëse largohet Tavares./KM

Është ndarë nga jeta në moshën 82-vjeçare ish-kryeparlamentari i Kosovës, Nexhat Daci. Lajmin e ka bërë të ditur kryetari në detyrë i Kuvendit, Dimal Basha. Gjatë karrierës së tij politike, Daci ka ushtruar funksionin e Kryetarit të Kuvendit të Kosovës, si dhe detyrën e Presidentit në detyrë pas vdekjes së Presidentit Ibrahim Rugova në vitin 2006.

Ai ishte themelues i Lidhjes Demokratike të Dardanisë dhe mbeti aktiv në jetën politike të vendit edhe pas përfundimit të mandatit të tij si kryeparlamentar. Daci lindi më 1944 në Tërnoc të Bujanocit.

KUSH ISHTE NEXHAT DACI
Nexhat Daci ishte kimist, profesor universiteti, akademik. Daci lindi në Tërnoc të Bujanocit. Shkollimin e kreu në vendlindje dhe Leskovc (1960). Studimet e rregullta për kimi i kreu në Fakultetin e Shkencave Matematike-Natyrore të Universitetit të Beogradit (1966), ku mbaron edhe studimet pasuniversitare (1968). Një kurs pasuniversitar e kreu në Liezh, Belgjikë (1970).

Tezën e disertacionit të Doktoratës e mbrojti në Universitetin e Zagrebit (1973). Studimet e pasdoktoratës i vazhdoi në Angli, në Universitetin e Bradfordit (1974). Në vitin 1966 u zgjodh asistent në degën e kimisë të Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës, pastaj ligjërues, profesor inordinar dhe në vitin 1984 merr titullin profesor ordinar. Ka bërë shumë udhëtime studimore në vende të ndryshme të botës. Është anëtar i disa institucioneve dhe asociacioneve ndërkombëtare, ndër të cilat edhe i Shoqatës Kimistëve Amerikanë (1985), i Akademisë Europiane për Çështje të Mjedisit në Tubingen, në Gjermani dhe Londër (1987).

Në vitin 1994 u zgjodh anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, ndërsa në vitin 1996 anëtar i rregullt, dhe më pas bëhet sekretar i përgjithshëm dhe kryetar i saj (1999–2002). Në vitin 2014 u zgjodh anëtar i Akademisë Europiane të Shkencave dhe të Arteve (ALLEA) me seli në Salcburg. Anëtar i përhershëm i komitetit të ALLEAS për projekte shkencore u zgjodh në vitin 2015. N. Daci ka qenë aktiv në jetën politike dhe institucionale të Kosovës: në periudhën 2001–2011 u zgjodh deputet i Parlamentit të Kosovës dhe në vitet 2001–2006 ishte kryetar i Kuvendit të Republikës së Kosovës. Në vitin 2007 themeloi Lidhjen Demokratike të Dardanisë dhe u bë kryetar i saj.

Veprimtaria e tij shkencore përmban punime shkencore të publikuara në revista të ndryshme brenda dhe jashtë vendit, projekte shkencore, elaborate, kumtesa, tekste universitare etj. Veçohen punimet shkencore mbi strukturën e substancës organike të qymyrit të Kosovës, pastaj të përbërësve inorganikë të qymyrit, të analizave të ndryshme të hirit nga termocentralet dhe punime shkencore nga fusha e mbrojtjes së mjedisit, veçmas të ujërave të liqeneve akumuluese dhe të disa lumenjve të Kosovës. Ishte bartës ose pjesëmarrës në shumë projekte shkencore nga fusha e mbrojtjes së mjedisit. Udhëhoqi projektin shkencor të ASHAK-ut “Identifikimi i ndotësve të efluentëve të ujërave urbane dhe të industrisë dhe trajtimi i tyre” (2012–2014) dhe projektin për kadastrin e këtyre ndotësve e trajtimin e tyre. Është autor i teksteve universitare dhe monografive (“Kimia organike”, “Struktura e substancave organike të qymyrit të Kosovës”), si dhe bashkautor i një studimi në botimin “Kimia për mbrojtjen e mjedisit” (Elsevier, Amsterdam, Nju-Jork, Oksford, 1987). Është bashkautor i studimit monografik./KM

Një valë aplikacionesh të reja po shfaqen në treg duke përdorur AI për krijimin e veshjeve të personalizuara. Përdoruesi fut masat trupore dhe preferencat e stilit, ndërsa sistemi sugjeron modele, ngjyra dhe madje krijon skica 3D.

Disa platforma bashkëpunojnë me rrobaqepës lokalë që mund t’i qepin veshjet sipas porosisë. Sipas ekspertëve, kjo mund të ulë mbiprodhimin në industri dhe të promovojë një modë më të qëndrueshme./KM

Stefon Diggs, ylli i New England Patriots dhe partneri i reperes Cardi B, me të cilën së fundmi ka mirëpritur një fëmijë, është përfshirë në një çështje të rëndë ligjore pas akuzave për dhunë fizike ndaj kuzhinieres së tij personale.

Sipas një raporti policor që pretendohet se është siguruar nga New York Post, incidenti dyshohet të ketë ndodhur më 2 dhjetor në banesën e Diggs në Dedham, Massachusetts, një pronë me vlerë rreth 2.5 milionë dollarë. Kuzhinierja ka deklaruar se pas një debati për pagesën e saj, lojtari 32-vjeçar e ka sulmuar fizikisht, duke e goditur dhe duke i shkaktuar vështirësi në frymëmarrje.

Në raport përmenden edhe mesazhe të pretenduara mes palëve, ku Diggs thuhet se ka refuzuar ta paguajë, duke theksuar se nuk ndihej i detyruar ta bënte këtë. Gruaja ka pohuar se gjatë përplasjes është ndier e frikësuar dhe se ka pasur momente kur ka menduar se mund të humbiste ndjenjat, përpara se Diggs të largohej nga dhoma.

Nga ana tjetër, përfaqësuesit ligjorë të futbollistit i kanë hedhur poshtë me forcë këto akuza. Avokati i tij, David Meier, ka deklaruar se Diggs “i mohon kategorikisht pretendimet”, duke i cilësuar ato si të pavërteta dhe të pabazuara. Sipas tij, çështja ka lindur si pasojë e një mosmarrëveshjeje financiare mes punëdhënësit dhe punëmarrëses.

“Akuzat nuk janë hetuar sepse nuk kanë ndodhur. Koha dhe motivi i tyre lidhen drejtpërdrejt me konfliktin financiar,” është shprehur Meier, duke shtuar se Diggs pret që e vërteta të dalë në dritë përmes rrugës ligjore.

Çështja mbetet ende në zhvillim, ndërsa vëmendja mediatike rreth saj vazhdon të rritet./KM