Zgjidhje digjitale që u mundëson qytetarëve dhe profesionistëve shëndetësorë informim të saktë, qasje më të shpejtë në barna dhe shërbime në kohë reale

Fidan Kalaja
Prishtinë, Republika e Kosovës & Dubai, Emiratet e Bashkuara Arabe

Sistemi shëndetësor i Kosovës përballet me boshllëqe të vazhdueshme informative lidhur me disponueshmërinë e barnave, transparencën e stokut dhe qasjen e pacientëve. Qytetarët raportojnë mungesa të shpeshta dhe përballen me kosto më të larta nga xhepi për shkak të fragmentimit të informacionit mbi furnizimin. E-Shneta adreson këtë hendek duke krijuar një infrastrukturë shëndetësore digjitale të centralizuar dhe në kohë reale, e cila lidh barnatoret publike dhe private me pacientët, ofruesit e shërbimeve dhe proceset e sistemit shëndetësor.

Çfarë ofron startup-i?

E-Shneta është një platformë digjitale modulare që digjitalizon dhe menaxhon listën e barnave esenciale (me vlerë mbi 70 milionë), integron 101 barnatore publike dhe përfshin rreth 900 barnatore private përmes aplikacioneve mobile (Android dhe iOS), me kërkim të bazuar në GPS dhe transparencë të stokut në kohë reale. Platforma është projektuar të evoluojë në një treg digjital të shërbimeve shëndetësore të fuqizuar nga inteligjenca artificiale (AI), duke ofruar orare të mjekëve, rezervim të termineve, menaxhim të rimbushjes së barnave për sëmundje kronike dhe transparencë të shërbimeve ndërkufitare.

Validimi nga përdoruesit

Hulumtime të pavarura dhe anketa me përdoruesit tregojnë kërkesë të lartë: më shumë se 97% e qytetarëve deklarojnë se do të përdornin një aplikacion mobil për informim mbi barnat dhe orientim drejt barnatores më të afërt. Dështimet e raportuara të informacionit përfshijnë 70% vështirësi në gjetjen e disponueshmërisë së saktë dhe 96% që deklarojnë se mungesa e transparencës rrit kostot - dëshmi e përshtatshmërisë produkt-treg për një lansim kombëtar.

Pse tani?

Fragmentimi dhe proceset manuale i lënë pacientët të ekspozuar ndaj mungesave dhe shpenzimeve të panevojshme, ndërsa akterët e shëndetit publik nuk kanë të dhëna të konsoliduara dhe në kohë reale për inventarin. Në nivel rajonal, disa tregje fqinje gjithashtu mungojnë sisteme të integruara të stokut të barnatoreve, duke krijuar një mundësi për zgjerim të një shtrese operacionale të harmonizuar për transparencë të barnave dhe koordinim të kujdesit shëndetësor.

Plani i programit (30–60 ditët e para)

Në kuadër të EquityPilot, E-Shneta do të:

– Finalizojë auditimet e ndërveprueshmërisë dhe sigurisë për integrimin e barnatoreve publike;
– Lansojë aplikacionet mobile për konsumatorët dhe fushatën e vetëdijesimit publik në Kosovë;
– Fillojë përfshirjen e barnatoreve private prioritare dhe të përcaktojë indikatorë kyç të performancës (KPI) për përditësimin e stokut;
– Vendosë modele të gatishmërisë teknike dhe rregullative për zgjerimin e planifikuar rajonal.

Prova

Parashikime financiare konservatore tregojnë një rrugë drejt profitabilitetit brenda tre viteve dhe potencial të fortë rritjeje nga zgjerimi rajonal. Zbatimi operacional tashmë demonstron menaxhim të konsoliduar të listës kombëtare të barnave esenciale dhe integrim të pikave kryesore të barnatoreve publike.

Koment nga udhëheqja

Z. Hesham Zreik, Themelues dhe Drejtor Ekzekutiv i FasterCapital, tha: “Jemi të entuziazmuar të mbështesim E-Shneta përmes EquityPilot. Ekipi ynë do të fokusohet në arritjen e piketave të zbatimit dhe në lidhjen e startup-it me akterët e duhur të ekosistemit.”

90 ditët e ardhshme

E-Shneta do të përfundojë përfshirjen e barnatoreve publike, do të publikojë aplikacionet për konsumatorët, do të nisë objektivat për përfshirjen e barnatoreve private (20–30% në vitin e dytë) dhe do të pilotojë modulet e rimbushjes së barnave për sëmundje kronike dhe rezervimit të termineve me partnerë klinikë të përzgjedhur. Angazhimi rregullativ për zgjerimin rajonal do të zhvillohet paralelisht.

Rreth E-Shneta

E-Shneta po ndërton një infrastrukturë digjitale bazë për shëndetësinë në Kosovë, e cila centralizon disponueshmërinë e barnave, lokacionet e barnatoreve dhe shërbimet shëndetësore në një platformë të vetme të fuqizuar nga inteligjenca artificiale. Projekti synon të rrisë transparencën, të ulë shpenzimet nga xhepi dhe të mundësojë menaxhim efikas të barnave për qytetarët dhe sistemet shëndetësore.

Rreth FasterCapital

FasterCapital është një ndërtues global i ndërmarrjeve (venture builder) dhe inkubator online i dedikuar për bashkëfinancimin dhe bashkëthemelimin e startup-eve inovative. I themeluar në vitin 2014, sot renditet si ndërtuesi nr. 1 i ndërmarrjeve për nga numri i startup-eve të mbështetura, kapitali i investuar dhe fondet e ngritura. Ai mbështet startup-et në mbarë botën përmes programeve të ndryshme, përfshirë asistencë financiare, zhvillim biznesi dhe mbështetje teknike. Programi EquityPilot është projektuar për të ndihmuar startup-et në fazë të hershme të ndërtojnë zgjidhje të shkallëzueshme përmes mentorimit, udhëzimit strategjik dhe mbështetjes nga rrjeti. /Telegrafi/

Marcus Rashford prodhoi një moment magjie në minutën e 85-të, duke mbyllur performancën dominuese të Barcelonës në pjesën e dytë me një goditje dënimi fantastike.

Goli i tij vendosi rezultatin 4-1 ndaj Copenhagenit në ndeshjen vendimtare të fazës së grupeve të Ligës së Kampionëve në Camp Nou.

Sulmuesi anglez, që ishte futur nga stoli në vend të Dani Olmos në minutën e 72-të, mori topin nga e majta dhe gjuajti një goditje të jashtëzakonshme, që u përkul mbi mur dhe përfundoi në këndin e portës.

Goli – i përshkruar nga tifozët dhe komentatorët si “i pabesueshëm” dhe i nivelit “botëror” – vulosi një fitore të rëndësishme për skuadrën e Hansi Flick, duke siguruar fitore, që e dërgon Barcelonën në top 8.

Hyrja e Rashford kishte sjellë energji të re në sulm, pas një rikthimi të Barcelonës nga disavantazhi i hershëm, me Robert Lewandowskin që barazoi në minutën e 48-të dhe Lamine Yamal që kaloi ekipin në avantazh në minutën e 60-të. Goli i tretë erdhi nga Raphinha. /Telegrafi/

Shtetet e Bashkuara do të luajnë një "rol kyç" në ofrimin e garancive të sigurisë për Ukrainën, me përfshirjen aktive të Evropës.

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, e tha këtë të mërkurën gjatë një seance dëgjimore të Komitetit të Marrëdhënieve me Jashtë të Senatit të SHBA-së mbi situatën në Venezuelë, sipas Ukrinform, përcjell Telegrafi.

Duke iu përgjigjur pyetjeve të senatorëve, Rubio vuri në dukje se kishte një konsensus të përgjithshëm në lidhje me garancitë e sigurisë mbi vendosjen e mundshme të një kontingjenti të vogël trupash evropiane, kryesisht franceze dhe britanike, së bashku me mbështetjen nga Shtetet e Bashkuara.

Ai tha se garancitë e ardhshme të sigurisë për Ukrainën do të mbështeteshin nga Shtetet e Bashkuara, por vetëm trupat evropiane mund të ishin të pranishme në terren.

Në të njëjtën kohë, ai theksoi se vetë përfshirja e SHBA-së përbën garancinë e vërtetë të sigurisë, pasi pa mbështetjen e Uashingtonit vendosja e forcave evropiane në Ukrainë nuk do të kishte kuptim.

Zelensky paralajmëron se Rusia po përgatit një 'sulm të ri masiv'

Ai tregoi se mekanizmi amerikan i sigurisë ishte, në fakt, garancia e sigurisë, duke shtuar se nuk po e minimizonte faktin se disa vende evropiane janë gati të vendosin trupa në Ukrainë pas luftës.

Ai shtoi se thjesht po theksonte se pa mekanizmin amerikan të sigurisë, nuk do të kishte rëndësi.

Kjo ndodh sepse, tha Rubio, aleatët dhe partnerët e Shteteve të Bashkuara nuk kanë investuar mjaftueshëm në aftësitë e tyre mbrojtëse gjatë 20 deri në 30 viteve të fundit.

Tani, shpresojmë që kjo do të ndryshojë, shtoi ai.

Megjithatë, Rubio nuk specifikoi se çfarë do të përfshinte saktësisht mekanizmi i garancisë së sigurisë i SHBA-së. /Telegrafi/

Real Madridi pësoi humbje me rezultat 4-2 në udhëtim ndaj Benficës në kuadër të fazës së ligës në Ligën e Kampionëve.

Kjo humbje e pësuar doli të ishte në fund më e hidhur se që mund të mendonin ‘Los Blancos’, pasi ata përfunduan jashtë tetë pozitave të para që sigurojnë kualifikimin direkt në fazën e 1/16-tës.

Para fillimit të kësaj mbrëmje, Real Madridi pozicionohej e treta në tabelë dhe me gjasa reale për t’u kualifikuar në mesin e tetë të mirave, por disfata e pësuar si dhe rezultatet e ndeshjeve tjera, bën që ata të përfundojnë eventualisht në pozitën e nëntë.

Se asgjë nuk shkoi mirë në fushë për ‘Mbretërit’, e dëshmoi edhe reagimi i ashpër që pati Arda Guler në drejtim të trajnerit Alvaro Arbeloa në momentin e zëvendësimit.

Ylli turk u zëvendësua nga loja në minutën e 79-të të ndeshjes, pavarësisht se dhuroi një asistim për Kylian Mbappe.

Guler nuk po i besonte syve se ai po zëvendësohej nga loja dhe për këtë nuk e priti aspak mirë duke bërtitur me fjalët “Gjithmonë unë, gjithmonë unë”, teksa lëshonte fushën për t’i liruar vendin Brahim Diazit.

Pavarësisht zëvendësimeve që bëri tekniku spanjoll, ai nuk ia doli që të evitojë humbjen në këtë sfidë.

‘Los Blancos’ tani do të fokusohen në kampionat, aty ku të dielën do të jenë nikoqir të Rayo Vallecanos në ‘Santiago Bernabeu’./Telegrafi/

India dhe Bashkimi Evropian kanë nënshkruar një marrëveshje të tregtisë së lirë që të dyja palët e kanë cilësuar si “nëna e të gjitha marrëveshjeve”.

Marrëveshja, e njoftuar të martën, u arrit gjatë gati dy dekadave negociatash të ndërprera dhe gjatë një krize gjeoekonomike të shkaktuar nga lufta tregtare e presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump.

Marrëveshja midis Indisë dhe BE-së me 27 vende mbulon rreth 2 miliardë njerëz dhe përfaqëson një treg të kombinuar prej gati 27 trilionë dollarësh dhe rreth 25 përqind të produktit të brendshëm bruto (PBB) global.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, si dhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa iu bashkuan kryeministrit indian Narendra Modi në New Delhi të hënën si të ftuar nderi për Ditën e Republikës dhe paradën e saj vjetore ushtarake.

“Kjo marrëveshje do të sjellë mundësi të mëdha për njerëzit e Indisë dhe Evropës”, tha Modi ndërsa iu drejtua një konference për energjinë virtualisht të martën para një samiti Indi-BE.

“Evropa dhe India po bëjnë histori sot”, shkroi von der Leyen në një postim në X. “Ne kemi krijuar një zonë të tregtisë së lirë prej dy miliardë njerëzish, me të dyja palët që do të përfitojnë. Ne do ta forcojmë marrëdhënien tonë strategjike”.

Dhe sipas një shkrimi të Al Jazeera, përcjell Telegrafi, pritet që marrëveshja të ulë ndjeshëm tarifat për Indinë dhe BE-në.

Por, çfarë përmban marrëveshja? Dhe si do ta pranojë atë Donald Trump – i cili e goditi Indinë me tarifa prej 50 përqind vitin e kaluar pjesërisht si ndëshkim për vazhdimin e blerjes së naftës ruse?

Çfarë mbulon marrëveshja dhe sa e rëndësishme është ajo?

Ajo është marrëveshja më e madhe dhe më gjithëpërfshirëse tregtare e Indisë dhe mbulon mallrat, shërbimet dhe investimet në të gjithë bashkimin doganor të BE-së.

Në vitin 2023, BE tërhoqi një masë (GSP) për Indinë, duke i ekspozuar eksportuesit e saj ndaj tarifave më të larta.

Marrëveshja e re, vunë në dukje analistët, mund t'i japë Indisë një avantazh në disa sektorë, duke përfshirë tekstilet, farmaceutikën, makineritë, çelikun, produktet e naftës dhe pajisjet elektrike.

Në përgjithësi, BE-ja po i jep Indisë qasje në 144 nënsektorë shërbimesh, ndërsa India po hap 102 nënsektorë për BE-në, duke përfshirë industritë financiare, detare dhe të telekomunikacionit.

Të martën, Modi u tha punëtorëve indianë dhe udhëheqësve të industrisë në sektorë të tillë si tekstilet, gurët e çmuar dhe bizhuteritë se "marrëveshja do të jetë shumë e dobishme për ju", duke shtuar se jo vetëm që do të nxisë prodhimin në Indi, por do të zgjerojë edhe sektorin e shërbimeve të Indisë.

"Kjo marrëveshje e tregtisë së lirë do të forcojë besimin në Indi për çdo biznes dhe çdo investitor në botë. India po punon gjerësisht në partneritete globale në të gjithë sektorët", tha Modi.

Drafti përfundimtar i marrëveshjes tregtare duhet të kalojë ende shqyrtimin ligjor në Bruksel dhe Nju Delhi dhe mund të bëhet funksional vetëm vitin e ardhshëm, tha Biswajit Dhar, një ekonomist tregtar i cili ka qenë i përfshirë në negociata të shumta tregtare indiane.

Anil Trigunayat, një ish-diplomat indian i cili është marrë me blloqe tregtare rajonale, e përshkroi marrëveshjen tregtare si "të shkëlqyer, duke siguruar qasje profesionale në treg, ndërsa kujdeset për labirintin burokratik të BE-së".

“Ndryshe nga 20 vjet më parë, sot India ka kapacitetin për të punuar së bashku me evropianët dhe ofron një treg të mirë për ta”, tha Trigunayat. “Do të ketë shumë më tepër për të shqyrtuar përveç verërave ose BMW-ve më të lira, duke përfshirë investimet tregtare”.

“Është një marrëveshje shumë e rëndësishme si për Indinë ashtu edhe për BE-në”, vlerëson Dhar, “dhe një hap i madh drejt konsolidimit të marrëdhënieve tregtare dhe ekonomike të Indisë me partnerin e saj më të madh tregtar”.

Çështja kryesore, mendon Dhar, është se kjo marrëveshje përfaqëson një mundësi për të dyja palët që të “diversifikohen dhe të shohin përtej SHBA-së dhe të rriten përtej varësisë së tyre nga tregu amerikan”.

A po e hap India industrinë e saj shumë të mbrojtur të automobilave?

India është kritikuar në të kaluarën për qasjen e saj proteksioniste ndaj sektorit të automobilave, përfshirë edhe nga pronari i Tesla-s, Elon Musk. Ajo ka vendosur tarifa deri në 110 përqind për automjetet e huaja.

Negociatat për të arritur një marrëveshje tregtare midis Indisë dhe BE-së u ndërprenë në vitin 2013 për shkak të ngurrimit të Nju Delhit për të hapur sektorin e saj të automobilave, shkruan Al Jazeera, përcjell Telegrafi.

Sipas marrëveshjes së njoftuar të martën, megjithatë, Nju Delhi do të hapë tregun e tij të brendshëm të automobilave për importet e BE-së, duke ulur tarifat për shumicën e makinave nga BE-ja në 30 deri në 35 përqind, të cilat më pas do të ulen gradualisht në 10 përqind gjatë disa viteve.

Kuptohet që makinat e BE-së me çmim nën 15,000 euro (17,800 dollarë) përjashtohen nga marrëveshja dhe do të mbeten subjekt i tarifave më të larta.

Makinat që kushtojnë më shumë se kjo do të ndahen në tre kategori, secila me kuota dhe tarifa të veçanta.

Megjithatë, automjetet elektrike do të përjashtohen nga uljet e taksave të importit për pesë vitet e para për të mbrojtur investimet nga prodhuesit vendas indianë të makinave elektrike.

Pas kësaj, importet nga BE-ja do të kufizohen në 160,000 motorë me djegie të brendshme dhe 90,000 automjete elektrike në vit.

Pavarësisht këtyre masave mbrojtëse, aksionet e prodhuesve indianë të makinave ranë me rreth 1.6 përqind pas njoftimit të marrëveshjes tregtare.

Si do t'i sjellë dobi BE-së kjo marrëveshje?

Tarifat indiane për 30 përqind të mallrave të importuara nga BE-ja do të bien menjëherë në zero.

Në përgjithësi, tarifat për 96.6 përqind të eksporteve të mallrave të BE-së në Indi do të eliminohen ose do të ulen, thanë zyrtarët e BE-së.

Marrëveshja do të kursejë deri në 4 miliardë euro (4.74 miliardë dollarë) në vit në detyrime për produktet evropiane.

Përveç lehtësimit të tarifave për importet e makinave nga BE-ja, tarifat ekzistuese indiane deri në 44 përqind për makineritë, 22 përqind për kimikatet dhe 11 përqind për produktet farmaceutike, për pjesën më të madhe, do të eliminohen.

Tarifat për aeroplanët dhe “anijet kozmike” të BE-së do të eliminohen gjithashtu për pothuajse të gjitha produktet, ndërsa ato për pajisjet optike, mjekësore dhe kirurgjikale do të eliminohen për 90 përqind të produkteve.

Ndërkohë, pijet alkoolike dhe verërat e importuara në Indi nga BE-ja, të cilat aktualisht tarifohen me 150 përqind, do të ulen në 20 deri në 30 përqind për verërat, 40 përqind për pijet alkoolike dhe 50 përqind për birrën.

India gjithashtu do të ofrojë qasje më të mirë për firmat e BE-së në shërbimet financiare dhe detare, dhe të dyja palët do të thjeshtojnë rregullat doganore dhe do të ofrojnë mbrojtje më të forta të pronësisë intelektuale.

Si do t'i sjellë dobi Indisë?

BE-ja do të heqë të gjitha tarifat për 90 përqind të mallrave indiane, dhe brenda shtatë viteve, kjo do të shtrihet në 93 përqind të mallrave indiane.

Midis atyre që përfitojnë menjëherë nga tarifat zero janë produktet detare/ushqimet e detit, të tilla si karkalecat dhe peshku i ngrirë (aktualisht të vendosura deri në 26 përqind); kimikatet (12.8 përqind); plastika dhe goma (6.5 përqind); lëkura dhe këpucët (17 përqind); tekstilet (12 përqind); veshjet (4 përqind); metalet bazë (10 përqind); dhe gurët e çmuar dhe bizhuteritë (4 përqind).

Do të ketë ulje të pjesshme të tarifave dhe kuota për rreth 6 përqind të mallrave indiane, duke e ulur normën mesatare të tarifave të BE-së nga 3.8 përqind në 0.1 përqind.

Në përgjithësi, 99.5 përqind e tregtisë dypalëshe do të përfitojë nga një formë e koncesionit tarifor.

India ende po kërkon përmirësime në kuotat e eksportit të çelikut pa tarifa, dhe rezultati i këtyre bisedimeve pritet deri më 30 qershor para se rregullat e BE-së të hyjnë në fuqi më 1 korrik.

Sipas marrëveshjes siç është, Indisë do t'i lejohet të eksportojë 1.6 milion ton çelik në BE pa taksa, por kjo është vetëm rreth gjysma e asaj që eksporton çdo vit aktualisht.

Sa e rëndësishme është tregtia Indi-BE tani?

SHBA-të mbeten partneri më i madh tregtar në përgjithësi si për Indinë ashtu edhe për BE-në.

Megjithatë, gjatë dekadës së fundit, tregtia e mallrave midis Indisë dhe BE-së është rritur ndjeshëm, duke u rritur nga rreth 74 miliardë dollarë në vitin 2020 në 136 miliardë dollarë në vitet 2024-2025, duke e bërë BE-në partnerin më të madh tregtar të mallrave të Indisë.

India ka një suficit tregtar të favorshëm me BE-në prej më shumë se 15 miliardë dollarësh, pasi eksportet e saj prej 75.85 miliardë dollarësh tejkalojnë importet prej 60.68 miliardë dollarësh.

Eksportet e BE-së janë në makineri, pajisje transporti dhe kimikate, ndërsa India eksporton kryesisht kimikate, metale bazë, produkte minerale dhe tekstile.

Të dyja palët shpresojnë ta rrisin këtë shifër në rreth 200 miliardë dollarë deri në vitin 2030.

Nga viti 2019 deri në vitin 2024, tregtia e shërbimeve midis Indisë dhe BE-së u rrit gjithashtu, me eksportet indiane që u rritën nga 22.5 miliardë dollarë në 44 miliardë dollarë, ndërsa eksportet e BE-së u rritën nga rreth 17 miliardë dollarë në 34 miliardë dollarë.

Të dyja tregtojnë kryesisht në konsulencë biznesi dhe shërbime IT.

India është partneri i nëntë më i madh tregtar i BE-së, duke përbërë 2.4 përqind të tregtisë së saj totale, krahasuar me 17.3 përqind për SHBA-në dhe 14.6 përqind për Kinën.

Që nga viti 2024, 931,607 indianë banonin në BE, sipas qeverisë indiane. Shifrat krahasuese për qytetarët e BE-së që jetojnë në Indi nuk janë të disponueshme.

BE thotë se rreth 6,000 kompani evropiane operojnë në Indi, ndërsa rreth 1,500 kompani indiane kanë një prani në BE.

Si do të reagojnë SHBA-të ndaj marrëveshjes tregtare midis Indisë dhe BE-së?

Shtëpia e Bardhë e ka kritikuar tashmë marrëveshjen.

Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, e sulmoi ashpër BE-në për paktin me Nju Delhin.

“Ne kemi vendosur tarifa prej 25% ndaj Indisë për blerjen e naftës ruse. A e dini çfarë ndodhi javën e kaluar? Evropianët nënshkruan një marrëveshje tregtare me Indinë”, tha Bessent për ABC News të dielën.

“Ata [evropianët] po e financojnë luftën kundër vetes”, shtoi ai.

Ndërsa BE-ja nënshkroi një marrëveshje tregtare me SHBA-në mjaft shpejt pasi Trump njoftoi luftën e tij tregtare vitin e kaluar, Nju Delhi ende po përpiqet të negociojë një të tillë me Uashingtonin. Ai gjithashtu po kërkon të diversifikojë tregtinë me palë të tjera.

"India ka ndjekur një politikë durimi strategjik [në trajtimin e luftës tregtare të Trump]", thotë Trigunayat.

"Marrëveshja me BE-në është pjesë e të njëjtit proces për të zbutur ndikimin dhe për të gjetur partnerë të rinj".

Ndërsa Harsh Pant, nënkryetar i grupit të ekspertëve Observer Research Foundation me seli në New Delhi, i tha Al Jazeera-s: "Keni dy lojtarë të mëdhenj ekonomikë që bashkohen, gjë që është një sinjal për SHBA-në se ata janë të gatshëm të ecin përpara me axhendën e tyre".

"Ekziston një riorganizim gjeopolitik mjaft i jashtëzakonshëm midis Indisë dhe BE-së", shton Pant. "Efekti Trump ka përshpejtuar procesin e kësaj konvergjence dhe ne do të shohim më shumë angazhim strategjik midis të dyjave". /Telegrafi/

Banorja e Big Brother VIP Kosova 4, Elijona Binakaj, ka bërë një rrëfim shumë prekës në dhomën e rrëfimit, duke prekur zemrat e publikut me historinë e saj personale.

Teksa po festonte ditëlindjen e saj të 19-të brenda shtëpisë më të madhe në vend, Elijona u shfaq e vetmuar dhe e emocionuar, duke shpërthyer në lot gjatë rrëfimit të saj.

“Zakonisht për çdo ditëlindje mërzitem, por kur mërzitem e kam të paktën babin ose familjen që ma heqin pak mërzinë. Tani jam krejt vet dhe mosha që do ta mbush po më mundon, sepse motra ime kur i ka pasur 19 vjet ka ndërruar jetë dhe tani unë arrita në moshën e saj. Nuk po më duket fer të jetoj në të… nuk e di”, u shpreh ajo mes lotësh.

- YouTube youtu.be

Në vazhdim, Elijona shtoi se kjo ditëlindje shënon një tjetër moment të vështirë në jetën e saj pa njerëzit më të dashur.

“Janë bërë katër ditëlindje, tani po bëhet e pesta që e festoj pa nënën dhe motrën”, tha ajo duke qarë.

Historia e Elijona Binakajt konsiderohet si një nga më të dhimbshmet. Nëna dhe motra e saj kishin humbur jetën në një aksident tragjik me autobus në Kroaci, teksa po udhëtonin nga Gjermania drejt Kosovës për vizitë.

Rrëfimi i saj i sinqertë dhe i ndjerë ka ngjallur reagime të shumta nga publiku, i cili ka shprehur mbështetje dhe empati për Elijonën, duke e vlerësuar guximin e saj për të ndarë një histori kaq të dhimbshme në një moment kaq të ndjeshëm. /Telegrafi/

Në dhjetor të vitit 2024, policia e stacionit në Kaçanik ka pranuar një informatë për “Vjedhje të rëndë” nga një qytetar me qëndrim të përkohshëm jashtë vendit, i cili kishte raportuar se persona të panjohur, me përdorimin e forcës, kishin depërtuar në shtëpinë e tij në fshatin Dubravë, duke vjedhur një televizor Samsung, në vlerë rreth 1800 euro.

Policia njofton se “pas veprimeve hetimore të ndërmarra nga Njësia e Hetimeve në Kaçanik, janë siguruar informacione se televizioni i vjedhur gjendej tek personi R.B., i cili gjatë intervistimit ka deklaruar se atë e kishte blerë nga personi B.B..

Ndaj R.B. është iniciuar rast për veprën penale “Blerja, pranimi ose fshehja e sendeve të përfituara me kryerjen e veprës penale””, njofton policia.

“Më 28.01.2026, është arrestuar dhe intervistuar i dyshuari B.B., i cili ka pranuar kryerjen e vjedhjes dhe shitjen e televizorit dhe me vendim të prokurorit të rastit, është dërguar në ndalim policor prej 48 orësh për veprën penale “Vjedhje e rëndë””, njofton policia.

“Pas përfundimit të procedurave policore dhe verifikimit, ankuesi është njoftuar dhe ka pranuar pronën e tij në stacionin policor Kaçanik”, thuhet në njoftim.

Një studim i ri nga studiues në Spanjë zbuloi se një “terapi e trefishtë” eliminon tumoret pankreatike te minjtë.

Kanceri i pankreasit është një nga tumoret më agresivë me prognozën më të keqe, pjesërisht për shkak të shfaqjes së shpejtë të rezistencës ndaj trajtimit.

Por një studim i ri nga Qendra Kombëtare Spanjolle e Kërkimit të Kancerit (CNIO) zbulon se është e mundur të eliminohen tumoret pankreatike te minjtë dhe të parandalohen ato nga rikthimi duke përdorur terapi të kombinuar të trefishtë.

"Këto studime hapin një rrugë për të hartuar terapi të reja të kombinuara që mund të përmirësojnë mbijetesën e pacientëve me adenokarcinomë duktale pankreatike", thanë autorët në një deklaratë.

"Këto rezultate përcaktojnë drejtimin për zhvillimin e provave të reja klinike”, shtoi ajo, shkruan Euronews, përcjell Telegrafi.

Sipas një shkrimi në një portal tjetër, studiuesit hartuan një strategji që synon tre aspekte kryesore të këtij kanceri: mutacionin që inicion tumorin (të quajtur KRAS) dhe dy proteinat e përfshira që nxisin përhapjen, mbijetesën dhe rritjen e këtij kanceri (të quajtura EGFR dhe STAT3).

Ndërkohë, shkrimi i Euronews vë në pah se në Spanjë, më shumë se 10,300 raste të këtij lloji kanceri diagnostikohen çdo vit, me një shkallë mbijetese pesëvjeçare prej më pak se 10 përqind.

Megjithatë, edhe pse rezultati mund të jetë një moment historik në luftën kundër kancerit, autorët e studimit dhanë paralajmërim.

"Ne nuk jemi ende në gjendje të kryejmë prova klinike me terapi të trefishtë. Vetë autorët paralajmërojnë se optimizimi i këtij kombinimi për pacientët do të jetë një proces kompleks, megjithëse janë të bindur se gjetja do të përcaktojë kursin për testet e ardhshme", thanë ata. /Telegrafi/

Është mbyllur faza e grupeve në Ligën e Kampionëve, ku nuk kanë munguar surprizat në xhiron e fundit.

Real Madrid, Inter, PSG, Newcastle, Juventus, Atletico Madrid, Atalanta, Bayer Leverkusen, Borussia Dortmund, Olympiacos, Club Brugge, Galatasaray, Monaco, Qarabag, Bodo/Glimt dhe Benfica do të luajnë në play-off për të tentuar të vazhdojnë garën.

Edhe pse para kësaj xhiroje Real Madrid, PSG dhe Newcastle ishin në top 8, rezultatet e fundit i kanë detyruar të rrëshqasin në fazën e play-off-it.

Real Madrid do të përballet me Bodo/Glimt ose Benficën, ndërsa Interi ka të njëjtët kundërshtarë të mundshëm.

Nga ana tjetër, Juventusi do të përballet me Galatasarayn ose Club Bruggen, e njëjta gjë vlen edhe për Atletico Madridin. Kështu, këto dy klube do të tërheqin njërin nga këta dy kundërshtarë.

Këto janë tetë skuadrat që siguruan kualifikimin direkt në fazën e 1/16 të Ligës së Kampionëve

PSG do të përballet me Monaco ose Qarabag, që janë gjithashtu kundërshtarë të mundshëm për Newcastle.

Shorti i play-off-eve do të hidhet të premten. Ndeshjet e para do të luhen më 17 dhe 18 shkurt, ndërsa ndeshjet e kthimit shtatë ditë më vonë.

Nga Liga e Kampionëve janë eliminuar skuadrat: Marseille, Athletic Bilbao, Pafos, Union SG, PSV, Napoli, Copenhagen, Ajax, Frankfurt, Slavia Prague, Villarreal dhe Kairat.

Ekipet që përfunduan në 8 vendet e para janë të qeta deri në mars, duke pritur ndeshjet e tyre në raundin e 16-tave. /Telegrafi/

Liga e Kampionëve 2025/26 po dhuron një show të vërtetë. Pas përfundimit të ndeshjeve në fazën e ligës pati befasi, ku disa skuadra të mëdha mbetën jashtë tetë pozitave të para teksa disa të tjera ia dolën të sigurojnë ‘play-off’-in në frymën e fundit.

Ekipet që kanë siguruar kualifikimin direkt nga tetë pozitat e para janë: Arsenal (24 pikë), Bayern Munich (21 pikë), Liverpool (18 pikë), Tottenham (17 pikë), Barcelona (16 pikë), Chelsea (16 pikë), Sporting Lisbona (16 pikë) dhe Man City po ashtu me 16 sosh.

‘Topçinjtë’ ishin skuadra e vetme me ecuri perfekte duke fituar që të gjitha ndeshjet dhe duke grumbulluar kështu 24 pikë.

Pas tyre vijnë bavarezët të cilët po ashtu patën një kampanjë fantastike, duke u mposhtur vetëm nga Arsenali me rezultat 3-1.

Liverpooli në anën tjetër pavarësisht formës jo të mirë në kampionat, ata e dëshmuan të kundërtën në Ligën e Kampionëve duke arritur të kualifikohen nga pozita e tretë e tabelës.

Befasi e madhe ishte fakti që Tottenhami ia doli të kualifikohet nga pozitat e para, me të besuarit e Thomas Frank që siguruan pozicionimin lart në tabelë falë triumfit me rezultat 2-0 në udhëtim ndaj Eintracht Frankfurtit.

Barcelona po ashtu që deri para kësaj xhiroje nuk dihej nëse do arrinte të kualifikohej direkt apo do lunate në ‘play-off’, ia doli që të kualifikohet si e pesta pas triumfit me rezultat 4-1 ndaj Kopenhagës.

Chelsea në ndërkohë mori një fitore të madhe me rezultat 3-2 në udhëtim ndaj Napolit, duke arritur kështu të sigurojë kualifikimin direkt nga pozita e gjashtë.

Dy pozitat e fundit që siguruan kualifikimin direkt i takuan Sporting Lisbonës dhe Man Cityt respektivisht, me gjigantin portugez që triumfoi me shifrat 3-2 në udhëtim ndaj Athletic Bilbaos, teksa ‘Qytetarët’ morën një fitore komode 2-0 ndaj Galatasarayt.

Pa dyshim, befasia më e madhe e mbrëmjes mbetet fakti që kampioni në fuqi i Evropës, Paris Saint-Germain dhe 15 herë fituesi i Ligës së Kampionëve, Real Madrid, mbetën në ‘play-off’./Telegrafi/

Ndeshja mes Benficas dhe Real Madridit ishte pa dyshim ndeshja më e mirë e xhiros së fundit të fazës së ligës në Ligën e Kampionëve, ku portugezët fituan 4-2.

Kjo fitore e dërgoi tutje Benfican në play-off, ndërsa Real Madridi po ashtu bie në play-off, dhe pse ishte në top 8-shen e parë.

Benfica ishte duke fituar (3-2), por golaverazhi i portugezxëve ishte (-3), aq sa ishte edhe i Marseilles, që zinte vendin e fundit në play-off, fal golave më të shumë të shënuara.

Real Madridi mori dy kartonë të kuq në minutat e fundit, kur Raul Asenscio dhe Rodrygo u ndëshkuan me të kuqi.

Në minutën e shtatë të kohës shtesë, Jose Mourinho I kërkoi portierit, Anatoliy Trubin, që të dal në sulm.

Një harkim u bukur në zonë, gjeti kokën e Trubin, i cili e mposhti Thibaut Courtoisin për 4-2.

Ky gol rregulloi gol-dallimin e Benficas dhe e kaloi Marseillen, që eliminohet nga Liga e Kampionëve. /Telegrafi/

Ish-banori i Big Brother VIP Kosova 1, Fisnik Juniku, ka paralajmëruar një projekt të ri televiziv, i cili pritet të sjellë një frymë ndryshe në skenën mediatike dhe artistike në Kosovë.

Përmes një videoje të publikuar në rrjete sociale, Juniku ka bërë të ditur se së shpejti do të nisë një emision i ri në bashkëpunim me RTV Dukagjini, i titulluar “R Studio”.

Bëhet fjalë për një format të veçantë, i cili do të xhirohet në mes të kryeqytetit, në shesh, duke e sjellë emisionin më afër publikut dhe duke krijuar një hapësirë të hapur për shprehje artistike.

Një nga elementet kryesore të këtij projekti do të jetë Open Mic, ku të gjithë talentet e rinj do të kenë mundësinë të dalin përpara mikrofonit dhe të provojnë aftësitë e tyre artistike, pa barriera dhe pa filtra.

“R Studio – shumë shpejt në Radio Dukagjini. Por… Të hënën në ora 13:00 Open Mic n’Shesh (1 shot / 1 minut / 1 beat). Ndalu e kallxo veten!”, ka shkruar Juniku në mbishkrimin e videos paralajmëruese, duke ftuar të rinjtë të bëhen pjesë e këtij formati unik.

Ky projekt synon të promovojë talentet e reja dhe të krijojë një platformë të drejtpërdrejtë për zërat e rinj, duke e shndërruar sheshin e qytetit në një skenë të hapur për art, kreativitet dhe autenticitet.

Mbetet të shihet se çfarë risish të tjera do të sjellë “R Studio”, por interesimi dhe reagimet e para tregojnë se ky format pritet të zgjojë vëmendje të madhe. /Telegrafi/

Në ditën e parë të implementimit të projektit Safe City në Shkup, sipas zëvendëskryeministrit Bekim Sali, janë regjistruar mbi 150 mijë kundërvajtje, ndërsa ditën e nesërme ky numër ka rënë në 50%, rreth 60 mijë.

Ai për TVM2 tha se pritshmëritë janë që numri i kundërvajtjeve të ulet në 2-3 mijë deri në momentin e aplikimit të plotë të sistemit.

“Domethënë kemi rënie drastike të kundërvajtjeve, dhe sipas informacionit nga Qendra për Urgjencë në Shkup, numri i aksidenteve dhe i personave që kërkojnë ndihmë ka rënë ndjeshëm”, deklaroi Sali.

Ai theksoi gjithashtu se investimi i parë i sistemit është bërë në zonat më të ndjeshme të vendit, duke përfshirë qytetet më të mëdha, dhe se kjo do të vazhdojë gradualisht në të gjithë territorin e Maqedonisë së Veriut.

Sali sqaroi se projekti nuk ka të bëjë me ndërprerjen e aksionit vetëm në tre qytete, por përkundrazi, do të shtrihet në të gjitha qytetet për të garantuar mbrojtje për qytetarët.

Projekti Safe City synon përmirësimin e sigurisë rrugore dhe mbikëqyrjen e zonave urbane përmes teknologjisë, duke sjellë një reduktim të ndjeshëm të kundërvajtjeve dhe aksidenteve në qytetet ku është implementuar.

Është publikuar një telegram i vitit 1943 i shkruar nga ministri i asaj kohë, Kol Bib Mirakaj.

Teksa po trajtohej tema në Euronewsal lidhur me hebrenjtë dhe mbrojta e tyre në Shqipëri, u diskutua edhe lidhur me këtë telegram.

Telegrami i përket 31 gushtit 1943 ku ministri kërkon që hebrenjve tu jepet pasaportë që të udhëtojnë për në Itali.

“Lutemi që gjithëve hebrenjve nënshtetas shqiptar që kërkojnë pasaportë për Itali tu lëshohen pa u sjellë asnjë pengim për ta dhe familjet e tyre.

Të porositën koesturët që të shkapërcejnë, tejkalojnë formalitetet se pasi çështja ka rëndësi politike. Për vizon nga delegacioni italian të interesuarit të kujdesen vetë”, shkruhet në telegram.

Historiania, Nevila Nika theksoi se kjo nuk ndodhi realisht pasi telegrami u dërgua pak para se italianët të largoheshin nga vendi.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se inteligjenca e vendit të tij tregon se Rusia po përgatit një sulm tjetër në shkallë të gjerë.

Kreu i shtetit e tha këtë në fjalimin e tij të mbrëmjes, raporton Ukrinform, përcjell Telegrafi.

"Ne gjithashtu e dimë se rusët po përgatiten për një sulm të ri - inteligjenca jonë e tregon këtë. Tani Shtetet e Bashkuara, Evropa dhe të gjithë partnerët tanë duhet të kuptojnë se si kjo diskrediton bisedimet diplomatike", citohet të ketë thënë Zelensky.

Ai vuri në dukje se kur sulmet ruse vazhdojnë dhe sulmet vazhdojnë, është e vështirë për njerëzit të ndiejnë se diplomacia është konstruktive dhe e aftë të japë rezultate.

"Kushdo që dëshiron vërtet paqe duhet të mendojë se si të sigurojë që rusët po përgatiten jo për sulme të reja masive, por për t'i dhënë fund luftës. Bota ka fuqinë ta bëjë këtë të ndodhë”.

“Ne thjesht duhet ta përdorim atë fuqi - për hir të paqes. Falënderoj të gjithë ata që i qasen situatës pikërisht në këtë mënyrë", ka shtuar presidenti Zelensky.

Deklaratat e tij vijnë pasi të mërkurën, më 28 janar, forcat ruse bombarduan dhe kryen sulme me dronë në distriktet Kamianske, Nikopol, Pavlohrad, Kryvyi Rih dhe Synelnykove në rajonin e Dnipropetrovsk. /Telegrafi/

Nicki Minaj po jep mbështetje për një tjetër projekt të madh të lidhur me lëvizjen MAGA.

Reperja foli të mërkurën, më 28 janar, në Trump Accounts Summit në Uashington D.C., ku vlerësoi nismën e presidentit Donald Trump për krijimin e llogarive të investimit për foshnjat e lindura në Shtetet e Bashkuara, shkruan People.

Sipas CNBC, Minaj planifikon të kontribuojë mes 138 mijë dhe 276 mijë euro për këto llogari të ashtuquajtura “Trump Accounts”.

“Unë jam ndoshta fansja numër një e presidentit dhe kjo nuk do të ndryshojë,” u shpreh Minaj, 43 vjeçe, para të pranishmëve, pasi Trump e ftoi atë dhe biznesmenin Kevin O’Leary në skenë. “Urrejtja apo çfarëdo që thonë njerëzit nuk më ndikon aspak. Përkundrazi, më motivon edhe më shumë ta mbështes. Dhe do të na motivojë të gjithëve që ta mbështesim edhe më fort.”

“Ne nuk do t’i lejojmë t’ia dalin mbanë duke e bullizuar,” shtoi ajo. “Ai ka shumë forcë pas vetes dhe Zoti po e mbron. Amen?”

Minaj e kishte paralajmëruar pjesëmarrjen e saj në samitin e organizuar nga Departamenti i Thesarit dhe zotimin për të dhuruar fonde për këtë projekt përmes një postimi në platformën X më 24 janar, ku i cilësoi këto llogari si “kuptimin e vërtetë të të paguarit përpara”.

Foto: Win McNamee/Getty

“Edukimi i hershëm financiar dhe mbështetja financiare për fëmijët tanë do t’u japë atyre një avantazh të madh në jetë,” shkroi ajo. “Në disa raste, ata do të përfundojnë duke u mësuar prindërve të tyre se si dhe ku të investojnë. Kjo më bën shumë të lumtur.”

Trump Accounts janë prezantuar si pjesë e ligjit të quajtur “One Big Beautiful Bill Act”. Sipas Shtëpisë së Bardhë, këto llogari do të jenë të disponueshme për çdo qytetar amerikan të lindur ndërmjet 1 janarit 2025 dhe 31 dhjetorit 2028, dhe secila do të hapet me një kontribut fillestar prej rreth 920 eurosh nga qeveria.

Kontributet vjetore në këto llogari mund të arrijnë deri në rreth 4,600 euro, ndërsa fondet do të investohen në një indeks të gjerë të tregut të aksioneve.

Përfituesit nuk do të kenë pronësi mbi fondet deri në moshën 18-vjeçare. Pas kësaj moshe, tërheqja e mjeteve do të bëhet sipas rregullave standarde të IRA-s. Shtëpia e Bardhë ka deklaruar se, nëse llogaria financohet plotësisht dhe fondet nuk preken, ajo mund të arrijë një vlerë deri në rreth 1.75 milionë euro në moshën 28-vjeçare.

Fondet për këtë nismë vijnë nga donatorë të afërt me Trumpin, përfshirë Nicki Minaj, si dhe themeluesin e Dell Technologies, Michael Dell, dhe bashkëshorten e tij Susan Dell, të cilët në dhjetor të vitit 2025 u zotuan të dhurojnë mbi 5.52 miliardë euro për Trump Accounts.

Në atë kohë, Trump e cilësoi këtë donacion si “një nga aktet më bujare në historinë e vendit”.

Ai shtoi se njeh edhe kompani e miq të tjerë që do të kontribuojnë në këtë nismë, duke theksuar: “Edhe unë do ta bëj këtë.”

Paraqitja e së mërkurës në Uashington nuk është hera e parë që Minaj ka shprehur mbështetje për lëvizjen MAGA në muajt e fundit.

Në nëntor, ajo foli në Kombet e Bashkuara për dhunën fetare jashtë SHBA-së, si e ftuar e administratës Trump.

Minaj gjithashtu lavdëroi Trumpin dhe administratën e tij gjatë një paraqitjeje në skenë së bashku me Erika Kirk, në mbyllje të eventit vjetor AmericaFest të organizuar nga Turning Point USA më 21 dhjetor.

“Kam respektin dhe admirimin më të madh për presidentin tonë,” u shpreh ajo. “Nuk e di nëse ai e di këtë, por u ka dhënë shumë njerëzve shpresë”. /Telegrafi/

Avdullah Hoti, i cili ka konfirmuar ambicien e tij për të kandiduar për postin e kryetarit të kësaj partie, është shprehur i bindur se mund ta rikthejë unitetin brenda LDK-së, përfshirë edhe anëtarët dhe strukturat që janë larguar nga partia ndër vite.

Sipas tij, të gjithë akterët politikë janë ende pjesë e LDK-së, por mungon funksionaliteti dhe bashkëveprimi i nevojshëm për të prodhuar rezultate konkrete.

“Aty janë të gjithë, por nuk janë, si me thënë, në mënyrë funksionale duke bashkëvepruar për të prodhuar një rezultat në këtë drejtim”, ka deklaruar Hoti.

Duke folur për rezultatin e vitit 2021, ish-kryeministri Hoti tha se atëherë ka pasur dorëheqje dhe në parti është krijuar standardi për të marrë përsipër përgjegjësinë e rezultatit.

“Sigurisht që kam pasë përgjegjësi edhe unë, edhe atëherë edhe tash kam përgjegjësi. Ne nuk jemi duke e vënë para një trupi gjykues kryetarin e LDK-së, ne duhet të mësohemi me standardin që është vendosur në vitin 2021, kryetari i LDK-së ka marrë përsipër rezultatin që kemi pasur atëherë dhe ka dhënë dorëheqje”, tha ai.

Sipas tij, në çdo rezultat zgjedhor, përgjegjësia fillon nga kryetari i partisë, e deri tek anëtarët e nëndegëve.

“Në çdo rezultat zgjedhor përgjegjësi kanë, duke filluar prej kryetarit të partisë, e deri te anëtari i kryesisë së nëndegës, të gjithë kanë përgjegjësi në krejt këtë zinxhir të strukturës hierarkike të LDK-së, dikush më shumë, dikush më pak, por drejtimin e politikave të LDK-së ia jep kryetari dhe në fund përgjegjësia shkon te kryetari i LDK-së”, u shpreh Hoti.

Ndërkohë, më 31 janar, Lidhja Demokratike e Kosovës do të mbajë Kuvendin e jashtëzakonshëm, ku pritet të vendoset për drejtimin e ardhshëm të partisë.

Në këtë kuvend do të shihet nëse kryetari aktual, Lumir Abdixhiku, do të vazhdojë të udhëheqë LDK-në.

Një aksident trafiku ka ndodhur të martën rreth orës 18:00 në rrugën nacionale Mitrovicë–Zubin Potok, në segmentin rrugor në fshatin Zhabar, ku një veturë ka goditur një këmbësor të mitur.

Rastin e ka konfirmuar zëdhënësi i Policisë për rajonin e Mitrovicës, Avni Zahiti.

Ai tha se i mituri i lënduar është dërguar për tretman mjekësor, ndërsa Policia ka nisur hetimet për të sqaruar rrethanat e aksidentit.

Sipas Zahitit, aksidenti ka ndodhur në rrugën nacionale Mitrovicë–Zubin Potok, në fshatin Zhabar, ku një veturë ka goditur një këmbësor të mitur.

Ndërkohë, nga Shërbimi Emergjent i Spitalit të Përgjithshëm të Mitrovicës “Dr. Sami Haxhibeqiri” është bërë e ditur se fëmija ka pranuar ndihmë mjekësore emergjente në orën 18:07.

Sipas konfirmimit të spitalit pas kryerjes së ekzaminimeve të nevojshme, përfshirë Tomografinë e Kompjuterizuar (CT të kokës), i mituri është referuar për trajtim të mëtejmë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, tek specialistët e neurokirurgjisë.

Nga spitali kanë bërë të ditur se fëmija është jashtë rrezikut për jetë, por mbetet nën monitorim deri në përcjelljen për në QKUK.

Njëri nga liderët e koalicionit VLEN, njëherit kryetar i komunës së Çairit, Izet Mexhiti në një intervistë për TV21 ka folur për takimin e liderëve të thirrur nga ana e kryeministrit Hristijan Mickoski, duke theksuar se ai kishte propozuar që në këtë takim VLEN-i të përfaqësohet nga kryetari i komunës së Tetovës Bilall Kasami.

Mexhiti më tej komentoi se nuk ka një rradhitje se kush në cilin takim do të jetë por që brenda VLEN-it bëhet punë ekipore duke shtuar se kjo e bën VLEN-in kështu si është.

Mexhiti përmendi edhe marrëveshjen e vitit 2007 kur në atë kohë si pjesë e BDI-së u aritë marrëveshja që “fituesi me fituesin” të formoj qeverinë që nënkuptonte se fituesi tek pala maqedonase dhe fituesi te pala shqiptare të krijojnë institucionet e sistemit por që sipas Mexhitit kjo fatkeqësisht nuk u funksionalizua me një ligj.

Kjo marrëveshje më vonë në vitin 2016 u thye nga Bashkimi Demokratik për Integrim, por që sipas Mexhitit po ashtu nuk ishte gabim se iu dha fund një sistemi të keq.

Evropianët nuk mund ta zëvendësojnë “mburojën bërthamore të SHBA-së”, të paktën për momentin, por kur bëhet fjalë për mbrojtjen konvencionale situata është e ndryshme.

Kështu ka thënë të mërkurën për Euronews Komisioneri Evropian për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, përcjell Telegrafi.

Deklarata e tij vjen pasi Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha të hënën se Bashkimi Evropian duhet të "vazhdojë të ëndërrojë" për t'u bërë i pavarur nga SHBA-ja, aleati i saj më i madh, në çështjet e sigurisë dhe mbrojtjes.

E Kubilius i tha Euronews se nëse komentet e Rutte i referohen vetëm mbrojtjes bërthamore dhe nëse Rutte nënkuptonte se "evropianët duhet të ndalojnë së ëndërruari për mundësinë për të mbrojtur veten pa mburojën bërthamore amerikane - unë pajtohem me të".

"Por amerikanët thanë në një mënyrë shumë të qartë se janë të gatshëm ta mbajnë këtë ombrellë dhe ne jemi të kënaqur me këtë", shtoi Kubilius.

Sipas Kubilius, kur bëhet fjalë për mbrojtjen konvencionale, këtu është vendi ku Evropa "duhet të jetë e gatshme të mbrohet me shumë më pak Amerikë".

"Është realiteti i sotëm", tha ai.

Një shembull praktik i kësaj, siç shpjegoi Kubilius, është gjetja e një zgjidhjeje për të zëvendësuar deri në 100,000 personel aktiv që ushtria amerikane aktualisht ka të stacionuar në të gjithë Evropën, të cilët luajnë "një rol shumë të rëndësishëm".

Kubilius këmbënguli se BE-ja duhet të kuptojë se çfarë saktësisht do të duhet të zëvendësojë nëse SHBA-ja vendos të zvogëlojë praninë e saj në kontinentin evropian.

"Ata po luajnë atë që ekspertët e quajnë një forcë ushtarake shtyllë në Evropë. Pyetja është se si do ta zëvendësojmë këtë aftësi".

Një pyetje tjetër që mbetet pa përgjigje për momentin është se kur kjo do të ishte e mundur dhe nëse do të ishte e mjaftueshme për të adresuar një kërcënim të mundshëm nga Rusia.

"Nuk mund t'ju them një datë shumë të qartë", pranoi Kubilius ndërsa komentoi se kur BE-ja mund të jetë e përgatitur të mbrohet pa SHBA-në.

"Ne duhet të kuptojmë se Rusia, e cila është kërcënimi më i madh për ne në terma konvencionalë për sigurinë evropiane, po ndërton një ekonomi lufte", tha ai.

“Dhe nëse paqja në Ukrainë do të vijë, ata nuk do ta ndalin ekonominë e tyre të luftës. Ata do të vazhdojnë të prodhojnë siç po prodhojnë tani”.

Sipas Komisionerit Kubilius, nëse BE nuk e rrit kapacitetet e saj, “atëherë brenda pak vitesh mund të përballemi me të vërtetë se si mund t’i rezistojmë fuqisë ushtarake ruse”. /Telegrafi/