Nga Gazeta âSIâ- Agjencia pĂ«r Zhvillim BujqĂ«sor dhe Rural ka reaguar pas njĂ« lajmi ku raportohej se i ka dhĂ«nĂ« fonde qĂ« i dedikohen bujqĂ«sisĂ«, njĂ« kontigjenti kriminal nĂ« qytetin e DurrĂ«sit.
Sipas lajmit të publikuar, drejtoresha e AZHBR Durrës ka firmosur dhënien e një granti 22.5 milionë lekë të vjetra për Xhevdet Troplinin.
Në një deklaratë për mediat, AZHBR thotë se proceset për dhënien e fondit janë kryer në përputhje me ligjin dhe se subjekti në fjalë ishte legjitim.
Por, AZHBR thekson se në fazën e pagesës, procedurat janë refuzuar nga autoriteti sepse subjekti, në këtë rast, Troplini, nuk i kishte përmbushur kushtet.
Reagimi i AZHBR:
Agjencia për Zhvillim Bujqësor dhe Rural dëshiron të sqarojë opinionin publik lidhur me një lajm të pasaktë që po qarkullon në disa portale, mbi një pagesë të supozuar të kryer nga AZHBR.
NĂ« zbatim tĂ« UdhĂ«zimit nr. 22, datĂ« 19.09.2024, âPĂ«r kriteret, procedurat dhe mĂ«nyrĂ«n e administrimit tĂ« fondit tĂ« programit pĂ«r bujqĂ«sinĂ« dhe zhvillimin ruralâ, subjekti nĂ« fjalĂ« Ă«shtĂ« kontraktuar nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me kriteret dhe procedurat e parashikuara nĂ« kĂ«tĂ« akt.
MegjithatĂ«, nĂ« fazĂ«n e pagesĂ«s, subjekti i kontraktuar nĂ« fjalĂ«, Ă«shtĂ« đ«đđđźđłđźđđ« pasi nuk ka pĂ«rmbushur kushtet e pĂ«rcaktuara nĂ« kontratĂ«n e grantit.
AZHBR garanton fermerët dhe qytetarët se çdo proces zhvillohet në përputhje të plotë me legjislacionin në fuqi dhe me detyrimet që rrjedhin prej tij, duke zbatuar parimet e transparencës dhe përgjegjshmërisë.
Gazeta âSIâ- Bota e mediave po ndryshon rrĂ«njĂ«sisht. Sipas raportit mĂ« tĂ« fundit tĂ« Reuters Institute pĂ«r trendet globale, modeli tradicional i gazetarisĂ«, i ndĂ«rtuar mbi klikime, SEO dhe motorĂ«t e kĂ«rkimit, po mbyllet , jo sepse publiku nuk kĂ«rkon informacion, por sepse rrugĂ«t pĂ«rmes tĂ« cilave ky informacion shpĂ«rndahej nuk funksionojnĂ« mĂ« si dikur.
Google nuk është më dera e audiencës
Botuesit e lajmeve parashikojnë një rënie dramatike. Trafiku nga motorët e kërkimit, kryesisht Google, pritet të ulet rreth 43% në tre vitet e ardhshme. Dhe ky nuk është një parashikim abstrakt. Tashmë trafiku global nga Google Search ka rënë me 33%, ndërsa Google Discover ka humbur mbi 20% të audiencës.
PĂ«r dekada me radhĂ«, mediat kanĂ« ndĂ«rtuar pĂ«rmbajtjen e tyre mbi pĂ«lqimet dhe algoritmet: tituj klik-bait, lajme tĂ« shpejta, artikuj âSEO-friendlyâ. Sot, Google dhe AI po japin pĂ«rgjigjen direkt tek pĂ«rdoruesi, duke shmangur artikujt origjinalĂ«. Me fjalĂ« tĂ« tjera: lajmi Ă«shtĂ« aty, por klikimi nuk Ă«shtĂ« mĂ« i garantuar.
ĂfarĂ« nuk mund ta zĂ«vendĂ«sojĂ« AI
Raporti zbulon se drejtuesit e mediave në 51 vende po riorientojnë investimet. Më shumë në gazetari investigative, raportim në terren, analiza kontekstuale dhe histori njerëzore; më pak në lajme rutinë dhe përmbajtje të përgjithshme. Mesazhi është i qartë: AI mund të prodhojë informacion, por nuk mund të japë kuptim, ndjeshmëri dhe përgjegjësi.
YouTube po merr fronin
NjĂ« tjetĂ«r trend i rĂ«ndĂ«sishĂ«m Ă«shtĂ« ndryshimi i platformave. YouTube nuk shihet mĂ« si rrjet social, por si âtelevizioni i riâ i medias. PĂ«r vitin 2026, shumica e botuesve planifikojnĂ« tĂ« investojnĂ« mĂ« shumĂ« nĂ« kĂ«tĂ« platformĂ« sesa nĂ« çdo tjetĂ«r. Pas saj vijnĂ« TikTok dhe Instagram, ndĂ«rsa SEO, Facebook dhe X (ish-Twitter) po humbin rĂ«ndĂ«si. Publiku sot kĂ«rkon jo thjesht informacion, por zĂ«, fytyrĂ« dhe lidhje personale.
AI nuk është shpëtimi financiar
Pavarësisht entuziazmit për inteligjencën artificiale, shumica e mediave nuk e shohin atë si burim të qëndrueshëm të ardhurash. Vetëm rreth 20% e drejtuesve presin të ardhura të konsiderueshme nga marrëveshjet me platformat e AI; pjesa tjetër pret fitime minimale ose aspak. Në fakt, AI shpesh kërkon investime të reja, role teknike dhe rritje kostosh operative.
Pra, AI nuk po i jep zgjidhje krizës ekonomike të medias; thjesht po e zhvendos atë.
Gazetaria që mbetet e pazëvendësueshme
Në një kohë ku informacioni gjenerohet automatikisht, ajo që mbetet e pazëvendësueshme është gazetaria e terrenit që pyet, lidh faktet dhe flet me emër dhe përgjegjësi. Në fakt po ndodh ajo që e ndan gazetarinë nga zhurma.
Në fund, raporti i Reuters Institute paralajmëron se e ardhmja e medias nuk është në AI, por zëri dhe fytyra njerëzore që sjell kuptim dhe përmbajtje.
Nga Gazeta Si â Nga zĂ«vendĂ«sime surprizĂ« te rikthime qĂ« sollĂ«n tituj kampionĂ«. NdĂ«rsa Yuki Tsunoda e gjen veten pa njĂ« makinĂ« gare nĂ« sezonin 2026, ne rikujtojmĂ« historitĂ« e pilotĂ«ve qĂ« u kthyen nĂ« start pas humbjes sĂ« mĂ«parshme tĂ« vendit tĂ« tyre.
Kur pilotĂ«t tĂ« mblidhen pĂ«r startin e sezonit 2026, njĂ« emĂ«r qĂ« nuk do tĂ« jetĂ« nĂ« âgridâ Ă«shtĂ« ai i Yuki Tsunoda-s. Piloti japonez u zĂ«vendĂ«sua nga Isack Hadjar te Red Bull.
Ndërkohë që Tsunoda kalon në rolin e pilotit testues dhe rezervë për skuadrën nga Milton Keynes, drejtuesi Laurent Mekies ka shprehur bindjen se 25-vjeçari mund të gjejë një tjetër mundësi në të ardhmen.
Tsunoda nuk do tĂ« ishte piloti i parĂ« qĂ« rikthehet pas humbjes sĂ« vendit tĂ« tij, pasi emrat e mĂ«poshtĂ«m janĂ« ringritur nĂ« situata tĂ« ngjashmeâŠ
â Alex Albon â Alain Prost â Nico Hulkenberg â Mika Salo â Valtteri Bottas â Sergio Perez â Felipe Massa â Esteban Ocon â Romain Grosjean â Kevin Magnussen
Gazeta Si â Altin Ndoci, i arrestuar me urdhĂ«r tĂ« SPAK, i dyshuar pĂ«r disa vrasje dhe pjesĂ«marrje nĂ« ngjarje kriminale, Ă«shtĂ« arratisur nga Spitali i DurrĂ«sit, ku ndodhej pĂ«r mjekim.
Sipas njoftimit të Drejtorisë së Burgjeve, i paraburgosuri Ndoci është larguar nga ambientet e Spitalit Rajonal të Durrësit, ku ishte shoqëruar për kryerjen e vizitave mjekësore. Policët që e ruanin, kanë tentuar ta ndalojnë, por nuk kanë mundur dot, ndërsa vijojnë kërkimet.
âTĂ« gjitha procedurat mjekĂ«sore janĂ« zhvilluar nĂ« repartin e infektivit, i cili ka repartin e sigurisĂ« pĂ«r tĂ« dĂ«nuarit. PavarĂ«sisht ndĂ«rhyrjes sĂ« menjĂ«hershme nga forcat e PolicisĂ« sĂ« Burgjeve pĂ«r ndalimin e tij, Altin Ndoci ka arritur tĂ« largohet nga spitali. Strukturat pĂ«rkatĂ«se janĂ« vĂ«nĂ« menjĂ«herĂ« nĂ« lĂ«vizje dhe po punohet intensivisht pĂ«r lokalizimin dhe kapjen e tij, si dhe pĂ«r sqarimin e plotĂ« tĂ« rrethanave tĂ« ngjarjesâ, njofton Drejtoria e Burgjeve, ndĂ«rsa publikojnĂ« edhe fotografinĂ« e tij.
Sipas burimeve nĂ« rrugĂ« jo zyrtare, 39-vjeçari Ndoci ka gĂ«njyer policin qe po e ruante, duke i thĂ«nĂ« se donte tĂ« shkonte nĂ« tualet dhe ka arritur tâia mbathĂ«. Kur e ka parĂ« qĂ« po largohej, polici ka qĂ«lluar nĂ« ajĂ«r, por pa arritur ta ndalojĂ«.
Ndoci Ă«shtĂ« arrestuar si pjesĂ« e operacionit âPlumbi i ArtĂ«â dhe konsiderohet si person me rrezikshmĂ«ri tĂ« lartĂ« shoqĂ«rore, pasi dyshohet se ka marrĂ« pjesĂ« nĂ« masakrĂ«n e Bradasheshit nĂ« vitin 2018, ku mbetĂ«n tĂ« vrarĂ« tre persona.
Ndoci ka njĂ« historik tĂ« gjatĂ« nĂ« botĂ«n e krimit dhe rezulton pjesĂ« e organizatĂ«s kriminale tĂ« Ăopjave nĂ« Elbasan.
Ai u arrestua nĂ« korrik 2020 gjatĂ« operacionit âPlumbi i ArtĂ«â, si i dyshuar pĂ«r vrasjen e 4 personave, fillimisht dy vĂ«llezĂ«rve Besmir dhe Viktor Haxhiaj nĂ« DurrĂ«s dhe ekzekutimin e dy personave tĂ« tjerĂ« 2020 Anxhelo Avdija dhe Dorian Shkoza.
Por më 2 prill 2024, Gjykata e Posaçme ka pushuar të gjitha akuzat ndaj Altin Ndocit, përfshirë edhe dyshimet për vrasjen e Dorjan Shkozës dhe Anxhelo Avdisë, duke e shpallur të pafajshëm.
Ishin dĂ«shmitĂ« e tĂ« arrestuarit, Klevis Alla, i cili e pĂ«rfshinte Ndocin nĂ« kĂ«to 4 vrasje, por Gjykata e Posaçme nuk u bind nga kĂ«to dĂ«shmi çâka bĂ«ri qĂ« tĂ« marrĂ« pafajĂ«sinĂ«.
Vendim i mbështetur edhe nga bashkëpunëtori i drejtësisë, Nuredin Dumani, i cili dëshmoi se Altin Ndoci nuk ka qenë i përfshirë në këto 2 vrasje në Durrës.
Në të tilla kushte, mbrojtja i kërkoi gjykatës pushim të akuzave, për të cilën gjeti miratim të togave të zeza, ku i dyshuari fitoi pafajësinë.
Megjithëse Altin Ndoci fitoi pafajësinë në vitin 2024, ai nuk mundi të dalë nga burgu, pasi SPAK ka ngritur akuza të tjera kundër tij, pas dëshmive të Nuredin Dumanit i cili e përfshin në disa ngjarje të rënda.
NĂ« dĂ«shmitĂ« e dhĂ«na nĂ« SPAK nga i penduari i drejtĂ«sisĂ« Nuredin Dumani, Klevis Alla dyshohet si pjesĂ«marrĂ«s nĂ« vrasjen e Andi Zylyfit dhe plagosjen e Ardit Uruçit kryer nĂ« bashkĂ«punim nĂ« formĂ«n e âGrupit tĂ« strukturuar kriminalâ.
Gjithashtu Ndoci mbahej nĂ« burg edhe pĂ«r veprat penale âMbajtja pa leje dhe prodhimi i armĂ«ve, shpĂ«rthyese dhe i municionitâ, e kryer nĂ« bashkĂ«punim nĂ« formĂ«n e grupit tĂ« strukturuar kriminal, âGrupi i strukturuar kriminalâ.
Në një tjetër episod në shkurt të vitit 2025, i penduari i drejtësisë, Nuredin Dumani ka rrëfyer para togave të zeza disa nga krimet e kryera nga ai dhe banda e një tjetër të arrestuari nga SPAK, Erion Alibejt.
Ky i fundi ka akuzuar edhe Altin Ndocin se kishte qĂ«nĂ« nĂ« grupin e ekzekutorĂ«ve madje kishte tentuar tâi vriste vĂ«llanĂ« por i ishte bllokuar arma.
Nga Gazeta Si â Pushimet dimĂ«rore dhe Kupa i lĂ«nĂ« vendin KategorisĂ« Superiore nĂ« futbollin tonĂ«.
Raundi i 19-të ndahet mes të mërkurës dhe të enjtes. Tre ditën e parë dhe dy të dytën.
Siparin e ngre Bylis që pret Tiranën në Ballsh në orën 13:30. Krahasuar me një sezon më parë, Bylis ka fituar një pozicion ndërsa bardheblutë kanë humbur tre.
E lehtë në letër duket sfida për AF Elbasani ndaj Flamurtarit, në të njëjtën ditë në orën 17:00.
Vendasit kanë rekuperuar 3 pozicione në klasifikim, krahasuar me një vit më parë.
Kjo do të jetë ndeshja e dytë brenda 4 ditëve mes këtyre skuadrave pas kualifikimit të AF ELbasani në Kupë ndaj miqve kuqezinj.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n orĂ«, Vllaznia pret Egnatian nĂ« âLoro Boriçiâ. Finalja e sezonit tĂ« kaluar vazhdon tĂ« jetĂ« ende e tillĂ«, tĂ« paktĂ«n nĂ« letĂ«r.
Aktualisht kuqeblutë kanë 1 pikë më pak se në sezonin e shkuar ndërsa të gjelbrit kanë 7 pikë më shumë.
TĂ« enjten nĂ« orĂ«n 13:30, Partizani pret VorĂ«n nĂ« âArenĂ«n e Demaveâ nĂ« njĂ« pĂ«rballje qĂ« i sheh kryeqytetasit me 7 pikĂ« mĂ« pak, krahasuar me tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« tĂ« njĂ« sezoni mĂ« parĂ«.
Jo më pak interesante edhe sfida e fundit e këtij raundi.
Në Durrës do të mbërrijë Dinamo City e cila, një sezon më parë kishte 1 pikë më pak, por ishte në vendin e parë.
Ndërsa këtë herë ka 32 pikë në vendin e 3-të. Shtatë pikë më shumë se Teuta e vendit të 5-të, që ka 3 pikë më shumë dhe një vend më lart se në sezonin 2024-2025.
Në 18 raundet e para të këtij sezoni u shënuan 188 gola.
Autorë të tyre ishin 85 futbollistë, ndërsa 9 të tjerë shënuan në portën e tyre.
Mesatarja ishte 2.088 gola për ndeshje. Tre skuadrat që shënuan më shumë janë Dinamo City (27 gola), Vllaznia (24 gola) dhe Egnatia (23 gola).
Me 10 gola, Bekim Balaj (Vllaznia) kryeson listën e shënuesve më të mirë, ndjekur nga Dejvi Bregu (Dinamo City, 7) dhe Blaise Tsague (AF Elbasani 7).
Nga ky sezon nĂ« pĂ«rfundim tĂ« çdo ndeshjeje pĂ«rzgjidhet âLojtari mĂ« i MirĂ«â i saj.
Portieri Mario Dajsinani (Egnatia) e ka fituar 7 herë këtë çmim, më shumë se kushdo tjetër.
Nga Gazeta Si â Newcastle United dhe Manchester City do tĂ« pĂ«rballen nĂ« âSt Jamesâ Parkâ nĂ« ndeshjen e parĂ« gjysmĂ«finale tĂ« KupĂ«s sĂ« LigĂ«s (EFL Cup).
âMagpiesâ synojnĂ« tĂ« mbrojnĂ« triumfin nĂ« âEFL Cup 2024-25â, ndĂ«rsa âCitizensâ pĂ«rpiqen tĂ« rikthejnĂ« trofeun pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« qĂ« nga sezoni 2020-21.
Newcastle i dha fund pritjes 70-vjeçare pĂ«r njĂ« trofe madhor kur fitoi âEFL Cupâ nĂ« sezonin 2024-25, me golat e Alexander Isak dhe Dan Burn, 2-1 ndaj Liverpool-it nĂ« stadiumin âWembleyâ.
Skuadra e Howe ka mposhtur bindshëm Bradford City 4-1 në raundin e tretë, Tottenham Hotspur 2-0 në raundin e katërt dhe duke kaluar me avantazh minimal, Fulham 2-1 në çerekfinale, falë golit në minutën e 92-të nga Lewis Miley.
Tani pĂ«rballĂ« provĂ«s mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« nĂ« mbrojtjen e trofeut, Newcastle do tĂ« presĂ« Manchester City-n nĂ« âSt Jamesâ Parkâ pĂ«r gjysmĂ«finalen e parĂ«.
NdĂ«rsa do tĂ« udhĂ«tojĂ« drejt âEtihad Stadiumâ nĂ« fillim tĂ« Shkurtit pĂ«r ndeshjen e kthimit.
MegjithatĂ«, Newcastle ka njĂ« bilanc tĂ« mirĂ« tĂ« kohĂ«ve tĂ« fundit ndaj Man City-t nĂ« shtĂ«pi, duke fituar dy ndeshje, barazuar njĂ« dhe humbur njĂ« nga 4 pĂ«rballjet e fundit nĂ« âSt Jamesâ Parkâ.
Po ashtu, âMagpiesâ kanĂ« mposhtur City-n nĂ« dy pĂ«rballjet e fundit mes tyre nĂ« âEFL Cupâ.
Newcastle vjen pas tre fitoreve dhe njĂ« barazimi nĂ« 4 ndeshjet e fundit â pĂ«rfshirĂ« njĂ« fitore dramatike 7-6 me penallti ndaj Bournemouth.
Gjithashtu nuk humbet prej 13 ndeshjesh rradhazi në shtëpi (10 fitore dhe 3 barazime).
Edhe Manchester City ka një seri të shkëlqyer rezultatesh, duke qenë i pamposhtur në 12 ndeshjet e fundit, me 9 fitore dhe 3 barazime, përfshirë një fitore shkatërruese 10-1 ndaj Exeter City në ndeshjen e fundit.
Pavarësisht formës së shkëlqyer, City ka hasur vështirësi në këtë kompeticion në sezonet e fundit, duke u eliminuar në raundin e tretë në 2023-24, në raundin e katërt në sezonet 2021-22 dhe 2024-25, si dhe në çerekfinale në 2022-23.
Si rezultat, fitoret ndaj Huddersfield Town (2-0), Swansea City (3-1) dhe Brentford (2-0) e kanĂ« çuar Manchester City-n nĂ« gjysmĂ«finalen e parĂ« tĂ« âEFL Cupâ qĂ« nga seria e jashtĂ«zakonshme e 4 titujve radhazi mes 2017-18 dhe 2020-21.
Me ndeshjen e kthimit tĂ« planifikuar nĂ« fillim tĂ« Shkurtit nĂ« âEtihad Stadiumâ, Guardiola do tĂ« kĂ«rkojĂ« qĂ« skuadra e tij tĂ« marrĂ« njĂ« rezultat pozitiv nga kjo pĂ«rballje e parĂ«, duke shmangur njĂ« pĂ«rsĂ«ritje tĂ« humbjes 2-1 si ajo nĂ« âPremier Leagueâ, NĂ«ntorin e kaluar.
Fitorja e fundit e Manchester City-t nĂ« âSt Jamesâ Parkâ daton 2 vite para kĂ«saj gjysmĂ«finale tĂ« âEFL Cupâ, kur Bernardo Silva, Kevin De Bruyne dhe Oscar Bobb shĂ«nuan nĂ« njĂ« fitore dramatike 3-2 ndaj âMagpiesâ, me njĂ« gol vendimtar nĂ« minutĂ«n e 91-tĂ« nga norvegjezi.
Nga Gazeta âSIâ â Banka KombĂ«tare Tregtare (BKT) ka konfirmuar se disa klientĂ« tĂ« saj kanĂ« rĂ«nĂ« pre e njĂ« skeme mashtrimi, duke humbur para nga llogaritĂ« e tyre.
Në një njoftim publik, banka bëri me dije se ishte klonuar një numër kartash, nga të cilat janë tërhequr fondet. Të gjithë klientët e prekur janë kontaktuar dhe do të rimbursohen plotësisht, njofton BKT.
Lajmi u bë publik një ditë më parë, kur shumë qytetarë raportuan se fondet e tyre ishin vjedhur nga veprime të kryera në shtete të tjera të rajonit.
Bankat në Shqipëri përballen vazhdimisht me sulme kibernetike, por sipas tyre, deri tani janë prekur vetëm të dhënat dhe jo fondet financiare. Sipas vlerësimeve të Bankës së Shqipërisë, sulmet kibernetike mbeten risku më i madh për sistemin bankar, edhe pse shpesh flitet për nevojën e rritjes së masave të mbrojtjes në infrastrukturën digjitale.
Gazeta âSIâ- Fjalori i madh i gjuhĂ«s shqipe me 125 mijĂ« njĂ«si leksikografike i cilu u publikua tĂ« martĂ«n online  llogaritet si fjalori mĂ« voluminoz i shqipes. Por, krejt kjo punĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ«anshĂ«m nga Akademia e Shkencave e ShqipĂ«risĂ« pa bashkĂ«punimin me AkademinĂ« e Shkencave dhe Arteve tĂ« KosovĂ«s.Â
Duke paralizuar edhe funksionimin e Këshillit Ndërakademik për Gjuhën Shqipe, që përbëhej nga anëtarë të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë dhe Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës. Nga ideja e standardizimit të leksikut për të vënë parimet bazë, Akademia e Shkencave e Shqipërisë kishte kapërcyer te projekti për Fjalorin e madh të gjuhës shqipe pa kurrfarë marrëveshjeje
âNĂ« KĂ«shillin NdĂ«rakademik ishte parashikuar tĂ« diskutoheshin çështjet e leksikut. SĂ« pari, pra, do tĂ« pĂ«rcaktoheshin parimet e punĂ«s dhe do tĂ« zgjidheshin dilemat. Ne, nĂ« AkademinĂ« e KosovĂ«s, nuk e kemi parĂ« tĂ« arsyeshme tĂ« punojmĂ« pa ato parime dhe nuk kemi pranuar tĂ« pĂ«rfshihemi nĂ« atĂ« mĂ«nyrĂ«â, ka thĂ«nĂ« pĂ«r Koha.Net gjuhĂ«tari, profesori universitar e akademiku Bardh Rugova.
Ai ka shtuar se nuk kërkon ta gjykojë punën e askujt.
âPor mendoj se nuk mund tĂ« ketĂ« projekte tĂ« gjuhĂ«s shqipe pa pĂ«rfshirjen e ASHAK-ut. Shqipja nuk Ă«shtĂ« e drejtĂ« autoriale e askujt. FjalorĂ«t, nĂ« radhĂ« tĂ« parĂ«, janĂ« mjete standardizuese. Nuk do tĂ« duhej tĂ« hartoheshin nĂ« atĂ« mĂ«nyrĂ«, pa marrĂ«veshje ndĂ«rinstitucionaleâ, ka thĂ«nĂ« ai. Kurse pĂ«rsa i pĂ«rket funksionit tĂ« KĂ«shillit NdĂ«rakademik, Rugova ka qenĂ« po ashtu i prerĂ«.
âTani nuk ka mĂ« kuptim tĂ« ketĂ« KĂ«shill NdĂ«rakademik. PĂ«r çfarĂ« do tĂ« shĂ«rbente?â, ka thĂ«nĂ« ai.
Bardh Rugova
âProjekti bashkĂ« me grupin fillestar tĂ« autorĂ«ve tĂ« veprĂ«s u miratuan dhe u pranuan nga ASHSH e nga ASA, si dhe u mbĂ«shtetĂ«n me bashkĂ«punimin e Institutit Albanologjik tĂ« PrishtinĂ«s (IAP) e tĂ« Universitetit tĂ« KalabrisĂ« (KozencĂ«), me leksikografĂ« nga Universiteti i TiranĂ«s, nga Universiteti âFan S. Noliâ i Korçës, nga Universiteti âLuigj Gurakuqiâ i ShkodrĂ«s dhe nga leksikografĂ« tĂ« tjerĂ« nga Republika e ShqipĂ«risĂ«, nga Republika e KosovĂ«s, nga Republika e MaqedonisĂ« sĂ« Veriut, nga Palermojaâ. Krejt kjo Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pa AkademinĂ« e Shkencave dhe Arteve tĂ« KosovĂ«s e po ashtu pa miratim tĂ« leksikografĂ«ve tĂ« Universitetit tĂ« PrishtinĂ«s.
Ky projekt do të niste më 2021 duke angazhuar në grupet e punës disa studiues të Institutit Albanologjik të Prishtinës.
PavarĂ«sisht se nĂ« janar tĂ« vitit 2020 dy akademitĂ« ishin marrĂ« vesh pĂ«r ârithemeliminâ e KĂ«shillit njĂ« vit mĂ« vonĂ«, ASHASH-i nisi projektin pĂ«r Fjalorin e madh tĂ« gjuhĂ«s shqipe pa u marrĂ« vesh pĂ«r parimet e standardizimit tĂ« leksikut me ASHAK-un. Redaksia e Fjalorit pĂ«rbĂ«het nga: akademik Jani Thomai si kryeredaktor, akademik Valter Memisha nĂ« cilĂ«sinĂ« e zĂ«vendĂ«skryeredaktorit dhe sekretarit shkencor, Shezai Rrokajt, po ashtu si zĂ«vendĂ«skryeredaktor dhe anĂ«tarĂ«t DhimitĂ«r (Miço) Samara, Shefkije Islamaj, akademik GjoÂvalin Shkurtaj, Ali Jashari, Anila Omari dhe Anila Kananaj. Te hartuesit pos kĂ«tyre emrave figurojnĂ« edhe: Artur Lama, AbdurrÂahim Maxhuni, Idriz Metani, Juliana Kume, Mimoza Priku, Naim Berisha, Rozana Rushiti, Teuta Toska, Rezarta Draçini, Sejdi Gashi, Manjola Zaçellari, Behar Hoxhaj, Resul Telhaj, Olger Brame, EngjĂ«llushe Karaj, Petrit Zeneli dhe Viktor Bakillari.
Fjalori i publikuar nĂ« parathĂ«nie sqaron se posedon rreth 105 mijĂ«Â fjalĂ« nĂ« zĂ«ra tĂ« veçantĂ«, pastaj rreth 3 mijĂ« e 500 fjalĂ« âtĂ« fshehuraâ nĂ« kuptime si emra, mbiemra e ndajfolje, rreth 12 mijĂ« e 500 njĂ«si frazeologjike, rreth 5 mijĂ« togfjalĂ«sha terminologjikĂ«, rreth njĂ« mijĂ« e 200 emĂ«rtime shkurtĂ«sore, rreth 250 terma tĂ« rinj tĂ« paasimiluar fonetikisht, rreth 1.650 shprehje tĂ« huaja tĂ« paasimiluara e rreth 250 mijĂ«Â kuptime leksikore.
Bazuar në parathënie, Fjalori vjen si vepra leksikografike prej kohësh e munguar dhe mjaft e kërkuar nga shumë përdorues të gjuhës shqipe.
Gazeta Si â Fushata e shtypjes sĂ« regjimit kundĂ«r protestave nĂ« Iran ndryshon nga qyteti nĂ« qytet dhe nga dita nĂ« ditĂ«.
Ky është një rindërtim i bazuar në informacionin e filtruar përmes bllokadës së internetit dhe atë që dimë për demonstratat popullore të shtypura në vitet e mëparshme.
Agjentët e regjimit ndonjëherë qëllojnë demonstrues të paarmatosur dhe kjo është mënyra më e dhunshme për të shpërndarë protestat.
Kjo shpjegon videot qĂ« tregojnĂ« me dhjetĂ«ra trupa dhe pse numri i njerĂ«zve tĂ« vrarĂ«, i konfirmuar nga dĂ«shmitarĂ« nĂ« vend pĂ«r agjencinĂ« iraniane tĂ« lajmeve âHuman Rights Activists News Agencyâ (HRANA), e cila vepron nga Irani, ka arritur nĂ« mbi 500 nĂ« 16 ditĂ« demonstrata.
Numri real i njerëzve të vrarë mund të jetë më i lartë. Agjencia shkruan se ka më shumë se 500 raportime për vrasje të tjera që ende nuk janë verifikuar. Imazhet nga 9 janari, që vijnë nga një morg i vetëm në Teheranin jugor, tregojnë 180 trupa.
Herë pas here, ka shkëmbime zjarri midis forcave të sigurisë dhe burrave të armatosur që marrin pjesë në protesta.
Sipas mediave pranë Gardës Revolucionare, njësisë më të fuqishme ushtarake të Iranit, 114 policë dhe personel ushtarak janë vrarë deri më tani në këto përleshje në të gjithë Iranin. HRANA raporton se numri është rritur në 133.
@realDonaldTrump@PahlaviReza The attack by the repressive forces of the Islamic Republic, involving direct firing of shotgun pellets and live ammunition at freedom-seeking protesters in the streets of Iran. pic.twitter.com/PwArREIz72
Në raste të tjera, zyrtarët e regjimit iranian përdorin taktika represioni më pak vdekjeprurëse që janë testuar tashmë gjatë protestave në vitet e mëparshme.
Qëllimi i këtyre taktikave është të dekurajojnë dhe frikësojnë protestuesit që të braktisin demonstratat e tyre.
Këto janë ende veprime brutale, por ato nuk synojnë domosdoshmërisht vrasjen e njerëzve. Ka të ngjarë që pjesa më e madhe e represionit në javët e fundit është kryer duke përdorur këto taktika.
Imazhet nga rrugët iraniane tregojnë burra me uniformë që qëllojnë me armë zjarri drejt protestuesve. Pushkët janë të mbushura me fishekë, të njëjtët që përdoren për gjueti zogjsh.
Asnjë plumb nuk del nga tyta e pushkës, por një re fishekësh të vegjël plumbi që përhapet sa më larg që të jetë.
Fisheku nuk Ă«shtĂ« vdekjeprurĂ«s nĂ«se nuk qĂ«llohet nga afĂ«r, por fishekĂ«t janĂ« tĂ« dhimbshĂ«m dhe kĂ«rkojnĂ« pĂ«rpjekje tĂ« konsiderueshme qĂ« mjekĂ«t tâi heqin. Postimi nĂ« Twitter mĂ« poshtĂ« tregon njĂ« imazh tĂ« bĂ«rĂ« gjatĂ« protestave tĂ« vitit 2022.
Forcat e sigurisĂ« shpesh synojnĂ« nĂ« nivelin e fytyrĂ«s, duke synuar tĂ« godasin sytĂ« dhe tâi verbojnĂ« pĂ«rgjithmonĂ«.
Gjatë protestave të vitit 2022, pati të paktën 580 raste të dokumentuara të njerëzve që pësuan lëndime serioze në sy, por numri ka të ngjarë të jetë shumë më i lartë.
QĂ«llimi Ă«shtĂ« tĂ« frikĂ«sohen protestuesit, tâi lĂ«ndohen rĂ«ndĂ« dhe pĂ«rgjithmonĂ«, dhe tĂ« mbahet i ulĂ«t numri pĂ«rfundimtar i tĂ« vdekurve.
NjĂ« raport hipotetik lajmesh nga Irani qĂ« thotĂ« âdy tĂ« vdekur dhe 98 tĂ« plagosur gjatĂ« protestaveâ do tĂ« tingĂ«llonte mĂ« pak alarmues sesa â100 tĂ« vdekur gjatĂ« protestaveâ.
Oficerët nuk synojnë vetëm sytë. Një rast simbolik është ai i Sima Moradbeigi, një gruaje iraniane e plagosur gjatë protestave në tetor 2022 pas vdekjes në burg të Mahsa Jina Amini, gruas së re të arrestuar nga policia fetare për mosmbajtjen e shamisë së kokës, siç konsiderohet e përshtatshme.
Gjatë protestave, Sima u shty nga turma pas portës së një spitali. Një roje sigurie futi tytën e pushkës së tij nëpër hekurat e portës dhe e qëlloi në krah.
Mjekët arritën ta parandalonin vdekjen e saj nga gjakderdhja dhe të nxirrnin 80 kokrriza, por 150 ishin ende në krahun e saj, të dukshme në rrezet X.
PushkĂ«t me pompĂ« importohen kryesisht nga Turqia. FishekĂ«t e gjuetisĂ« qĂ« u jepen forcave iraniane janĂ« kinezĂ«, por tĂ« paktĂ«n deri nĂ« vitin 2022, ato prodhoheshin edhe nga njĂ« kompani italo-franceze, âChedditeâ, e cila, sipasFrance 24, ka dy fabrika prodhimi, njĂ« nĂ« FrancĂ« dhe njĂ« nĂ« Livorno.
GjatĂ« protestave tĂ« vitit 2022, rrjeti televiziv francez, i cili kreu njĂ« hetim pĂ«r kĂ«tĂ« çështje, u kĂ«rkoi iranianĂ«ve tĂ« mblidhnin fishekĂ«t qĂ« gjetĂ«n pas protestave dhe tâi fotografonin. Ai mblodhi foto tĂ« 13 fishekĂ«ve me logon âChedditeâ nĂ« tetĂ« qytete nĂ« tĂ« gjithĂ« Iranin.
Protestuesit dalin në rrugët e Teheranit, 9 janar 2026
Pushkët mund të qëllojnë edhe me fishekë që përmbajnë plumba të fortë gome. Ato janë shumë të dhimbshme nëse të godasin, por teorikisht më pak vdekjeprurëse se municionet e vërteta.
Imazhet tregojnĂ« gjithashtu oficerĂ« me armĂ« paintball tĂ« importuara nĂ« Iran nga kompanitĂ« amerikane dhe kanadeze, âTippmannâ dhe âDYE Precisionâ, siç pĂ«rshkruhet nĂ« kĂ«tĂ« raport tĂ« detajuar tĂ« publikuar nĂ« shtator 2025.
Në situata normale, armët paintball përdoren për lojëra dhe lënë një njollë boje në kostumet e lojtarëve; kushdo që i merr ato konsiderohet i goditur.
NĂ« Iran, ato pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« shĂ«nuar protestuesit nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« oficerĂ«t tĂ« mund tâi ndjekin dhe tâi arrestojnĂ« kur ka mĂ« pak njerĂ«z. Sipas raportit, ato u importuan si âpajisje sportiveâ.
Disa video tregojnë protestues duke grisur ose thyer kamerat e njohjes së fytyrës të importuara nga Kina. Këto kamera mbikëqyrjeje janë instaluar gjithashtu për të identifikuar dhe ndëshkuar gratë që nuk e mbajnë vellon ose e mbajnë keq, dhe ka shumë prej tyre në qytetet e mëdha.
Së fundmi, midis taktikave të përdorura nga regjimi kur kriza është e rëndë është një mbyllje pothuajse totale e internetit për disa ditë me radhë, duke i penguar protestuesit të koordinohen midis tyre dhe duke parandaluar transmetimin e brutalitetit të represionit në kohë reale brenda Iranit dhe më gjerë.
Videot që kemi parë ditët e fundit mbërritën vetëm, sepse kishte ndërprerje në mbyllje ose sepse dikush kishte lidhje satelitore autonome, si Starlink, ose shkoi pranë kufirit dhe përdori lidhjen e një vendi tjetër.
Pa akses në internet dhe telefona, gjithçka bëhet më e vështirë. Madje edhe verifikimi i numrit të saktë të njerëzve të vrarë.
Mund të jetë shumë më tepër se 500, por do ta dimë vetëm kur dikush të mund të mbledhë dëshmi dhe të dhëna nga çdo qytet në Iran, i cili është më shumë se pesë herë më i madh se Italia.
Shtypja e protestave është e organizuar në nivele të shumëfishta. Në nivelin më të ulët është Policia e Republikës Islamike të Iranit.
Nga protestat e fundit në Teheran
NĂ« rast problemesh tĂ« mĂ«dha, janĂ« milicitĂ« Bassij, qĂ« nĂ« persisht do tĂ« thotĂ« âmobilizimâ, dhe detyra e tyre specifike Ă«shtĂ« tĂ« shtypin me dhunĂ« protestat.
Mund tâi keni parĂ« nĂ« imazhet qĂ« vijnĂ« nga Irani, duke lĂ«vizur nĂ« grupe tĂ« mĂ«dha me motoçikleta. Ato janĂ« skuadra banditĂ«sh.
Mbi policinë dhe basij-ët janë Garda Revolucionare, organizimi, burimet dhe armët e së cilës mund të konsiderohen si një ushtri.
Ata kanë më shumë se 200,000 burra të indoktrinuar mirë dhe kanë çdo interes në mbrojtjen e regjimit, sepse nëse ai bie, ata do të përfundojnë në gjyq në rastin më të mirë.
Janë anëtarët e Gardës, në marrëveshje me Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei (figura më e rëndësishme fetare dhe politike e Iranit), ata që vendosin rrjedhën e protestave popullore.
Regjimi iranian e di se një shtypje tepër e dhunshme do të ketë pasoja ndërkombëtare dhe mund të çojë në sanksione dhe probleme të reja, ndoshta edhe në ndërhyrje të huaja, por me frikën se këto protesta paraqesin një kërcënim ekzistencial.
Demonstrata të tilla në shkallë të gjerë në rrugë, çdo natë, duke kërkuar fundin e menjëhershëm të regjimit, nuk janë parë që të paktën nga viti 2009.
Disa ekspertë argumentojnë se një pjesëmarrje e tillë popullore nuk është parë që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Gazeta Si â NĂ« 113-vjetorin e themelimit tĂ« PolicisĂ« sĂ« Shtetit, Drejtori i PĂ«rgjithshĂ«m Ilir Proda dhe ZĂ«vendĂ«sministri Xhemal Qefalia vendosĂ«n kurora me lule nĂ« memorialin e DĂ«shmorĂ«ve tĂ« PolicisĂ«.
Proda shprehu mirënjohjen për veprën dhe sakrificën e dëshmorëve, të cilët sipas tij janë një simbol i angazhimit të policisë për të mbrojtur jetën dhe pronën e qytetarëve.
âKjo ditĂ« nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m festĂ«. ĂshtĂ« kujtesĂ« e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« qĂ« mbajmĂ« mbi supe dhe reflektim pĂ«r misionin tonĂ«. Sjellja etike, humanizmi, angazhimi dhe sakrifica juaj Ă«shtĂ« baza e besimit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r njĂ« shoqĂ«ri mĂ« tĂ« sigurt. VetĂ«m me profesionalizĂ«m, integritet dhe bashkĂ«punim do ta bĂ«jmĂ« PolicinĂ« e Shtetit çdo ditĂ« mĂ« tĂ« besueshme dhe mĂ« tĂ« fortĂ«â, deklaroi Proda.
Kreu i policisë, nderoi 231 dëshmorët e rënë në krye të detyrës, duke i cilësuar si themelin moral dhe institucional të Policisë.
Ai shprehu mirënjohje për veteranët dhe brezat e rinj të efektivëve, duke theksuar sakrificën dhe përkushtimin e përditshëm të tyre.
Nga Gazeta âSIâ â Sipas parashikimeve tĂ« Oxford Economics, ShqipĂ«ria pritet tĂ« jetĂ« nĂ« Top 40 tĂ« destinacioneve mĂ« tĂ«rheqĂ«se pĂ«r turistĂ«t gjatĂ« vitit 2026. Studimi tregon se vendi ka shĂ«nuar rritjen mĂ« tĂ« madhe nĂ« rang global si destinacion turistik, duke kaluar nga vendi i 67-tĂ« nĂ« vitin 2010 nĂ« vendin e 36-tĂ« (tĂ« parashikuar) pĂ«r vitin 2026.
Shumica e kësaj rritjeje ka ardhur vitet e fundit falë çmimeve të përballueshme, zgjerimit të linjave ajrore me kosto të ulët, lehtësirave për hyrje pa viza dhe strategjive të efektshme marketingu, analizojnë ekspertët e Oxford.
Përveç Shqipërisë, edhe Mali i Zi dhe Malta pritet të jenë destinacione të preferuara për turistët. Lista e destinacioneve më tërheqëse kryesohet nga Franca, Spanja, Italia, Turqia dhe Greqia. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara pritet të regjistrojnë një rënie të vizitorëve, e cila mund të kompensohet pjesërisht nga Kupa e Botës që do të zhvillohet atje.
Analiza e Oxford sugjeron gjithashtu monitorimin e vendeve të reja me rritje të shpejtë turistike. Një shembull është Maroku, i cili, ndonëse ndodhet më poshtë në renditjen globale, ka përjetuar një rritje të konsiderueshme falë pozicionimit si destinacion i përballueshëm dhe me oferta kulturore autentike. Ekspertët presin që Maroku të vazhdojë të rritet në turizmin ndërkombëtar gjatë vitit 2026 dhe në perspektivën afatmesme dhe afatgjatë, veçanërisht për shkak të investimeve të bëra përpara Kupës së Botës FIFA 2030, ku vendi do të jetë bashkëpritës.
Nga Gazeta âSIâ- NĂ« mes tĂ« shekullit tĂ« 20âtĂ«, rrugĂ«t e Parisit nuk evidentoheshin vetĂ«m si hapĂ«sira trotuaresh dhe fasadash me arkitekturĂ« mbreslĂ«nĂ«se.  Ato ishin hapĂ«sira tĂ« jetĂ«s sĂ« pĂ«rditshme , skena ku njerĂ«zit punonin, qeshnin, luanin  dhe dashuroheshin. NjĂ« burim dhe njĂ« mjedis i lakmueshĂ«m pĂ«r artistĂ«t por sidomos pĂ«r fotografĂ«t, tĂ« cilĂ«t themeluan rrymĂ«n qĂ« u quajt fotografia humaniste.
Fotografia humaniste lind pas tmerrit të Luftës së Dytë Botërore. Në një Francë të shkatërruar, ku rrugët ishin mbushur me kujtime të dhimbshme dhe shoqëria kërkonte shpresë, fotografë si Willy Ronis, Robert Doisneau, Izis dhe Brassaï krijuan një lëvizje që synonte të dokumentonte gjendjen njerëzore, bukurinë e të zakonshmes dhe gëzimin e jetës, jo vuajtjet. Ronis, i lindur në një familje hebreje emigrantësh, u veçua nga të tjerët. Ai fillimisht e nisi karrierën si muzikant, por pas vdekjes së babait mori drejtimin e studios familjare dhe më pas u bë fotograf . Ai punoi për LIFE magazine dhe realizoi reportazhe që dwshmuan për punëtorët dhe klasat popullore me empati dhe respekt.
Përmes syrit të tij dhe këndvështrimit empatik, ai fiksonte momentet që shpesh shkonin pa u vënë re: një fëmijë që vrapon me bagetë nën sqetull, një çift që ndalet në një qoshe, një punëtor duke u kthyer në shtëpi.  Për Ronis, bukuria e së zakonshmes ishte gjithmonë burimi i emocioneve më të mëdha.
Këto imazhe, të cilat i përkasin rrymës së quajtur fotografi humaniste, kishin një përqendrim të qartë: njerëzit si protagonistë të jetës, jo si objekte të inskenuara, por si subjekte të plota të realitetit të tyre njerëzor.
Në atë epokë, fotografia e rrugës ishte një dëshmi e jetës, një çast i kapërthyer në objektiv me destinin për të mbëtur përgjithmonë. E brenda kësaj qasjeje fëmijët ishin shpesh figura qendrore. Duke fiksuar  spontanitetin e lojës dhe lirinë e tyre në hapësira publike, Ronis dhe bashkëkohësit e tij krijuan imazhe që sot quhen klasike të historisë vizuale. Këto foto shkrepeshin pa pëlqimin formal të personave të fotografuar. Ato ishin rezultat i një bashkëjetesë të fotografit me subjektin në botën e përditshme, një marrëdhënie e ndjeshme dhe e sinqertë.
Por sot, terreni ligjor është ndryshuar thellësisht. Në Bashkimin Evropian, fotografia e një fëmije konsiderohet të dhënë personale sipas GDPR, dhe publikimi i saj kërkon pëlqimin e prindërve ose kujdestarit ligjor. Në Francë, Kodi Civil mbron të drejtën e imazhit të çdo personi, përfshirë fëmijët, dhe gjykatat kanë vendosur që publikimi i imazheve të fëmijëve pa miratim mund të shkelë dinjitetin e tyre.
Një ligj i ri i 19 shkurtit 2024 garanton respektin e së drejtës së imazhit të fëmijëve, duke vendosur obligime të qarta për prindërit dhe institucionet para publikimit të fotografive në internet. Ligji kërkon që prindërit të ruajnë privatësinë dhe të drejtën e fëmijës për kontrollin e përdorimit të imazhit të tij, ndërsa në rastet e mosmarrëveshjeve gjyqësori mund të ndalojë publikimin pa pëlqimin e të dy prindërve. Gjithashtu, në rast se përhapja e fotografive mund të cenojë dinjitetin ose integritetin moral të fëmijës, gjykatat mund të ndërhyjnë dhe të ndryshojnë vendimet e prindërve.
NĂ« FrancĂ« ekziston gjithashtu koncepti i âdroit Ă lâimageâ  e drejta e secilit mbi imazhin e tij  dhe, pĂ«r fĂ«mijĂ«t, kjo e drejtĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e kodit civil me ligjin e vitit 2024. Kjo nĂ«nkupton se publikimi i fotografive tĂ« fĂ«mijĂ«ve, sidomos nĂ« rrjetet sociale, kĂ«rkon miratim tĂ« qartĂ« dhe bashkĂ«punim mes prindĂ«rve, duke marrĂ« parasysh moshĂ«n dhe pjekurinĂ« e fĂ«mijĂ«s.
ĂfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo pĂ«r artin humanist? NĂ« praktikĂ« kjo do tĂ« thotĂ« se njĂ« fotograf, sot, nuk mund tĂ« kapĂ« njĂ« moment tĂ« bukur, spontan dhe tĂ« gĂ«zueshĂ«m tĂ« njĂ« fĂ«mije nĂ« rrugĂ« e pastaj ta publikojĂ« atĂ« pa marrĂ« parasysh miratimin dhe kontekstin e rregullave ligjore moderne. NdĂ«rkohĂ« qĂ« nĂ« epokĂ«n e Ronis, fĂ«mijĂ«t ishin protagonistĂ« tĂ« jetĂ«s urbane, sot ligjet i japin fĂ«mijĂ«ve njĂ« kontroll tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« mbi imazhet e tyre,  njĂ« zhvillim qĂ« ka kuptim tĂ« thellĂ« nĂ« botĂ«n digjitale, por qĂ« ndryshon rrĂ«njĂ«sisht praktikĂ«n e fotografisĂ« sĂ« mĂ«parshme.
Kjo nuk do të thotë se fotografia e rrugës është e ndaluar,  në disa raste, fotografia mund të merret si art ose dokument, sidomos për përdorim privat  por publikimi dhe shpërndarja e imazheve të fëmijëve në mënyrë që të jenë të identifikueshëm sot kërkon një kujdes dhe një sërë lejesh që dikur nuk ekzistonin.
Në një kohë kur një fëmijë shfaqet dhjetëra herë në internet para se të mbushë 13 vjeç, rreziqet e këtyre imazheve kanë bërë që ligjvënësit të vendosin rregulla të reja për mbrojtjen e identitetit dhe dinjitetit të tij.
Ky kontrast me epokën e Ronis nuk është vetëm ligjor por edhe filozofik. Fotografia humaniste synonte të përçonte një mesazh universal mbi njerëzimin, ku çaste të vogla të jetës merrnin një vlerë të përjetshme.  Sot, kërkesat ligjore për privatësinë e fëmijëve i japin një prioritet të merituar mbrojtjes së të miturve, por njëkohësisht ngushtojnë hapësirën ku arti dhe dokumentimi spontan mund të lulëzojnë.
NĂ« kĂ«tĂ« âpĂ«rballjeâ mes mbrojtjes individuale dhe lirisĂ« artistike, lind pyetja: a mund tĂ« ruhen vlerat humaniste tĂ« fotografisĂ« pa cenuar privatĂ«sinĂ« dhe dinjitetin e fĂ«mijĂ«ve? ĂshtĂ« njĂ« sfidĂ« e kohĂ«s sonĂ«, njĂ« dialog i vazhdueshĂ«m mes artit, ligjit dhe moralit dhe njĂ« pjesĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e reflektimit tonĂ« mbi atĂ« se çfarĂ« do tĂ« thotĂ« tĂ« fiksosh jetĂ«n pĂ«rmes njĂ« lenteje nĂ« shekullin 21.
Nga Gazeta âSIâ -Banka e ShqipĂ«risĂ« ka publikuar strategjinĂ« e saj pĂ«r katĂ«r vitet e ardhshme, me fokus tek shĂ«ndeti i tĂ« gjithĂ« sistemit bankar.
Një ndër masat kryesore që parashikon BSH është monitorimi i kujdesshëm i rrezikut të kredisë dhe cilësisë së tij, veçanërisht në rastet e ekspozimeve të ndjeshme apo në sektorët më vulnerabël.
Banka gjithashtu synon të vendosë kërkesa të diferencuara të kapitalit, në varësi të bankës dhe nivelit të rrezikut që ajo mbart. Strategjia parashikon edhe shkëmbimin e informacionit dhe realizimin e ekzaminimeve të përbashkëta me autoritete të ndryshme brenda vendit, si Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, Agjencia e Sigurimit të Depozitave dhe Agjencia e Inteligjencës Financiare, si dhe me autoritete të huaja.
Një objektiv tjetër është edhe integrimi i faktorëve ESG (mjedisorë, socialë dhe të qeverisjes) në procesin mbikëqyrës. Kjo përfshin edhe vlerësimin e ndikimit të rreziqeve financiare të lidhura me klimën dhe mjedisin në bilancet e bankave.
Përmirësimi i cilësisë së drejtimit, rritja e rolit dhe e pavarësisë së strukturave që menaxhojnë rreziqet dhe funksionet e kontrollit të brendshëm, mbetet një tjetër objektiv kryesor i Bankës.
Po ashtu, parashikohen kontrolle periodike për vlerësimin e ekspozimit ndaj rrezikut kibernetik dhe për adaptimin e teknologjive të reja, përfshirë Inteligjencën Artificiale, në funksion të përmirësimit të shërbimeve ndaj klientëve.
Gazeta Si â Gjyqi nĂ« Bruksel ndaj Franc Ăopjas alias Gergely, i njohur si kreu i klanit âĂopjaâ, i cili akuzohet se ka trafikuar tonelata drogĂ« nga Amerika Latine nĂ« EuropĂ«, Ă«shtĂ« ndĂ«rprerĂ« pĂ«r shkaqe tĂ« pazakonta.
Sipas mediave belge, shkak është bërë prania e pleshtave të shtratit në sallën e Gjykatës së Krimeve të Rënda, ku do të mbahej seanca.
Të hënën në mëngjes, një prej anëtarëve të jurisë, vuri re se një plesht i ishte ngjitur në krahun e tij. Kur seanca dëgjimore rifilloi pas drekës, kryetarja e trupit gjykues vendosi të ndërpriste seancën për 24 orë në mënyrë që të merreshin masa sa i takon dezinfektimit të ambientit.
âKjo po shkon shumĂ« largâ, u shpreh kryetarja e trupit gjykues, Isabelle de Saedeleer, duke iu referuar problemeve tĂ« shumta me tĂ« cilat pĂ«rballet vazhdimisht sistemi ligjor.
âNuk dua tĂ« rrezikoj jurinĂ«, avokatĂ«t, tĂ« pandehurit apo kĂ«do tjetĂ«râ. Gjykata i kĂ«shilloi tĂ« gjithĂ« tĂ« pranishmit tĂ« lajnĂ« rrobat e tyre nĂ« 60 gradĂ« Celsius nĂ« lavatriçe ose tâi fusin nĂ« frigorifer.
Procesi gjyqĂ«sor ndaj Ăopjas nĂ« BelgjikĂ«, po zhvillohet pĂ«r vrasjen e Ardit Spahiut nĂ« njĂ« rrugĂ« tĂ« Brukselit mĂ« 27 nĂ«ntor 2021. Sipas prokurorĂ«ve, vrasja u krye pĂ«r larje hesapesh mes dy anĂ«tarĂ«ve tĂ« organizatĂ«s kriminale.
Franc Ăopja akuzohet edhe pĂ«r trafik ndĂ«rkombĂ«tar droge nga Amerika Latine drejt BelgjikĂ«s dhe vendeve tĂ« tjera tĂ« EvropĂ«s.
Zbardhja e pĂ«rgjimeve nĂ« âSkyEccâ zbuloi sesi ai prdorte lidhjet e tij shqiptare nĂ« AmerikĂ«n Latine pĂ«r tĂ« trafikuar tonelata me kokainĂ« e heroinĂ«.
Franc Ăopja, ndodhet nĂ« njĂ« burg belg qĂ« nga fundi i dhjetorit 2023, pasi u bĂ« krimineli i parĂ« i drogĂ«s qĂ« u ekstradua nga Dubai nĂ« BelgjikĂ«.
Ai akuzohet në Belgjikë për vrasjen e Ardit Spahiut, i cili u qëllua me plumba në rrugë në Molenbeek në nëntor 2020. Autoritetet belge e konsiderojnë Gergely-n, si njeriun që dyshohet se urdhëroi vrasjen.
Viktima Spahiu ishte gjithashtu njĂ« njeri me reputacion; ai, nga ana tjetĂ«r, konsiderohej njĂ« udhĂ«heqĂ«s i klanit âAlibejâ (njeri i familjes me Endrit dhe Erion Alibej: i pari u ekzekutua nĂ« atĂ« qĂ« njihet si âmasakra e Bradasheshitâ nĂ« Elbasan para disa vitesh, ndĂ«rsa vĂ«llai i tij Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« tĂ« penduar tĂ« drejtĂ«sisĂ« pĂ«r llogati tĂ« SPAK).
Para ekstradimit tĂ« tij, Franc Ăopja kishte jetuar nĂ« Dubai pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« (ashtu si vĂ«llai i tij Hajdar Ăopja, i shpallur nĂ« kĂ«rkim nga SPAK) dhe kontrollonte trafikun e kokainĂ«s prej andej. Hajdari, vijon tĂ« jetĂ« nĂ« arrati dhe dyshohet se fshihet nĂ« Dubai.
NĂ« janar 2025, SPAK vendosi sekuestrimin e 10 milionĂ« dollarĂ« nĂ« kriptovaluta tĂ« dy vĂ«llezĂ«rve Ăopja nga Elbasani.
Përveç miliona dollarëve në kriptovaluta, Prokuroria e Posaçme i sekuestroi dhe dhjetëra pasuri të tjera të paluajtshme, si vila, toka, njësi banimi, njësi shërbimi, apartamente etj.
Nga Gazeta Si- âPiramida e re ushqimoreâ Ă«shtĂ« pĂ«rditĂ«simi mĂ« i fundit i udhĂ«zimeve dietike nĂ« SHBA, qĂ« kur udhĂ«zimet u krijuan me formĂ«n ikonike tĂ« piramidĂ«s nĂ« vitin 1992.
Por versioni i vitit 2026 devijon ndjeshĂ«m nga kĂ«shillat ushqyese tĂ« vendosura pĂ«r dekada tĂ« tĂ«ra, duke ngritur shqetĂ«sime nga dietologĂ«t dhe mjekĂ«t e tjerĂ« se sa tĂ« shĂ«ndetshĂ«m do tâi bĂ«jĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« amerikanĂ«t dhe kĂ«do qĂ« dĂ«shiron tĂ« ndjekĂ« atĂ« piramidĂ«.
ĂfarĂ« pĂ«rmban piramida e re ushqimore?
Piramida e re ushqimore i vĂ« theksin asaj qĂ« e quan âushqime tĂ« plotaâ, duke pĂ«rfshirĂ« mishin dhe produktet e qumĂ«shtit, ndĂ«rsa bĂ«n thirrje pĂ«r njĂ« reduktim tĂ« ndjeshĂ«m tĂ« ushqimeve tĂ« pĂ«rpunuara dhe vakteve me sheqer.
Ndryshe nga diagramet e mëparshme të piramidës ushqimore, ajo e zbuluar tani është e përmbysur, duke vendosur mishin e kuq, djathin, produktet e qumështit dhe perimet në krye.
Në majë të piramidës ushqimore ndodhet mishi, përfshirë biftekun dhe gjelin e detit, së bashku me perime si brokoli dhe karrotat.
Frutat, arrat dhe prodhimet e detit ndodhen në qendër të piramidës, duke minimizuar rëndësinë e tyre në vakte.
NĂ« fund janĂ« drithĂ«rat dhe buka, megjithĂ«se udhĂ«zimet federale thonĂ« se amerikanĂ«t duhet tĂ« vazhdojnĂ« tâi hanĂ« ato nĂ« vend tĂ« ushqimeve shumĂ« tĂ« pĂ«rpunuara.
Piramida e ushqimit nuk është një rekomandim formal nga qeveria federale. Përkundrazi, është një ndihmë vizuale e projektuar për të ndihmuar njerëzit të kuptojnë udhëzimet themelore shëndetësore që po paraqiten. Megjithatë, në dekadat që ka qenë në përdorim, piramida është bërë simboli de facto i udhëzimeve të dietës në SHBA dhe shpesh përdoret si shkurtim për këto udhëzime.
Kjo është arsyeja pse, thonë zyrtarët e shëndetësisë, është e rëndësishme të kesh një piramidë që përfaqëson qartë zakonet e të ngrënit që promovohen.
Pse u ndryshua piramida ushqimore?
NĂ« njĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ«, Sekretari i ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe ShĂ«rbimeve NjerĂ«zore Robert F. Kennedy Jr. tha se donte qĂ« amerikanĂ«t tĂ« hanin âushqim tĂ« vĂ«rtetĂ«â, duke thĂ«nĂ« se piramida dhe udhĂ«zimet qĂ« ajo pĂ«rfaqĂ«son i japin pĂ«rparĂ«si proteinave me cilĂ«si tĂ« lartĂ«, yndyrnave tĂ« shĂ«ndetshme, frutave dhe perimeve.
ĂshtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me planin e tij âTa bĂ«jmĂ« AmerikĂ«n tĂ« shĂ«ndetshme pĂ«rsĂ«riâ, tĂ« cilin Kennedy Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur ta zbatojĂ« nĂ« tĂ« gjitha udhĂ«zimet e qeverisĂ« federale pĂ«r gjithçka, nga ushqimi te vaksinat.
Ndryshimi i vitit 2026 nuk ndodhi papritur. Ădo pesĂ« vite, zyrtarĂ«t federalĂ« ndryshojnĂ« dhe pĂ«rditĂ«sojnĂ« udhĂ«zimet dietike pĂ«r tĂ« reflektuar kuptimet aktuale tĂ« ushqimit qĂ« kontribuon nĂ« njĂ« stil jetese tĂ« shĂ«ndetshĂ«m.
Ky përditësim nuk është hera e parë që piramida ushqimore ndryshohet, ose madje hiqet, në SHBA.
Në vitin 2011, piramida u zëvendësua nga MyPlate, një diagramë e një pjate të ndarë në mënyrë proporcionale me grupe të ndryshme ushqimore. Ky ndryshim u bë sepse piramida origjinale dhe versionet e saj të mëvonshme ishin shumë të ndërlikuara dhe nuk e tregonin mirë madhësinë e porcionit.
ĂfarĂ« thonĂ« ekspertĂ«t?
Dr. Marion Nestle, Profesoresha e ushqyerjes, studimeve ushqimore dhe shëndetit publik në Universitetin e Nju Jorkut, i tha CNN se disa nga qëllimet e piramidës së re do të ishin të mira për njerëzit.
âKa disa gjĂ«ra vĂ«rtet tĂ« mira nĂ« lidhje me tĂ« qĂ« mund tĂ« bĂ«jnĂ« vĂ«rtet njĂ« ndryshim,â tha ajo.
Por Nestle paralajmĂ«roi se kthimi nĂ« njĂ« formĂ« piramidale, veçanĂ«risht njĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e pĂ«rmbysur nĂ« vend tĂ« asaj vizuale tradicionale me tĂ« cilĂ«n njerĂ«zit janĂ« tĂ« njohur, çon nĂ« udhĂ«zime qĂ« janĂ« âtĂ« ngatĂ«rruara, jokonsistente, ideologjike, retro dhe tĂ« vĂ«shtira pĂ«r tâu kuptuarâ.
Cristina Palacios, profesoreshë dhe kryetare e Departamentit të dietologjisë dhe ushqyerjes në Universitetin Ndërkombëtar të Floridës, ishte një nga personat përgjegjës për Raportin Shkencor të Udhëzimeve Dietike 2025, një studim që shqyrtoi praktikat më të mira për të ushqyerit e shëndetshëm.
âShumica e rekomandimeve tĂ« komitetit u injoruan,â shkroi ajo nĂ« njĂ« artikull pĂ«r The Conversation.
Rekomandimi i Kennedy-t për mishin e kuq në veçanti është një që ekspertët e theksojnë si shkencë ushqimore të keqe dhe potencialisht të rrezikshme.
Studime të shumta, përfshirë një raport të Harvardit nga viti 2020, e lidhin mishin e kuq dhe yndyrnat e ngopura që lidhen me të me ndërlikime potencialisht vdekjeprurëse shëndetësore. Studimi i Harvardit tregon konkretisht se mishi i kuq është fajtori pas rrezikut më të lartë për sëmundjet e zemrës, kancerin, diabetin dhe vdekjen e parakohshme.
âDisa nga ndryshimet nĂ« udhĂ«zimet e viteve 2025-2030, siç Ă«shtĂ« kufizimi i ushqimeve tĂ« ultrapĂ«rpunuara, janĂ« tĂ« dobishmeâ, shkroi Palacios. âPor problemi Ă«shtĂ« se nuk Ă«shtĂ« e mundur tĂ« pĂ«rcaktohet nĂ«se Ă«shtĂ« aplikuar rigoroziteti i nevojshĂ«m shkencor nĂ« zhvillimin e tyre.â
Nga Gazeta âSIâ â Presidenti i vendit ka dekretuar PaketĂ«n Fiskale 2026, e cila pĂ«rfshin edhe marrĂ«veshjen e njohur si âPaqja Fiskaleâ pĂ«r bizneset. Sipas afateve zyrtare, pritet qĂ« nĂ« muajin shkurt tĂ« nisĂ« procesi i faljes sĂ« gjobave dhe kamatĂ«vonesave pĂ«r bizneset qĂ« nuk kanĂ« shlyer detyrimet, si dhe tĂ« krijohet mundĂ«sia pĂ«r rikorrigjimin e deklaratave financiare tĂ« mĂ«parshme.
Një element kyç i kësaj pakete është ofrimi i mundësisë që bizneset të paguajnë një tatim më të lartë, por në këmbim të mos i nënshtrohen kontrolleve tatimore. Bizneset me të ardhura vjetore mbi 14 milionë lekë do të mund të përfshihen vullnetarisht në marrëveshjen e paqes me shtetin, duke parapaguar një tatim mbi fitimin me bazë më të gjerë dhe pa pasur vizita nga kontrollorët tatimorë gjatë periudhës së marrëveshjes.
Konkretisht, një biznes që kalon fashën e të ardhurave 14 milionë lekë do të paguajë tatim bazuar mbi deklarimet e mëhershme, të shoqëruara me një shtesë prej 18%. Në rast se fitimi real në fund të vitit tejkalon këtë nivel, diferenca do të tatohet me normën 5%. Kjo marrëveshje mund të rinovohet deri në dy herë, nga një vit secila, duke e çuar kohëzgjatjen totale deri në tre vite.
500 mln euro falje
Sipas draftit, qeveria parashikon tâu falĂ« bizneseve mĂ« shumĂ« se 500 milionĂ« euro detyrime tĂ« papaguara nĂ« kuadĂ«r tĂ« Paqes Fiskale. Projektligji i MinistrisĂ« sĂ« Financave parashikon fshirjen e plotĂ« tĂ« detyrimeve tatimore direkte dhe indirekte tĂ« papaguara qĂ« i pĂ«rkasin periudhave deri mĂ« 31 dhjetor 2014, me pĂ«rjashtim tĂ« kontributeve tĂ« sigurimeve shoqĂ«rore dhe shĂ«ndetĂ«sore.
Për debitorët e periudhës janar 2015 deri në dhjetor 2019 parashikohet fshirja e pjesshme e detyrimeve nëse tatimpaguesi zgjedh të paguajë 50% të detyrimit njëherësh brenda datës 30 qershor 2026, ndërsa pjesa tjetër shuhet, ose nëse zgjedh pagesën me këste mujore të barabarta deri më 31 dhjetor 2026 të 75% të detyrimit. Në të dyja rastet, gjobat dhe kamatëvonesat për periudhat përkatëse fshihen plotësisht.
Si do tĂ« kryhen procedurat e âPaqesâ dhe fshirjes sĂ« detyrimeve
Marrëveshja e Paqes Fiskale mes biznesit dhe administratës tatimore do të realizohet përmes një aplikimi elektronik nga tatimpaguesi në platformën e-filing, brenda afatit të dorëzimit të deklaratës vjetore të të ardhurave për vitin paraardhës. Për vitin e parë të zbatimit, afati i aplikimit do të përcaktohet me udhëzim të posaçëm nga Drejtori i Përgjithshëm i Tatimeve. Pas aplikimit, administrata tatimore harton propozimin e marrëveshjes dhe ia komunikon biznesit përmes e-filing, duke përcaktuar vlerën e fitimit të tatueshëm dhe detyrimin tatimor për periudhën përkatëse. Tatimpaguesi ka të drejtë ta pranojë ose ta refuzojë këtë propozim deri më 15 prill dhe, në rast pranimi dhe nënshkrimi elektronik, marrëveshja konsiderohet e lidhur dhe prodhon efekte ligjore për vitin tatimor përkatës. Biznesi është i detyruar të deklarojë dhe të paguajë tatimin sipas marrëveshjes, ndërsa mosrespektimi i saj trajtohet si shkelje tatimore.
Ndërkohë, ligji për fshirjen, shuarjen dhe pagesën e detyrimeve tatimore dhe doganore do të hyjë në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare dhe do të zbatohet për periudhën nga 1 janari deri më 31 dhjetor 2026. Brenda 15 ditëve nga hyrja në fuqi, ministri përgjegjës për financat do të nxjerrë udhëzimin përkatës për zbatimin e tij.
Debati
Ideja e qeverisë për një Paqe fiskale me bizneset nuk është mirëpritur nga askush, përveç mazhorancës.
Opozita e ka quajtuar nismĂ«n njĂ« âgoditjeâ ndaj biznesit tĂ« ndershĂ«m qĂ« favorizon pastrimin e parave. Edhe vetĂ« bizneset kanĂ« pasur rezerva pĂ«r ligjin e ri, tĂ« cilĂ«t po ashtu e quajnĂ« hapĂ«sirĂ« tĂ« larjes sĂ« parave tĂ« pista.
Fondi Monetar NdĂ«rkombĂ«tar, po ashtu e ka vlerĂ«suar me risk iniciativĂ«n e qeverisĂ« shqiptare duke theksuar se mund tĂ« âshtrembĂ«rojĂ« regjimin tatimorâ.
Nga Gazeta âSiâ- ShumĂ« elementĂ« tĂ« takimit tĂ« fundit tĂ« Presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky me Donald Trump nĂ« Mar-a-Lago ishin shqetĂ«sues, nĂ«se jo depresivĂ«.
Për fillestarët, asnjë zyrtar amerikan nuk e takoi kreun e shtetit ukrainas pas mbërritjes së tij në Miami, gjë që bie në kontrast të fortë me pompozitetin dhe rrethanat e ofruara Presidentit rus Vladimir Putin në Anchorage, Alaska, gushtin e kaluar.
Por edhe më shqetësuese ishte mungesa e plotë e diplomatëve të trajnuar dhe me përvojë në anën amerikane të tryezës së negociatave.
Në vend të kësaj, ishin Shefja e Shtabit të Shtëpisë së Bardhë Susie Wiles dhe zëvendësi i saj, Steve Witkoff, një zhvillues pasurish të paluajtshme me lidhje të gjata me Rusinë, si dhe dhëndri i Presidentit Donald Trump, Jared Kushner.
Mes të gjithë dëmit që Trump ka bërë në vitin e parë të mandatit të tij të dytë, shkatërrimi i kapacitetit diplomatik të Amerikës ka marrë relativisht pak vëmendje. Por, krahas shkatërrimit të sistemit të shëndetit publik dhe braktisjes së pamatur të energjisë së pastër, kjo mund të jetë më me pasoja.
Sigurisht, presidentët amerikanë kanë të drejtë të emërojnë ambasadorë sipas dëshirës së tyre, dhe shumë prej tyre kanë zgjedhur donatorë bujarë të fushatës.
Por kĂ«to emĂ«rime janĂ« gjithmonĂ« nĂ« kryeqytete mĂ« pak tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, ku tĂ« emĂ«ruarit ndoshta mund tâia dalin mbanĂ« me njĂ« mungesĂ« qesharake njohurish rreth detyrĂ«s sĂ« tyre (diçka qĂ« senatori John McCain e ekspozoi nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paharrueshme gjatĂ« presidencĂ«s sĂ« Barack Obamas).
Por, siç ndodh shpesh, sjellja e Trump Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« kategori mĂ« vete. Nepotizmi i shfaqur gjatĂ« presidencĂ«s sĂ« tij tĂ« dytĂ« Ă«shtĂ« i paturpshĂ«m. Prandaj, ai emĂ«roi babanĂ« e Kushnerit, njĂ« kriminel tĂ« dĂ«nuar, si ambasador nĂ« FrancĂ«; dhe emĂ«roi ish-tĂ« dashurĂ«n e djalit tĂ« tij si ambasadore nĂ« Greqi (qytetarĂ«t e sĂ« cilĂ«s ajo dikur i tallte si âshfrytĂ«zues tĂ« paligjshĂ«mâ).
Pastaj është emërimi i figurave krejtësisht të pakualifikuara për të ndjekur misione që nuk janë vetëm të ndjeshme, por edhe plotësisht ofenduese.
PĂ«rpjekja e Trump pĂ«r tĂ« âblerĂ«â GroenlandĂ«n, njĂ« territor vetĂ«qeverisĂ«s brenda MbretĂ«risĂ« sĂ« DanimarkĂ«s, po udhĂ«hiqet nga guvernatori i LuizianĂ«s, duke shtuar fyerje ndaj lĂ«ndimit kundĂ«r njĂ« aleati tĂ« NATO-s.
Poste të tjera të rëndësishme kanë mbetur të lira, madhësia e Këshillit të Sigurisë Kombëtare është përgjysmuar dhe mungesa e dukshme e përgatitjes për ditën pas kapjes së Presidentit Venezuelan Nicolås Maduro dëshmon për mungesën e një procesi diskutimi, koordinimin e dobët dhe mungesën e personelit të kualifikuar.
Shkatërrimi i kapacitetit diplomatik të SHBA-ve është pjesërisht rezultat i një përpjekjeje të gabuar për efikasitet (duke përsëritur përpjekjen e dështuar nga sekretari i shtetit i mandatit të parë të Trump, ish-ekzekutivi i pafat i Exxon, Rex Tillerson). Por është gjithashtu pasojë e mungesës së vëmendjes së plotë, e cila ka rezultuar në një mungesë koordinimi dhe kaos që kujton administratën e parë të Trump.
Kjo nuk u ka shpëtuar kundërshtarëve të SHBA-ve. Ata po përfitojnë nga situata, me disa që madje përcaktojnë de facto përbërjen e ekipeve diplomatike të SHBA-ve.
Siç tregoi një hetim i Wall Street Journal, administrata Trump ka lejuar që i dërguari i saj i posaçëm për Ukrainën dhe Rusinë të lihet plotësisht mënjanë në favor të Witkoff. (Për më tepër, Princi i Kurorës Saudite Mohammed bin Salman, i etur për të pohuar një rol më të madh ndërkombëtar për Mbretërinë, me sa duket luajti një rol instrumental në rregullimin e rezultatit të preferuar të Putinit).
NĂ« teori, mbĂ«shtetja nĂ« fytyra tĂ« reja dhe njĂ« qasje joortodokse mund tĂ« jetĂ« e mbrojtshme. Ata qĂ« nuk janĂ« tĂ« penguar nga mençuria konvencionale mund tĂ« jenĂ« nĂ« gjendje tĂ« gjejnĂ« kompromise duke âmenduar jashtĂ« kornizaveâ. VetĂ« Trump beson qartĂ« se tĂ« mos dish asgjĂ« pĂ«r njĂ« konflikt Ă«shtĂ« mĂ«nyra mĂ« e lehtĂ« pĂ«r ta zgjidhur atĂ«. Por kjo strategji e injorancĂ«s Ă«shtĂ« forcĂ« ende nuk ka dhĂ«nĂ« rezultate tĂ« qĂ«ndrueshme.
Ădo shpresĂ« se vetĂ« SHBA-tĂ« do tĂ« pĂ«rfitonin nga tĂ« qenit mĂ« tĂ« paparashikueshme Ă«shtĂ« shuar, jo vetĂ«m sepse Trump dhe besnikĂ«t qĂ« ai dĂ«rgon nĂ« botĂ« janĂ« plotĂ«sisht tĂ« parashikueshĂ«m. Ata kanĂ« deklaruar hapur dĂ«shirĂ«n pĂ«r tĂ« ndjekur âmarrĂ«veshjeâ financiarisht tĂ« favorshme, qĂ« nĂ«nkupton se shqetĂ«simet gjeopolitike ose strategjike janĂ« lĂ«nĂ« pas dore. NĂ« çdo mĂ«nyrĂ« tĂ« mundshme, duke filluar me ândaliminâ e zbatimit tĂ« Aktit tĂ« Praktikave tĂ« Huaja Korruptive, administrata Trump ka sinjalizuar se SHBA-tĂ« jo vetĂ«m qĂ« janĂ« tĂ« hapura pĂ«r biznes, por edhe tĂ« lumtura tĂ« pranojnĂ« ryshfete.
Nga kjo perspektivĂ«, rruga drejt paqes sĂ« qĂ«ndrueshme Ă«shtĂ« e shtruar me mundĂ«si biznesi tĂ« dobishme reciprokisht. NdĂ«rsa nĂ« dukje tĂ« pĂ«rkushtuar ndaj âjoliberalizmitâ, TrumpistĂ«t nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« shfaqin njĂ« besim naiv, kanonikisht liberal nĂ« atĂ« qĂ« mendimtarĂ«t e shekullit tĂ« tetĂ«mbĂ«dhjetĂ« e quanin tregti e dyfishtĂ« (âtregti e butĂ«â). Por, siç e mĂ«soi Gjermania nĂ« mĂ«nyrĂ«n e vĂ«shtirĂ« kur u mbĂ«shtet nĂ« lidhjet tregtare pĂ«r ta transformuar RusinĂ« pĂ«r mirĂ«, pĂ«rfitimet e supozuara tĂ« ndĂ«rvarĂ«sisĂ« nuk do tĂ« materializohen nĂ«se njĂ«ra palĂ« ka pĂ«rparĂ«si tĂ« tjera.
Lufta kundĂ«r diplomatĂ«ve Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« fushate tĂ« gjatĂ« kundĂ«r profesionalizmit. NdĂ«rsa lĂ«vizja MAGA e Trump nxit pakĂ«naqĂ«si kundĂ«r âelitĂ«sâ, jo tĂ« gjithĂ« ata qĂ« janĂ« tĂ« fuqishĂ«m pĂ«rfshihen nĂ«n kĂ«tĂ« etiketĂ«. MbĂ«shtetĂ«sit e MAGA-s nuk kanĂ« problem me miliarderĂ«t qĂ« dominojnĂ« kabinetin e Trump â vetĂ«m me ata qĂ« pretendojnĂ« autoritet nĂ« bazĂ« tĂ« trajnimit dhe arsimit tĂ« specializuar.
Shkurt: burokratët e pazgjedhur janë të këqij; zhvilluesit e pazgjedhur të pasurive të patundshme janë të mirë.
Duke krijuar pĂ«rshtypjen se profesionistĂ«t i shohin me pĂ«rçmim njerĂ«zit e zakonshĂ«m dhe nuk arrijnĂ« tĂ« shohin zgjidhje qĂ« kushdo me mendje tĂ« shĂ«ndoshĂ« mund tâi kuptojĂ«, MAGA kanalizon traditĂ«n e gjatĂ« tĂ« anti-intelektualizmit tĂ« AmerikĂ«s.
NĂ« kĂ«tĂ« proces, Trump po i bĂ«n Shtetet e Bashkuara mĂ« tĂ« varfra, mĂ« tĂ« dobĂ«ta dhe mĂ« tĂ« manipulueshme nĂ« skenĂ«n botĂ«rore. NdĂ«rsa dikush me siguri mund tĂ« gjejĂ« arsye pĂ«r tĂ« kritikuar ârendin ndĂ«rkombĂ«tar liberalâ tĂ« lavdĂ«ruar, tĂ« paktĂ«n ai pranoi se ekziston njĂ« kĂ«rkesĂ« e vĂ«rtetĂ« globale pĂ«r rregulla tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta dhe stabilitet.
Trump, tani i angazhuar në një projekt të paturpshëm neoimperialist në Venezuelë, i ka dhënë Kinës një mundësi të artë për ta portretizuar veten si garantuese e një stabiliteti të tillë. Kina gjithashtu mund ta paraqesë veten si një kompani që ofron llojin e ekspertizës që Trump e ka shkatërruar pa qëllim (edhe nëse fuqia e saj e butë nuk është aspak afër asaj të SHBA-ve).
Ashtu si me shumĂ« karakteristika tĂ« tjera dalluese tĂ« Trump 2.0, shkatĂ«rrimi i diplomacisĂ« amerikane do tâi bĂ«jĂ« historianĂ«t e ardhshĂ«m tĂ« pyesin pse SHBA-tĂ« vendosĂ«n tĂ« hedhin kaq shumĂ«, kaq shpejt dhe kaq pa kuptim.// Project Syndicate
Gazeta Si â Ushtria amerikane maskoi njĂ« avion ushtarak si civil pĂ«r tĂ« kryer njĂ« sulm ndaj njĂ« anijeje tĂ« dyshuar pĂ«r kontrabandĂ« droge shtatorin e kaluar, duke vrarĂ« njĂ«mbĂ«dhjetĂ« persona, raportoi âThe New York Timesâ, duke cituar zyrtarĂ« anonimĂ«.
Pamja e saktĂ« e avionit Ă«shtĂ« e panjohur. Avioni mbante municionet e tij nĂ« trup, nĂ« vend qĂ« tĂ« ishin tĂ« dukshme nĂ«n krahĂ«, sipas âThe New York Timesâ.
Pamja jo-ushtarake është thelbësore, shkruan gazeta amerikane. Qeveria ka argumentuar se sulmet vdekjeprurëse ndaj anijeve të drogës janë të ligjshme, sepse presidenti Donald Trump i ka shpallur SHBA-ve në luftë me kartelet e drogës në Amerikën Latine.
Megjithatë, ligji i luftës i ndalon pjesëmarrësit të paraqiten si civilë për të mashtruar dhe më pas të sulmojnë e vrasin kundërshtarët e tyre. Kjo mund të përbëjë një krim lufte të quajtur pabesi.
âKjo Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e vĂ«rtetĂ« kur njĂ« avion fluturon mjaftueshĂ«m ulĂ«t sa tĂ« shihet nga pasagjerĂ«t e njĂ« varke dhe kĂ«shtu i mashtron qĂ«llimisht ataâ, tha pĂ«r gazetĂ«n Steven J. Lepper, njĂ« gjeneral major nĂ« pension dhe ish-kĂ«shilltar kryesor ligjor i Forcave Ajrore tĂ« SHBA-sĂ«.
NĂ« kĂ«tĂ« rast, ata mund tĂ« mos e kuptojnĂ« se duhet tĂ« ikin ose tĂ« dorĂ«zohen pĂ«r tĂ« mbijetuar, gjĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e ndaluar sipas ligjeve tĂ« luftĂ«s. âNjĂ« avion qĂ« nuk Ă«shtĂ« i identifikueshĂ«m si avion luftarak nuk mund tĂ« pĂ«rfshihet nĂ« operacione luftarakeâ.
Gjatë një takimi me dyer të mbyllura midis udhëheqësve ushtarakë në Kongres, thuhet se u ngritën pyetje në lidhje me këtë çështje.
Sipas âThe New York Timesâ, diskutimet nuk u bĂ«nĂ« publike, sepse avioni i pĂ«rdorur Ă«shtĂ« i klasifikuar. MĂ« vonĂ«, ushtria amerikane thuhet se kaloi nĂ« avionĂ« tĂ« identifikueshĂ«m, siç janĂ« dronĂ« MQ-9, pĂ«r sulmet ndaj anijeve tĂ« drogĂ«s.
Trokitje e dyfishtë
Operacionet ushtarake kundër anijeve të kontrabandës së drogës në Karaibe filluan në shtator 2025, nën drejtimin e presidentit Trump, dhe kryesisht synojnë anijet venezueliane.
Që atëherë, sipas shifrave të disponueshme, tridhjetë anije janë sulmuar dhe të paktën 107 persona janë vrarë.
Sulmi i 2 shtatorit, i pari nĂ« kĂ«tĂ« seri, ishte vĂ«nĂ« tashmĂ« nĂ«n presion pas zbulimeve nga âThe Washington Postâ.
Gazeta raportoi se pas sulmit të parë, një sulm i dytë ajror u krye ndaj dy të mbijetuarve që mbaheshin pas rrënojave të anijes së tyre të fundosur.
Admirali Frank Bradley, i cili udhĂ«hoqi operacionin, thuhet se urdhĂ«roi kĂ«tĂ« tĂ« ashtuquajtur âtrokitje tĂ« dyfishtĂ«â, bazuar nĂ« udhĂ«zimet e Sekretarit tĂ« Mbrojtjes Pete Hegseth pĂ«r tâi âvrarĂ« tĂ« gjithĂ«â. Vrasja e njerĂ«zve tĂ« mbytur nĂ« anije konsiderohet gjithashtu ndĂ«rkombĂ«tarisht njĂ« krim lufte.
Megjithatë, Hegseth mohon çdo përfshirje në sulmin e dytë dhe thotë se ai vetëm vëzhgoi operacionin e parë.
Si ai, ashtu, edhe ShtĂ«pia e BardhĂ« fajĂ«sojnĂ« Admiralin Bradley pĂ«r sulmin e dytĂ«. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, Hegseth shprehu mbĂ«shtetjen e tij pĂ«r vendimin. âUnĂ« do tĂ« kisha bĂ«rĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«â deklaroi ai.
Nga Gazeta âSiâ- Kryeministri Edi Rama ka reaguar sĂ«rish ndaj deklaratave tĂ« gazetarit Blendi Fevziu, i cili pretendoi se disa ministra ndodhen jashtĂ« vendit pĂ«r udhĂ«time private gjatĂ« fundjavave, ndĂ«rsa nĂ« televizione transmetohen pamje inspektimesh sikur ata janĂ« nĂ« punĂ«.
NĂ« njĂ« reagim publik, Rama e cilĂ«soi kĂ«tĂ« deklaratĂ« sĂ«rish si gĂ«njeshtĂ«r dhe shpifje, duke theksuar se Fevziu nuk solli asnjĂ« provĂ« pĂ«r pretendimin e tij dhe i bĂ«ri thirrje tâu kĂ«rkojĂ« ndjesĂ« publike shikuesve.
Sipas Ramës, kjo u hodh poshtë edhe nga vetë Fevziu, i cili reagoi pa paraqitur fakte konkrete.
Rama tha se në kohën kur u bënë këto deklarata, një sërë ministrash kanë qenë sipas tij të angazhuar ditë e natë në terren, gjatë situatës së rënduar nga kushtet atmosferike të javëve të fundit.
Mandej ai akuzoi Fevziun pĂ«r keqinformim tĂ« publikut dhe pĂ«r abuzim me besimin e shikuesve tĂ« emisionit âOpinionâ.
Reagimi i plotë:
Mesa kuptoj dĂ«bora e kudondodhur dhe kalendari i ngjeshur i influencerit, e penguan Blendi Fevziun tĂ« merrej seriozisht me faktin qĂ« i gĂ«njeu hapur shikuesit e tij besnikĂ«, kur nga ekrani i Opinionit u tha, âkam fakte qĂ« tĂ« paktĂ«n 7 ministra janĂ« nĂ« udhĂ«time private jashtĂ« shtetit tĂ« shtunave e tĂ« dielave, dhe lĂ«nĂ« kasetat me inspektime nĂ«pĂ«r tv sikur janĂ« nĂ« punë⊠Juâa garantoj!â
Që kjo ishte një gënjeshtër e llojit shpifje, këtë nuk e mohoi dot as vetë Fevziu, duke reaguar ndaj postimit tim pa sjellë asnjë fakt mbi këtë sajesë të hedhur nga dritarja e Opinionit në shtëpitë e shqiptarëve, bash kur një sërë ministrash ishin ditë e natë rrugëve gjatë vorbullës atmosferike të javëve të fundit.
UnĂ« e dija qĂ« Fevziu gĂ«njeu, siç e di kur gĂ«njejnĂ« â shumĂ« mĂ« shumĂ« dhe shumĂ« mĂ« shpesh se sa ai â llazoret demokratikase tĂ« sallonit tĂ« tij ose daha mĂ« keq, konkurentet e tyre tek salloni i qimeve tĂ« opozitĂ«s apo le pastaj barisalifallinjtĂ« e udhĂ«heqjes demokratikase.
Por duke qenĂ« se tek salloni i Fevzos shkoj edhe vetĂ«, kur vjen ora e ndonjĂ« debati me pĂ«rfaqĂ«suesin mĂ« tĂ« gĂ«lltitshĂ«m tĂ« çetĂ«s opozitare, e kam detyrim tâi bĂ«j apel Fevziut qĂ« tâi kĂ«rkojĂ« falje shikuesve tĂ« pĂ«rbashkĂ«t dhe tĂ« mos fshihet pas analizave tĂ« motit, me hilenĂ« qĂ« çudia tre ditĂ« zgjat!
Shumica dĂ«rrmuese e atyre shikuesve nuk janĂ« votuesit e mi, madje janĂ« tifozĂ« kundĂ«rshtarĂ«, por ama ata janĂ« edhe shikuesit e mi, tĂ« cilĂ«t Fevziu i keqtrajtoi brutalisht me atĂ« shpifje plateale, ndĂ«rkohĂ« qĂ« nĂ« ekranin e Opinionit ata janĂ« nĂ« besĂ«n e tij. Dhe nĂ«se Fevziu nuk i mbron dot nga shpifĂ«sit qĂ« fton aty nĂ« çdo debat politik, minimalisht nuk duhet tâi abuzojĂ« edhe vetĂ« apo jo?
Do thoni ju po se mos Ă«shtĂ« e para herĂ« dhe tĂ« drejtĂ« keni, por ama ka njĂ« moment kur duhet ndaluar e kĂ«rkuar njĂ« falje, qoftĂ« edhe njĂ«herĂ« tĂ« vetme, se ky avazi i bubullimave tĂ« shpifjeve e i gĂ«rrgĂ«rrimave tĂ« akuzave nga mĂ«ngjesi nĂ« mesnatĂ« u bĂ« pocaqi fare, e mbase Fevziu si njĂ« lider mediatik nĂ« mexhelisin e 700 tenxhereve e gjen tek vetja kĂ«tĂ« forcĂ« duke dhĂ«nĂ« njĂ« shembull pozitivâŠ
Gazeta Si â Rekrutimi ushtarak po rikthehet gradualisht nĂ« FrancĂ«. TridhjetĂ« vjet pas heqjes sĂ« shĂ«rbimit tĂ« detyrueshĂ«m ushtarak, Ministrja e Forcave tĂ« Armatosura, Catherine Vautrin njoftoi nisjen e njĂ« programi tĂ« ri rekrutimi pĂ«r burra dhe gra tĂ« moshĂ«s 18 deri nĂ« 25 vjeç.
Rekrutimi do të jetë vullnetar dhe do të zgjasë dhjetë muaj, me mundësinë e rekrutimit të plotë në fund të shërbimit.
Qëllimi, i njoftuar dy muaj më parë nga presidenti Emmanuel Macron, është të shtojë radhët e ushtrisë, duke dyfishuar numrin e rezervistëve dhe rekrutëve deri në vitin 2030. Lajmi i mirë megjithatë, është se të rinjtë, burrat dhe gratë, do të paguhen.
Kostoja (e rĂ«ndĂ«) pĂ«r Parisin â Programi i parĂ«, tĂ« cilin forcat e armatosura do ta organizojnĂ« vetĂ«m midis FrancĂ«s kontinentale dhe territoreve tĂ« huaja, do tĂ« fillojĂ« midis shtatorit dhe nĂ«ntorit 2026.
âTranshiâ i parĂ« do tĂ« pĂ«rfshijĂ« tre mijĂ« rekrutĂ« tĂ« rinj, tĂ« cilĂ«t duhet tĂ« aplikojnĂ« deri nĂ« prill pĂ«r tĂ« pasur kohĂ« pĂ«r procesin e pĂ«rzgjedhjes.
Ministrja e ka pĂ«rjashtuar me vendosmĂ«ri pĂ«rdorimin e rekrutĂ«ve nĂ« frontet e mundshme tĂ« luftĂ«s: âZgjedhja e shĂ«rbimit kombĂ«tar do tĂ« thotĂ« pjesĂ«marrje nĂ« mbrojtjen e qytetarĂ«ve tanĂ«, vendit tonĂ«, nĂ« njĂ« kohĂ« tĂ« pasigurtâ. Kostoja totale pĂ«r Parisin, duke pĂ«rfshirĂ« pagat dhe pajisjet, Ă«shtĂ« rreth 2.3 miliardĂ« euro.
Pagesa mujore pĂ«r rekrutĂ«t â 80% e rekrutĂ«ve tĂ« rinj do tĂ« jenĂ« midis 18 dhe 19 vjeç. Pas njĂ« muaji trajnimi bazĂ«, ata do tĂ« vendosen nĂ« njĂ«si tĂ« ndryshme tĂ« ushtrisĂ«, forcave ajrore dhe marinĂ«s: pilotĂ« dronĂ«sh, asistentĂ« simulatorĂ«sh tĂ« forcave ajrore, marinarĂ« dhe kĂ«mbĂ«sorĂ« do tĂ« jenĂ« midis tyre.
âNe duam tĂ« forcojmĂ« aftĂ«sinĂ« e kombit tonĂ« pĂ«r tĂ« rezistuarâ, tha Catherine Vautrin. âTĂ« rinjtĂ« do tĂ« trajnohen pĂ«r tĂ« reaguar nĂ« situata tĂ« vĂ«shtira, pĂ«r tĂ« vepruar brenda njĂ« grupi tĂ« organizuar, tĂ« bashkuar dhe tĂ« fortĂ«, ku tĂ« gjithĂ«, pavarĂ«sisht nga origjina e tyre shoqĂ«rore, prejardhja personale, mendimet ose feja, evoluojnĂ« nĂ«n tĂ« njĂ«jtĂ«n uniformĂ« sipas parimeve tĂ« barazisĂ«, vĂ«llazĂ«risĂ«, drejtĂ«sisĂ« dhe ku merita shpĂ«rblehetâ. Paga bruto do tĂ« jetĂ« 800 euro, plus dhoma dhe ushqimi i siguruar nga kazermat.
âHyrjet e rejaâ tĂ« specializuara â 20% e mbetur e rekrutĂ«ve do tĂ« jenĂ« personel mĂ« i specializuar â siç janĂ« infermierĂ«t, teknikĂ«t, inxhinierĂ«t, analistĂ«t e tĂ« dhĂ«nave â dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pashmangshme, mĂ« tĂ« vjetĂ«r.
KĂ«tyre rekrutĂ«ve po u ofrohet hyrje e drejtpĂ«rdrejtĂ« me gradĂ«n e kadetit oficer dhe do tĂ« jenĂ« gurthemeli i njĂ« ripĂ«rtĂ«ritjeje progresive tĂ« forcave tĂ« armatosura âdrejt njĂ« modeli mĂ« hibridâ.
Deri në vitin 2030, sipas shifrave të publikuara nga Ministria e Forcave të Armatosura, do të ketë 200,000 ushtarë aktivë dhe 80,000 rezervistë. Dhe pesë vjet më vonë, do të ketë mbi 40,000 rekrutë të rinj që u bashkuan në dekadën e kaluar.
Login
