Qeverisja vendore është një nga shtyllat kryesore të funksionimit të demokracisë. Ajo prek drejtpërdrejt jetën e qytetarëve përmes shërbimeve të përditshme: pastrimit, ndriçimit, ujësjellësit, arsimit parashkollor, shërbimeve sociale dhe shumë të tjerave. 

Për këtë arsye, monitorimi i performancës së bashkive pra si i ushtrojnë detyrat dhe kompetencat e tyre është thelbësor për të siguruar transparencë, llogaridhënie dhe përmirësim të qeverisjes.

Ky ishte fokusi i tryezës me titull ”Nga të dhënat te impakti: forcimi i llogaridhënies dhe transparencës” organizuar ditën e sotme nga Faktoje në bashkëpunim me “Bashki të Forta”, projekt i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) dhe Qeverisë së Suedisë, i zbatuar nga Helvetas.

“Media në vetvete është instrument shumë i rëndësishëm për t’i afruar dhe ofruar publikut informacion të saktë për shërbimet që ofrohen në nivel vendor. Kur flasim për një qasje analitike që gazetaria duhet të ketë ndaj pushtetin vendor, tashmë është një instrument që vjen si rrjedhojë e matjes së performancës, të të gjithë treguesve që përdoren për të matur performancën në nivel lokal, e cila përbën në vetëvete një databazë shumë të rëndësishme për vetë gazetarët për të kuptuar se çfarë ndodh në nivel vendor”,  u shpreh z. Ervin Demo, Ministër i Shtetit për Pushtetin Vendor

Aktiviteti mblodhi së bashku aktorë kyç që kontribuojnë në qeverisje vendore dhe në rritjen e transparencës.

Të pranishëm në aktivitet ishin edhe znj. Sabine Piccard nga Ambasada e Zvicrës dhe z. Erik Illes nga Ambasada e Suedisë, të cilët u ndalën për të folur mbi rëndësinë e transparencës, llogaridhënies dhe përdorimit të të dhënave në forcimin e qeverisjes vendore.

“Pushteti vendor ka qenë gjithmonë një pjesë e rëndësishme e punës sonë. Që prej themelimit të Faktoje, ne kemi monitoruar zbatimin e ligjit për të drejtën e informimit dhe transparencën e bashkive, si dhe mbajtjen e premtimeve të kryetarëve të bashkive ndaj qytetarëve.  Ne mendojmë se raportet e performancës nuk janë thjesht dokumente administrative. Ato janë një pasqyrë e mënyrës se si qeveriset një komunitet, e rezultateve që arrijnë institucionet dhe e përgjegjësisë që kemi të gjithë për të ndërtuar bashki më transparente, më efikase dhe më të përgjegjshme ndaj qytetarëve” u shpreh Klodiana Kapo, drejtore Ekzekutive e Faktoje.

Në këtë tryezë u theksua roli i medias lokale, në veçanti roli i rëndësishëm që ajo ka, në interpretimin dhe shpërndarjen e këtyre të dhënave, për t’i bërë ato të kuptueshme për komunitetin. 

Gazetarë lokalë të ftuar në event, treguan eksperiencat e tyre në përdorimin e raporteve të performancës vendore për të treguar histori që prekin komunitetet ku jetojnë.

Ky aktivitet synoi që të ndërtojë një kulturë të mirë të dialogut të hapur, që kontribuon në forcimin e transparencës dhe përmirësimin e qeverisjes vendore.

The post Performanca e bashkive, rruga nga të dhënat te impakti  appeared first on Faktoje.al.

Konferenca e kryetareve nuk arriti dakordësi për kërkesën e Kryetarit të Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, “Për zhvillimin e mocionit me debat”, në lidhje me protestën dhe kërkesat e qytetarëve. PD propozoi gjithashtu mocion me debat mbi rezolutën e Parlamentit Evropian “Mbi raportin e Komisionit Evropian për Shqipërinë për vitin 2025”. 

Me votat e mazhorancës, dy kërkesat e PD-se u rrëzuan.

“Kam pyetur opozitën në konferencë kryetarësh, me çfarë mandati keni ardhur si zëdhënës të protestës?. Pastaj ju kam thënë se nuk iu njoh për përfaqësues të protestës. Pranoj gjithkënd, por partinë e Berishës nuk e pranoj dot kurrë si përfaqësues të protestës.

U kam vënë në dukje se janë aq të paaftë saqë kanë transformuar edhe kërkesat e protestuesve, ato që janë bërë publike, pavarësisht se nga kush, një person me lidhje të ngushta me Iranin. Po ti marrësh kërkesat që kishte sjellë opozita, vetëm numri ishte i njëjtë dhe vetëm pika e parë e kërkesës ishte e njëjta.

Dorëheqje dhe opozita kishte sjellë nja 4 halle të veta. Unë dhe kolegët e mi, ia kemi vërë të qartë se nuk e njohim si parti përfaqësuese të protestës. Meqë komunikimi bëhet publik dhe meqë kanë partitë radhën e tyre për të folur, ti përgjigjen dhe kësaj çështje, a ka mandat  PD që t’i përfaqësojë?”, tha kryetari i grupit parlamentar i PS-së, Taulant Balla.

Në anën tjetër, Kryetari i grupit parlamentar i PD-së, Gazment Bardhi, tha se kërkesat e PD-së u rrëzuan nga mazhoranca pa argumente.

“Është fakt i njohur botërisht që protesta e qytetarëve shqiptarë ka marrë vëmendjen e parlamentit europian. Ka marrë vëmendjen e eurodeputetëve në seancën e fundit të PE. I vetmi parlament në rruzullin tokësor që s’i ka kushtuar vëmendje, është parlamenti i Shqipërisë. Grupi parlamentar i PD ka dorëzuar një kërkesë për interpelancë urgjente në raport me shqetësimet e qytetarëve nëse i ka marrë në konsideratë, së dyti për rolin që do të duhet të luajë në adresimin e tyre dhe gjithashtu ka dorëzuar një mocion me debat për raportin që cakton detyrat e shtëpisë. Kjo rezolutë do të duhej të ishte që nga dita 1 plani ynë i punës. Të tria kërkesat janë rrëzuar sot pa argument dhe me fjalët se po bëjmë zëdhënësin e protestuesve”, tha Bardhi.

Protesta ndërkohë ka hyrë në ditën e 26-ë të saj.

Janë pesë kërkesa që janë shpallur nga grupi organizator, duke përfshirë dorëheqjen e kryeministrit dhe krijimin e një qeverie teknike tranzitore.

Organizatorët kërkojnë gjithashtu ndryshime kushtetuese, si dhe shfuqizimin e disa ligjeve të kontestuara për zonat e mbrojtura, trashëgiminë kulturore dhe investimet strategjike.

Kërkesat e tyre mbyllem me thirrjen për një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e hartuar pas konsultimeve të gjera me intelektuale dhe ekspertë teknikë

The post PD “çon” protestën në Kuvend, kërkon mocion me debat, PS e rrëzon   appeared first on Faktoje.al.

Protesta e ditës së 23-të në Tiranë solli për herë të parë pesë kërkesa nga grupi organizator, duke përfshirë dorëheqjen e kryeministrit dhe krijimin e një qeverie teknike tranzitore.

Organizatorët kërkuan gjithashtu ndryshime kushtetuese, si dhe shfuqizimin e disa ligjeve të kontestuara për zonat e mbrojtura, trashëgiminë kulturore dhe investimet strategjike.

Deklarata mbyllet me thirrjen për një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e hartuar pas konsultimeve të gjera me intelektuale dhe ekspertë teknikë

“Në emër të grupit koordinues të protestës, duke dëgjuar propozimet e sovranit për 22 ditë me radhë, po dalim sot para jush me këtë deklaratë për të sqaruar protestuesit, si gjithë bashkëkombasit tanë, qofshin ata të pranishëm fizikisht apo ata që na mbështesin me zemër dhe me mendje, se kjo protestë mbarëpopullore dhe paqësore kërkon sa më poshtë:

1. Dorëheqjen e panegociueshme të kryeministrit dhe qeverisë.

2. Krijimin e një qeverie teknike tranzitore, jopartiake, me mandat 12-mujor.

3. Ndryshime kushtetuese, ku të gjithë shtetasit shqiptarë të jenë të barabartë para ligjit, si dhe miratimi i saj me referendum popullor, duke përfshirë ndër të tjera ndryshimin e Kodit Zgjedhor, ndryshimin e ligjit për financimin e partive politike dhe organizatave të ndryshme, kufizimin e ushtrimit të detyrës së kryeministrit në jo më shumë se dy mandate të plota ose të pjesshme gjatë gjithë jetës politike të një individi.

4. Paralelisht, ne nuk heqim dorë nga kërkesat fillestare: anulimi i ndryshimeve të bëra në ligjin e zonave të mbrojtura, anulimi i ndryshimeve të bëra në ligjin për trashëgiminë kulturore, shfuqizimi i Paktit të Maleve, si dhe shfuqizimi i statusit të kuadrit ligjor për investimet strategjike.

5. Një kontratë e re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e cila do të përpilohet pas konsultimit me intelektualë, ekspertë teknikë dhe qytetarë apartiakë të propozuar nga sheshi i protestës”, thuhet në deklaratën për shtyp të përgatitur nga grupi organizator.

Këto janë kërkesat tona të qarta, legjitime dhe të panegociueshme, të dala nga zëri i qytetarëve dhe vullneti i sovranit. Ne mbetemi të vendosur në rrugën e protestës paqësore, demokratike dhe qytetare deri në realizimin e tyre. Shqipëria e shqiptarëve, jo e pushtetarëve”, thuhet në deklaratën e grupit organizator

The post Pesë kërkesat e protestës appeared first on Faktoje.al.

Nga Barbara Halla 

Kur mijëra qytetarë dolën në rrugët e Tiranës për të protestuar fillimisht kundër një ndërtimi në Zvërnec, (nga një kompani e lidhur me Jared Kushner) në një zonë të njohur prej kohësh si një nga hapësirat më të ndjeshme mjedisore të Mesdheut, dhe më pas e zgjeruan kundërshtimin ndaj problemeve të brendshme të vendit, pak kush do ta kishte menduar se kjo histori, pasi kaloi Atlantikun, do të merrte një tjetër dimension

Protesta 24 ditore që po konkludon me kërkesa që kanë lidhje me qeverisjen dhe klasën politike në vend, në mediat amerikane u shndërruan në një kapitull të ri të debatit amerikan mbi Donald Trump dhe dhëndrrin e tij Jared Kushner, si dhe ndikimin e familjes Trump në biznes dhe politikat ndërkombëtare. 

Nga njëra anë, se si media amerikane e ka trajtuar çështjen tregon më shumë për debatet që dominojnë Shtetet e Bashkuara sesa për çfarë po ndodh në terren në Shqipëri.

Një nga karakteristikat më të dukshme të mbulimit mediatik ka qenë trajtimi i protestave në Shqipëri me fokus tek figurat Jared Kushner dhe Ivanka Trump. Edhe kur raportimet trajtonin çështje si biodiversiteti i Nartës, statusi i zonave të mbrojtura apo procedurat administrative të qeverisë shqiptare, titujt pothuajse gjithmonë vendosnin emrin e Kushner në qendër, domosdoshmërisht për ta lidhur atë me çfarë po ndodh në SHBA. 

Për mediat amerikane pra, historia shqiptare nuk ishte thjesht një debat mbi ruajtjen e mjedisit apo turizmin vendor, por një shembull i asaj që kritikët e Trump e konsiderojnë bashkim të interesave private me ndikimin politik.

Raportimet e Reuters, të ripublikuara gjerësisht në media ndërkombëtare, e përshkruanin protestën si reagim ndaj një resorti luksoz të lidhur me dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, duke theksuar si shqetësimet mjedisore ashtu edhe mungesën e transparencës rreth projektit. Protestuesit paraqiteshin si kundërshtarë të një modeli zhvillimi ku investitorë të fuqishëm gëzojnë akses të privilegjuar tek qeveritë. 

Revista Vanity Fair e vendosi protestën brenda një narrative më të gjerë mbi pabarazinë, korrupsionin dhe ndikimin e elitave ekonomike. Në artikullin e saj, projekti përshkruhet si simbol i një sistemi ku interesat e qytetarëve të zakonshëm bien ndesh me interesat e aktorëve të fuqishëm financiarë dhe politikë.

Kjo qasje nuk është rastësore. Që prej mandatit të parë të Trump, Jared Kushner është kthyer në një figurë simbolike në debatin amerikan mbi nepotizmin dhe marrëdhëniet mes biznesit dhe politikës. Për këtë arsye, çdo investim i tij jashtë vendit ka potencialin të interpretohet jo vetëm si një projekt ekonomik e një figure të biznesit, por mbi të gjitha si pjesë e një problemi madhor në sistemin politik të SHBA-së (dhe atij global). 

Një aspekt tjetër interesant është mënyra se si disa media amerikane e paraqitën protestën si pjesë të rezistencës globale kundër elitave politike dhe ekonomike. 

Në një artikull të New York Times, gazetari Andrew Higgins vë në dukje  se si demonstruesit shqiptarë përshkruheshin si njerëz që po fitonin simpati nga amerikanë që i shihnin si “luftëtarë të guximshëm” kundër Trump, Izraelit dhe lakmisë së “1 për qindëshit,” pra të elitave globale. Ky formulim është domethënës sepse e vendos protestën shqiptare brenda gjuhës politike të lëvizjeve progresiste amerikane si Occupy Wall Street apo protestat kundër miliarderëve dhe korporatave të mëdha. Në këtë kuadër, Shqipëria bëhet pothuajse një skenë e largët ku projektohen konfliktet amerikane.

Megjithatë, Higgins ka dhënë edhe kritikën e tij, duke folur sesi media amerikane ose dhe perëndimore e kanë reduktuar një konflikt shqiptar në një histori rreth Trump-it dhe Kushner. 

Në diskutime publike dhe analiza të ndryshme është vënë re se fokusi mbi emrin e Kushner shpesh ka lënë në hije elementë të tjerë po aq të rëndësishëm: konfliktet e pronësisë në zonën e Zvërnecit, mosmarrëveshjet ligjore mbi tokën, mënyrën se si qeveria i kaloi vendimet apo ndryshoi ligjet, akuzat për klientelizëm dhe pakënaqësinë më të gjerë ndaj klasës politike shqiptare.

Në fakt, ndërsa për publikun amerikan emri Kushner është elementi më i njohur i historisë, për shumë protestues shqiptarë ai përfaqëson vetëm një pjesë të problemit. Kjo është arsyeja pse një pjesë e mediave më të kujdesshme kanë shmangur interpretimin e protestës si anti-amerikane, edhe përse në protesta ekzistojnë pankarta që bëjnë thirrje kundër shitjes së Shqipërisë. 

NPR, PBS dhe media të tjera kanë vërejtur se protestuesit nuk po kundërshtojnë Shtetet e Bashkuara si aleat strategjik, por mënyrën se si lidhjet politike dhe ekonomike mund të përdoren për të siguruar projekte të privilegjuara. Edhe në protestat më të mëdha janë dëgjuar slogane kundër korrupsionit, shitjes së pasurive publike dhe elitave politike vendase, jo kundër Amerikës si shtet.

Kjo ka krijuar një tension interesant në narrativën amerikane. Nga njëra anë, Shqipëria vazhdon të konsiderohet një nga vendet më pro-amerikane në botë. Nga ana tjetër, raportimet kanë evidentuar një ndjenjë zhgënjimi ndaj faktit që figura të lidhura me establishmentin amerikan po shihen si përfituese të një procesi të diskutueshëm. Pikërisht ky kontrast e ka bërë historinë tërheqëse për publikun amerikan. Nuk kemi të bëjmë me një protestë klasike kundër SHBA-ve, por me një protestë që përdor vlerat që vetë Amerika pretendon të mbrojë (si transparenca, demokracia dhe sundimin e ligjit) 

Në javët e fundit, ndërsa protestat janë zgjeruar dhe janë shndërruar në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit dhe elitave politike, mbulimi ndërkombëtar ka filluar të ndryshojë ton. Mediat botërore kanë vërejtur se lëvizja po largohet gradualisht nga fokusi ekskluziv mbi resortin dhe po shndërrohet në një shprehje më të gjerë të pakënaqësisë ndaj sistemit politik shqiptar. Në fund, mënyra se si media amerikane e ka paraqitur këtë histori zbulon një fenomen të njohur: ngjarjet ndërkombëtare shpesh interpretohen përmes lenteve të debateve të brendshme amerikane. 

Protesta që në Shqipëri nisi si debat mbi territorin, mjedisin dhe transparencën, në Shtetet e Bashkuara u lexua si një histori mbi Trump, oligarkinë moderne, privilegjin politik dhe pushtetin e elitave globale.

Për të kuptuar plotësisht atë që po ndodh në jug të Shqipërisë, duhet parë përtej emrave të Trump dhe Kushner. Sepse ndërsa për mediat amerikane ata serviren si protagonistët kryesorë të historisë, për shumë shqiptarë ata janë vetëm fytyra më e dukshme e një problemi që në Shqipëri i ka rrënjët shumë më të thella.

The post Nga protesta shqiptare tek narrativat e mediave amerikane  appeared first on Faktoje.al.

The post Maratonomakët e protestës appeared first on Faktoje.al.

Kur një grup aktivistësh mjedisi u mblodhën në Zvërnec më 16 maj për të kundërshtuar punimet në Peizazhin e Mbrojtur Pishë Poro-Nartë, pak kush do të kishte parashikuar se disa javë më vonë protesta do të mbushte sheshet e Tiranës, do të përhapej në qytete të tjera brenda dhe jashtë vendit, dhe do të detyronte kryeministrin të thyente heshtjen me reagime të vazhdueshme.

Sot, në ditën e saj të 19-të, protesta është kthyer në një nga lëvizjet qytetare më të qëndrueshme të viteve të fundit. Por çfarë e ka mbajtur gjallë dhe cilat janë kufijtë e saj?

Forca kryesore

Për analistin Andi Bushati, përgjigjja nuk gjendet vetëm te mbrojtja e një zone të mbrojtur. “Kjo protestë ka shumë mangësi”, thotë ai, duke renditur mungesën e liderëve, përbërjen heterogjene dhe mesazhet shpesh kontradiktore. Megjithatë, sipas Bushatit, pikërisht ajo që duket si dobësi është bërë forca kryesore e lëvizjes.

Në këtë këndvështrim, revolta që nisi për Zvërnecin shkon përtej një shqetësimi mjedisor. Ajo po interpretohet si simbol i një pakënaqësie më të gjerë ndaj mënyrës se si merren vendimet publike dhe funksionojnë institucionet në Shqipëri. Bushati argumenton se shumë protestues ndjenë se nuk kishin më asnjë kundërpeshë institucionale ku të mbështeteshin.

“Jo vetëm pushteti që kish ngritur telat me gjëmba dhe po bëhej gati për një investim jo transparent, por edhe opozita ishte pushtuar nga një heshtje varri edhe pjesa dërrmuese e mediave tradicionale e censuruan ngjarjen. Edhe diplomatët e huaj luajtën rolin sikur asgjë nuk po ndodhte”.

Pikërisht kjo ndjenjë izolimi, sipas tij, shpjegon energjinë e protestës. “Dhe ky rebelim është forca reale e këtij revolucioni”, thekson Andi Bushati. 

Element interesant

Edhe për analistin Lutfi Dervishi, elementi më interesant i ‘Revolucionit të flamingove’ nuk është numri i protestuesve.

Në një vend ku protestat shpesh shuhen brenda pak ditësh, vazhdimësia është bërë lajm në vetvete. Dervishi sheh si avantazh të madh faktin që protesta nuk është perceptuar si pronë e një partie politike.

“Kjo e ka bërë më të vështirë diskreditimin/kapjen e saj dhe më të lehtë identifikimin e qytetarëve me të”.

Ai vëren gjithashtu se vetë reagimi i qeverisë tregon se protesta ka prodhuar efekt.

“Fakti që kryeministri po jep shpjegime, po ndryshon narrativën dhe thotë se qeveria do të nxjerrë mësime, do të thotë se protesta po jep rezultat”.

Sfida

Por Dervishi paralajmëron se sfida më e madhe ende nuk ka ardhur.

“Rreziku me të cilën ndeshet protesta është konsumimi. Pushteti pret që protestuesit të lodhen dhe të përçahen dhe koha është aleati natyror i çdo qeverie dhe armiku natyror i çdo proteste”, argumenton Lutfi Dervishi për Faktoje.

Një analizë të ngjashme ofron edhe Erjon Tase nga Akademia e Studimeve Politike. Sipas tij, vlera më e madhe e protestës është se ka treguar se shoqëria shqiptare nuk ka rënë në apati.

Kjo e bën lëvizjen më autentike dhe më të besueshme. Kërkesat që janë artikuluar deri tani – transparencë, llogaridhënie, mbrojtje e pasurisë publike dhe e mjedisit – sipas Tases nuk janë as të majta dhe as të djathta.

“Ato janë kërkesa të një shoqërie që kërkon normalitet”. Megjithatë, ai sheh edhe dobësinë kryesore. “Mungesa e strukturës organizative”.

Sipas Tases, pa një grup organizator, pa objektiva të qarta dhe pa aleanca me shoqërinë civile, sindikatat apo grupet profesionale, protesta rrezikon të konsumojë energjinë e saj pa prodhuar ndryshim afatgjatë. Një tjetër element i rëndësishëm është komunikimi me faktorin ndërkombëtar. Tase sjell në vëmendje rastin e studentëve serbë, të cilët ndërtuan kanale të qëndrueshme komunikimi me partnerët ndërkombëtarë për të dokumentuar dhe shpjeguar pretendimet e tyre.

Paradoksi

Për pedagogun Ermal Hasimja, paradoksi i protestës është se pika e saj më e fortë dhe më e dobët është e njëjta.

 Por mungesa e përfaqësimit e bën të vështirë përkthimin e energjisë qytetare në rezultat politik.

“Në protestë ka shumë zhgënjim, shpresë, arsye, populizëm dhe dëshirë për ndryshim pozitiv. Ka gjithçka nga pak”

Ndoshta pikërisht kjo përzierje emocionesh shpjegon pse lëvizja vazhdon të tërheqë njerëz kaq të ndryshëm. Ndërkohë, pas 19 ditësh, protesta nuk ka arritur ende objektivat e vetshpallura; nga dorëheqja e kryeministrit e deri tek anullimi i ndryshimeve të ligjit për zonat e mbrojtura. Kryeministri Rama vijon ta mbrojë investimin e planifikuar në Zvërnec si një mundësi historike zhvillimi dhe ka përsëritur se nuk largohet duke kujtuar votat që e kanë sjellë në pushtet për të qeverisur vendin.

Fitorja

Por, siç vëren Dervishi, suksesi i një proteste nuk matet vetëm me rrëzimin e një qeverie apo me anulimin e një projekti.

“Ndonjëherë fitorja nis kur ndryshon klimën politike”.

Dhe nëse ka një gjë për të cilën bien dakord të katër analistët, është se kjo protestë e ka prodhuar një ndryshim të tillë: ka thyer ndjenjën e pafuqisë, ka rikthyer pjesëmarrjen qytetare në qendër të debatit publik dhe ka treguar se edhe në një shoqëri të lodhur nga zhgënjimet, aftësia për t’u mobilizuar nuk është zhdukur.

Pyetja që mbetet është nëse kjo energji do të arrijë të organizohet dhe të mbijetojë përtej momentit që e solli në rrugë.

The post Pikat e forta dhe dobësitë e protestës në ditën e 19 appeared first on Faktoje.al.

The post  Tirana qelbet erë appeared first on Faktoje.al.

Nga Esmeralda Topi

Parlamenti Evropian miratoi këtë të mërkurë rezolutën mbi Raportin e Komisionit Evropian për Shqipërinë 2025, një dokument politik që vlerëson progresin e vendit në procesin e integrimit evropian, por që njëkohësisht nxjerr në pah problematika konkrete në disa fusha, përfshirë mbrojtjen e mjedisit.

Rezoluta e sapomiratur nga PE nuk krijon detyrime ligjore për qeverinë shqiptare dhe nuk mund të bllokojë drejtpërdrejt projekte apo vendime administrative. Megjithatë, dokumenti ka peshë politike, pasi pasqyron qëndrimin e institucionit të vetëm të Bashkimit Evropian të zgjedhur drejtpërdrejt nga qytetarët.

Kjo është arsyeja pse vëmendja publike u përqendrua tek pjesa e rezolutës që trajton zonën e mbrojtur Vjosë–Nartë dhe ndryshimet e vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura.

Teksti

Në tekstin e miratuar, Parlamenti Evropian shpreh “shqetësim serioz” për zhvillimet në zonën e mbrojtur Vjosë–Nartë dhe argumenton se ato tregojnë pasojat praktike të ndryshimeve ligjore që lejojnë ndërhyrje në zona me vlerë të njohur ekologjike.

Më tej, rezoluta u bën thirrje autoriteteve shqiptare që të vendosin “një moratorium të menjëhershëm për të gjitha procedurat e reja të lejeve, punimet ndërtimore dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura”, derisa të shfuqizohen dispozitat e ligjit të ndryshuar për zonat e mbrojtura që konsiderohen të papajtueshme me standardet evropiane dhe derisa të sigurohet përputhje e plotë me legjislacionin e BE-së për mbrojtjen e natyrës.

Po ashtu, në dokument kërkohet që çdo projekt në këtë zonë t’i nënshtrohet një Vlerësimi të plotë të Ndikimit në Mjedis dhe një procesi transparent konsultimi publik me komunitetet lokale, shkencëtarët dhe organizatat e shoqërisë civile.

Organizatat mjedisore e cilësuan këtë rezolutë si një fitore të rëndësishme, duke e parë si konfirmim të kërkesave të tyre për mbrojtjen e Vjosë–Nartës. 

Rama

Megjithatë, kryeministri Edi Rama në një reagim në rrjetet sociale, e paraqiti rezultatin si një rrëzim të pretendimeve të kundërshtarëve të projektit.

“Ja edhe Parlamenti Europian e ndau ‘shapin’ e stuhisë digjitale të dezinformimit nga ‘sheqeri’ i zonës së mbrojtur Vjosë-Nartë”, shkroi Rama.

Ai argumentoi se eurodeputetët kishin rrëzuar një amendament të propozuar nga përfaqësues të grupit të majtë, i cili përmendte drejtpërdrejt marrëveshjen e qeverisë shqiptare me Jared Kushner dhe kompaninë Affinity Partners për zhvillime turistike në Sazan dhe Vjosë–Nartë, si dhe hetimin e SPAK-ut në këtë kontekst.

Dokumentet e publikuara nga Parlamenti Evropian tregojnë se ky pretendim është pjesërisht i saktë.

Në të vërtetë, amendamenti që përmbante referenca të drejtpërdrejta ndaj Jared Kushner, Affinity Partners dhe SPAK-ut nuk u miratua. Kjo është pjesa ku mbështetet argumenti i Ramës.

Paralelisht, një amendament tjetër, i propozuar nga eurodeputetë të grupit të Gjelbërve dhe Aleancës së Lirë Evropiane, u miratua dhe u bë pjesë e tekstit final të rezolutës. Pikërisht ky amendament përmban gjuhën më të fortë të Parlamentit Evropian lidhur me Vjosë–Nartën: shqetësimin serioz për zhvillimet në zonë, kërkesën për moratorium të menjëhershëm dhe thirrjen për shfuqizimin e dispozitave problematike të ligjit për zonat e mbrojtura.

Përfundim

Parlamenti Evropian nuk miratoi paragrafet e propozuara paraprakisht që lidhen me Kushnerin apo SPAK-un, por miratoi kritikat ndaj kuadrit ligjor të ndryshuar që ka mundësuar zhvillime  në zona të mbrojtura.

Kjo është arsyeja pse organizatat mjedisore e konsideruan votimin një fitore të rëndësishme.

Përfaqësues të organizatës PPNEA dhe BirdLife Europe argumentuan se rezoluta përbën një sinjal të qartë se respektimi i Direktivave Evropiane për Habitatet dhe Shpendët mbetet një kusht i rëndësishëm në procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në BE.

Ndërsa Rama në reagimin e tij, e vuri theksin vetëm tek rrëzimi i amendamentit që përmendte Kushnerin dhe e paraqiti këtë si provë se Parlamenti Evropian kishte refuzuar narrativën e protestuesve. Kryeministri anashkaloi amendamentin tjetër që kërkon masa konkrete dhe të menjëhershme për Vjosë–Nartën, përfshirë moratoriumin dhe rishikimin e legjislacionit ekzistues.

The post Parlamenti Evropian kërkon moratorium në Vjosë–Nartë appeared first on Faktoje.al.

The post Bashkia e pranon: Ajri i Tiranës, në nivele alarmante të ndotjes,  gazra toksikë dhe substanca kancerogjene (zonat) appeared first on Faktoje.al.

Një nga pikat më të debatuara të projektit turistik në Zvërnec ka qenë ekzistenca ose jo e lejes së ndërtimit për resortin e planifikuar në zonën e mbrojtur Pishë Poro–Nartë. Që prej nisjes së punimeve në zonë dhe shpërthimit të protestave, kjo çështje është kthyer në një nga argumentet kryesore të përplasjes mes qeverisë, aktivistëve të mjedisit dhe qytetarëve që kundërshtojnë projektin.

Kryeministri Edi Rama ka deklaruar në mënyrë të përsëritur se nuk ekziston një leje ndërtimi për projektin në Zvërnec, por vetëm leje zhvillimi. 

Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit (KKTU), që kryesohet nga Kryeministri, është autoriteti përgjegjës për miratimin e lejeve të zhvillimit dhe ndërtimit për investime strategjike, projekte komplekse dhe zhvillime me rëndësi kombëtare. Rolin e sekretariatit teknik të këtij institucioni e ushtron Agjencia e Zhvillimit të Territorit (AZhT).

Ndaj, për të kuptuar nëse për projektin në Zvërnec ka ekzistuar apo jo një leje ndërtimi dhe cili është statusi i saj aktual, Faktoje analizoi deklaratat publike të Kryeministrit, dokumentet e KKTU-së (ato që janë të publikuara) dhe përgjigjen zyrtare të Agjencisë së Zhvillimit të Territorit.

Çfarë deklaron Kryeministri Rama?

Që kur theu heshtjen për projektin në Zvërnec, rreth një muaj pasi në terren (maj) kishin nisur punimet për rrethimin e zonës në Pishë Poro–Nartë, kryeministri Edi Rama ka përsëritur vazhdimisht se për këtë projekt nuk ekziston një leje ndërtimi.

Sipas Ramës, aktiviteti i kryer në terren mbështetej në një leje zhvillimi dhe jo në një leje ndërtimi.

“Është dhënë leja e zhvillimit, e cila nuk është leje e ndërtimit, por rrethimi i pronës është një e drejtë e çdo pronari kur merr lejen e zhvillimit”, deklaroi Rama më 1 qershor. Të njëjtin qëndrim ai e ka përsëritur në disa dalje publike. 

Edhe gjatë një takimi me gazetarë dhe përfaqësues të mediave europiane, Rama mohoi ekzistencën e një leje ndërtimi për projektin në Zvërnec.

“Në qoftë se dikush thotë që ka një leje ndërtimi, atëherë duhet ta tregojë këtë leje ndërtimi. (…) Nuk ka një leje për të ndërtuar, për ndërtim, në qoftë se nuk ka një vlerësim të ndikimit në mjedis”, u shpreh ai.

Çfarë tregojnë dokumentet?

Ndërkohë, një dokument i shpërndarë gjerësisht në rrjetet sociale tregoi se për projektin në Zvërnec ishte zhvilluar një procedurë zyrtare pranë institucioneve përgjegjëse.

Bëhet fjalë për një mbledhje të datës 28 janar 2025 të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit (KKTU), ku në listën e rendit të ditës përfshihej edhe objekti: “Leje ndërtimi për objektin ‘Resort turistik në Gadishullin e Zvërnecit’, Blloku Rezidencial F1V2, F1V3, F1R6, me vendndodhje në Pishë Poro–Nartë, Bashkia Vlorë, me subjekt zhvillues shoqërinë ‘Zvërnec South Adriatic Development’ sh.p.k.”

Fillimisht dokumenti sa më sipër (që për shumë u mor apriori si miratim) ngriti pikëpyetje mbi deklaratat e Kryeministrit dhe u bë një nga argumentet kryesore të kundërshtarëve. 

I pyetur drejtpërdrejt për rastin në fjalë në një intervistë televizive më 12 qershor, Rama vijoi të këmbëngulte se nuk kishte një leje ndërtimi për projektin.

“Po ngatërrojmë dynjanë me këto letra që hidhen e priten. Nuk është dhënë dhe nuk ka leje ndërtimi në zhvillimin në Zvërnec”, deklaroi ai.

Kryeministri argumentoi se, nëse leja do të ishte miratuar dhe në fuqi që në janar të vitit 2025, punimet do të kishin nisur prej kohësh. Sipas tij, dokumenti i publikuar nuk përbënte një leje ndërtimi të mirëfilltë.

“Më nxirr lejen. Kjo nuk është leje. Është një paragraf mbi një dokument që ka një sërë lejesh”– këmbënguli Rama.

Për të kuptuar konkretisht se çfarë u bë me këtë dokument, (a ishte miratuar më pas, apo kishte mbetur thjesht pjesë e rendit të ditës, sa kohë nuk kishte një vendim të zbardhur), Faktoje iu drejtua zyrtarisht Agjencisë së Zhvillimit të Territorit.

Çfarë sqaron AZHT?

Në përgjigjen zyrtare për Faktoje, Agjencia e Zhvillimit të Territorit (AZhT) konfirmon se zhvilluesi kishte depozituar një aplikim për leje ndërtimi dhe Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit (KKTU) kishte marrë një vendim (28.01.2025) për miratimin me kusht të lejes për projektin në Zvërnec.

Sipas AZhT-së: “Në lidhje me këtë aplikim, KKTU me Vendimin Nr. 39 datë 28.01.2025 ka miratuar me kusht Lejen e Ndërtimit (…) vendimmarrje e cila nuk është zbardhur si dhe nuk është më në fuqi, pasi subjekti zhvillues ka depozituar deklaratë noteriale, nëpërmjet së cilës është tërhequr aplikimi i sipërcituar. Ju bëjmë me dije se subjekti është tërhequr nga aplikimi më datë 27.03.2025”

Ky sqarim hedh dritë mbi statusin e procedurës administrative. Referuar AZhT-së, rezulton se ndërmjet datës 28 janar 2025, (KKTU e miratoi me kusht lejen), dhe më pas më 27 mars 2025 (kompania u tërhoq nga aplikimi). 

Sipas AZhT-së, kjo vendimmarrje për leje ndërtimi nuk është zbardhur dhe për pasojë nuk është më në fuqi. 

Pikëpyetja me lejen e zhvillimit 

Një tjetër çështje e paqartë mbetet leja e zhvillimit. Sipas ligjit, kjo leje duhet të miratohet përpara dhënies së lejes së ndërtimit. Referuar përgjigjes zyrtare të AZhT-së, në bazë të ligjit duhej që leja e zhvillimit të ishte miratuar përpara se të jepej ‘leja e ndërtimit me kusht’ në fund të janarit.

Deri më tani, e vetmja gjë që dimë publikisht rreth kësaj çështjeje është një deklaratë e një përfaqësueseje të Agjencisë së Territorit, e cila në emisionin “Opinion” tha se ekziston leja e zhvillimit, por nuk specifikoi datën e miratimit. Deri sot kjo leje nuk është zbardhur dhe nuk gjendet e publikuar online.

Për çështjen sa më sipër qarkullon vetëm një korrespondencë komunikimi mes AZHT-së dhe kompanisë zhvilluese, ku në fund të përmbajtjes thuhet se: “AZHT do të vijojë me procedurat për lëshimin e dokumentit të lejes së zhvillimit”.

Përfundim

Referuar përgjigjes zyrtare të Agjencisë Kombëtare të Territorit,rezulton se për projektin ka ekzistuar një vendim i KKTU-së për miratimin me kusht të lejes së ndërtimit, i cili ka mbetur në procedurë për rreth dy muaj, deri në tërheqjen e aplikimit nga kompania zhvilluese. 

Sipas AZhT-së, vendimi nuk është finalizuar dhe nuk prodhon efekte juridike sot. Në këtë kuptim, ekzistenca e një miratimi me kusht është një akt administrativ i dokumentuar, ndërsa mungesa e një leje ndërtimi aktive dhe të zbatueshme mbetet statusi aktual juridik i projektit. 

Pikërisht dallimi mes këtyre dy elementeve shpjegon pse deklaratat e Kryeministrit përbëjnë vetëm një gjysmë të vërtetë.

The post E vërteta e lejes së ndërtimit për projektin në Zvërnec appeared first on Faktoje.al.

Më 6 qershor, ditën e shtatë të protestave masive qytetare në Tiranë, kryeministri Edi Rama iu drejtua mediave ndërkombëtare në Twitter për të shprehur habinë e tij që protestat kishin tërhequr mbulimin e tyre paçka sasisë së protestuesve, që, sipas Ramës, ishte shumë e vogël për të merituar vëmendje. 

Ndër të tjera, ai tha se “protesta e sotme [6 qershor] ka mbledhur rreth 2,000 pjesëmarrës” 

Si ilustrim, ai përdori një video të kapur nga lart, që tregon një turmë të dendur që nis nga kryqëzimi i Bulevardit me rrugën “Ismail Qemali”, përpara Kryeministrisë, dhe vijon deri tek fundi i godinave të njohura si Kullat Binjake, duke filluar të rrallohet më prapa.

Duket se Rama ka zgjedhur të marrë për bazë një pamje nga orët e para të protestës, siç vërehet nga ndriçimi në video, duke anashkaluar faktin se protestës që vijon deri në orët e vona shumë qytetarë i bashkohen pas perëndimit, për të shmangur temperaturat e larta ose pasi mbarojnë punën.

Megjithatë, me anë të mjetit të numërimit të turmave, MapChecking, Faktoje gjeti se edhe në pamjet e përzgjedhura nga kryeministri, turma e qytetarëve i kalon dy mijë personat që pretendon ai. 

Në varësi të dendësisë të njerëzve, turma në video numëron nga afro 4 mijë persona, nëse supozojmë një dendësi prej 2 personash për metër katror, deri në afro 6700, nëse supozojmë një dendësi prej 3 personash për metër katror. Kjo, duke përllogaritur vetëm sipërfaqen e rrugës, pa përfshirë personat e grumbulluar në anët e saj, nëpër trotuare.

Përllogaritje e madhësisë së turmës nga Faktoje (permes tools-ave) të saj në videon nga nisja e protestës së 6 qershorit

Pamjet nga mbrëmja e 6 qershorit tregojnë se si në mbrëmje turma e ‘vogël’ në videon e përzgjedhur nga Rama është zmadhuar e dendësuar, duke arritur deri në kryqëzimin e Bulevardit “Dëshmorët e Kombit” me Unazën.

Përllogaritje nga Faktoje e madhësisë së turmës në videon e mëvonshme nga protesta e 6 qershorit

Në pamjet e mësipërme, me anë të Mapchecking përllogaritëm se turma numëron nga afro 5700 persona, nëse llogarisim një dendësi prej 2 personash për metër katror, deri në mbi 8 mijë, nëse llogarisim një dendësi prej 3 personash për metër katror.

Më 9 qershor, Taulant Balla, në një replikë kundër senatorit amerikan demokrat Bernie Sanders, përsëriti të njëjtën shifër si Kryeministri kur pretendoi se, edhe më 8 qershor, kishte rreth 2 mijë protestues.

Megjithëse Balla nuk e shoqëroi pretendimin e tij me video apo foto nga protesta, mediat dhe rrjetet sociale tregojnë se pamjet nga 8 qershori janë të ngjashme me ato të ditëve të mëparshme, me një turmë të dendur qytetarësh që shtrihen që në orët e para të protestës nga kryqëzimi pranë Kryeministrisë deri tek lulishtja ku ndodhen bustet e tre vëllezërve Frashëri.

Përllogaritje nga Faktoje e madhësisë së turmës në pamje nga orët e para të protestës së 8 qershorit

Me mjetin Mapchecking, një sipërfaqe e tillë përllogaritet se do të përmbante nga rreth 4500, nëse supozojmë një dendësi prej 2 personash për metër katror, deri në 6 mijë, nëse supozojmë një dendësi prej 3 personash për metër katror.

Megjithëse gjithmonë ka një marzh gabimi me numërimin e turmave, veçanërisht kur dendësia ndryshon në turmë, në të gjitha rastet, si në datën 6 dhe në datën 8 qershor, sasia e protestuesve në Bulevardin Dëshmorët e Kombit i tejkalonte ndjeshëm 2 mijët e pretenduar nga kryetari i grupit të PS Balla dhe kryeministri Rama. 

Si rrjedhim, këto deklarata i vlerësojmë si të pavërteta.

Ndërsa protestat hyjnë në ditën e 16-të, krahas thirrjeve për dorëheqjen e Ramës, dhe arrestimit të tij dhe kreut të PD, protestuesit kanë përshtatur dhe pankarta dhe thirrje që i përgjigjen përllogaritjeve të rreme të kryeministrit lidhur me sasinë e tyre.

The post Më 6 qershor në bulevard kishte më shumë se 2 mijë protestues appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Në ditën e saj të gjashtëmbëdhjetë, protesta që nisi për të kundërshtuar projektin në Zvërnec vazhdon të mbledhë mijëra qytetarë në shesh.

Paralelisht me protestën në terren, një betejë tjetër zhvillohet në TikTok, Instagram dhe rrjete të tjera sociale, aty ku lindi edhe vetë mobilizimi fillestar. 

Krahas kundërshtimit të projektit, në hapësirën digjitale kanë qarkulluar edhe pretendime të paverifikuara. 

Një nga më të përhapurit pretendon se pas investimeve të lidhura me Jared Kushner qëndron një plan i Izraelit për të “blerë” Zvërnecin, Vlorën apo edhe Shqipërinë.

Nga videot me dhjetëra e qindra mijëra shikime në TikTok, te postimet në Instagram, Facebook dhe pankartat e shfaqura nga një pjesë e protestuesve, ky pretendim ka kaluar gradualisht nga hapësira digjitale në atë fizike.

“Është parë se zaptimi i tokave kështu ka filluar, me investime të vogla. Sot po e shohim në Lindjen e Mesme ku ka arritur deri në gjenocid. A do ta lejojmë të ndodhë edhe në Shqipëri? Jo.”

Ky është argumenti që një student 20-vjeçar i historisë nga Tirana përdor për të shpjeguar pse ndodhet në protestë. Për të, kundërshtimi ndaj projektit nuk lidhet vetëm me mbrojtjen e një zone të mbrojtur apo me qeverisjen e vendit, por edhe me zhvillimet në Gaza dhe perceptimin e tij për rolin e Izraelit në botë.

I pyetur se pse e lidhte projektin në Zvërnec me Izraelin, ai argumentoi se familja e Jared Kushner ka mbështetur organizata izraelite dhe se investime të tilla duhen parë në një kontekst më të gjerë politik.

Një tjetër i ri, nën 20 vjeç, i cili në një prej mbrëmjeve ishte edhe folës në podiumin e protestës, e lidhi pjesëmarrjen e tij drejtpërdrejt me kundërshtimin ndaj zionizmit.

“Unë protestoj kundër zionizmit dhe interesave të tyre për t’u zgjeruar edhe në Shqipëri”, tha ai për Faktoje.

Konteksti

Eksperti i gjeopolitikës Ledion Krisafi argumenton se klima ndërkombëtare e krijuar pas luftës në Gaza ka luajtur një rol të rëndësishëm në mënyrën se si një pjesë e publikut i ka interpretuar këto zhvillime.

“Veprimet që Izraeli ka kryer sidomos në Gaza vitet e fundit kanë krijuar një antisemitizëm të fshehur në një pjesë të popullsisë që shfaqet pikërisht në raste të tilla”, thotë ai.

Sipas Krisafit, pretendime të ngjashme kanë qarkulluar në Shqipëri edhe përpara nisjes së protestave.

“Edhe para nisjes së protestave flitej për ardhjen e palestinezëve në Shqipëri, për blerje masive tokash nga izraelitët apo për vendosjen e izraelitëve në Shqipëri”, thotë ai.

Sipas ekspertit, projekti i lidhur me Jared Kushner u bë pika ku këto narrativa të mëparshme u bashkuan me debatin e ri publik.

“Është krijuar një dyshim shumë i madh ndaj çdo veprimi që bën Izraeli me idenë që ajo që ka ndodhur në Gaza apo në Bregun Perëndimor mund të ndodhë kudo ku është Izraeli”, shprehet ai.

“Fakti që Kushner është hebre ndikon drejtpërdrejt në perceptim, pavarësisht se Kushner nuk ka lidhje me shtetin e Izraelit dhe nuk e përfaqëson atë”, shton Krisafi.

Nga rrjetet sociale te pankartat

Mesazhe të ngjashme nuk kanë qenë të izoluara.

Gjatë ditëve të protestës, në pankarta, postera, fjalime dhe biseda me pjesëmarrësit është shfaqur vazhdimisht narrativa se pas investimeve të lidhura me Jared Kushner qëndrojnë interesa izraelite për të kontrolluar territor, prona apo burime në Shqipëri.

Një mbrëmje, tre të rinj me pamje gjimnazistësh mbanin një pankartë të madhe ku shfaqej Benjamin Netanyahu duke kontrolluar politikën shqiptare. 

Në të njëjtën pankartë paraqitej edhe një hartë e Shqipërisë, ku zona e Vlorës ishte mbuluar me flamurin izraelit. Të rinjtë ua shpjegonin turistëve të huaj pankartën duke folur për investimet, Izraelin dhe atë që e konsideronin si “blerje të Shqipërisë”.

Në ditë të ndryshme të protestës janë parë edhe pankarta të tjera me referenca ndaj Izraelit, flamuj izraelitë të vendosur mbi harta të Shqipërisë, figura të Netanyahut dhe slogane që lidhnin projektin në Zvërnec me humbjen e kontrollit mbi territorin shqiptar.

Kur u pyetën se ku i kishin dëgjuar këto pretendime, shumë prej të rinjve të intervistuar nuk referuan një burim të caktuar.

“Kështu flitet” apo “e kam dëgjuar verdallë” ishin disa prej përgjigjeve më të zakonshme.

Të gjithë të rinjtë e intervistuar nga Faktoje pohuan se kishin hasur përmbajtje të shumta në rrjetet sociale që lidhnin projektin në Zvërnec me Izraelin.

Vëzhgimet e tyre përputhen me përmbajtjet që kanë qarkulluar online. Në TikTok, Instagram, Facebook dhe platforma të tjera janë shpërndarë video, meme dhe imazhe që lidhnin projektin me pretendime se Izraeli po “blinte” Shqipërinë.

Një nga materialet më të shpërndara ishte një imazh i krijuar me inteligjencë artificiale që paraqiste gardhin e vendosur në Zvërnec me një tabelë që tregonte një kufi mes Shqipërisë dhe Izraelit.

Verifikimi i kryer nga Faktoje tregoi se imazhi ishte gjeneruar me inteligjencë artificiale dhe nuk paraqiste një situatë reale në terren. Megjithatë, ai vazhdoi të shpërndahej gjerësisht në rrjetet sociale.

Po ashtu kanë qarkulluar harta të Shqipërisë me flamurin izraelit të vendosur mbi Vlorën, si dhe video që promovonin teori të ndryshme konspirative lidhur me investimet.

Një tjetër episod që e solli temën e Izraelit në qendër të debatit ishte vendosja e flamujve izraelitë në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” në kuadër të Javës së Kulturës Izraelite.

Ambasadorja e Izraelit në Shqipëri, Galit Peleg, deklaroi se shpresonte që protestuesit do t’i respektonin simbolet izraelite, ashtu siç Izraeli respekton simbolet shqiptare.

Më pas flamujt u hoqën dhe u zëvendësuan me materiale të tjera promovuese të javës kulturore. Protestues të ndryshëm bënë gjithashtu thirrje publike që çështja të mos përdorej për përçarje apo provokime.

Roli i rrjeteve sociale

Profesori i sociologjisë, Prof. Dr. Fatos Tarifa, thotë se ndikimi i rrjeteve sociale në formimin e opinionit publik e bën veçanërisht të rëndësishëm verifikimin e informacionit që qarkullon në to.

“Është jo vetëm e mundur, por edhe e zakonshme që informacioni i rremë të pranohet si i vërtetë”, thotë ai.

Tarifa sjell shembullin e një studenteje që, sipas tij, i kishte thënë se kishte dalë në protestë sepse besonte se “kryeministri ia ka shitur Sazanin Izraelit”.

Megjithëse shprehet mbështetës i protestës dhe i kërkesave të saj për qeverisje më të mirë, ai argumenton se, narrativat që nuk mbështeten në fakte të verifikuara mund ta largojnë debatin nga qëllimet fillestare të lëvizjes.

“Flamujt e Izraelit në bulevard, memet dhe parullat kundër Izraelit apo kundër kryeministrit të atij shteti nuk i shërbejnë qëllimit të protestës”, thotë Prof. Dr. Tarifa.

Sipas tij, vetëm informacioni i mbështetur në fakte dhe argumente të verifikueshme mund të ndihmojë një lëvizje qytetare të ruajë legjitimitetin e saj dhe të arrijë objektivat që i ka vënë vetes.

Eksperti i teknologjisë Tomi Kallanxhi argumenton në anën tjetër, se rrjetet sociale kanë luajtur rol kyç në amplifikimin e këtyre pretendimeve.

Sipas Kallanxhit, algoritmet favorizojnë përmbajtjet që krijojnë reagime emocionale dhe polarizim.

“Mjafton një element vizual. Për shembull, imazhi i krijuar me inteligjencë artificiale që paraqiste një gardh apo kufi mes Shqipërisë dhe Izraelit në Zvërnec. Një material i tillë mund të ndihmojë në nisjen, ndërtimin dhe përforcimin e një narrative që më pas shpërndahet online”

Ai shton se TikTok është një nga platformat ku narrativa të tilla gjejnë terren të favorshëm.

“Kemi parë shumë herë që teoritë konspirative ecin në TikTok. Shpesh krijohet ideja se po dëgjon një version alternativ të së vërtetës”

The post Si qarkulloi narrativa “Izraeli po blen Shqipërinë!?” appeared first on Faktoje.al.

The post Si po përballet gjenerata e artë me dezinformimin? appeared first on Faktoje.al.

Nga Marjo Brakaj 

Të premten, SPAK shpalli 20 masa sigurie në kuadër të një operacioni kundër një grupi kriminal që merrej me trafik narkotikësh dhe pastrim parash. Mes personave të shpallur në kërkim është edhe Artur Shehu, i njohur gjithashtu si poseduesi kryesor i tokave në Zvërnec, ku është dhënë leja e zhvillimit për ndërtimin e një resorti turistik nga një kompani e lidhur me Jared Kushner.

Paralelisht, SPAK ka hapur një tjetër hetim që lidhet drejtpërdrejt me pronat e Shehut në Zvërnec. Ky hetim fokusohet tek mënyra se si janë tjetërsuar sipërfaqe të mëdha toke, duke kaluar nga trashëgimtarët tek vetë Artur Shehu, e më pas në transaksione të tjera me shoqëri si Albania Land Development dhe South Adriatic Development.

Përgatitja e terrenit 

Më 13 tetor 2021, rreth një muaj nga vizita e çiftit Kushner-Trump në Shqipëri, shoqëritë “Smart Construction Invest” me administrator biznesmenin Redi Struga dhe “Peninsula Development” me administrator shtetasin Idlir Lopçi themelojnë kompaninë “South Adriatic Development” me kapital 400 milionë lekë. 

Secili nga ortakët zotëronte fillimisht 50 për qind të kapitalit. 

Transaksione për 5 mijë lekë

Më tej, një lëvizje ndodh mes dy ortakëve. Lopçi i shtet Strugës 10% të aksioneve më 23 dhjetor 2021 për vetëm 5 mijë lekë.

Më datë 14.06.2022, me anë të kontratës së shitjes së kuotave të kapitalit shoqëria “PENINSULA DEVELOPMENT” shet edhe 40% të kuotave të zotëruara prej tij në favor të shoqërisë “Smart Construction Invest”, me çmimin e shitjes 2.000.000 (dy milion) Lekë. Pra, ortaku i vetëm kompanisë, South Adriatic Development, pas shitjes, u bë Redi Struga me 100% të aksioneve.  

Fushata e blerjeve në Zvërnec 

Kthehemi pak vite më vonë. Më 21 nëntor 2025, sërish Redi Struga, por tashmë në emër të kompanisë Albania Land Development, një kompani kjo e krijuar rishtazi prej tij duke përfshirë si aksionerë edhe dy biznesmenë nga Katari, Mohamadmoataz  dhe Ramez Al-Khayyat, nënshkruan një kontratë premtimi për sipërfaqen prej 1,028,641.67 m² në Zvërnec me një vlerë prej 5.5 milionë eurosh. 

Më konkretisht, në datë 21.11.2025, është nënshkruar kontrata e premtim shitjes me palë premtuese shitëse shtetasin Artur Shehu të përfaqësuar nga Leonard Bishaj dhe me palë premtuese blerëse, shoqërinë “Albania Land Development” sh.p.k, të përfaqësuar nga administratori, shtetasi Redi Struga. 

Pala premtuese shitëse premton të shesë, ndërsa pala premtuese blerëse premton të blejë, pjesën që i korrespondon sipërfaqes prej 1,028,641.67 m³, nga pasuria e paluajtshme me sipërfaqe totale prej 1,089,150 m³, e ndodhur në Zvërnec, Vlorë, regjistruar në Zyrën e Kadastrës. 

Çmimi i përcaktuar është në shumën 5,500,000 Euro. Si palë blerëse në kontratën e premtim-shitjes është Leonard Bishaj (përfaqësues i Artur Shehut).

Duhet sqaruar se kjo ishte një marrëveshje paraprake, jo transferim i plotë i pronësisë.  

Shitja përfundimtare ndodh më datë 24.04.2026. E njëjta sipërfaqe prej 1,028,641.67 m² por me vlerë shumë më të lartë 122,000,000 euro.

Ky ishte akt shitje i plotë, pra transferim i pronësisë me çmim shumë më të lartë se ai i parashikuar në premtim-shitjen. 

Mbetet e paqartë nëse 5.5 milion euro tek kontrata e premtimit ishte kesti i parë për të siguruar të drejtën e blerjes ose për të formalizuar interesin e palëve. 

Struga ndërkohë zotëron Smart Construction Invest, dhe South Adriatic Development.  Paralelisht në lojë është edhe kjo e fundit. Gjithnjë referuar të dhënave të vendimit të GJKKO-së, më 09.12.2025, lidhet një kontratë premtim-shitje ku South Adriatic Development i shet Albania Land Development një pasuri për 6.4 milion euro.

Më 21.04.2026, kjo marrëveshje formalizohet dhe  South Adriatic Development i shet Albania Land Development pasuri me vlerë 70.289.222 euro, ku kësti i parë prej 6.4 milion euro ishte paguar sipas kontratës së mëparshme.

Ndërkohë Artur Shehu ka lidhur kontrata të mëparshme edhe me South Adriatic Development. Gjithnjë referuar vendimit të GJKKO-së më 20.11.2021, South Adriatic Development blen nga Artur Shehu një pronë për 2.4 milion euro (313,584,000 lekë). Po në vendimin e GJKKO-së thuhet se, akti nuk është i ngarkuar në regjistrin noterial dhe në sistemin Nisa. 

Një vit më pas më 04.08.2022, lidhet kontratë sipërmarrjeje mes South Adriatic Development dhe Artur Shehut (me saktë përfaqësuesit të tij) për zhvillim të pronave në Akërni dhe Zvërnec. Në vendim specifikohet se disponohet vetëm faqja e parë e kontratës.

SPAK në veprim

Nga sa më sipër, Artur Shehu rezulton të jetë është hallka kryesore e pronësisë fillestare, mbi të cilën janë ndërtuar më pas transaksionet e shit-blerjes me shoqëri si Albania Land Development dhe South Adriatic Development, ku përfshihet Redi Struga. 

Sipas vendimit të Gjykatës së Posaçme të Shkallës së parë për Korrupsionin dhe Krimin e organizuar (GJKKO) një kopje të së cilës e disponon edhe Faktoje ne rruge jo zyrtare sa kohë të dhënat i përkasin një hetimi ose procedimi penal në fazën hetimore apo gjyqësore.

Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka regjistruar procedimin penal për veprat penale “Pastrim i produkteve të veprës penale ose veprimtarisë kriminale”, “Grupi i strukturuar kriminal” dhe “Kryerja e veprave penale në kuadër të grupit të strukturuar kriminal” . Thënë kjo, në vendim thuhet se, SPAK po zhvillon në mënyrë dinamike disa hetime lidhur me disa veprime dhe transaksione të kryera përgjatë fundit të vitit 2025 e në vitin 2026, ku sipas SPAK, janë konstatuar veprime në lidhje me tjetërsimin e disa pasurive të paluajtshme, sipërfaqe toke, të ndodhura në zonat Akërni/Zvërnec, Vlorë. 

“Në lidhje me këto pasuri ka konflikte të hershme dhe të vazhdueshme në kohë, ndërmjet disa personave, banorë të zonës, të cilët pretendojnë përfitimin të këtyre sipërfaqeve me anë AMTPve, ndërkohë që sipërfaqet e tokës rezultojnë të regjistruar në Agjensinë e Kadastrës, në emër fillimisht të trashëgimtarëve të shtetasit Artur Shehu, dhe më pas në emër të këtij të fundit (i cili rezulton ndër të tjerë t’i ketë blerë ato nga trashëgimtarët) dhe në emër të shtetasit Ferdinant Sulaj, trashëgimtar i shtetasit Seit Shehu. Një pjesë e këtyre pronave janë tjetërsuar tek shtetasi Pullumb Petritaj, i cili rezulton të ketë qenë përfaqësues i shtetasit Seit Shehu në proceset gjyqësore dhe administrative për regjistrimin e pasurive. Nga përmbajtja e vendimeve gjyqësore rezultojnë se, konfliktet janë akoma në procese gjyqësore duke mos patur vendimmarrje të formës së prerë, ku edhe për pasurinë me nr. 262, zona kadastrale 1007 vendimi i Gjykatës së Apelit Tiranë, i cili ka shërbyer për regjistrimin e pasurive është prishur nga Gjykata e Lartë”, thuhet ndër të tjera në vendim. 

Kompania e lejes së zhvillimit

Vijmë tek kompania që ka marrë zyrtarisht lejen e zhvillimit në zonë, “Zvërnec South Adriatic Development” sh.p.k në fillim të këtij viti. Në vendim thuhet se, shoqëria “Albania Land Development” sh.p.k. me administrator Redi Struga, në datën 25.03.2026 ka lidhur një kontratë sipërmarrje me “Zvernec South Adriatic Development”.   

Sipas të dhënave zyrtare, kompania ka adresën në katin e 12-të të kullës European Trade Center në Tiranë (Bulevardi Zhan Dark). Dokumentacioni publik tregon fillimisht vetëm një administrator shqiptar, Andi Jorgji, dhe një kapital fillestar prej 5 milionë lekësh. 

Me date 30.07.2025, me vendim te asamblese se ortakut, u largua administratori Andi Jorgji dhe u emerua administratore e shoqerise Isida Çela. 

Në gusht 2024 u themelua shoqëria “Zvërnec South Adriatic Development”, e cila ka kaluar nga një zinxhir kompanish guackë nën menaxhimin e trustit holandez “Dutch Trust Management B.V.” 

Rrjeta 

Rrjeta sa më sipër e transaksioneve është sot pjesë e hetimeve të SPAK, i cili ka regjistruar procedime për pastrim parash dhe veprimtari kriminale të strukturuar. Në këtë kuadër, shpallja në kërkim e Artur Shehut për një tjetër dosje hetimore e vendos atë në qendër të dy linjave paralele: nga njëra anë, dyshimi per posedim dhe tjetërsim te pronave strategjike në bregdetin e Vlorës dhe nga ana tjetër, dyshimet për përfshirje në aktivitete kriminale që SPAK po ndjek me masa sigurie dhe hetime të zgjeruara.

The post Artur Shehu dhe zinxhiri i pronave në Zvërnec appeared first on Faktoje.al.

Në një mjedis ku dezinformimi është kudo, sfida nuk është vetëm të informohesh, por të dallosh informacionin e saktë nga ai i rremë. Studimi që prezantuam sot, “Të moshuarit në epokën digjitale”, zbulon se gjenerata e artë mbetet veçanërisht e ekspozuar ndaj lajmeve të rreme dhe mashtrimeve online, sidomos në fushat e shëndetit dhe politikës.

Nga Jona Cenameri

Faktoje prezantoi sot studimin “Të moshuarit në epokën digjitale”, i dedikuar ndikimit të dezinformimit tek gjenerata e artë në Shqipëri. Studimi analizon mënyrën se si të moshuarit informohen, cilave burime iu besojnë dhe sa të ekspozuar janë ndaj lajmeve të rreme dhe mashtrimeve online.

Aktiviteti u zhvillua në kuadër të projektit “Fuqizimi i gjeneratës së artë kundër dezinformimit”, i financuar nga Bashkimi Europian, dhe mblodhi përfaqësues të medias, shoqërisë civile, organizatave partnere, ekspertë dhe bashkëpunëtorë të Faktoje.

Studimi u realizua në Tiranë, Durrës, Shkodër dhe Korçë, përmes intervistave ballë për ballë me 207 të moshuar. Gjetjet tregojnë se televizioni mbetet burimi kryesor i informacionit për këtë grupmoshë: 96.6% e të anketuarve deklarojnë se e përdorin rregullisht, ndërsa 83.1% e konsiderojnë burimin më të besueshëm të lajmeve.

Aktiviteti u moderua nga gazetari Pandi Gjata, i cili theksoi se të moshuarit janë ndër grupet më të ekspozuara ndaj lajmeve të rreme dhe mashtrimeve online në rrjete sociale. Duke iu referuar takimeve me të moshuarit në terren, Gjata tha se projekti e kishte prekur, sepse i kishte treguar nga afër realitetin e të moshuarve të pambrojtur përballë informacion të rremë online.

Në fjalën e saj, drejtoresha ekzekutive e qedndrës Faktoje, Klodiana Kapo, tha se projekti lindi nga nevoja për të kuptuar më mirë mënyrën se si të moshuarit përballen me informacionin në një kohë kur lajmet e rreme janë kthyer në sfidë të përditshme.

Ajo theksoi se Faktoje ka punuar drejtpërdrejt me të moshuarit, jo vetëm për t’i informuar, por edhe për të mësuar prej përvojave të tyre.

Sipas saj, gjetjet tregojnë se dezinformimi nuk ndikon vetëm te mënyra se si njerëzit mendojnë, por edhe te vendimet që marrin për çështje të rëndësishme si shëndeti, financat apo votimi.

“Dezinformimi nuk prek vetëm një person, por ndikon në mënyrën se si qytetarët mendojnë dhe vendosin. Nëse luftojmë dezinformimin, do të kemi qytetarë më të informuar, institucione më të besueshme dhe një demokraci më të mirë”, theksoi Kapo.

Ambasadori i Bashkimit Europian në Shqipëri, Silvio Gonzato, theksoi se shumë të moshuar nuk kanë aftësitë e nevojshme digjitale për të lundruar të sigurt në internet dhe për të dalluar përmbajtjet e besueshme nga ato të rreme.

Sipas tij, projekte si ky tregojnë “fytyrën njerëzore të Bashkimit Europian”, sepse bazohen te afërsia me qytetarët dhe dëgjimi i shqetësimeve të tyre.

“Nuk mjafton të bësh disa video dhe t’i postosh. Ato nuk do t’i arrinin këta njerëz. Prandaj e vlerësova faktin që ju kërkuat kontakt të drejtpërdrejtë me ta, jo thjesht për t’i edukuar, por edhe për të dëgjuar shqetësimet e tyre dhe për t’iu përgjigjur atyre”, u shpreh ambasadori i BE-së.

Studimi tregon se, ndërsa televizioni mbetet burimi kryesor i informacionit, platformat digjitale janë bërë gjithnjë e më të pranishme në jetën e përditshme të të moshuarve. WhatsApp, Facebook dhe YouTube rezultojnë ndër rrjetet më të përdorura, duke rritur aksesin në informacion, por edhe ekspozimin ndaj përmbajtjeve të pakontrolluara.

Mbi 87% e të anketuarve shprehen të shqetësuar për përhapjen e lajmeve të rreme, ndërsa politika dhe shëndeti perceptohen si fushat më të prekura nga keqinformimi. Të dhënat tregojnë gjithashtu se praktikat e verifikimit mbeten të kufizuara: 25.7% e të anketuarve e besojnë menjëherë një lajm pa verifikim, ndërsa vetëm 6.3% deklarojnë se e kontrollojnë gjithmonë informacionin përpara se ta shpërndajnë.

Në diskutimin e hapur, ekspertë të shëndetit, përfaqësues institucionesh dhe organizatash të shoqërisë civile ndanë komente mbi gjetjet e studimit dhe mënyrat se si mund të forcohet edukimi mediatik tek moshat e treta.

Doktor Ilir Alimehmeti u ndal te rreziku që lajmet e rreme paraqesin në fushën e shëndetit. Ai theksoi se parimi i parë në mjekësi është “mos bëj dëm” dhe solli shembuj të rasteve kur fytyrat e mjekëve apo ekspertëve janë përdorur në përmbajtje të rreme për të promovuar produkte, kura apo këshilla të pavërteta.

“Shumë lajme fake me fytyrat tona jemi përpjekur t’i përgënjeshtrojmë. Ndonjëherë njerëzve u kërkohet të lënë ilaçet, gjë që mund të shkaktojë pasoja shumë të rënda, deri në vdekje”, tha Alimehmeti.

Ai e përmblodhi shpejtësinë me të cilën përhapet dezinformimi me shprehjen: “Ndërkohë që e vërteta po lidh këpucët, gënjeshtra ka marrë dhenë.”

Gjatë diskutimit, Elsona Agolli nga UNFPA theksoi rëndësinë e edukimit të vazhduar për të moshuarit, jo vetëm për t’i ndihmuar të dallojnë informacionin e rremë, por edhe si hapësirë për socializim, informim dhe përfshirje në jetën komunitare.

Komente dhe mesazhe u ndanë edhe nga përfaqësues të organizatave të tjera, bashkëpunëtorë të Faktoje dhe aktorë të angazhuar në fushën e edukimit mediatik, shëndetit, etj. 

Aktiviteti solli në vëmendje nevojën për më shumë dëgjim, komunikim të drejtpërdrejtë, burime të besueshme dhe programe të vazhdueshme që i ndihmojnë të moshuarit të informohen më mirë dhe të ndihen më të mbrojtur përballë dezinformimit.

The post Faktoje prezanton studimin “Të moshuarit në epokën digjitale” appeared first on Faktoje.al.

Një deklaratë e kryeministrit Edi Rama e përcjellë për mediat e huaja pak ditë më parë se Irani qëndron pas fushatave dezinformuese lidhur me protestat në Tiranë ka sjellë një reagim zinxhir mes dy vendesh me protagonist kryeministrin Edi Rama dhe zëdhënësin e ministrit të Jashtëm të Iranit, Esmail Baghaei.

Një përplasje që tregon se si protestat me kauzë mjedisore dhe cështje thelbësisht të brendshme (sot dita e 11-të) po shndërrohen në një arenë të gjerë konfrontimesh politike dhe gjeopolitike, ku narrativat e Tiranës dhe Teheranit po përplasen publikisht. A duhet të themi që kjo përplasje po merr edhe vëmendje ndërkombëtare për shkak të Presidentit amerikan Donald Trump dhe zhvillimeve në Lindjen e Mesme, ndërkohë që protesta në vetvete është një çështje e brendshme?

Rama

Pak para punimeve të Samitit BE-Ballkani Perëndimor në Tivat, javës që kaloi, kryeministri Rama foli për luftë hibride nga Irani

“Të gjithë ata që njohin historinë tonë i njohin ata iranianet të cilët janë angazhuar në sulme kibernetike kunder nesh qysh prej një kohe të gjatë dhe që na kanë bërë kaq shumë dëme sa na kanë detyruar që t’i nxjerrim nga vendi, janë pjesë e saj për të nxitur narrativën se projekti nuk është ajo që thuhet, por është një marrëveshje mes meje dhe Bibi Netanjahut të gatuar nga Jared Kushner për të sjellë palestinezët nga Gaza në Shqipëri”, tha Rama

Irani   

Zëdhënësi i ministrisë së së Jashtme të Iranit, Esmail Baghaei, në një dalje publike të hënën, reagoi me tone ironike, duke përfshirë në deklaratën e tij edhe flamingot, simbolin e zgjedhur nga protestuesit në Tiranë

Ai akuzoi Tiranën se po përdor retorikë anti-iraniane për të forcuar lidhjet me Izraelin.

“Ndoshta do të thonë se flamingot ishin agjentë të sigurisë iraniane. Ky pretendim është një model i zakonshëm, ku çdo qeveri që dëshiron të afrohet me regjimin sionist ngre akuza kundër Iranit për t’i bërë qejfin atij”, thuhet ndër të tjera në deklaratën e tij

Në një reagim të dytë, zëdhënësi i ministrisë së Jashtme (pa ndonjë dallim nga i pari) i përcjell një mesazh në shqip kryeministrit: “Rama ik”, ngjashëm me retorikën e protestuesve në Sheshin “Skënderbej”.

Reagimi

Ky veprim u interpretua nga Rama si një bashkim zyrtar i qeverisë iraniane me protestën.

”… Ja edhe qeveria e ajatallohëve të Teheranit i bashkohet zyrtarisht protestës së bulevardit, madje edhe me parrullat në shqip, njësoj si ata që e kthyen nga protestë mjedisore në protestë për rrëzimin e qeverisë!”, reagon ndër radhë Rama ne Facebook

Kryeministri shkruan se, “Shqipëria është shumë e vogël për të rënë në këtë kurth të madh” nga ku, sipas tij vendi rrezikon  në pikën që të mos afrohet më asnjë investitor i huaj.

Marrëdhëniet

Kjo përplasjë nuk është e izoluar, por lidhet me një histori më të gjatë tensioni që daton nga qeveria “Berisha”.

Që prej vitit 2013, kur Shqipëria pranoi të strehojë organizatën opozitare iraniane MEK, marrëdhëniet mes dy vendeve kanë qenë të tensionuara.

Sulmet kibernetike të vitit 2022, të atribuuara Iranit, shënuan kulmin e konfliktit dhe çuan në ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike. Që atëherë, Shqipëria është përballur me dhjetëra sulme të tjera, duke nxjerrë në pah dobësitë e saj në sigurinë kibernetike, së fundmi edhe sulmi kibernetik ndaj Kuvendit.

The post Përplasja e narrativave Shqipëri–Iran mbi Zvërnecin appeared first on Faktoje.al.

Një deklaratë e ministres së Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin, Erjona Ismaili, se deri para se PS-ja të vinte në pushtet nuk kishte “kokërr flamingo” nuk u mor seriozisht nga ambientalistët edhe pse ishte drejtuar pikërisht atyre.

“…Ambientalistët që kjo laguna që ne flasim sot dhe jemi duke kërkuar që mos të vrasë qeveria këto flamingot dhe pelikanët, kokërr flamingo s’kishte në atë kohë. Janë dashur 12 vite nisma që ne të arrijmë në atë diversitet që është sot”, tha ministrja Ismaili.

Por mbështetja e kësaj narrative nga vetë kryeministri Edi Rama në një takim me gazetarët e huaj, nxiti Shoqatën Ornitologjike të Shqipërisë, drejtuar nga profesor doktor Taulant Bino, të publikonte të dhëna të hollësishme mbi evolucionin e popullatës dimëruese të flamingove dhe numrin e shpendëve në Vjosë-Nartë, si para qeverisë “Berisha” ashtu edhe pas saj, të dhëna që ornitologu Taulant Bino i vuri në dispozicion edhe për Faktoje.

Rama

“Le të flasim për mjedisin. Flamingot. A e dini se kur nisën të ktheheshin flamingot në Shqipëri? Sepse nuk ishin. Kur unë erdha në qeveri, kur ne e morëm qeverinë, nuk kishte atje flamingo.

Pse? Sepse Shqipëria ishte vendi i nxehtë i gjuetisë së paligjshme.

Ne humbëm shumë prej jetës sonë të egër për shkak të gjuetisë së paligjshme dhe ndërkohë flamingot bashkë me pelikanët e të tjerë nisën të ktheheshin pak vite pasi vendosëm moratorium në Shqipëri duke e shpallur gjuetinë të paligjshme për 10 vjet”, tha Rama

Shoqata Ornitologjike e Shqipërisë (AOS)

“Qeveria Rama gjeti në Vjosë-Nartë rreth 20000 shpendë prej të cilëve 1322 ishin Flamingo. Në vitet 2014-2026, numri i shpendëve në Nartë është më i ulët se në 2013.

Flamingot kanë pësuar ndërkaq luhatje. Ata shënuan rënie në vitet 2015-2019, për tu rritur pas vitit 2020.

Shpendët në Vjosë-Nartë nuk i solli kjo qeveri dhe asnjë prej qeverive të mëparshme ndonëse është detyrim i qeverive të hartojnë politika dhe të marrin masa për të ruajtur shpendët dhe habitatet e tyre. Ky detyrim është akoma më i fortë për zonat e mbrojtura të Shqipërisë sikurse Pishë-Poro-Nartë, Divjakë-Karavasta, Butrint, Kune-Vain, etj”, thuhet në deklaratën e Shoqatës Ornitologjike e Shqipërisë.  

Shpendët

Grafiku si më sipër, sipas eskpertit dhe pedagogut të mjedisit Dr. Taulant Bino paraqet evolucionin e numrit total të shpendëve të ujit të regjistruar gjatë Censusit Ndërkombëtar të Shpendëve të Ujit (IWC) në kompleksin Vjosë–Nartë gjatë periudhës 1993–2026.

Kulmi historik u regjistrua në vitin 1997 me 81,223 shpendë, ndërsa një vlerë pothuajse e ngjashme u regjistrua edhe në vitin 2001 me 79,321. Pra, në vitet 2014-2026, numri i shpendëve në Nartë është më i ulët se në 2013.

Flamingot

Për Flamingot dimërues në kompleksin Vjosë–Nartë gjatë periudhës 1993–2026 situata, sipas AOS, është më ndryshe me rritjen më lartë të numrit të flamingove në vitin 2025

“Gjatë periudhës 1993–2009, Flamingo ishte një specie relativisht e rrallë në zonë. Një rritje e ndjeshme u regjistrua në vitin 2011, kur u numëruan 857 individë, ndërsa në janar 2013 popullata arriti në 1322 individë. Kjo periudhë shënon fillimin e përdorimit më të rregullt të kompleksit Vjosë–Nartë nga Flamingot dimërues. Periudha e mëvonshme, 2014–2026 karakterizohet nga luhatje të konsiderueshme të numrit të individëve. Pas vlerës së lartë të regjistruar në vitin 2014 (1475 individë), popullata pësoi një rënie gjatë viteve 2015–2019, me numra që varionin nga 511 deri në 1042 individë. Pas vitit 2020 evidentohet një rritje e numrit të Flamingove me 3796 individë të regjistruar në vitin 2025”, thuhet në deklaratën e Shoqatës Ornitologjike e Shqipërisë.

The post Kokërr flamigoje? Në 2013, kur Rama mori pushtetin, kishte 1322 flamingo appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ndërtesa kulti hebreje janë ndërtuar tashmë në Vlorë, në afërsi të Zvërnecit.

Verdikti: Mungon konteksti

Në fund të majit 2026, ndërsa qytetarë dhe ambjentalistë protestonin kundër një projekti të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Trump, dhe planifikuar për t’u ndërtuar në peizazhin e mbrojtur Zvërnec-Nartë, në rrjete sociale nisi të qarkullonte pretendimi se pranë Zvërnecit ishin ndërtuar godina “të ngjashme me Kullën e Babelit”. Përtej formës së ndërtesave, pretendohet se brenda tyre ka “vende kulti për hebrejtë që vizitohen shpesh nga Aleks Soros”. Ndërsa një nga narrativat që ka shoqëruar protestat është e lidhur me origjinën hebreje të investitorit Jared Kushner dhe shitjen e tokës për Izraelin, ky postim që nuk paraqet asnjë provë të bindshme për pretendimet e tij, ka marrë vëmendje të shtuar nga komentuesit. 

Megjithatë, godinat që shfaqen në fotot e mësipërme nuk janë ndërtuar së fundmi dhe nuk kanë lidhje me objekte kulti hebreje.

Ato janë godina rezidenciale dhe administrative të portit të Petroliferës Italo-Shqiptare (PIA) në Vlorë. Ndërtesa më e lartë, është fari sinjalizues i portit, ndërkohë që katër ndërtesat e tjera shërbejnë si rezidenca për administratën shqiptare të Petroliferes me familjet e tyre. Kjo është një traditë e kësaj kompanie italiane edhe në vende të tjera, ku administrata banon në port jo vetëm për çështje logjistike, por edhe për të dëshmuar standartet e larta të sigurisë në zonën operacionale të procesimit të karburanteve. 

I pyetur nga Faktoje, Edmond Bedini, drejtori i terminalit La Petrolifera Italo Albanese Sh.A. (PIA), konfirmoi që strukturat e paraqitura në foto janë pjesë integrale e terminalit. “Në këto ndërtesa jetojnë drejtori dhe zv.drejtori, të cilët për arsye operative dhe sigurie duhet të banojnë në një distancë të shkurtër nga terminali, si dhe përdoren si rezidenca nga kolegët tanë italianë kur ndodhen në Vlorë”, u shpreh z. Bedini.

Ai shtoi më tej se: “rezidencat u ndërtuan midis viteve 2007-2009, njëkohësisht me ndërtimin e terminalit, i cili ndodhet në tokë private. Ndër miratimet e ndryshme të marra për ndërtimin e terminalit të PIA, mund të veçoj atë nga Kuvendi i Shqipërisë, të votuar më 13 maj 2004”.

Pamje të këtyre godinave me formë të veçantë datojnë që nga viti 2009, dhe ato shfaqen në pamje satelitore të zonës nga viti 2011. Ato kanë shërbyer si vendndodhje shfaqjesh kulturore.

Sipas arkitektes që ka dizenjuar godinat, Patrizia Pozzi, forma e tyre spirale u frymëzua nga forma natyrale spirale e një guaske të gjetur në plazh dhe shërben si një mënyrë bashkëekzistence paqësore e ndërtesave me natyrën.

The post Këto ndërtesa pranë Zvërnecit asnjë lidhje me hebrejtë appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Flamujt izraelitë që u shfaqën në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” më 9 qershor u vendosën si provokim për protestuesit

Verdikti: Mungon konteksti

————————————————————–

Më 8 qershor, ditën e nëntë të protestave kundër projektit që planifikohet të ndërtohet në peizazhin e mbrojtur Zvërnec-Nartë, në rrjetet sociale shqipfolëse nisi të qarkullonte paralajmërimi se flamuj izraelitë ishin vendosur në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” në Tiranë si provokim ndaj protestuesve.

Narrativa e zaptimit të tokave nga Izraeli për të ndërtuar një enklavë izraelite në Zvërnec, e promovuar në rrjete sociale, i ka shërbyer kryeministrit Rama për të portretizuar e tallur protestat si të fryra nga teori konspirative anti-semite që në fjalimin e tij të 1 qershorit kur ai mohoi se shteti po ia fal atë tokë Izraelit për të sjellë palestinezë në Zvërnec.

Megjithatë, shfaqja e flamujve izraelitë në bulevard ishte planifikuar përpara nisjes së protestave masive, si pjesë e Javës Kulturore të Izraelit.

Sipas faqes zyrtare të Javëve Kulturore Ndërkombëtare, java e Izraelit ishte planifikuar për 9-11 qershor, fill pas Javës Kulturore të Italisë, e cila ndodhi nga 31 maji në 6 qershor.

Vjet, gjithashtu, Java Kulturore e Izraelit ndodhi në 9-12 qershor 2025, sërish fill pas Javës Kulturore të Italisë.

Disa prej postimeve në rrjete sociale kanë vërejtur se, megjithëse pjesë e Javës Kulturore izraelite, flamujt ishin varur shumë ulët për t’i bërë lehtësisht të kapshëm. Për të evituar incidente, protestuesit kishin vendosur pankarta në shtyllat ku ishin varur flamujt duke paralajmëruar të tjerët të mos preknin flamujt.

Të ndodhur në një situatë që mund të përshkallëzohej, autoritetet u kujdesën që punonjësit e dekorit të bashkisë Tiranë t’i hiqnin flamujtë izralitë përpara nisjes së protestës në orën 18:00.

The post Flamujtë izraelitë në bulevard, jo një kurth ndaj protestuesve appeared first on Faktoje.al.

Ndërsa protesta masive qytetare në Shqipëri kundër projektit ndërtimor të planifikuar në zonën e Zvërnecit dhe lagunën e Nartës hyjnë në ditën e nëntë, narrativa të gjithëfarshme janë ngritur në media dhe rrjete sociale përreth këtyre protestave që kundërshtojnë projektin. Jehona e kësaj proteste paqësore që u shtri brenda dhe jashtë kufijve të vendit e që u transmetuar nga shumë media ndërkombëtare  shpreh  pakënaqësinë ndaj  klasës politike.

Masiviteti i një marshimi spontan të dielën, më 31 maj, u pasua nga një deklaratë e gjatë publike e kryeministrit Edi Rama më 1 qershor në mbledhjen e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste. 

“Armiqtë e huaj” na kanë në grykë të pushkës 

Në këtë fjalim mbi 1 orë të gjatë, u hodh fillimisht narrativa e “forcave të huaja” që nuk duan të zhvillohet Shqipëria dhe po përpiqen të sabotojnë projektin duke manipuluar opinionin publik si tek filmi”Wag the Dog”. (Ironikisht, Wag the Dog është një film i vitit 1987 në të cilin një propagandist i qeverisë amerikane shpik një luftë për të hequr vëmendjen nga një skandal politik)

Greqia fqinje u prezantua nga Rama si një palë e interesuar. 

Ai pyeti në mënyrë retorike se pse mediat greke ishin kaq të shqetësuara për mjedisin shqiptar dhe u shpreh i habitur që Ministria e Jashtme greke u shpreh për dhunën e ushtruar ndaj një protestuesi në Zvërnec. Protestuesi i dhunuar kishte dy shtetësi, një shqiptare dhe një greke.

Në një intervistë të 3 qershorit për median ndërkombëtare CNN, Rama foli për “lufte hibride” të drejtuar nga “armiq që i njohim shumë mirë” dhe “konkurrenca shumë e fortë në pjesën tonë të Mesdheut”

Ndërsa kryeministri Rama denonconte “luftën hibride” kundër zhvillimit të Shqipërisë, po ditën kur ai nënkuptoi se Greqia kishte interesa në ndalimin e projektit të Zvërnecit, në media dhe rrjete sociale nisi të qarkullonte një imazh i gjeneruar me inteligjencën artificiale, ku shfaqej një radhë autobusësh pranë një pike kufitare. 

Ky imazh u prezantua në ekranet shqiptare shoqëruar me pretendimin se bëhej fjalë për protestues grekë që po hynin në Shqipëri për të marrë pjesë në protestën e Tiranës kundër projektit turistik në Pishë Poro-Nartë.

E njëjta narrativë u përsërit nga Rama më 5 qershor, kur u pyet për protestat nga mediat ndërkombëtare përpara Samitit BE-Ballkani Perëndimor 2026 në Tivat. 

Ai deklaroi se po ndodhte një “luftë hibride” kundër Shqipërisë, e orkestruar nga “armiqtë e vendit,” të cilët kësaj radhe i identifikoi si “iranianët”

Kryeministri i ka mëshuar kësaj narrative edhe në postimet e tij të shumta në rrjete sociale, ku u shpreh  se protestuesit që shajnë “tradhëtarët e armiqtë imagjinarë të Shqipërisë” ndërsa ngulmoi se “të vetmet arsye të mbetura [për protestën] janë ato të të huajve që nuk e duan Shqipërinë në Ligën e Kampionëve të Turizmit dhe pompojnë rrjetet me ajrin toksik të luftës hibride, falë edhe naivitetit të tyre fatkeqësisht”

Narrativa të tilla u morën dhe u përhapën në studiot televizive shqiptare. 

Analistë të ndryshëm, por edhe deputetë të dy partive të mëdha PD e PS e plotësuan narrativën e forcave të huaja duke pretenduar se vendeve të rajonit nuk u pëlqeu se familja e presidentit amerikan do të investonte në Vlorë dhe ata donin ta sabotonin këtë investim; se mediat greke kishin nisur një fushatë kundër Shqipërisë; se Greqia u mërzit për investimin që do bëhej në Zvërnec; se protestat ishin të nxitura “nga jashtë,” si për shembull “nga Greqia”; dhe se protestat mbështeteshin zyrtarisht nga Athina. 

Deri më tani nga Athina zyrtare ka vetëm një deklaratë të Ministrise se Jashtme të datës 31 qershor për protestuesin e plagosur nga dhuna e ushtruar që kishte edhe nënshtetësi greke

Narrativa e anti-semitizmit

Narrativa e zaptimit të tokave nga Izraeli për të ndërtuar një enklavë izraelite në Zvërnec, e promovuar në rrjete sociale, është një tjetër debat që ka shpërthyer në rrjetet sociale. Nga ana tjetër kryeministri Rama në fjalimin e tij të 1 qershorit mohoi se shteti po ia fal atë tokë Izraelit për të sjellë palestinezë në Zvërnec.

Teza “Soros”, Grupi Feminist & LGBT

Në ekrane televizive e portale u tha se protestuesit ishin paguar nga organizata të financuara nga Soros dhe nga Erjon Veliaj, kryebashkiaku socialist i Tiranës, i cili është në paraburgim nën akuza për korrupsion që nga Shkurti 2025, për të penguar zhvillimin e Shqipërisë.

Bashkimi i një numër aktivistesh feministe dhe të të drejtave LGBT në protestë u portretizua në rrjete sociale si një përballje epike mes presidentit amerikan Donald Trump dhe miliarderit Soros, e ngjashme me atë mes Cezarit dhe Pompeut në brigjet e Karaburunit.

Më 31 maj, ditën pasi një protestues u dhunua nga roje private në Zvërnec, incident që u pasua me nisjen e protestave masive në kryeqytet, në media nisi të qarkullonte narrativa se ambjentalistët dhe OJF-të, të paguar nga miliarderi i shumëpërfolur hungarez George Soros, ngritën çështjen e Zvërnecit për të shpërqëndruar vëmendjen nga udhëzuesi për terapinë hormonale të transgjinorëve.

Megjithatë, organizata ambjentaliste PPNEA, e para që dha alarmin për punimet që nisën në peizazhin e mbrojtur, kishte denoncuar ndërhyrjen e makinerive të rënda dhe shkatërrimin e pyllit dhe dunave ranore që në 1 maj, gati një muaj përpara se lajmi për udhëzuesin e Ministrisë të dilte në media. Protesta e parë kundër kësaj ndërhyrje u thërrit më 16 maj në Zvërnec, ndërsa në 26 maj, dy ditë përpara lajmit të terapisë hormonale, u mbajt një protestë përpara Ministrisë së Mjedisit në kryeqytet.

Flamingo, një nga qindra speciet që popullojnë lagunën, i cili u adoptua herët nga protestuesit si simbol, u lidh nga mediat “me aktivizëm kulturor progresist dhe me narrativa të afërta me lëvizjet LGBT në Perëndim” Përdorimi i këtij simboli nga protestuesit u quajt “tentativë për të futur simbolikë ideologjike mbi simbolin kombëtar shqiptar”

Nëse protesta për Zvërnecin nisi si një reagim qytetar ndaj shkatërrimit të një ekosistemi të mbrojtur, shumë shpejt ajo u mbulua nga një “luftë hibride” e informacionit, ku narrativat politike dhe digjitale u përdorën për të deformuar kuptimin e saj. Nga imazhe të gjeneruara me inteligjencë artificiale, tek akuzat për ndërhyrje të huaja, deri tek teoritë e konspiracionit për Soros apo pushtimin izraelit, u krijua një terren ku e vërteta dhe propaganda u përplasën pa dallim. Ky bombardim narrativash nuk synon thjesht të shpjegojë protestën, por të minojë legjitimitetin e saj, duke e zhvendosur debatin nga mjedisi dhe të drejtat qytetare tek “armiqtë e jashtëm” dhe “komplotet globale”. Në këtë kuadër, “lufta hibride” nuk është vetëm një metaforë politike, por një realitet i prodhimit masiv të informacionit të manipuluar, ku qytetarët duhet të dallojnë mes faktit dhe fabulës. Dhe pikërisht këtu qëndron sfida më e madhe: a do të arrijë shoqëria të mbrojë jo vetëm lagunën e Nartës, por edhe hapësirën e saj informative nga pushtimi i narrativave hibride?

The post Flamingot rozë, viktima të “luftës hibride” të dezinformimit appeared first on Faktoje.al.