❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 9 February 2026Main stream

Tribunali që ka humbur rrugën: A po devijon drejtësia në Hagë?

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
9 February 2026 at 13:24

Nga Gazeta ‘Si’- Me kĂ«rkesĂ«n pĂ«r 45 vite burg pĂ«r secilin nga ish krerĂ«t e UÇK-sĂ«, Haga ka rikthyer njĂ« pyetje qĂ« ka shqetĂ«suar ekspertĂ«t pĂ«r vite me radhĂ«: a po e humb drejtĂ«sia ndĂ«rkombĂ«tare sensin e kontekstit historik?

Mes zërave më të qartë që e ka artikuluar këtë dilemë është Daniel Serwer, ekspert amerikan për Ballkanin dhe profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare, i cili që në fazat e hershme të ngritjes së Dhomave të Specializuara paralajmëroi se Haga po rrezikonte të bënte një gabim themelor, jo vetëm juridik, por edhe politik dhe moral.

NĂ« njĂ« artikull tĂ« shkruar nĂ« blogun e tij nĂ« tetor tĂ« vitit tĂ« shkuar, tĂ« titulluar ‘Tribunali qĂ« ka humbur rrugĂ«n’, ndĂ«rsa ndante njĂ« takim qĂ« kishte zhvilluar me Hashim Thaçin nĂ« HagĂ«, Serwer argumentoi se mĂ«nyra se si janĂ« ndĂ«rtuar aktakuzat dhe procesi gjyqĂ«sor kundĂ«r udhĂ«heqĂ«sve tĂ« UÇK-sĂ« Ă«shtĂ« sipas tij problematik.

Paralajmërimi i tij bëhet veçanërisht relevant sot, ndërsa prokuroria kërkoi dënimin ekstrem prej 180 vitesh burg në total për Thaçin, Veselin, Krasniqin dhe Selimin.

Duhet theksuar se Serwer nuk e ka vĂ«nĂ« kurrĂ« nĂ« dyshim nevojĂ«n pĂ«r drejtĂ«si apo hetimin e krimeve individuale por sipas tij mĂ«nyra se si po ndĂ«rtohet procesi ndaj ish-krerĂ«ve tĂ« UÇK-sĂ« po krijon njĂ« ekuilibĂ«r tĂ« rremĂ« mes agresorit dhe viktimĂ«s.

Më poshtë Gazetasi.al sjell artikullin i cili jep pikëpamjen e tij të plotë pse Serwer mendon se Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë po devijojnë nga drejtësia.

Foto nga protesta nĂ« TiranĂ« nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« ish-liderĂ«ve tĂ« UÇK, tetor 2025

Postuar nga Daniel Serwer – 18 tetor 2025

Dje kalova 40 minutat e mia tĂ« caktuara me ish-presidentin e KosovĂ«s, Hashim Thaçi, nĂ« seksionin ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« burgut holandez nĂ« HagĂ«. Doja tĂ« rinovoja njĂ« miqĂ«si tĂ« vjetĂ«r. ËshtĂ« e njohur nĂ« KosovĂ« qĂ« ne patĂ«m njĂ« pĂ«rçarje pak para se ai tĂ« shkonte vullnetarisht nĂ« HagĂ« pĂ«r t’u pĂ«rballur me gjyqin. Doja gjithashtu tĂ« kuptoja mĂ« mirĂ« realitetin pas Dhomave tĂ« Specializuara tĂ« KosovĂ«s, qĂ« po zhvillojnĂ« gjyqin e tij. Prandaj u takova edhe me zĂ«dhĂ«nĂ«sin e tribunalit, Michael Doyle, tĂ« cilin e njoh qĂ« nga shĂ«rbimi i tij i shkĂ«lqyer pranĂ« pĂ«rfaqĂ«suesit tĂ« lartĂ« Inzko nĂ« Bosnje.

Kujdes lexues. NĂ«se po kĂ«rkoni ndonjĂ« detaj “pikant” pĂ«r atĂ« qĂ« mĂ« tha Hashimi, mos lexoni mĂ« tej. Bisedat tona kanĂ« qenĂ« gjithmonĂ« private nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, dhe kjo do tĂ« mbetet po ashtu. PĂ«rveç zyrtarit tĂ« burgut qĂ« ishte i pranishĂ«m pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar, sipas rregullave. Do ta respektoj konfidencialitetin e asaj qĂ« tha Hashimi. Por ai gjithmonĂ« ka respektuar tĂ« drejtĂ«n time pĂ«r tĂ« shprehur publikisht çfarĂ« mendoj, dhe jam i sigurt qĂ« ende e respekton

Parahistoria

Unë dhe Hashimi takoheshim sa herë që shkoja në Kosovë ose ai vinte në SHBA. Ky zakon filloi në vitin 1999, kur ai ishte pjesë e udhëheqjes shqiptare të Kosovës që Instituti i Paqes i Shteteve të Bashkuara e solli në një resort në Lansdowne, Virginia. E bëmë këtë sepse dhuna ndërmjet shqiptarëve po shtohej pas luftës NATO/Jugosllavi. Kishim frikë se mund të çonte në luftë civile. Krime, pa dyshim, kishin ndodhur pas luftës.

Hashimi gjithmonĂ« ia ka atribuar kthesĂ«n e UshtrisĂ« Çlirimtare tĂ« KosovĂ«s drejt politikĂ«s atij mu kĂ«tij takimi nĂ« LansdoĂ«ne. Ai pĂ«rfshiu pothuajse tĂ« gjithĂ« liderĂ«t kryesorĂ« politikĂ«, tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe tĂ« medias tĂ« KosovĂ«s pasluftĂ«s. Deklarata qĂ« u nxor nga ai takim u bĂ« udhĂ«rrĂ«fyes pĂ«r pĂ«rpjekjet e mĂ«vonshme politike, shoqĂ«rore e ekonomike. Kjo nismĂ« çoi edhe nĂ« njĂ« takim dy vjet mĂ« vonĂ« me udhĂ«heqĂ«sinĂ« serbe tĂ« KosovĂ«s nĂ« Airlie House, si dhe nĂ« njĂ« fushatĂ« tĂ« madhe kundĂ«r dhunĂ«s, ku Hashimi luajti njĂ« rol kyç.

Marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara

NĂ« bisedimet e dĂ«shtuara tĂ« RambujesĂ«, nĂ« fund tĂ« vitit 1998, Hashimi ishte padyshim njĂ« nga tĂ« preferuarit e amerikanĂ«ve. Si zĂ«dhĂ«nĂ«s politik i UÇK-sĂ«, ai arriti mĂ« nĂ« fund t’i bindte komandantĂ«t e ndryshĂ«m tĂ« firmosnin marrĂ«veshjen e propozuar. Refuzimi serb çoi nĂ« bombardimet e NATO-s ndaj JugosllavisĂ«.

Por pas luftĂ«s, ai as nuk u ngjit shpejt, as nuk pati mbĂ«shtetje tĂ« pakushtĂ«zuar amerikane. AmerikanĂ«t u shqetĂ«suan kur Hashimi emĂ«roi kryetarĂ« tĂ« rinj komunash nĂ« KosovĂ«, duke e pretenduar kĂ«tĂ« autoritet si “kryeministĂ«r” i njĂ« “qeverie tĂ« pĂ«rkohshme” tĂ« krijuar disa muaj mĂ« herĂ«t. KryetarĂ«t qĂ« ai emĂ«roi zĂ«vendĂ«suan ata qĂ« “presidenti” Rugova i kishte vendosur gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« shtypjes serbe. Ne e paralajmĂ«ruam Hashimin nĂ« LansdoĂ«ne se kĂ«ta “kryetarĂ«â€ nuk do tĂ« mund tĂ« pĂ«rmbushnin pritjet dhe do tĂ« mbaheshin pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r dĂ«shtime nĂ« zgjedhjet e para komunale.

Ato u mbajtĂ«n njĂ« vit pas luftĂ«s. AmerikanĂ«t donin tĂ« shmangnin gabimin e bĂ«rĂ« nĂ« Bosnje, ku zgjedhjet kombĂ«tare u mbajtĂ«n vetĂ«m njĂ« vit pas luftĂ«s – dhe pĂ«rfunduan duke rikthyer nĂ« pushtet tĂ« gjithĂ« udhĂ«heqĂ«sit e palĂ«ve ndĂ«rluftuese. NĂ« KosovĂ«, zgjedhjet komunale pĂ«rmbysĂ«n shumĂ« nga kryetarĂ«t e UÇK-sĂ«, ashtu siç kishin parashikuar amerikanĂ«t. Do tĂ« duheshin vite qĂ« Partia Demokratike e KosovĂ«s e Hashimit tĂ« rimĂ«kĂ«mbej. Hashimi luajti role tĂ« rĂ«ndĂ«sishme gjatĂ« protektoratit tĂ« OKB-sĂ«, por shija e parĂ« e pushtetit ekzekutiv i erdhi nĂ« vitin 2008, kur udhĂ«hoqi shpalljen e pavarĂ«sisĂ« dhe mĂ« pas u bĂ« kryeministĂ«r.

Tribunali

Thaçi u ngjit nĂ« postin e presidentit nĂ« vitin 2016. Deri atĂ«herĂ«, amerikanĂ«t dhe evropianĂ«t po kĂ«rkonin me ngulm krijimin e njĂ« tribunali qĂ« do tĂ« gjykonte akuzat pĂ«r krime lufte dhe krime kundĂ«r njerĂ«zimit qĂ« kishin ndodhur kryesisht pas pĂ«rfundimit tĂ« luftĂ«s, nĂ« vitin 1999. MĂ« tronditĂ«set ishin pretendimet se UÇK-ja kishte rrĂ«mbyer serbĂ«, i kishte çuar nĂ« veri tĂ« ShqipĂ«risĂ«, u kishte hequr organet dhe i kishte vrarĂ«. I kisha dĂ«gjuar kĂ«to akuza menjĂ«herĂ« pas luftĂ«s, por gazetari qĂ« m’i pĂ«rmendi mĂ« tha se nuk mund tĂ« pĂ«rmbushte standardet gazetareske pĂ«r t’i botuar. As raporti i KĂ«shillit tĂ« EvropĂ«s i vitit 2011, qĂ« i bĂ«ri publike, nuk ishte mĂ« i mirĂ«.

Por kur prokurori amerikan Clint Williamson raportoi nĂ« vitin 2014 se kishte bazĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r ngritjen e aktakuzave ndaj anĂ«tarĂ«ve tĂ« UÇK-sĂ«, presioni diplomatik u bĂ« i pakontrollueshĂ«m. Si president, Hashimi pĂ«rdori ndikimin e tij pĂ«r t’i bindur deputetĂ«t tĂ« miratonin njĂ« amendament kushtetues qĂ« krijonte njĂ« gjykatĂ« tĂ« KosovĂ«s, por qĂ« do tĂ« zhvillohej nĂ« HagĂ« dhe do tĂ« ishte plotĂ«sisht e stafuar me ndĂ«rkombĂ«tarĂ«. Edhe unĂ« u shpreha nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« saj, duke besuar se do tĂ« merrej kryesisht me akuzat pĂ«r trafik organesh. Dhomat e Specializuara tĂ« KosovĂ«s u bĂ«nĂ« funksionale nĂ« vitin 2017, nĂ« njĂ« objekt qĂ« Norvegjia pagoi pĂ«r ta rinovuar dhe qĂ« financohet nga Bashkimi Evropian.

Nuk e kisha imagjinuar kurrĂ« qĂ« “Dhomat Speciale” do tĂ« bĂ«nin atĂ« qĂ« bĂ«nĂ«. NĂ« vitin 2020 ato ngritĂ«n aktakuzĂ« ndaj Hashimit dhe tre bashkĂ«luftĂ«tarĂ«ve tĂ« tij tĂ« UÇK-sĂ« pĂ«r “ndĂ«rmarrje tĂ« pĂ«rbashkĂ«t kriminale” qĂ« kishte kryer krime lufte dhe krime kundĂ«r njerĂ«zimit – pa pĂ«rfshirĂ« fare akuzat pĂ«r trafik organesh. Ai dha dorĂ«heqjen nga posti i presidentit dhe shkoi nĂ« HagĂ«, ku qĂ«ndron i burgosur qĂ« prej atĂ«herĂ«: 2.5 vite nĂ« paraburgim dhe tani 2.5 tĂ« tjera gjatĂ« gjyqit.

Çka Ă«shtĂ« problematike me kĂ«tĂ« pamje?

Ka shumĂ« gjĂ«ra qĂ« nuk shkojnĂ« – ose mĂ« saktĂ«, nĂ« mĂ«nyrĂ«n si unĂ« e shoh kĂ«tĂ« pamje.

SĂ« pari, mashtrimi me pretekstin. Parlamenti i KosovĂ«s besonte, ashtu si edhe unĂ«, se fokusi kryesor i tribunalit do tĂ« ishin akuzat pĂ«r trafik organesh. Mbrojtja e ka ngritur kĂ«tĂ« pikĂ« nĂ« gjykatĂ« dhe e ka humbur, sepse nĂ« raportin e Martyt ka edhe akuza tĂ« tjera. Por pĂ«r njĂ« laik – si unĂ« – nĂ«se do qĂ« “klienti” tĂ« mbetet i kĂ«naqur, nuk i shet njĂ« gjĂ« dhe i dorĂ«zon njĂ« tjetĂ«r. Sigurisht, tribunali s’ka ndonjĂ« arsye tĂ« kujdeset pĂ«r mua si “klient”, por nĂ« njĂ«farĂ« mĂ«nyre jam. Tribunalet e tilla duhet tĂ« ofrojnĂ« drejtĂ«si, jo hakmarrje tĂ« bazuar nĂ« mashtrim. AsnjĂ« lĂ«vizje çlirimtare nĂ« tĂ« ardhmen nuk do tĂ« pranojĂ« njĂ« tribunal tĂ« tillĂ«.

SĂ« dyti, natyra e akuzave. Akuzimi i gjithĂ« udhĂ«heqjes politike dhe ushtarake tĂ« UÇK-sĂ« pĂ«r “ndĂ«rmarrje tĂ« pĂ«rbashkĂ«t kriminale” jep pĂ«rshtypjen se po kriminalizohet vetĂ« revolta kundĂ«r shtypjes serbe. Sigurisht qĂ« UÇK-ja ishte e paligjshme sipas ligjeve serbe, ashtu si revolucioni amerikan ishte i paligjshĂ«m sipas ligjeve britanike. Por SHBA dhe NATO e mbĂ«shtetĂ«n UÇK-nĂ« sepse besonin se kauza ishte e drejtĂ«. Tribunali thotĂ« se kjo nuk Ă«shtĂ« çështje e rebelimit, por e veprave konkrete. Por provo t’ia shpjegosh kĂ«tĂ« dikujt nĂ« KosovĂ« (ose nĂ« Serbi).

Së treti, juridiksioni i gjykatës nuk përfshin Serbinë, ku gjithashtu janë kryer krime pas luftës. Tre vëllezërit Bytyqi u vranë atje pas luftës, ashtu si edhe të tjerë. Po të kishin këmbëngulur diplomatët që tribunali të trajtonte edhe ato krime, ndoshta sot ose nuk do të kishim tribunal fare, ose do të kishim një që do të shihej më me simpati në Kosovë. Fajësoj veten që nuk e ngrita këtë çështje në atë kohë.

Më e rëndësishmja

SĂ« katĂ«rti, dhe ankesa ime kryesore sot, Ă«shtĂ« koha absurde qĂ« Hashimi dhe shokĂ«t e tij janĂ« mbajtur nĂ« paraburgim dhe gjatĂ« gjyqit. Parimi “i pafajshĂ«m deri nĂ« provimin e fajĂ«sisĂ«â€ nuk duhet tĂ« mbetet njĂ« slogan bosh. TĂ« gjithĂ« kĂ«ta njerĂ«z dhanĂ« dorĂ«heqje dhe shkuan vullnetarisht nĂ« HagĂ« – diçka qĂ« kundĂ«rshtarĂ«t e tyre nĂ« Serbi nuk e bĂ«nĂ«. Si mund tĂ« justifikohen pesĂ« vjet burgim (nĂ« njĂ« burg me siguri tĂ« lartĂ«, nga sa pashĂ« vetĂ«) pa e ditur ende nĂ«se dikush Ă«shtĂ« fajtor apo jo?

PĂ«rgjigjja zyrtare Ă«shtĂ« frika nga frikĂ«simi ose manipulimi i dĂ«shmitarĂ«ve, qĂ« sipas tribunalit ka qenĂ« problem. Nuk e pranoj si shpjegim tĂ« mjaftueshĂ«m. Tribunalit do t’i duhej shumĂ« kohĂ« mĂ« parĂ« t’i kishte liruar kĂ«ta burra. AsnjĂ«ri prej tyre nuk do tĂ« arratisej. TĂ« gjithĂ« mund tĂ« mbikĂ«qyreshin pa u mbajtur tĂ« mbyllur nĂ« HagĂ«.

Fajtor apo i pafajshëm

Nuk e di nĂ«se kĂ«ta udhĂ«heqĂ«s tĂ« UÇK-sĂ« janĂ« fajtorĂ« apo tĂ« pafajshĂ«m. Nuk i kam lexuar tĂ« gjitha procesverbalet e gjyqit. Edhe sikur t’i kisha lexuar, pĂ«rgjegjĂ«sia i takon tribunalit, jo mua. Shpresoj vetĂ«m qĂ« vendimi tĂ« mos ndikohet nga pritjet e qeverive evropiane pĂ«r tĂ« marrĂ« disa dĂ«nime nĂ« kĂ«mbim tĂ« qindra milionave euro qĂ« kanĂ« investuar nĂ« kĂ«tĂ« proces.

NjĂ« histori e fundit pĂ«r Hashimin, mjaft e vjetĂ«r saqĂ« qeveria amerikane duhet ta ketĂ« deklasifikuar tashmĂ«. Para 26 vitesh, nĂ« Lansdowne, u gjenda me tĂ« dhe me njĂ« nga komandantĂ«t e UÇK-sĂ« nĂ« mĂ«ngjes. PĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« pak bisedĂ«, thashĂ« se duhej tĂ« ishte e çuditshme pĂ«r ta tĂ« gjendeshin nĂ« njĂ« resort luksoz nĂ« Virxhinia, kur vetĂ«m disa javĂ« mĂ« parĂ« kishin luftuar nĂ« malet e KosovĂ«s.

Hashimi pa komandantin qĂ« rrinte me tĂ«, i cili i ngrysi vetullat, dhe mĂ« tha: “UnĂ« nĂ« fakt kurrĂ« s’kam qenĂ« luftĂ«tar. Kam qenĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«si politik.”

Mendoj se mu në atë çast Hashimi ishte nën shumë presion për të më thënë të vërtetën.

The post Tribunali që ka humbur rrugën: A po devijon drejtësia në Hagë? appeared first on Gazeta Si.

Macron po shet vizionin ‘Made in Europe’ por Gjermania dhe Italia thonĂ« jo

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
9 February 2026 at 12:42

Nga Gazeta ‘Si’– Kur Emmanuel Macron tĂ« shfaqet kĂ«tĂ« tĂ« enjte nĂ« njĂ« takim tĂ« liderĂ«ve europianĂ«, ai do tĂ« vijĂ« me njĂ« vizion shumĂ« francez pĂ«r tĂ« ardhmen ekonomike tĂ« EuropĂ«s.

Por ai nuk duhet të presë mbështetje nga Gjermania dhe Italia, dy vende që janë gjithnjë e më të rreshtuara mes tyre në vizionin për bllokun. Të dyja janë skeptike ndaj planeve ambicioze të presidentit francez dhe po mobilizojnë mbështetje për një agjendë tjetër, me theks më të madh te tregtia e lirë dhe aktiviteti tregtar.

Ambicia e Macronit Ă«shtĂ« ta shndĂ«rrojĂ« takimin e liderĂ«ve tĂ« Bashkimit Europian nĂ« fshatrat e BelgjikĂ«s “nĂ« njĂ« moment tĂ« vĂ«rtetĂ«â€, tha njĂ« person pranĂ« presidentit francez, i cili, si tĂ« tjerĂ«t e cituar nĂ« kĂ«tĂ« shkrim, foli nĂ« kushte anonimiteti pĂ«r shkak tĂ« ndjeshmĂ«risĂ« sĂ« pĂ«rgatitjeve.

Plani i tij, i ndarë me presidenten e Komisionit Europian Ursula von der Leyen dhe presidentin e Këshillit Europian Antonio Costa gjatë bisedimeve në Pallatin Elize javën e kaluar, parashikon një Europë me investime publike më të larta, varësi më të ulët nga partnerët tregtarë, diversifikim, mbështetje më të fortë për industrinë vendase përmes rregullave dhe më pak burokraci.

Megjithatë, kancelari gjerman Friederich Merz dhe kryeministrja italiane Giorgia Meloni nuk ka gjasa ta mbështesin këtë qasje. Ata e kanë bërë të qartë javët e fundit se favorizojnë një strategji që synon ringjalljen e industrisë europiane por me një profil më pak proteksionist, për të mos larguar partnerët potencialë të tregtisë dhe investimeve.

“Duhet ta bĂ«jmĂ« ekonominĂ« tonĂ« sĂ«rish konkurruese”, u tha Merz ligjvĂ«nĂ«sve gjermanĂ« nĂ« fund tĂ« janarit, duke u ankuar se Europa po mbetet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« pas SHBA-sĂ« dhe KinĂ«s prej mĂ« shumĂ« se njĂ« dekade.

“Tani duhet ta pĂ«rmbysim kĂ«tĂ« trend.”

Merz dhe Meloni kanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« se preferojnĂ« njĂ« qasje qĂ« synon tĂ« japĂ« hov industrisĂ« europiane — por me mĂ« pak proteksionizĂ«m, pĂ«r tĂ« shmangur largimin e partnerĂ«ve tregtarĂ« dhe investues.

Estonia, Finlanda, Letonia, Lituania, Holanda dhe Suedia janĂ« edhe mĂ« hapur kundĂ«r planeve franceze “Prodhuar nĂ« EuropĂ«â€.

Ato paralajmĂ«ruan nĂ« njĂ« dokument tĂ« pĂ«rbashkĂ«t qĂ« u shpĂ«rnda pĂ«rpara tĂ«rheqjes sĂ« liderĂ«ve se nxitja pĂ«r preferencĂ« europiane rrezikon “t’i largojĂ« investimet nga BE-ja”.

Do tĂ« jetĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r Macronin tĂ« bindĂ« “çiftin e ri tĂ« pushtetit” nĂ« EuropĂ« pĂ«rballĂ« njĂ« kundĂ«rshtimi tĂ« tillĂ«, veçanĂ«risht duke pasur parasysh se presidenti francez shihet nĂ« Bruksel si njĂ« “rosĂ« e çalĂ«â€, qĂ« do tĂ« largohet nga detyra pĂ«r pak mĂ« shumĂ« se njĂ« vit.

“Je aq i fortĂ« nĂ« Bruksel sa je edhe nĂ« shtĂ«pi”, tha njĂ« diplomat i BE-sĂ«. “Po tĂ« isha Macron, do tĂ« shqetĂ«sohesha nga bashkĂ«punimi gjithnjĂ« e mĂ« i ngushtĂ« mes Merz dhe Meloni.”

Ekuilibër i ri

Motivimi më i fundit i Macronit për të trazuar ujërat buron nga përplasja transatlantike lidhur me kërcënimet e presidentit amerikan Donald Trump për të marrë Groenlandën.

Edhe pse tensionet me Uashingtonin janĂ« zbutur, Parisi beson se Brukseli nuk duhet tĂ« ulĂ« vigjilencĂ«n dhe duhet tĂ« pĂ«rqafojĂ« plotĂ«sisht “pavarĂ«sinĂ« europiane”, siç u shpreh njĂ« person nga rrethi i ngushtĂ« i presidentit francez.

“PĂ«rplasje si ajo pĂ«r GroenlandĂ«n do tĂ« ndodhin sĂ«rish, ndoshta pĂ«r diçka tjetĂ«r. Do tĂ« kemi turbulenca”, tha njĂ« tjetĂ«r zyrtar francez.

Por edhe sa i përket mënyrës së menaxhimit të Trumpit të paparashikueshëm, qëndrimi i Macronit duket se ndryshon nga partneriteti i ri italo-gjerman.

Meloni dhe Merz kanë ndjekur një qasje më të kujdesshme, ndërsa presidenti francez i cili për një kohë të gjatë e quante Trumpin mik tani po përqafon publikisht një qëndrim më përballës.

“Si Merz ashtu edhe Meloni janĂ« mĂ« pak tĂ« gatshĂ«m se Macron tĂ« zemĂ«rojnĂ« presidentin Trump”, tha Alberto Rizzi, studiues i politikave nĂ« KĂ«shillin Europian pĂ«r MarrĂ«dhĂ«niet me JashtĂ«.

“Roma dhe Berlini janĂ« mĂ« tĂ« ekspozuara nĂ« aspektin e prokurimeve publike, veçanĂ«risht pĂ«r pajisjet ushtarake, krahasuar me Parisin.”

Zyrtarë italianë pranë Melonit nuk e kanë fshehur së fundmi se ajo është më e interesuar të forcojë lidhjet me Gjermaninë sesa me Francën.

Muajin e kaluar, Gjermania bashkĂ«nĂ«nshkroi me ItalinĂ« njĂ« dokument qĂ« pĂ«rcaktonte prioritetet e tyre pĂ«r samitin, njĂ« lloj dokumenti qĂ« tradicionalisht e hartonin bashkĂ« Franca dhe Gjermania — duke mbĂ«shtetur njĂ« qĂ«ndrim mĂ« tĂ« butĂ« ndaj preferencĂ«s europiane, qĂ« do tĂ« zbatohej vetĂ«m pĂ«r “sektorĂ« strategjikĂ« thelbĂ«sorĂ«â€.

Berlini i detajoi më tej prioritetet e tij në një tjetër dokument pozicioni të qarkulluar përpara takimit, siguruar nga POLITICO, i cili fokusohet në shkurtimin e rregulloreve dhe lehtësimin e ofrimit të shërbimeve ndërkufitare nga kompanitë, për të thelluar tregun e përbashkët.

Dokumenti nuk pĂ«rmend masat “Prodhuar nĂ« EuropĂ«â€ tĂ« mbĂ«shtetura nga Franca.

“Kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r vizionin francez tĂ« autonomisĂ« strategjike tĂ« BE-sĂ«, vende si Italia dhe Gjermani, fuqitĂ« kryesore industriale dhe tregtare tĂ« EuropĂ«s duhet sigurisht tĂ« jenĂ« tĂ« kujdesshme qĂ« tĂ« mos dĂ«mtojnĂ« veten dhe, nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, tĂ« dĂ«mtojnĂ« forcĂ«n ekonomike tĂ« BE-sĂ« nĂ« tĂ«rĂ«si”, tha njĂ« diplomat i dytĂ« i BE-sĂ«.

Ky dallim qĂ«ndrimesh ka dalĂ« sĂ«rish nĂ« pah teksa Komisioni pĂ«rpiqet tĂ« finalizojĂ« Aktin e PĂ«rshpejtimit Industrial, njĂ« masĂ« kyçe qĂ« po drejtohet nga komisioneri pĂ«r IndustrinĂ« StĂ©phane SejournĂ©, njĂ« aleat i ngushtĂ« i Macronit. Akti Ă«shtĂ« shtyrĂ« tashmĂ« dy herĂ« pĂ«r shkak tĂ« mosmarrĂ«veshjeve mbi dispozitat “Prodhuar nĂ« EuropĂ«â€.

Meloni, Merz dhe kryeministri belg Bart De Wever — por jo Macron — po organizojnĂ« po atĂ« ditĂ« njĂ« takim pĂ«rpara samitit me mbi njĂ« duzinĂ« vendesh me mendĂ«si tĂ« ngjashme pĂ«r tĂ« diskutuar prioritetet.

Macron ishte ftuar, por deri të premten nuk e kishte pranuar ende ftesën, sipas një zyrtari kombëtar të njohur me përgatitjet e takimit.

I pyetur të premten nëse Macron do të merrte pjesë, zyra e presidentit francez nuk dha menjëherë përgjigje.

Burimi: Politico/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Macron po shet vizionin ‘Made in Europe’ por Gjermania dhe Italia thonĂ« jo appeared first on Gazeta Si.

Planet e Epstein–Bannon pĂ«r tĂ« riformĂ«suar politikĂ«n europiane dhe urrejtja ndaj Merkelit

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
9 February 2026 at 11:55

Nga Gazeta ‘Si’– Dosjet e Epstein tregojnĂ« jo vetĂ«m se si ai abuzonte me gratĂ« dhe vajzat ndĂ«rsa pĂ«rzihej me njerĂ«z tĂ« fuqishĂ«m, por edhe se si u pĂ«rpoq tĂ« ndikonte nĂ« politikĂ«n nĂ« EuropĂ«.

Dhjetëra dokumente të publikuara nga Departamenti Amerikan i Drejtësisë tregojnë se si ish-këshilltari i presidentit amerikan Donald Trump, Steve Bannon, u përpoq të siguronte mbështetjen dhe financimin e Jeffrey Epstein për të forcuar partitë e ekstremit të djathtë në Europë.

Sipas materialeve tĂ« publikuara, Epstein dhe Bannon shkĂ«mbenin rregullisht pikĂ«pamje mbi zhvillimet politike – herĂ« seriozisht, herĂ« duke pĂ«rdorur humor tĂ« turpshĂ«m.

Ata i shkruanin njĂ«ri-tjetrit shpesh gjatĂ« viteve 2018 dhe 2019, deri nĂ« vdekjen e Epstein. NĂ« njĂ« mesazh, Epstein bĂ«n shaka se Ă«shtĂ« “udhĂ«zuesi mĂ« i paguar nĂ« histori” pĂ«r Bannon.

Kur Bannon udhëtonte, Epstein shpesh i ofronte ndihmë. Në mars të vitit 2018, për shembull, Bannon ishte në Paris; Epstein donte ta ftonte dhe madje i dërgoi kodin e derës. Megjithatë, në fund, Bannon zgjodhi një hotel për shkak të kufizimeve kohore. Ata takoheshin vetëm për kafe.

Ndikimi dhe zgjedhjet e BE-së

NĂ« njĂ«rĂ«n nga bisedat e tyre, Bannon i shkroi Epstein se, pĂ«rpara zgjedhjeve tĂ« Parlamentit Europian, ai po pĂ«rqendrohej nĂ« mbledhjen e parave pĂ«r Marine Le Pen dhe Matteo Salvini – dy politikanĂ« populistĂ« pĂ«rkatĂ«sisht nĂ« FrancĂ« dhe Itali.

Mesazhet buronin kryesisht nga viti 2018 dhe 2019, pas shkarkimit të Bannon nga detyra e këshilltarit të tij nga Trump.

Dokumentet detajojnë udhëtimet e Bannon nëpër Europë, ndërsa ai përpiqej të krijonte një lëvizje në Parlamentin Europian që synonte bashkimin e partive të ekstremit të djathtë dhe euroskeptike nga shtete të shumta.

Sipas dosjeve, Bannon i mburrej Epsteinit pĂ«r ndikimin e rĂ«ndĂ«sishĂ«m qĂ« ai tashmĂ« ushtronte mbi tĂ« djathtĂ«n “e re” nĂ« EuropĂ«.

Ai përmendi këshillimin e Tubimit Kombëtar të Marine Le Pen, të Lidhjes Italiane të Matteo Salvini, të partisë zvicerane, të kryeministrit hungarez Viktor Orbån dhe të politikanit populist britanik Nigel Farrage.

Në rastin e Gjermanisë, dosjet zbuluan shkëmbime mesazhesh midis Epstein dhe Bannon, në të cilat ata vlerësonin partinë e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD).

Ata u shprehën me tallje në lidhje me politikën gjermane dhe ish-kancelaren Angela Merkel; në rastin e Merkelit, ata e denigruan atë me një fotografi që synonte ta diskreditonte.

Një poster zgjedhor i Alternativës për Gjermaninë [Më shumë Arsim, Më pak Ideologji!] në Berlin

‘Merkel dhe Macron tĂ« radhĂ«s ‘

Disa media në gjuhën gjermane tërhoqën vëmendjen për një bisedë midis dy burrave më 24 maj 2019.

Në atë kohë, kryeministrja britanike Theresa May njoftoi se do të jepte dorëheqjen si kryetare e Partisë Konservatore dhe më pas nga posti i kryeministres britanike.

“Thera May jep dorĂ«heqjen. PunĂ« e mirĂ«â€, i shkroi Epstein Bannon.

Edhe pse Bannon nuk shkaktoi dorëheqjen e May, largimi i saj shënoi fundin e një përfaqësueseje të shquar të establishmentit politik, gjë që në sytë e Bannon nënkuptonte sukses.

Ditën kur May njoftoi dorëheqjen e saj nga udhëheqja e qeverisë britanike, Bannon ishte plot entuziazëm.

«May rrëzohet, Merkel dhe Macron të hënën», u përgjigj Bannon. Ai me shumë gjasa po i referohej zgjedhjeve të Parlamentit Europian, të cilat u zhvilluan nga 23 deri më 26 maj 2019.

Sipas Bannon, ish-kancelari gjerman dhe presidenti francez përfaqësonin gjithashtu politikën liberale dhe pro-evropiane.

Merkel do të përjashtohet, vazhdoi Bannon me besim.

“AfD 12 deri nĂ« 13”, shkroi ai, me tĂ« cilĂ«n me shumĂ« gjasa nĂ«nkuptonte preferencat e partisĂ« nĂ« atĂ« kohĂ« ose po parashikonte njĂ« rezultat tĂ« dĂ«shiruar zgjedhor.

«Po», u përgjigj Epstein.

NĂ« njĂ« mesazh tjetĂ«r, Bannon i shkruan Epsteinit njĂ« mbrĂ«mje tĂ« dielĂ«n nĂ« lidhje me “D-Day” dhe gradualisht i dĂ«rgon atij parashikimet e para zgjedhore.

“Gishtat e kryqĂ«zuar”, pĂ«rgjigjet Epstein.

NĂ« kĂ«tĂ« kohĂ«, Bannon u takua edhe me politikanĂ« nga AfD, siç janĂ« kryetaret e saj Alice Ëeidel dhe Tino Chrupalla.

Deputeti i qendrës së djathtë, Johannes Volkmann (CDU), i konsideron bisedat si një tregues të ndikimit amerikan mbi AfD-në.

“Bannon, nĂ«pĂ«rmjet punĂ«s sĂ« tij konsulente pĂ«r AfD-nĂ« dhe tĂ« tjerĂ«t, donte tĂ« ndikonte mbi rregullimin europian tĂ« kriptomonedhave”, shkroi ai nĂ« X.

“ËshtĂ« sigurisht thjesht njĂ« rastĂ«si qĂ« eurodeputetĂ«t e AfD-sĂ« nĂ« Parlamentin Europian votuan kundĂ«r rregullores nĂ« mandatin parlamentar pasardhĂ«s”, shtoi Volkmann.

AfD mohon se amerikani i ka drejtuar ndonjëherë ata.

“Steve Bannon nuk ka pasur kurrĂ« ndonjĂ« ndikim nĂ« partinĂ« tonĂ«, dhe sigurisht jo nĂ« çështjen e kriptovalutave”, tha grupi parlamentar i AfD-sĂ« pĂ«r Euronews. Sipas tyre, njĂ« marrĂ«dhĂ«nie konsulence nuk ka ekzistuar kurrĂ«.

Epstein ishte gjithashtu i interesuar në çështjen e trashëgimisë së kancelares gjermane

Urrejtje ndaj Merkelit

Ashtu siç Ă«shtĂ« e zakonshme sot brenda kampit MAGA nĂ« SHBA dhe pjesĂ«risht brenda ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«, Bannon e perceptonte Bashkimin Europian si njĂ« armik dhe Merkelin si mishĂ«rimin e “institucioneve globaliste” – njĂ« pikĂ«pamje e ndarĂ« nga qarqet evropiane tĂ« ekstremit tĂ« djathtĂ«.

NĂ« njĂ« bisedĂ« tjetĂ«r me njĂ« individ, identiteti i tĂ« cilit Ă«shtĂ« i redaktuar nĂ« dosje, Bannon shprehu shpresĂ«n se kancelari gjerman sĂ« shpejti “do tĂ« pĂ«rfundojĂ« nĂ«n autobus”.

Materialet e publikuara nga departamenti i drejtësisë i SHBA-së përmbajnë gjithashtu buletine të inteligjencës së lajmeve dhe email-e në të cilat Epstein pyeste për politikën gjermane.

NjĂ« email thotĂ« se me siguri do tĂ« kishte ende njerĂ«z nĂ« Gjermani “qĂ« do tĂ« preferonin Adolf Hitlerin mbi Angela Merkelin”.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, megjithatĂ«, shton se sot nuk mund tĂ« gjesh mĂ« politikanĂ« tĂ« shquar nĂ« Gjermani qĂ« do tĂ« “lavdĂ«ronin ende fisnikĂ«rinĂ« e nazistĂ«ve”.

Epstein ishte gjithashtu i interesuar nĂ« çështjen e trashĂ«gimisĂ« sĂ« kancelarit gjerman – ndoshta sepse, ashtu si Bannon, ai pa njĂ« mundĂ«si pĂ«r njĂ« ndryshim politik nĂ« njĂ« ndryshim lidershipi brenda njĂ« partie tĂ« konsoliduar.

Më 28 maj 2019, Epstein u dërgoi një artikull të Bloomberg dy kontakteve në lidhje me Annegret Kramp-Karrenbauer, atëherë kryetare e Bashkimit Kristian Demokrat (CDU), të cilën disa e shihnin si një kancelare të mundshme në të ardhmen.

Në tekstin e Bloomberg thuhej se Merkel dyshonte gjithnjë e më shumë nëse Kramp-Karrenbauer ishte e përshtatshme për këtë post.

 Përafërsisht gjashtë muaj më vonë, më 10 shkurt 2020, udhëheqësja e CDU-së njoftoi se po tërhiqte kandidaturën e saj për kancelare në vitin 2021.

Në të njëjtën kohë, ajo dha dorëheqjen edhe nga posti i saj si kryetarja e CDU-së.

Burimi: Eu observer/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Planet e Epstein–Bannon pĂ«r tĂ« riformĂ«suar politikĂ«n europiane dhe urrejtja ndaj Merkelit appeared first on Gazeta Si.

Heshtja mbi korrupsionin dhe padrejtësitë që po shkatërrojnë vendin

✇Tirana Today
By: mirseda
9 February 2026 at 09:51
Vota 4 me 4 u komentua gjerĂ«sisht, mes tĂ« tjerĂ«ve edhe nga ish-zyrtarja e lartĂ« socialiste, Ermelinda Meksi, e cila e pĂ«rkufizon atĂ« si produkt tĂ« njĂ« “ekuilibri frike” dhe si alarm serioz pĂ«r reformĂ«n nĂ« drejtĂ«si, duke theksuar se koston e mosvendimit e paguan sistemi dhe besimi publik. Kjo analizĂ«, sado elegante nĂ« teori, [
]
Yesterday — 8 February 2026Main stream

Një vendim pa vendim i Kushtetueses/ Artur Nura: Ka dhënë një vendim gjysmak, nuk e kreu detyrën që ia ngarkon Kushtetuta

✇Abc News
By: Nijazi Mema
7 February 2026 at 23:39

TIRANË– Gjykata Kushtetuese rrezoi tĂ« premten padinĂ« e kryeministrit Edi Rama, i cili u ankua pĂ«r tejkalim kompetencash nga Gjykata e Posaçme KundĂ«r Korrupsionit dhe Krimit tĂ« Organizuar.

GJKKO vendosi në muajin nëntor 2025 pezullimin nga detyra të Belinda Ballukut, në cilësinë e zëvendëskryeministres dhe ministres së Infrastrukturës dhe Energjisë.

Pas 3 javësh shqyrtim, gjyqtarët votuan katër pro dhe 4 kundër, duke mos arritur të marrin një vendim shumice, e duke rikthyer masa e pezullimit nga detyra për zëvendëskryeministren.

Analisti Artur Nura, i ftuar nĂ« “Ora e Fundit” nĂ« ABC News tha se kryeministri Edi Rama duhet ta vijojĂ« “betejĂ«n” e tij politike me institucionet e drejtĂ«sisĂ« dhe pse jo vendimin e sĂ« premtes dhĂ«nĂ« nga Gjykata Kushtetues ta çojĂ« edhe nĂ« Strasburg.

Sipas tij, në një sistem demokratik çdo institucion duhet të ketë kufijtë e vetë dhe duhet të ushtrojë aktivitetin e vet ligjor brenda kompetencave, pa cenuar pavarësinë e pushteteve të tjera.

GjatĂ« bisedimit pĂ«r “Ora e Fundit”, Nura theksoi se Gjykata Kushtetuese  dha njĂ« vendim gjysmak ndaj padisĂ« sĂ« RamĂ«s dhe nuk e kreu siç duhet detyrĂ«n, qĂ« ia ka ngarkuar vetĂ« Kushtetuta e RepublikĂ«s.

“Besoj se Rama duhet t’i qĂ«ndrojĂ« qasjes sĂ« tij politike. Mund ta referojĂ« çështjen edhe nĂ« Strasburg, qĂ« tĂ« ndahet njĂ«herĂ« e mirĂ« ‘shapi nga sheqeri’. Ka kufij pĂ«r çdo pushtet. Kjo Ă«shtĂ« demokracia.

Iku koha kur një person vendoste për të gjitha shkallët e drejtësisë. Sot duhen ndarë kompetencat e pushteteve në mënyrë demokratike dhe asnjëri nuk duhet të ndërhyjë në kompetencat e institucioneve.

Nëse ti nuk respekton vullnetin e sovranit, Rama duhet ta vazhdojë betejën politike në raport me institucionet e drejtësisë. Parimisht, presioni që bën Berisha në mënyrë permanente ndaj drejtësisë dhe ndaj emrave të këtyre institucioneve nuk përbën lajm, por është i zakonshëm.

Gjykata Kushtetuese, sipas mendimit tim, si gazetar dhe jo si jurist, them qĂ« ka dhĂ«nĂ« njĂ« vendim gjysmak, qĂ« nuk e çoi vendimin deri nĂ« fund pĂ«r detyrĂ«n qĂ« i ka dhĂ«nĂ« Kushtetuta”, tha ndĂ«r tĂ« tjera gazetari Nura./abcnews.al

Before yesterdayMain stream

Portreti i artistit shumëdimensional/ Karriera e gjatë e Ruzhdi Kerajt në pikturë, muzikë dhe letërsi

✇Abc News
By: Nijazi Mema
7 February 2026 at 20:33

Ruzhdi Keraj është një nga ata artistë që nuk e vendos dot brenda një kornize të vetme. Piktor, kompozitor, këngëtar dhe shkrimtar, ai ka ndërtuar një rrugëtim të gjatë në art, duke lënë gjurmë në shumë fusha të krijimtarisë.

“UnĂ« nuk shkruaj si shkrimtar, nuk shkruaj si poet, nuk kompozoj si kompozitor, nuk pikturoj si piktor
”

Kjo mënyrë e të shprehurit e përkufizon më së miri Ruzhdi Kerajn: një artist shumëdimensional, për të cilin arti nuk është profesion, por domosdoshmëri.

“Vendos veten, emocionet e mia. Nuk Ă«shtĂ« tĂ« fitoj simpati. UnĂ« shprehem, shpalos veten dhe emocionet e mia”

Ruzhdiun e gjen çdo ditë në kafen e tij të preferuar, në krah të bashkëshortes së tij, Mjaftore Keraj, një mësuese e njohur në Kurbin. Të dy flasin me pasion për artin, për jetën dhe për rrugëtimin e përbashkët që nis që nga rinia.

“Ky Ă«shtĂ« libri i 13-tĂ«. Jam autor i 13 librave. Nuk jam ndonjĂ« autor i famshĂ«m, por shkruaj pĂ«r pasionin tim”

Jeta e tij artistike lidhet ngushtë me qytete dhe institucione që kanë shënuar formimin e tij.

“NĂ« Rubik kam ndenjur 30 vjet. NĂ« Laç erdha kur isha student. Kam marrĂ« pjesĂ« nĂ« shumĂ« ansamble, kam qĂ«ndruar nĂ« krah tĂ« shumĂ« personaliteteve. NĂ« Laç gjeta njĂ« ambient qĂ« e njihja dhe filluam tĂ« bĂ«nim shumĂ« aktivitete”

Teatri, ansamblet, Pallati i Kulturës, vende ku arti merrte jetë përmes bashkëpunimit dhe përkushtimit.

“Takimet pĂ«r teatrin, pĂ«r ansamblin
 tek Pallati i KulturĂ«s kemi bĂ«rĂ« shumĂ« evente. BashkĂ«punimet kanĂ« qenĂ« shumĂ« tĂ« mira. Drejtori i fundit i Pallatit tĂ« KulturĂ«s kam qenĂ« unĂ«, derisa ika nĂ« Radio Tirana”

Një tjetër kapitull i rëndësishëm i jetës së tij profesionale ishte Radio Tirana, aty ku u përball me arkivën e pasur të muzikës shqiptare.

“NĂ« Radio Tirana kam punuar si pĂ«rgjegjĂ«s arkive. Kam sistemuar tĂ« gjitha punimet e kompozitorĂ«ve. Ka qenĂ« njĂ« punĂ« e bukur”

Piktura, ashtu si muzika dhe letërsia, mbetet një tjetër gjuhë e tij e shprehjes.

“Jam marrĂ« edhe me pikturĂ«. Ishte njĂ« mjedis i bukur, kam qĂ«ndruar krah shumĂ« piktorĂ«ve. UnĂ« jam piktor, por nuk quhem dot piktor. Çdo profesion kĂ«rkon shkollim, pĂ«r mua Ă«shtĂ« nevojĂ«. UnĂ« s’rri dot pa pikturuar, pa shkruar, pa u ulur te pianoja”

Dashuria për muzikën nis herët, që në fëmijëri, dhe e shoqëron gjatë gjithë jetës.

“Kam filluar tĂ« shkruaj muzikĂ« qĂ« nĂ« fillore. BĂ«ra Institutin e Arteve, mora pjesĂ« nĂ« festivale, nĂ« njĂ« periudhĂ« kur festivali nuk transmetohej nĂ« televizion. Kam marrĂ« pjesĂ« nĂ« koncerte tĂ« mĂ«dha dhe kam fituar çmimin e parĂ« me njĂ« kĂ«ngĂ« qĂ« u bĂ« hit asokohe”

Në këtë rrugëtim, një mbështetje e fortë ka qenë gjithmonë bashkëshortja e tij.

“Po ta shikosh titullin e librit ‘TĂ« kam nĂ« lot’, Ă«shtĂ« titull intrigues. Loti Ă«shtĂ« hidhĂ«rim, Ă«shtĂ« gĂ«zim, optimizĂ«m, entuziazĂ«m, Ă«shtĂ« gjithçka. Lidhet me brendĂ«sinĂ« e gjendjes shpirtĂ«rore tĂ« njeriut.

Për Mjaftoren, Ruzhdi Keraj mbetet i njëjtë në çdo formë arti që prek.

“Ruzhdiu Ă«shtĂ« vetvetja si nĂ« kĂ«ngĂ«, nĂ« poezi, ashtu edhe nĂ« pikturĂ«. Ai imiton botĂ«n e tij dhe shprehet. Libri nis me prezantimin e tij, pastaj me poezi qĂ« tĂ« kthejnĂ« te vendlindja. Çdo poezi Ă«shtĂ« njĂ« nĂ«n-temĂ« mĂ« vete”, tha Mjaftore Keraj, mĂ«suese.

Një artist që nuk i shmanget ndryshimeve, por i sheh ato me syrin kritik të krijuesit.

“ËshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« ballafaqohesh me disa ndryshime. Jo se Ruzhdiu s’e pranon tĂ« renĂ«, por shprehet kritik ndaj asaj qĂ« nuk pĂ«rshtatet”, tha ajo.

I nderuar me titullin “Nderi i Kurbinit” dhe me shumĂ« vlerĂ«sime tĂ« tjera, Ruzhdi Keraj vazhdon tĂ« krijojĂ«, sepse pĂ«r tĂ« arti nuk Ă«shtĂ« zgjedhje, por mĂ«nyrĂ« jetese.

Fushat (e shumta), ku Bashkimi Europian varet nga SHBA-të

✇Gazeta Si
By: erion.abule
7 February 2026 at 15:01

Gazeta Si – QĂ«ndrimi armiqĂ«sor, kĂ«rcĂ«nues dhe agresiv i Trumpit, po bĂ«n qĂ« institucionet evropiane dhe udhĂ«heqĂ«sit e shumĂ« vendeve tĂ« distancohen nga Shtetet e Bashkuara nĂ« aspekte tĂ« ndryshme.

Franca, për shembull, gradualisht do të ndalojë do të ndalojë së përdoruri shërbimet digjitale amerikane në administratën publike, dhe Gjermania po ndërton sistemin e vet satelitor anti-raketë, të ndarë nga ai amerikan.

Megjithatë, kjo nuk është e lehtë dhe në fakt mund të bëhet një problem i madh: vendet e Bashkimit Europian varen nga Shtetet e Bashkuara në shumë sektorë, dhe kjo i bën ato të cenueshme.

Mbrojtja

Europa varet nga Shtetet e Bashkuara për mbrojtjen e saj në mënyra shumë konkrete: Amerika është anëtari më i rëndësishëm i NATO-s, aleancës ushtarake të cilës i përkasin pothuajse të gjitha shtetet evropiane; ajo ka dhjetëra mijëra ushtarë në kontinent (afërsisht 80.000 në vendet europiane të NATO-s në vitin 2024); dhe kontrollon një pjesë të konsiderueshme të kokave bërthamore të Europës.

Shumica e ushtrive europiane janĂ« tĂ« armatosura nga industritĂ« amerikane. Kjo varĂ«si Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e fortĂ« pĂ«r teknologjitĂ« mĂ« tĂ« pĂ«rparuara, tĂ« tilla si raketat, avionĂ«t luftarakĂ« dhe sistemet anti-raketore, pĂ«r tĂ« cilat industritĂ« amerikane posedojnĂ« teknika dhe ekspertizĂ« qĂ« janĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r t’u replikuar.

Një avion ushtarak amerikan F-35A gjatë ceremonisë zyrtare të dorëzimit në Bazën Ajrore Florennes, Belgjikë, më 13 tetor 2025

Energjia

Pas pushtimit tĂ« UkrainĂ«s nga Rusia nĂ« vitin 2022, Bashkimi Europian vendosi tĂ« zvogĂ«lojĂ« importet e gazit rus dhe filloi t’i zĂ«vendĂ«sojĂ« ato me gaz amerikan, i cili shpejt u bĂ« thelbĂ«sor.

Nga viti 2021, deri në vitin 2024, përqindja e gazit të importuar nga Shtetet e Bashkuara u dyfishua, nga afërsisht 19, deri në 45 përqind të totalit.

Gazi amerikan mbërrin në Europë si gaz natyror i lëngshëm (LNG), transportohet në transportues të mëdhenj LNG dhe më pas rigazifikohet përpara se të futet në rrjetet kombëtare.

Ky është një proces i kushtueshëm, i cili konsiderohej joekonomik derisa shpërthimi i luftës në Ukrainë shkaktoi një rritje të ndjeshme të çmimeve.

Sasia e gazit natyror të lëngshëm të importuar nga Shtetet e Bashkuara, ka të ngjarë të vazhdojë të rritet në vitet e ardhshme, veçanërisht pasi Komisioni Europian ka premtuar të blejë më shumë në vitin 2025, pikërisht për të fituar favorizimin nga Trumpit.

“Ne kemi zgjedhur tĂ« zĂ«vendĂ«sojmĂ« njĂ« varĂ«si me njĂ« tjetĂ«r”, tha pĂ«r “New York Times”, Henning Gloystein, njĂ« studiues nĂ« Grupin Eurasia. “Tre vjet mĂ« parĂ«, dukej si njĂ« ide e mirĂ«; sot, jo aq shumĂ«â€.

Rritja e eksporteve të gazit natyror të lëngshëm nga Shtetet e Bashkuara në Bashkimin Evropian nga viti 2018 deri në vitin 2025, dhe vendet kryesore që e blejnë atë. Sasia shprehet në miliarda këmbë kub në ditë (1 miliard këmbë kub është afërsisht ekuivalent me 28.3 milion metra kub). Grafiku është marrë nga Instituti Amerikan i Naftës, i cili përdori të dhënat e qeverisë amerikane

Komunikimet hapësinore dhe satelitore

SatelitĂ«t sigurojnĂ« komunikime nĂ« situata emergjente dhe pĂ«rdoren gjithashtu nĂ« ushtri, pĂ«r shembull, pĂ«r tĂ« drejtuar ose kapur raketa ose dronĂ« dhe pĂ«r t’u lejuar ushtarĂ«ve tĂ« orientohen.

BE-ja varet nga Shtetet e Bashkuara edhe nĂ« kĂ«tĂ« drejtim. NdĂ«rkohĂ«, ajo po zhvillon konstelacionin e vet satelitor tĂ« quajtur IRISÂČ (InfrastrukturĂ« pĂ«r RezistencĂ«, NdĂ«rlidhje dhe Siguri nĂ«pĂ«rmjet Satelitit), tĂ« cilĂ«n Komisioni pret ta pĂ«rfundojĂ« “rreth vitit 2029”.

Edhe qasja në kapacitetin për të lëshuar satelitët e saj, është një problem. Programi hapësinor europian është shumë më pak i financuar se ai i SHBA-ve dhe është më pak i zhvilluar.

Bashkimi Europian ka lĂ«shuesin e vet operativ (“Ariane”) dhe sistemin e vet tĂ« lĂ«shimit (“Vega”), por ato janĂ« ende tĂ« pamjaftueshme.

Në shumë raste, këto duhet të mbështeten në lëshimet nga SpaceX, kompania në pronësi të miliarderit amerikan, Elon Musk, e cila, megjithatë, ka një marrëdhënie të ndërlikuar me BE-në: në të kaluarën, ajo është përpjekur të ndërhyjë në politikën e brendshme të disa vendeve duke mbështetur të djathtën ekstreme, dhe Komisioni Europian ka akuzuar rrjetin e saj social X për shkelje të ndryshme.

NjĂ« raketĂ« “Ariane 6”

Interneti dhe shërbimet digjitale

Rreth 90% e kapacitetit të komunikimit nëpërmjet kabllove nëndetëse të përdorura për komunikim midis Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Europian, kontrollohet nga kompanitë amerikane.

Shumica dërrmuese e telefonave inteligjentë të përdorur në BE përdorin gjithashtu sisteme operative amerikane.

Faqet e internetit dhe shërbimet online funksionojnë falë ofruesve të cloud-it, kompanive që ruajnë të dhëna dhe informacione në serverat e tyre.

Një pjesë e madhe e të dhënave të individëve dhe kompanive europiane ruhen nga tre ofrues të cloud-it amerikan: Amazon, Google dhe Microsoft.

Përtej varësisë, kjo krijon një problem me mbrojtjen e të dhënave, pasi autoritetet amerikane mund të kërkojnë qasje në informacionin e ruajtur në serverat e këtyre kompanive.

Pamje e jashtme e selisë së Gjykatës Ndërkombëtare Penale në Hagë, Holandë

Pagesat

Pagesat digjitale nĂ« Bashkimin Europian trajtohen kryesisht nga dy kompani tĂ« mĂ«dha amerikane: “Visa” dhe “Mastercard”, tĂ« cilave iu bashkua “PayPal” vitet e fundit.

Ashtu si me internetin dhe shërbimet digjitale, rreziku është që Shtetet e Bashkuara të pezullojnë përdorimin e këtyre sistemeve të pagesave si një mjet presioni politik.

Ka precedentĂ« edhe kĂ«tu: pĂ«r shembull, kartat “Mastercard” dhe “Visa” u bĂ«nĂ« tĂ« papĂ«rdorshme nĂ« Rusi pas sanksioneve tĂ« vitit 2022.

Individët që i nënshtrohen sanksioneve individuale, siç janë gjyqtarët e Gjykatës Ndërkombëtare Penale dhe raportuesja e OKB-së, Francesca Albanese, gjithashtu përballen me probleme të ngjashme.

VarĂ«sia ndryshon midis vendeve evropiane: Irlanda, Greqia dhe Portugalia, pĂ«r shembull, janĂ« tĂ«rĂ«sisht tĂ« varura nga “Visa” dhe “Mastercard”, ndĂ«rsa tĂ« tjera, si Gjermania, Franca dhe Holanda, kanĂ« gjithashtu sisteme kombĂ«tare.

Bashkimi Europian mund të fitojë pavarësi më të madhe duke futur euron digjitale, një monedhë që nuk mbështetet nga qarqet tradicionale, siç janë kartat e kreditit ose kartat e debitit.

Banka Qendrore Europiane po punon për këtë dhe vlerësohet se mund të bëhet funksionale deri në vitin 2029.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Fushat (e shumta), ku Bashkimi Europian varet nga SHBA-të appeared first on Gazeta Si.

ÇfarĂ« do tĂ« bĂ«nte Rusia nĂ«se Vuçiçi do tĂ« humbiste pushtetin nĂ« Serbi?

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
4 February 2026 at 12:36

Nga Gazeta ‘Si’- Donald Trump habiti botĂ«n nĂ« fillim tĂ« janarit kur njoftoi se, nĂ« njĂ« operacion ushtarak, forcat speciale amerikane kishin kapur Presidentin e VenezuelĂ«s, Nicolas Maduro, dhe bashkĂ«shorten e tij.

Pas këtij lajmi, Presidenti serb Aleksandar Vuçiç thirri një mbledhje emergjente të Këshillit të Sigurisë Kombëtare, ku deklaroi se ngjarjet në Venezuelë tregonin se bota tani qeveriset me forcë dhe se Kushtetuta e OKB-së nuk funksiononte më.

Avokati serb me orientim opozitar, BoĆŸo Prelević, duke kritikuar veprimet amerikane nĂ« VenezuelĂ«, tha pĂ«r mediat serbe se ajo qĂ« shqetĂ«sonte mĂ« shumĂ« Vuçiç ishte ngjashmĂ«ria midis regjimeve tĂ« tij dhe tĂ« Maduros.

Por sfida kryesore e Vuçiçit nuk Ă«shtĂ« njĂ« sulm i forcave speciale amerikane, por zgjedhjet e mundshme tĂ« vitit 2026, pĂ«r tĂ« cilat data nuk Ă«shtĂ« ende e pĂ«rcaktuar dhe duhet tĂ« mbahen – pas njĂ« viti tĂ« tĂ«rĂ« krizash politike, protestash dhe bllokadash tĂ« udhĂ«hequra nga studentĂ«t, qĂ« krijojnĂ« pasiguri pĂ«r rezultatin zgjedhor.

NĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rçarje, elitat qeverisĂ«se tĂ« SerbisĂ« dhe Moska po pĂ«rdorin gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« fantazmĂ«n e njĂ« “revolucioni ngjyrash” pĂ«r tĂ« delegjitimuar pakĂ«naqĂ«sinĂ« dhe pĂ«r tĂ« paraqitur trazirat e brendshme si nxitje tĂ« huaj. (Termi “revolucioni i ngjyrave” i referohet kryengritjeve tĂ« mbĂ«shtetura nga PerĂ«ndimi nĂ« Gjeorgji nĂ« 2003, UkrainĂ« nĂ« 2004 dhe Kirgistan nĂ« 2005.)

Megjithatë, Rusia ka qëndruar relativisht e heshtur për kapjen e Maduros, një prej partnerëve të saj kryesorë në Amerikën Latine. Në këtë kontekst, nëse pushteti në Beograd do të ndryshonte, qoftë si pasojë e një krize të paparashikuar politike, apo nga një rezultat zgjedhor i mundshëm, cili do të ishte kursi i veprimit i Moskës në Beograd? Bazuar në përvojë, Moska do të mbante opsionet e hapura dhe do të përpiqej të krijonte komunikim me pasardhësit e mundshëm.

Putin dhe Maduro

NĂ« Serbi, nĂ« nĂ«ntor 2024, shembja e njĂ« çatie konkrete nĂ« stacionin e rinovuar tĂ« trenave tĂ« Novi Sad – i rindĂ«rtuar nga firma kineze – shkaktoi vdekjen e 16 personave. Trishtimi shkaktoi protesta studentore nĂ« mbarĂ« vendin kundĂ«r korrupsionit dhe prapakthimit tĂ« demokracisĂ« nga qeveria. Autoritetet intensifikuan dhunĂ«n policore dhe refuzuan thirrjet pĂ«r zgjedhje tĂ« parakohshme, pĂ«rfshirĂ« kĂ«rcĂ«nime digjitale dhe online ndaj gazetarĂ«ve dhe shoqĂ«risĂ« civile.

NĂ« nĂ«ntor 2025, ish-Kryeministri Milos Vuçeviç dhe Presidenti i PartisĂ« QeverisĂ«se Serbe Progressive, SNS, deklaruan: “Shteti ynĂ« ka penguar tĂ« gjitha pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« marrĂ« pushtetin dhe pĂ«r tĂ« minuar institucionet pĂ«rmes metodave tĂ« dhunshme dhe jodemokratike, por Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« hedhim dritĂ« dhe t’i shpjegojmĂ« publikut se çfarĂ« ka ndodhur, dhe kush ishin financuesit dhe nxitĂ«sit e tentativĂ«s pĂ«r njĂ« revolucion ngjyrash.”

Ministri i BrendshĂ«m, Ivica Daçiç, zakonisht akuzon protestuesit pĂ«r sulme ndaj policisĂ«, jo e kundĂ«rta. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, Presidenti Aleksandar Vuçiç deklaroi: “Po luftojmĂ« kundĂ«r makinerisĂ« sĂ« fuqishme tĂ« vendeve perĂ«ndimore qĂ« duan tĂ« thyejnĂ« shtyllĂ«n kurrizore tĂ« SerbisĂ« pĂ«rmes njĂ« revolucioni ngjyrash.”

Ambasada ruse pasqyroi kĂ«tĂ« narrativĂ«. NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r agjencinĂ« shtetĂ«rore ruse RIA Novosti, ambasadori rus nĂ« Beograd, Aleksandar Bocan-Harcenko, deklaroi se protestat shfaqnin tiparet e njĂ« “revolucioni ngjyrash” dhe pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar autoritetet serbe, duke argumentuar se organizimi dhe intensiteti i qĂ«ndrueshĂ«m i tyre lidhej me mbĂ«shtetje tĂ« huaj.

Si Moska ashtu edhe Beogradi kanĂ« instrumentalizuar retorikĂ«n e “revolucioneve ngjyrash”.

NĂ« tetor 2025, gjatĂ« Valdai Discussion Club, historiani pro-qeveritar serb Aleksandar Rakoviç i kĂ«rkoi Putinit tĂ« komentonte pĂ«r pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« organizuar njĂ« revolucion ngjyrash nĂ« Serbi. Putin mbĂ«shteti narrativĂ«n e qeverisĂ« serbe nĂ« pĂ«rgjigjen e tij: “Jam dakord me Presidentin Vuçiç, dhe shĂ«rbimet tona tĂ« inteligjencĂ«s e konfirmojnĂ« kĂ«tĂ«: disa qendra perĂ«ndimore po pĂ«rpiqen tĂ« organizojnĂ« njĂ« revolucion ngjyrash – nĂ« kĂ«tĂ« rast, nĂ« Serbi.”

NĂ« prill 2025, gjatĂ« njĂ« takimi nĂ« Kremlin, ku Putin u takua me Patriarkun rus Kirill, Patriarku serb Porfirije i tha Putinit se Serbia po pĂ«rjeton njĂ« revolucion ngjyrash sepse “qendrat e pushtetit nga PerĂ«ndimi nuk duan tĂ« ushqejnĂ« identitetin e popullit serb apo kulturĂ«n e tij”.

Rusia po mbështet narrativën e regjimit serb. Megjithatë, Rusia përdor gjuhën e revolucionit ngjyror nga pozicioni i një fuqie të madhe. Për elitat qeverisëse serbe, është për të diskredituar pakënaqësinë e brendshme dhe për ta paraqitur atë si kërcënim për popullin dhe shtetin serb.

Por duhet tĂ« kihet parasysh se nĂ«se regjimi aktual serb do tĂ« binte, Rusia do tĂ« kishte njĂ« strategji fleksibile dhe pragmatike, qĂ« do t’i lejonte tĂ« lidhej shpejt me regjimin pasues.

Shumë nga shqetësimet e Rusisë për sigurinë e regjimit dhe revolucione ngjyrash filluan në Beograd, pasi viti i parë i epokës së Vladimir Putinit përputhej me vitin e fundit të epokës së Slobodan Millosheviçit. Rusia e Putinit synonte të ruante lidhjet me regjimin e Millosheviçit, partnerin e saj të fundit në Ballkan, duke balancuar gjithashtu marrëdhëniet me Perëndimin dhe opozitën serbe.

Kjo u bë e dukshme në maj 2000, kur udhëheqësit e opozitës serbe vizituan Moskën, duke shpresuar që Putini të ushtronte presion mbi Millosheviçin për të kthyer kontrollin e radios dhe televizionit Studio B, por ai refuzoi. Në revolucionin që parapriu rrëzimin e Millosheviçit, Putini fillimisht refuzoi thirrjet perëndimore për të detyruar Millosheviçin të jepte dorëheqjen, duke pasur frikë nga zemërimi i opinionit publik rus dhe duke parë opozitën si të mbështetur nga Perëndimi.

Ky dyshim nuk ishte i pabazuar: ndihma perĂ«ndimore forcoi shoqĂ«rinĂ« civile serbe, dhe lĂ«vizja Otpor mĂ« vonĂ« trajnoi aktivistĂ«t pas “revolucioneve ngjyrash” nĂ« Gjeorgji, UkrainĂ« dhe Kirgistan, dhe madje nĂ« kryengritjen e vitit 2011 nĂ« Egjipt. MegjithatĂ«, Moska u pĂ«rshtat shpejt: mĂ« 6 tetor 2000, njĂ« ditĂ« pas revolucionit nĂ« Beograd, Ministri i JashtĂ«m Igor Ivanov, nĂ« emĂ«r tĂ« Putinit, i uroi Presidentit tĂ« ri tĂ« JugosllavisĂ«, Vojislav Kostuniç.

Pas asaj qĂ« u quajt Pranvera Arabe dhe protestave tĂ« RusisĂ« nĂ« 2011, qĂ« Moska i fajĂ«soi pĂ«r ndĂ«rhyrje perĂ«ndimore, Moska u pozicionua si njĂ« ruajtĂ«se e status quo-sĂ«, duke e projekti kĂ«tĂ« doktrinĂ« globalisht, pĂ«rfshirĂ« nĂ« Serbi, vend simbolik i lindjes sĂ« “revolucioneve ngjyrash”.

Në rastin e udhëheqësisë serbe, llogaritja është paksa ndryshe. Që nga 2012, Serbia udhëhiqet nga SNS nën Vuçiç, i cili përfshin shumë aleatë të epokës së Millosheviçit. Me kohën, ata kanë konsoliduar kontrollin mbi administratën, shërbimet e sigurisë dhe mediat, duke klasifikuar Serbinë si një regjime hibride.

MegjithatĂ«, fuqitĂ« perĂ«ndimore kanĂ« toleruar kryesisht kĂ«tĂ«, pĂ«r sa kohĂ« Beogradi ruante stabilitetin rajonal, sidomos pĂ«r KosovĂ«n dhe migracionin. Duke blerĂ« armĂ« evropiane dhe duke ofruar akses nĂ« rezervat e litiumit, Vuçiç ka siguruar mĂ« tej mirĂ«kuptimin evropian. Kjo tolerancĂ« transaksionale ka bĂ«rĂ« SerbinĂ« njĂ« shembull klasik tĂ« “stabilitokracisĂ«â€.

Vuçiç po i jep BE-sĂ« ‘arin e bardhë’

Për të siguruar që Perëndimi të mos e braktisë regjimin e tij, qeveria SNS ka përdorur Rusinë dhe Kinën për të trembur Perëndimin dhe për të parandaluar anulimin e mbështetjes. Në këtë kontekst, koalicioni qeverisës ka avancuar narrativat pro-ruse për dy qëllime kryesore: së pari, për të kapitalizuar popullaritetin e Rusisë për fitime zgjedhore, dhe së dyti, për të përdorur këtë marrëdhënie për të parandaluar kritikat perëndimore mbi prapakthimin e demokracisë në Serbi.

Shfokusimi nga skandalet

Narrativa e “revolucioneve ngjyrash” Ă«shtĂ« pjesĂ« e kĂ«saj strategjie, pasi regjimi e pĂ«rdor pĂ«r tĂ« devijuar vĂ«mendjen nga skandalet e brendshme, duke njollosur kritikĂ«t si agjentĂ« perĂ«ndimorĂ« dhe duke paraqitur gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« mundĂ«sinĂ« e ndryshimit tĂ« regjimit si njĂ« tragjedi qĂ« kĂ«rcĂ«non vendin dhe duhet parandaluar.

NĂ« 2016 dhe 2023, kur u pĂ«rballĂ«n me protesta, qeveria serbe pĂ«rpiqej t’i minonte ato duke i paraqitur si “revolucione ngjyrash” tĂ« sponsorizuara nga PerĂ«ndimi.

Rusia ndihmon në këtë përpjekje.

Kur Beogradi u pĂ«rball me protesta mjedisore kundĂ«r nxjerrjes sĂ« liti nĂ« fund tĂ« 2021, Ministri i BrendshĂ«m i SerbisĂ« Aleksandar Vulin nĂ«nshkroi njĂ« marrĂ«veshje bashkĂ«punimi me Nikolai Patrushev, sekretar i KĂ«shillit tĂ« SigurisĂ« i RusisĂ«, pĂ«r tĂ« luftuar njĂ« “revolucion ngjyrash”. GjatĂ« protestave tĂ« vitit 2023 pĂ«r zgjedhjet mashtruese nĂ« Beograd, Ambasada ruse ndihmoi Beogradin tĂ« shpĂ«rndante narrativĂ«n e “revolucionit ngjyror”.

NĂ« sfond tĂ« protestave nĂ« vazhdim, zyrtarĂ«t rusĂ« tĂ« sigurisĂ« mbĂ«shtesin narrativĂ«n e homologĂ«ve tĂ« tyre serbĂ«, duke pretenduar se kanĂ« ofruar mbĂ«shtetje inteligjente nĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rpjekje. Pas pĂ«rdorimit nga qeveria serbe tĂ« njĂ« topi zĂ«ri kundĂ«r protestuesve paqĂ«sorĂ« nĂ« mars 2025, ShĂ«rbimi Federal i SigurisĂ« i RusisĂ« (FSB) konfirmoi njĂ« raport tĂ« publikuar nga Agjencia e InteligjencĂ«s sĂ« SigurisĂ« sĂ« SerbisĂ« (BIA), duke pretenduar se topi i zĂ«rit nuk ishte pĂ«rdorur. MegjithatĂ«, raporti – i shkruar nga FSB – ishte nĂ« rusisht tĂ« dobĂ«t, duke ngjallur dyshime pĂ«r autencitetin e tij.

Opozita serbe pretendoi se nĂ« pĂ«rgatitjen e kĂ«tij raporti propagandistik, agjentĂ« rusĂ« kishin kryer eksperimente mbi kafshĂ«t nĂ« tokĂ«n serbe. NĂ« shtator 2025, ShĂ«rbimi i JashtĂ«m i InteligjencĂ«s i RusisĂ« (SVR) akuzoi drejtpĂ«rdrejt BE-nĂ« dhe disa media opozitare nĂ« Serbi pĂ«r planifikimin e njĂ« “Maidani serb”, duke iu referuar sheshit kryesor nĂ« Kiev, ku shpĂ«rtheu kryengritja pro-BE e vitit 2014. Hakera tĂ« lidhur me shtetin rus gjithashtu sulmuan organizatat e shoqĂ«risĂ« civile qĂ« kritikonin qeverinĂ« serbe.

Pasi shumĂ« nga udhĂ«heqĂ«sit aktualĂ« serbĂ« ishin aleatĂ« tĂ« Millosheviçit, termi “revolucione ngjyrash” ngjall frikĂ« nga humbja e pushtetit pĂ«rballĂ« grumbullimeve tĂ« mĂ«dha nĂ« rrugĂ«, tĂ« cilat nuk mund tĂ« kundĂ«rshtohen, madje as me instrumentet mĂ« tĂ« fuqishme tĂ« shtetit.

Koncepti i “revolucioneve ngjyrash” ishte i dobishĂ«m pĂ«r qeverinĂ« SNS, pasi shfrytĂ«zonte ndjesinĂ« e pĂ«rgjithshme tĂ« pesimizmit ndaj politikĂ«s qĂ« qytetarĂ«t serbĂ« kishin zhvilluar pĂ«r shkak tĂ« zhgĂ«njimit me dĂ«shtimet e epokĂ«s post-Millosheviç.

Tani qĂ« regjimi Ă«shtĂ« mĂ« i cenueshĂ«m se kurrĂ«, po e pĂ«rdor pa pushim narrativĂ«n e “revolucioneve ngjyrash”. Por, siç shihet nga dinamika e protestave, kjo bĂ«het kot – pavarĂ«sisht se Vuçiç premtoi tĂ« shkruajĂ« njĂ« libĂ«r mbi mĂ«nyrĂ«n e mundshme pĂ«r tĂ« mundur “revolucionet ngjyrash” pĂ«r audiencĂ« globale.

Megjithatë, ka paralajmërime. Ndërsa në fund të 2024, Vuçiç tha se nuk do të ikë nga vendi si lideri sirian i rrëzuar Bashar al-Asad, rusët nuk patën problem të braktisin aleatët e tyre në Siri dhe Armeni kur duhej të përqendroheshin në luftën e tyre në Ukrainë. Nëse rusët shohin se regjimi është në një spirale të pakthyeshme rënëse, ata do të jenë të shpejtë për të vendosur kontakt me pasardhësit e tij.

Kjo nuk do të nënkuptojë vazhdimësi të marrëdhënies ekzistuese, por vazhdimësi në qasjen pragmatike të Rusisë ndaj realiteteve politike lokale. Kjo perspektivë nuk bazohet vetëm në përvojën e Putinit me Millosheviçin.

Pas fillimit të kundërshtimit të zgjidhjes së çështjes së njohjes së emrit midis Greqisë dhe Maqedonisë, Rusia më vonë u shpreh pro njohjes së vendit nën emrin e tij të ri kushtetues, Maqedonia e Veriut. Në Sirinë pas-Asadit, Rusia ka vendosur shpejt komunikim me qeverinë e re, udhëhequr nga ish-armiq të Moskës.

Nëse gjërat shkojnë kështu, nuk duhet të përjashtohet që qeveria e re në Serbi të arrijë një modus vivendi të ri me Rusinë, edhe nëse ndryshon nga marrëdhënia aktuale e Serbisë.

Hapja e një degë serbe të Shoqatës Historike Ruse, e udhëhequr nga drejtori i SVR-së, Sergei Naryshkin, në tetor 2025, mund të interpretohet si një shenjë se Moska nuk po mbështet vetëm autoritetet aktuale, por po vendos themelet për të ruajtur ndikimin e saj në rast të ndryshimit të regjimit në Beograd.

Për më tepër, zhgënjimi me tolerancën e BE-së ndaj Vuçiç dhe rëndësia e Kosovës për politikën serbe sugjerojnë se pjesë të shoqërisë serbe do të mbeten të prirura ndaj narrativave ruse.

Burimi: Balkan Insight/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post ÇfarĂ« do tĂ« bĂ«nte Rusia nĂ«se Vuçiçi do tĂ« humbiste pushtetin nĂ« Serbi? appeared first on Gazeta Si.

Zgjerimi drejt BE- Një standard për Ukrainën, një tjetër për Ballkanin?!

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
4 February 2026 at 12:09

Nga Gazeta ‘Si’- Perspektiva qĂ« Ukraina tĂ« anĂ«tarĂ«sohet nĂ« Bashkimin Europian si anĂ«tare e plotĂ« deri nĂ« vitin 2027 shihet gjerĂ«sisht si “jorealiste”, duke pasur parasysh kompleksitetin e acquis communautaire (ligjeve, rregullave, politikave dhe standardeve) tĂ« BE-sĂ«.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, shumĂ«kush beson se njĂ« “anĂ«tarĂ«sim i kufizuar” i vendit do tĂ« krijonte njĂ« precedent tĂ« rrezikshĂ«m, veçanĂ«risht sa i pĂ«rket rrugĂ«s europiane tĂ« Malit tĂ« Zi dhe ShqipĂ«risĂ«, tĂ« cilat konsiderohen si pararojĂ« nĂ« procesin e anĂ«tarĂ«simit.

Sipas Pierre Mirel, ish-drejtor i DrejtorisĂ« sĂ« PĂ«rgjithshme pĂ«r Zgjerim nĂ« Komisionin Europian, “pengesat dhe sfidat flasin nĂ« favor tĂ« njĂ« procesi gradual anĂ«tarĂ«simi, ose njĂ« formule tjetĂ«r tĂ« ndĂ«rmjetme, pasi njĂ« anĂ«tarĂ«sim i shpejtĂ« i UkrainĂ«s nuk Ă«shtĂ« as i dĂ«shirueshĂ«m dhe as i mundur”.

“Pushtimi i UkrainĂ«s nga Rusia mĂ« 24 shkurt 2022 shkaktoi emocione tĂ« forta dhe çoi nĂ« vendimin e KĂ«shillit Europian pĂ«r tĂ« hapur negociatat pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s nĂ« Bashkimin Europian. Emocioni dhe gjeopolitika mbizotĂ«ruan kĂ«shtu mbi meritat e vetĂ« vendit kandidat. Sfidat do tĂ« bĂ«hen gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« dukshme me pĂ«rparimin e negociatave”, deklaron Mirel.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n linjĂ«, Jovana Marović, ish-ministre e Çështjeve Europiane tĂ« Malit tĂ« Zi dhe anĂ«tare e Grupit KĂ«shillimor tĂ« Politikave pĂ«r Ballkanin nĂ« EuropĂ« (BiEPAG), thekson se â€œĂ§Ă«shtja e UkrainĂ«s nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« vetĂ«m me zgjerimin, por edhe me tĂ« ardhmen strategjike tĂ« vetĂ« Bashkimit Europian”.

“MegjithatĂ«, nĂ«se Ukraina do tĂ« bĂ«hej anĂ«tare e BE-sĂ« deri nĂ« vitin 2027, kjo do ta ndĂ«rlikonte nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pashmangshme pozicionin e tĂ« gjithĂ« kandidatĂ«ve tĂ« tjerĂ«, pĂ«rfshirĂ« vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor”, nĂ«nvizon Marović.

Komisionerja e zgjerimit Marta Kos dhe kryeministri Edi Rama

“AnĂ«tarĂ«simi nuk mund tĂ« jetĂ« i qĂ«ndrueshĂ«m pa njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r kufijtĂ«â€

Presidenti i UkrainĂ«s, Volodymyr Zelenskyy, e ka identifikuar nĂ« mĂ«nyrĂ« eksplicite vitin 2027 si objektivin e vendit pĂ«r anĂ«tarĂ«sim tĂ« plotĂ« nĂ« BE. Ai e karakterizon kĂ«tĂ« afat jo thjesht si njĂ« qĂ«llim ekonomik, por si njĂ« “garanci kyçe sigurie” si pĂ«r UkrainĂ«n, ashtu edhe pĂ«r EuropĂ«n.

GjatĂ« njĂ« konference pĂ«r shtyp nĂ« Vilnius nĂ« fillim tĂ« vitit 2026, Zelenskyy deklaroi se Ukraina do tĂ« ishte “teknikisht gati” pĂ«r anĂ«tarĂ«sim deri nĂ« vitin 2027. Strategjia e tij parashikon hapjen e tĂ« gjitha 33 kapitujve negociues deri nĂ« fund tĂ« vitit 2026 dhe pĂ«rfundimin e harmonizimit legjislativ tĂ« nevojshĂ«m nĂ« gjysmĂ«n e parĂ« tĂ« vitit 2027.

Megjithatë, pengesa kryesore për objektivin e vitit 2027 është kërkesa për unanimitet mes 27 shteteve anëtare të BE-së.

Hungaria, nën kryeministrin Viktor Orbån, ka përdorur vazhdimisht të drejtën e vetos për të bllokuar hapjen e grupeve negociuese.

Po ashtu, kancelari gjerman Friedrich Merz ka shprehur skepticizĂ«m, duke deklaruar se anĂ«tarĂ«simi deri nĂ« vitin 2027 “nuk Ă«shtĂ« i mundur” dhe duke theksuar se Ukraina duhet fillimisht tĂ« pĂ«rmbushĂ« plotĂ«sisht kriteret e shtetit tĂ« sĂ« drejtĂ«s dhe tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut.

“ËshtĂ« tashmĂ« e qartĂ« se do tĂ« jetĂ« jashtĂ«zakonisht e vĂ«shtirĂ« tĂ« arrihet konsensus pĂ«r UkrainĂ«n brenda Unionit, siç shihet nga kundĂ«rshtimi i vazhdueshĂ«m i HungarisĂ« ndaj pĂ«rparimit tĂ« saj nĂ« negociatat e anĂ«tarĂ«simit. NĂ«se BE-ja nuk Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tĂ« sigurojĂ« unitet as pĂ«r hapat bazĂ« tĂ« procesit tĂ« integrimit, Ă«shtĂ« edhe mĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohet se mund tĂ« sigurojĂ« pĂ«lqimin e tĂ« gjitha shteteve anĂ«tare pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e plotĂ« tĂ« UkrainĂ«s nĂ« njĂ« periudhĂ« kaq tĂ« shkurtĂ«r”, vĂ«ren Jovana Marović.

Ajo shton se “nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, Ă«shtĂ« po aq e qartĂ« se Bashkimi Europian nuk e ka mĂ« luksin e pasivitetit kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r UkrainĂ«n”.

“NĂ«se dĂ«shiron tĂ« ruajĂ« rĂ«ndĂ«sinĂ« e tij politike, ndikimin gjeopolitik dhe besueshmĂ«rinĂ« si aktor global, BE-ja duhet tĂ« tregojĂ« gatishmĂ«rinĂ« pĂ«r tĂ« marrĂ« vendime tĂ« guximshme politike”, thekson ajo.

Në të njëjtin drejtim, Pierre Mirel thotë se një nga sfidat kyçe do të jetë opinioni publik brenda BE-së.

“Sapo emocionet tĂ« zbehen, mund tĂ« parashtrohen shumĂ« arsye – disa tĂ« vlefshme, disa tĂ« fabrikuara – pĂ«r tĂ« refuzuar ose shtyrĂ« anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s. PartitĂ« politike ekstreme mund ta kundĂ«rshtojnĂ« atĂ« ndĂ«rsa mbĂ«shtetja ushtarake pĂ«r UkrainĂ«n zbehet, veçanĂ«risht nĂ«se kjo bĂ«het nĂ« dĂ«m tĂ« shpenzimeve pĂ«r arsimin dhe shĂ«ndetĂ«sinĂ«â€, sqaron Mirel.

Ai nënvizon se pushtimi i pjesëve të territorit të Ukrainës është një tjetër pengesë për anëtarësimin.

“Negociatat e anĂ«tarĂ«simit nuk mund tĂ« kenĂ« sukses nĂ«se ky fakt injorohet, pasi kjo do tĂ« nĂ«nkuptonte pranimin e politikĂ«s sĂ« forcĂ«s qĂ« i shkĂ«puti kĂ«to territore nga njĂ« shtet sovran. Por refuzimi i saj pĂ«r shkak se Ă«shtĂ« e ndarĂ« – nĂ« pĂ«rputhje me qĂ«ndrimin e mbajtur pas dĂ«shtimit nĂ« Qipro, e cila ende mbetet e ndarĂ« – do ta bĂ«nte UkrainĂ«n dhe Unionin peng tĂ« RusisĂ«. AnĂ«tarĂ«simi nuk mund tĂ« jetĂ« i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i sigurt pa njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r kufijtĂ«, tĂ« mbĂ«shtetur nga garanci solide”, paralajmĂ«ron Mirel.

Një sërë sfidash financiare dhe institucionale

Nëse Ukraina do të anëtarësohej në vitin 2027, ajo do të bëhej vendi i pestë më i madh i BE-së për nga popullsia dhe më i madhi për nga sipërfaqja, çka do të kërkonte një rishpërndarje masive të fondeve të Politikës së Përbashkët Bujqësore (CAP) dhe FondevД të Kohezionit.

PĂ«rveç kĂ«saj, zgjerimi i BE-sĂ« udhĂ«hiqet nga “Kriteret e KopenhagĂ«s”, tĂ« cilat kĂ«rkojnĂ« qĂ« vendet kandidate tĂ« arrijnĂ« stabilitet tĂ« institucioneve qĂ« garantojnĂ« demokracinĂ«, shtetin e sĂ« drejtĂ«s, tĂ« drejtat e njeriut dhe njĂ« ekonomi tregu funksionale.

“SĂ« pari, nuk mund tĂ« injorohet fakti qĂ« Ukraina Ă«shtĂ« njĂ« vend shumĂ« i madh. AnĂ«tarĂ«simi i saj do tĂ« kĂ«rkonte jo vetĂ«m reforma institucionale brenda BE-sĂ«, por edhe ndryshime tĂ« thella nĂ« politikat kyçe europiane – veçanĂ«risht nĂ« bujqĂ«si, kohezion dhe mjedis. KĂ«to reforma do tĂ« ishin tĂ« gjata, komplekse dhe politikisht tĂ« ndjeshme, çka mund tĂ« ngadalĂ«sonte edhe mĂ« tej procesin e zgjerimit pĂ«r vendet e tjera ose ta bĂ«nte atĂ« edhe mĂ« tĂ« pasigurt”, thotĂ« Jovana Marović.

Volodymyr Zelenskyy dhe Ursula von der Leyen

Duke elaboruar sfidat financiare tĂ« “anĂ«tarĂ«simit tĂ« pĂ«rshpejtuar” tĂ« UkrainĂ«s, Pierre Mirel thekson se “kontributet buxhetore tĂ« BE-sĂ« do tĂ« duhet tĂ« shpĂ«rndahen nĂ« njĂ« periudhĂ« tĂ« gjatĂ« ose tĂ« sigurohen burime specifike, si p.sh. njĂ« taksĂ« paqeje”.

“NĂ« sfidĂ«n e dytĂ«, atĂ« tĂ« bujqĂ«sisĂ«, do tĂ« nevojiten periudha shumĂ« tĂ« gjata tranzicioni pĂ«r tĂ« shmangur tronditjen e bujqĂ«sisĂ« europiane”, sqaron ai.

Sipas Mirel, sa i pĂ«rket tĂ« ashtuquajturave “themele”, rruga pĂ«rpara “do tĂ« jetĂ« e ngushtĂ« dhe plot kurthe”.

“Ukraina do tĂ« duhet tĂ« dĂ«shmojĂ« qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« dhe rezultatet e reformave tĂ« saj me kalimin e kohĂ«s”, nĂ«nvizon ai.

“AnĂ«tarĂ«simi i pĂ«rshpejtuar i UkrainĂ«s nuk do tĂ« ishte garanci sigurie”

Nga pikĂ«pamja ligjore, BE-ja duhet tĂ« marrĂ« nĂ« konsideratĂ« edhe nenin 42.7 tĂ« Traktatit tĂ« Bashkimit – klauzolĂ«n e mbrojtjes reciproke. Prandaj, pranimi i njĂ« vendi qĂ« Ă«shtĂ« aktualisht nĂ« luftĂ« do tĂ« aktivizonte teorikisht kĂ«tĂ« nen, duke e tĂ«rhequr potencialisht tĂ« gjithĂ« bllokun nĂ« njĂ« konflikt tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« me RusinĂ« – njĂ« skenar qĂ« shumĂ« shtete anĂ«tare dĂ«shirojnĂ« ta shmangin.

“Sfida kryesore do tĂ« jetĂ«, megjithatĂ«, e ardhmja e kufijve dhe sigurisĂ« sĂ« BE-sĂ«, me dy pasoja: pranimi i njĂ« vendi tĂ« ndarĂ« dhe tĂ« pushtuar, si dhe aftĂ«sia e Unionit pĂ«r ta integruar atĂ« dhe pĂ«r tĂ« garantuar sigurinĂ« e vet. Neni 42.7 i Traktatit tĂ« BE-sĂ« pĂ«rcakton: ‘NĂ« rast se njĂ« shtet anĂ«tar Ă«shtĂ« viktimĂ« e agresionit tĂ« armatosur nĂ« territorin e tij, shtetet e tjera anĂ«tare kanĂ« ndaj tij detyrimin e ndihmĂ«s dhe asistencĂ«s me tĂ« gjitha mjetet qĂ« kanĂ« nĂ« dispozicion’. Edhe duke vepruar sĂ« bashku, shtetet anĂ«tare aktualisht nuk kanĂ« kapacitetet e NATO-s”, sqaron Pierre Mirel.

Ai thekson se lufta nĂ« UkrainĂ« “ka nxjerrĂ« nĂ« pah dĂ«shtimin e fuqisĂ« sonĂ« tĂ« butĂ« dhe ka nĂ«nvizuar dobĂ«sitĂ« ushtarake tĂ« Unionit jashtĂ« NATO-s”.

“AnĂ«tarĂ«simi i UkrainĂ«s, pĂ«r rrjedhojĂ«, nuk do tĂ« ishte njĂ« garanci sigurie. Fuqia e butĂ« e Unionit nuk do ta mposhtĂ« kurrĂ« fuqinĂ« e fortĂ« tĂ« RusisĂ«â€, pretendon ai.

NjĂ« model “anĂ«tarĂ«simi i kufizuar” do tĂ« ishte i padrejtĂ« pĂ«r vendet e tjera kandidate

Sipas disa burimeve diplomatike, Komisioni Europian po shqyrton mĂ«nyra pĂ«r t’i lejuar UkrainĂ«s njĂ« anĂ«tarĂ«sim tĂ« shpejtĂ« nĂ« BE, si pjesĂ« e njĂ« marrĂ«veshjeje paqeje me RusinĂ«, por pa i dhĂ«nĂ« Kievit tĂ« drejta tĂ« plota anĂ«tarĂ«simi.

Reuters sqaroi se kĂ«to tĂ« drejta “do tĂ« fitoheshin” vetĂ«m pas periudhave tranzitore.

Duke komentuar kĂ«to pretendime, Jovana Marović deklaron se mundĂ«sia e njĂ« anĂ«tarĂ«simi “tĂ« lehtĂ«â€ ose tĂ« kufizuar, e ndĂ«rtuar pĂ«r UkrainĂ«n – pra njĂ« model pa tĂ« drejta tĂ« plota vendimmarrjeje – â€œĂ«shtĂ« veçanĂ«risht shqetĂ«suese”.

“NjĂ« qasje e tillĂ« do tĂ« ishte thellĂ«sisht e padrejtĂ« pĂ«r vendet qĂ« kanĂ« kaluar prej vitesh njĂ« proces tĂ« vĂ«shtirĂ« dhe shpesh zhgĂ«njyes anĂ«tarĂ«simi, si Mali i Zi, i cili nĂ« tĂ« gjitha fushat Ă«shtĂ« dukshĂ«m pĂ«rpara UkrainĂ«s sa i pĂ«rket pĂ«rputhshmĂ«risĂ« me standardet europiane. Kjo do ta minonte edhe mĂ« tej parimin e ‘lojĂ«s sĂ« ndershme’ dhe do ta cenonte seriozisht besueshmĂ«rinĂ« e politikĂ«s sĂ« zgjerimit”, vĂ«ren Marović.

Foto familjare e Konferencës së Pranimit BE-Mali i Zi, 27 qershor 2025

ÇfarĂ« mund tĂ« bĂ«jĂ« BE-ja nĂ« kĂ«to rrethana?

NdĂ«rsa disa zyrtarĂ« tĂ« BE-sĂ« pranojnĂ« se Ukraina ka pĂ«rfunduar “procesin mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« shqyrtimit” ndonjĂ«herĂ« pĂ«r njĂ« vend kandidat, ata mbeten skeptikĂ« ndaj afatit tĂ« vitit 2027. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, theksohet se anĂ«tarĂ«simi Ă«shtĂ« njĂ« proces “i bazuar nĂ« meritĂ«â€.

Sipas Jovana Marović, “qasja e vetme e qĂ«ndrueshme dhe e drejtĂ« Ă«shtĂ« tĂ« kĂ«rkohet njĂ« zgjidhje pĂ«rmes vetĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« traktatit tĂ« anĂ«tarĂ«simit, pra tĂ« projektohet njĂ« model qĂ« mundĂ«son anĂ«tarĂ«sim tĂ« plotĂ«, por me mekanizma tĂ« qartĂ« dhe detyrues pĂ«r vazhdimin e reformave pas hyrjes nĂ« Union”.

“NjĂ« kornizĂ« e tillĂ« mund tĂ« pajtojĂ« dy nevoja: nga njĂ«ra anĂ«, nevojĂ«n politike qĂ« Ukraina tĂ« lidhet fort me BE-nĂ«, dhe nga ana tjetĂ«r, shqetĂ«simet legjitime tĂ« shteteve anĂ«tare pĂ«r rrezikun e regresit ose destabilizimit tĂ« Unionit pas zgjerimit. VetĂ«m anĂ«tarĂ«simi i plotĂ« mund tĂ« jetĂ« njĂ« opsion serioz dhe i besueshĂ«m – çdo gjĂ« tjetĂ«r do tĂ« krijonte njĂ« precedent tĂ« rrezikshĂ«m”, thekson ajo.

Marović pohon se “do tĂ« ishte e drejtĂ« qĂ« BE-ja tĂ« fillonte punĂ«n pĂ«r traktatin e anĂ«tarĂ«simit me Malin e Zi, njĂ« vend me 13 kapituj negociues tĂ« mbyllur pĂ«rkohĂ«sisht, dhe me njĂ« udhĂ«rrĂ«fyes tĂ« miratuar nga Komisioni Europian”.

“NjĂ« model i tillĂ« duhet mĂ« pas tĂ« pĂ«rdoret edhe pĂ«r vendet e tjera kandidate. Koha Ă«shtĂ« e kufizuar dhe Ă«shtĂ« e nevojshme qĂ« Bashkimi Europian tĂ« veprojĂ« shpejt, me vendosmĂ«ri dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« strategjike, sepse vendimet qĂ« do tĂ« marrĂ« pĂ«r UkrainĂ«n do tĂ« pĂ«rcaktojnĂ« edhe tĂ« ardhmen e politikĂ«s sĂ« zgjerimit dhe marrĂ«dhĂ«niet me tĂ« gjitha vendet e tjera kandidate”, pĂ«rfundon ajo.

Sipas Pierre Mirel, në këto kushte, do të jetë me rëndësi jetike që BE-ja të mirëpresë Shqipërinë dhe Malin e Zi sapo ato të përmbushin kriteret dhe kushtet.

“NĂ« tĂ« kundĂ«rt, BE-ja do ta humbiste besueshmĂ«rinĂ« e saj
 Vendet e tjera tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor duhet mĂ« pas tĂ« ndjekin procesin gradual tĂ« anĂ«tarĂ«simit”, pĂ«rfundon Mirel.

Burimi: European Western Balkans/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Zgjerimi drejt BE- Një standard për Ukrainën, një tjetër për Ballkanin?! appeared first on Gazeta Si.

Frikë nga humbja në zgjedhjet e mesmandatit, ICE kundër hispanikëve dhe afro-amerikanëve?

✇Gazeta Si
By: erion.abule
3 February 2026 at 15:37

Gazeta Si – Deri tre muaj mĂ« parĂ«, demokratĂ«t kishin frikĂ« se momentumi afatgjatĂ« i zgjedhjes sĂ« Donald Trump nĂ« vitin 2024, do t’i çonte republikanĂ«t drejt fitores nĂ« zgjedhjet e mesit tĂ« mandatit dhe mĂ« tej.

Sot, me rënien e popullaritetit të presidentit dhe pas një serie fitoresh të papritura për progresistët në zgjedhjet lokale në të gjithë Amerikën, më së fundmi të shtunën e kaluar në Teksas, një ringjallje e mbështetjes midis votuesve është pothuajse e sigurt.

Por po shfaqet një frikë e re: ajo e një fitoreje të mohuar nga administrata aktuale, e cila, duke mos dashur as të marrë në konsideratë mundësinë e humbjes, mund të ndikojë në votime në mënyra të ndryshme.

Strategjitë

TĂ« akuzosh dikĂ« pĂ«r krime qĂ« nuk janĂ« kryer ende Ă«shtĂ« e papranueshme, por qeveria tashmĂ« ka sinjalizuar qĂ«llimin e saj pĂ«r tĂ« ndĂ«rhyrĂ« nĂ« mĂ«nyra tĂ« ndryshme: me urdhrat ekzekutivĂ« tĂ« Trump (tĂ« sfiduar pjesĂ«risht nga gjyqĂ«sori) qĂ« modifikojnĂ« disa rregulla votimi dhe mund tĂ« parandalojnĂ« (ose kufizojnĂ« rĂ«ndĂ«) votimin me postĂ« nĂ« shumĂ« shtete, por edhe me praktikat ekstreme tĂ« ripĂ«rcaktimit tĂ« zonave zgjedhore, duke krijuar “fusha gjuetie” tĂ« reja pĂ«r tĂ« djathtĂ«n.

Kjo ka ndodhur tashmĂ«: kĂ«to rishikime bĂ«hen çdo 10 vjet dhe madje edhe demokratĂ«t pĂ«rfitojnĂ«, megjithĂ«se nĂ« njĂ« masĂ« mĂ« tĂ« vogĂ«l. KĂ«tĂ« herĂ«, Trump, nga frika e humbjes nĂ« nĂ«ntor, ka imponuar njĂ« rishikim “plotĂ«sues”, jashtĂ« afatit.

Dhe më pas, Departamenti i Drejtësisë, në Minesota dhe shumë shtete të tjera, kërkoi listat e votuesve dhe të dhënat e tyre personale, si dhe bastisjen për të sekuestruar të gjitha të dhënat e votimit të vitit 2020 në qarkun më të madh të Xhorxhias.

Me qëllimin e deklaruar për të inkriminuar atë strukturë zgjedhore, një operacion që lë erë frikësimi dhe ndërhyrjeje politike, duke pasur parasysh se gjyqësori nuk kishte gjetur parregullsi.

Tani, Tulsi Gabbard, e emëruar nga Trump për të drejtuar Shërbimin Sekret të SHBA-ve, këmbënguli të ishte e pranishme në bastisjen e FBI-së.

Vetë Gabbard foli me presidentin të nesërmen, i cili më pas, nëpërmjet altoparlantit, i përgëzoi agjentët federalë për punën e tyre.

Planifikimi

Sikur të mos mjaftonin të gjitha këto, ekziston edhe një president, i cili pendohet që Garda Kombëtare nuk i sekuestroi makinat e votimit në shtetet ku u mund në vitin 2020 dhe i cili, ndërsa u refuzua nga amerikanët në të gjitha sondazhet, pretendon se zgjedhjet e nëntorit duken të tepërta: sukseset e jashtëzakonshme të vitit të tij të parë në detyrë, thotë ai, tashmë garantojnë një rezultat të favorshëm në votime.

Dhe kështu të enjten e kaluar, gjatë një takimi vjetor të administratorëve vendorë demokratë, sekretarët e shtetit të rajoneve progresive filluan të planifikonin një sërë kundërmasash që do të miratoheshin në rast të përpjekjeve për ndërhyrje në zgjedhje.

Askush nuk donte të jepte udhëzime të hollësishme, në mënyrë që të mos trembte votuesit ose të mos jepte të dhëna për kriminelë të mundshëm, por e majta theksoi se, krahasuar me të kaluarën, shqetësimet sot nuk kufizohen vetëm në mundësimin e të gjithë votuesve për të ushtruar të drejtën e tyre për të votuar dhe për të numëruar votat saktë.

Po shfaqen kërcënime të tjera: për shembull, mundësia e dërgimit të agjentëve të armatosur të ICE pranë qendrave të votimit për të frikësuar votuesit hispanikë dhe me ngjyrë.

Ata inkurajohen të qëndrojnë në shtëpi pa votuar, në vend që të rrezikojnë të keqtrajtohen dhe ndoshta edhe të arrestohen për pak kohë, derisa të konfirmohet se familja Gonzales për shembull, janë shtetas amerikanë që paguajn taksat dhe jo emigrantë të paligjshëm.

Qindra raste të ngjashme ekzistojnë tashmë. Kështu, për shembull, Sekretari i Shtetit i Nevadës, po përpiqet të rekrutojë punonjës të qendrave të votimit masivisht në Las Vegas për të hapur sa më shumë qendra votimi të jetë e mundur: e vetmja mënyrë për të shmangur ekspozimin e radhëve të gjata të punonjësve të hoteleve, kazinove dhe restoranteve, kryesisht hispanikë, ndaj bastisjeve të ICE.

Mobilizimi

Shtëpia e Bardhë mohon ndërhyrjen në zgjedhje dhe akuzon demokratët për organizimin e një gjuetie shtrigash. Prania e ushtarëve të armatosur pranë qendrave të votimit është shprehimisht e ndaluar me ligj.

Por kush beson se agjentët e zbatimit të ligjit për emigracionin do ta respektonin këtë ndalim kur kryegjyqtari federal në Minesota, një republikan, deklaroi se vetëm në janar, ICE shkeli urdhrat e gjykatës më shumë sesa disa agjenci federale kanë shkelur në të gjithë ekzistencën e tyre?

Edhe htypi progresiv po mobilizohet gjithashtu: bordi editorial i “New York Times”, nĂ« njĂ« artikull tĂ« gjatĂ«, ngre alarmin, duke u kĂ«rkuar qytetarĂ«ve tĂ« jenĂ« vigjilentĂ«, tĂ« bĂ«hen vullnetarĂ« si punonjĂ«s tĂ« qendrave tĂ« votimit dhe tĂ« mbĂ«shtesin organizatat qĂ« monitorojnĂ« integritetin e procesit zgjedhor.

NdĂ«rkohĂ«, David French, njĂ« nga komentatorĂ«t mĂ« autoritarĂ«, nxit qĂ« njerĂ«zit tĂ« qĂ«ndrojmĂ« vigjilentĂ«, tĂ« vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r “mungesĂ«n e imagjinatĂ«s” sĂ« pesĂ« viteve mĂ« parĂ« kur, pavarĂ«sisht refuzimit tĂ« Trump pĂ«r tĂ« pranuar humbjen e tij zgjedhore, askush nuk e kishte konsideruar as njĂ« sulm ndaj Kongresit.

Burimi: “Corriere della Sera”; PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Frikë nga humbja në zgjedhjet e mesmandatit, ICE kundër hispanikëve dhe afro-amerikanëve? appeared first on Gazeta Si.

A po trajtohet Shqipëria si ekspozitë arkitekture ku jetojnë zombi?!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
3 February 2026 at 13:49

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« ShqipĂ«ri ka kohĂ« qĂ« flitet pĂ«r ndĂ«rtimin e godinave tĂ« bukura, por jo pĂ«r leverdinĂ« e tyre ekonomike. Dhjetra shumĂ«katĂ«she janĂ« miratuar dhe disa prej tyre tashmĂ« kanĂ« kapur retĂ« me forma tĂ« ndryshme, por askush nuk pyet pĂ«r ndikimin qĂ« kĂ«to projekte kanĂ« nĂ« jetĂ«n e pĂ«rditshme tĂ« qytetarĂ«ve, nĂ« pasurinĂ« e tyre apo nĂ« mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« blerĂ« njĂ« banesĂ«. Arkitektura e bukur po shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« armĂ« vizuale qĂ« imponon energji dhe imazh, por nuk sjell pĂ«rfitime reale.

Ka ardhur koha tĂ« shtrohen pyetje tĂ« forta, pa u ndikuar nga imazhi i shfrenuar qĂ« disa arkitektĂ« po japin, duke nxjerrĂ« ShqipĂ«rinĂ« jashtĂ« kontekstit tĂ« vĂ«rtetĂ« ekonomik. Ky fenomen tregon se arkitektura po vret – jo fizikisht, por mendĂ«risht dhe ekonomikisht, duke konsumuar pasurinĂ«, energjinĂ« dhe ambiciet e qytetarĂ«ve.

Revolucioni urban artistik i Ramës vs të tjerëve

Kryeministri Edi Rama ka udhëhequr personalisht këtë revolucion urbanistik, që është për tu admiruar nga forma, por jo për funksion real. Pak ditë më parë ai deklaroi:
“PĂ«r njĂ« vend si ShqipĂ«ria, arkitektura e mirĂ« Ă«shtĂ« njĂ« prani frymĂ«zuese, Ă«shtĂ« njĂ« burim energjie shtesĂ« pĂ«r shoqĂ«rinĂ« dhe pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si e parashikojmĂ« tĂ« ardhmen tonĂ«.”

MirĂ«po, kryeministri kritikat i sheh vetĂ«m nĂ« aspektin e dyshimit, qĂ« ngrihen pĂ«r ndoshta pastrim parash nga aktivitete kriminale etj. “KĂ«ta njerĂ«z qĂ« bĂ«jnĂ« kĂ«to komente janĂ« prodhues kokoshkash. Ata thjesht bĂ«jnĂ« kokoshka pĂ«r njerĂ«zit qĂ« shkojnĂ« nĂ« film, dhe njĂ« ditĂ« mĂ« pas ajo qĂ« mbetet Ă«shtĂ« filmi, jo kokoshka”-tha Rama

I kënaqur për numrin e arkitektëve me famë ndërkombëtare që punojnë në Shqipëri, Rama është optimist se vendi ynë do të ketë yllin e tij në arkitekturë shumë shpejt.

Mirpo kokoshkat nuk prodhohen vetëm nga kundërshtarët, por nga vetë arkitektët, të cilët po zhveshin projektet nga funksioni dhe dobia reale për qytetarët.

Pak kohĂ« mĂ« parĂ«, arkitekti zviceran Christian Kerez krahasoi ShqipĂ«rinĂ« me KinĂ«n e fillimit tĂ« viteve 2000, duke thĂ«nĂ«: “Ndjen njĂ« energji dhe vitalitet, qĂ« nuk Ă«shtĂ« abstrakte, por mund ta ndjesh nĂ« jetĂ«n e pĂ«rditshme.” Kerez po punon nĂ« ndĂ«rtimin e kullĂ«s “Sima”, nĂ« zonĂ«n e SelitĂ«s nĂ« kryeqytet, 27 kate.

Kokoshkat e arkitektit

NjĂ« ekonomist nuk mund ta falĂ« kĂ«tĂ« krahasim, sepse Ă«shtĂ« njĂ« miopi e pastĂ«r qĂ« e sheh arkitekturĂ«n tĂ« shkĂ«putur: Kina zhvilloi arkitekturĂ«n dhe ndĂ«rtimin pĂ«r shkak tĂ« njĂ« baze ekonomike tĂ« fuqishme, jo anasjelltas. Kina e asaj kohe kishte PBB nominale prej rreth 1.2 trilion dollarĂ« dhe rritje vjetore 8–11%, dhe ishte nĂ« njĂ« cikĂ«l industrial dhe eksportues masiv. ShqipĂ«ria sot ka PBB nominale prej 26 miliardĂ« dollarĂ« dhe rritje ekonomike 3.9%, pa baza industriale apo eksportuese pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur urbanizimin e shpejtĂ«. Arkitektura shqiptare po zhvillohet pa kontekstin ekonomik dhe social tĂ« KinĂ«s, duke e bĂ«rĂ« energjinĂ« vizuale njĂ« “vrimĂ«â€ qĂ« konsumon burime, por nuk kthen mirĂ«qenie.

NĂ« fillim tĂ« viteve 2000, Kina krijonte 7.5–8 milion vende pune çdo vit, dhe papunĂ«sia urbane ishte vetĂ«m rreth 4%. ShqipĂ«ria, nĂ« kontrast, ka njĂ« treg pune tĂ« fragmentuar, ku 40% e tĂ« punĂ«suarve nuk marrin pagĂ« formale, dhe shumĂ« tĂ« rinj detyrohen tĂ« emigrojnĂ« pĂ«r tĂ« gjetur punĂ«, ndĂ«rsa 84% e emigracionit lidhet me arsye pune. Dyfish i KinĂ«s janĂ« shqiptarĂ« tĂ« papunĂ«. NdĂ«rsa Kina pĂ«rdori ndĂ«rtimin pĂ«r tĂ« fuqizuar njerĂ«zit dhe ekonominĂ«, ShqipĂ«ria po sheh ndĂ«rtesa ikonike pa krijuar mundĂ«si reale pĂ«r qytetarĂ«t. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse arkitektura krijon imazh, por zhduk mundĂ«sitĂ« reale.

Barcelona Tower nga agjencia spanjolle  Bofill Taller de Arquitectura

Çmimet e apartamenteve dhe fuqia blerĂ«se

Një nga pasojat më të dukshme të urbanizimit vizual në Shqipëri është ndryshimi i çmimeve të pasurive të paluajtshme. Sipas Numbeo 2025, një familje mesatare shqiptare duhet të punojë 16.3 vite të ardhura mesatare për të blerë një apartament mesatar, ndërsa në Tiranë kjo shkon deri në 18 vite. Krahasuar me vendet e rajonit, në Maqedoninë e Veriut duhen 12.5 vite, dhe në Europën Perëndimore, qytete si Brukseli kërkojnë 6.5 vite, Vjena 11.1 vite dhe Zyrihu 12 vite. Fuqia blerëse e shqiptarëve nuk mbështet këto projekte, dhe arkitektura e bukur po kthen ëndrrën e pronësisë në një makth të paarritshëm. Shqipëria mbetet ndër vendet e fundit të Europës dhe botës, për aftësinë paguese të popullsisë së saj. FMN e rendit në vendin e 85-të, në botë për të ardhurat për frymë dhe fuqinë blerëse.

Kubi i Bllokut, Stefano Boeri

Pasojat e urbanizimit vizual

Sipas ekspertëve, ndërtesat ikonike kërkojnë kosto të larta mirëmbajtjeje, ndërsa infrastruktura, hapësirat e gjelbra dhe transporti publik mbeten të papërfunduara. Urbanizimi i bazuar mbi pamje konsumon energjinë qytetare dhe financiare, duke e bërë jetesën më të vështirë dhe qytetin më pak funksional. Ndërsa turizmi sezonal dhe punësimi i përkohshëm mund të sjellë pak fitime, ai nuk kompenson pasojat e humbjes së mundësive për qytetarët vendas.

A nuk është Tirana e sotme me mjaft trafik, pak hapësira urbane të përbashkëta, kosto të larta parkimi, pamundësi reale në rimodelimin e rrjeteve elektrike dhe hidrike etj., pikërisht sinteza e këtyre pasojave?

Kur arkitektura të vret

NĂ« vend qĂ« tĂ« krijohen qytetet qĂ« rrisin mirĂ«qenie dhe zhvillojnĂ« kapacitete njerĂ«zore, ShqipĂ«ria po kthehet nĂ« njĂ« “ekspozitĂ« vizuale”, ku energjia dhe ideja e qytetarĂ«ve shpĂ«rndahet nĂ« forma qĂ« nuk kanĂ« kuptim pĂ«r jetĂ«n e pĂ«rditshme. NĂ«se ky trend vazhdon, ShqipĂ«ria nuk do tĂ« jetĂ« vetĂ«m pas ekonomikisht, por edhe pas mendĂ«risht. Arkitektura pĂ«r pamje po “shkrin” energjinĂ«, idetĂ« dhe ambiciet e qytetarĂ«ve, duke i kthyer ata nĂ« zombi urbanĂ«, spektatorĂ« tĂ« vendit tĂ« tyre.

Hora vertikale nga OODA

Sa për fillim debati

Për të shmangur një krizë urbanistike që ka nisur dhe për të kthyer energjinë e qytetarëve në zhvillim real, Shqipëria ka nevojë për arkitektë që kuptojnë ekonominë dhe ndikimin e projektit mbi jetën e përditshme. Projekte të vogla, të fleksibël dhe të konvertueshme, që mund të përshtaten sipas nevojave reale të qytetarëve, janë më të dobishme sesa ndërtesat e mëdha dhe ikonikë. Fokusimi duhet të jetë te turizmi me vlerë të shtuar, që gjeneron punësim dhe fitime reale, dhe te qytetet për banorë, jo vetëm për investitorë dhe imazh.

Por nëse kjo qasje e deritashme nuk ndryshon, atëherë xhevahiret e arkitektëve si Christian Kerez nuk janë më kokoshka, por bomba.

The post A po trajtohet Shqipëria si ekspozitë arkitekture ku jetojnë zombi?! appeared first on Gazeta Si.

Rutte po gabon në lidhje me mbrojtjen europiane

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
3 February 2026 at 13:23

Nga Gazeta ‘Si’- Kur Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, i tha Parlamentit Europian se kontinenti nuk mund tĂ« mbrohet pa Shtetet e Bashkuara dhe se ata qĂ« mendojnĂ« ndryshe duhet “tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« Ă«ndĂ«rrojnĂ«â€, ai e shndĂ«rroi kĂ«tĂ« varĂ«si nĂ« njĂ« doktrinĂ« politike.

Ai u pozicionua jo aq si kreu i një aleance mes partnerësh potencialisht të barabartë, por si zëdhënës i dorëzimit strategjik të Europës.

Qasja e Rutte-s ndaj mbrojtjes europiane ndjek një logjikë të njohur, por gjithnjë e më të paqëndrueshme: parandalimi bërthamor barazohet me mbrojtjen amerikane; mbrojtja amerikane barazohet me sigurinë europiane; rrjedhimisht, sovraniteti strategjik europian është një iluzion.

Por ky zinxhir arsyetimi është shumë më i brishtë sesa duket.

Së pari, edhe pse stabiliteti strategjik i përgjithshëm i Europës varet nga parandalimi bërthamor, shumica e sfidave reale të sigurisë në hapësirën euroatlantike, nga operacionet hibride te skenarët e kufizuar konvencionalë zhvillohen dhe do të vazhdojnë të zhvillohen shumë poshtë pragut bërthamor.

Këtë e njeh edhe vetë qëndrimi parandalues i NATO-s. Mbivlerësimi i dimensionit bërthamor rrezikon të lërë në hije rëndësinë vendimtare të forcës konvencionale, qëndrueshmërisë, logjistikës, inteligjencës cilësore, mbrojtjes ajrore dhe thellësisë industriale, fusha ku Europa është e dobët për shkak të zgjedhjeve politike.

Për më tepër, debati bërthamor në Europë nuk është bardh e zi. Kontinenti nuk është i dënuar të zgjedhë mes varësisë totale nga ombrella amerikane dhe cenueshmërisë totale.

Pavarësisht se çfarë mund të mendojë dikush për Trumpin dhe politikën e tij shkatërruese, drejtimi i politikës së jashtme të SHBA-së është i pagabueshëm. 

Një diskutim serioz mbi rolin e kapaciteteve parandaluese franceze dhe britanike brenda një kornize europiane, politikisht kompleks, po, por strategjikisht i mundshëm, nuk është më tabu.

Duke theksuar koston jashtëzakonisht të lartë të ndërtimit nga e para të një force bërthamore europiane, mohimi kategorik i Rutte-s ndaj rolit strategjik të Europës në fushën bërthamore anashkalon këtë zhvillim, në vend që të përballet me të.

Po ashtu, kreu i NATO-s tregohet tepĂ«r i nxituar nĂ« refuzimin e nocionit gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« pranuar tĂ« njĂ« “shtylle europiane” brenda NATO-s. ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se vlera e shtuar e BE-sĂ« aktualisht shfaqet mĂ« sĂ« miri nĂ« krijimin e njĂ« tregu mĂ« tĂ« integruar dhe dinamik tĂ« mbrojtjes europiane, tĂ« cilin Komisioni Europian po e nxit aktivisht.

Por Rutte nënvlerëson kapacitetet ekzistuese ushtarake të Europës.

Vendet europiane, së bashku, disponojnë tashmë forca ajrore të avancuara, nëndetëse të nivelit botëror, fuqi të konsiderueshme detare, sisteme moderne raketore dhe të mbrojtjes ajrore, ekspertizë kibernetike, asete hapësinore dhe një nga bazat industriale të mbrojtjes më të mëdha në botë. Dhe sa i përket mbrojtjes së Ukrainës, aleatët europianë, përfshirë Francën, kanë zgjeruar ndjeshëm kontributet e tyre në fushën e inteligjencës.

Problemi, pra, nuk është mungesa e kapaciteteve, por fragmentimi kombëtar dhe industrial, i shoqëruar me rrezikun e stagnimit teknologjik dhe investimeve të pamjaftueshme në elementë kyç si prodhimi i municioneve, lëvizshmëria ushtarake, inteligjenca, vëzhgimi dhe zbulimi, satelitët, furnizimi ajro   r me karburant dhe strukturat e integruara të komandimit.

Siç e tregojnĂ« projekte satelitore si Komunikimet Qeveritare Satelitore tĂ« BE-sĂ« dhe konstelacioni IRISÂČ, kĂ«to janĂ« fusha qĂ« mund tĂ« pĂ«rmirĂ«sohen brenda muajsh dhe vitesh, jo dekadash. Por t’u thuash europianĂ«ve se sovraniteti Ă«shtĂ« njĂ« fantazi mund tĂ« shuajĂ« lehtĂ«sisht vrullin politik tĂ« nevojshĂ«m pĂ«r t’i adresuar kĂ«to probleme.

Së fundi, mesazhi i Rutte-s është në mënyrë të çuditshme jashtë sinkroni edhe me Uashingtonin.

PresidentĂ«t amerikanĂ« prej kohĂ«sh i kanĂ« kĂ«rkuar EuropĂ«s tĂ« marrĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«r mbrojtjen e saj, dhe nĂ« mandatin e tij tĂ« dytĂ«, presidenti Donald Trump e ka çuar kĂ«tĂ« mesazh edhe mĂ« tej nga ndarja e barrĂ«s drejt zhvendosjes sĂ« barrĂ«s. Por t’i thuash njĂ«kohĂ«sisht EuropĂ«s se duhet tĂ« kujdeset pĂ«r veten, pĂ«r sa kohĂ« qĂ« vazhdon tĂ« blejĂ« armĂ« tĂ« prodhuara nĂ« SHBA, dhe se nuk mund tĂ« ketĂ« kurrĂ« sukses tĂ« vĂ«rtetĂ«, nuk Ă«shtĂ« qartĂ«si strategjike, por disonancĂ« njohĂ«se.

Europa nuk mund ta injorojë më realitetin politik. Pavarësisht se çfarë mendimi mund të ketë dikush për Trump-in dhe politikat e tij përçarëse, drejtimi i politikës së jashtme amerikane është i qartë: Europa nuk është më prioritet. Qendra e gravitetit strategjik të SHBA-së tani ndodhet në Indo-Paqësor, ndërsa dominimi amerikan në hemisferën perëndimore renditet më lart se mbrojtja e Europës.

NĂ« kĂ«tĂ« kontekst tĂ« ndryshuar, vendosja e tĂ« gjitha “vezĂ«ve” tĂ« sigurisĂ« europiane nĂ« shportĂ«n amerikane nuk Ă«shtĂ« e arsyeshme.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë që Europa të braktisë NATO-n apo të shkëpusë në mënyrë aktive lidhjet transatlantike. Përkundrazi, do të thotë të pranohet se aleancat mes të barabartëve janë më të forta sesa ato të ndërtuara mbi varësi.

Një Europë që mund të mbështetet ushtarakisht, industrialisht dhe politikisht te vetja është një aleat më i besueshëm dhe më i vlefshëm. Dhe aleanca transatlantike 80-vjeçare do të mbijetojë vetëm nëse SHBA-ja dhe Europa arrijnë një marrëveshje të re.

Prandaj, teksa aleatët transatlantikë përballen me një përputhje më pak të qartë interesash dhe vlerash, Rutte duhet të promovojë një NATO më të balancuar me një shtyllë të fortë europiane, jo ta minojë atë.

Burimi: Politico/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Rutte po gabon në lidhje me mbrojtjen europiane appeared first on Gazeta Si.

Pas kuintave të diplomacisë: Si u prit plani i Trump për Groenlandën

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
2 February 2026 at 12:40

Nga Gazeta ‘Si’ – KinezĂ«t shpresonin qĂ« nxitja e Presidentit Donald Trump pĂ«r GroenlandĂ«n do t’i ndihmonte ata ta shkĂ«pusnin EuropĂ«n nga Amerika.

Finlandezët ishin të dëshpëruar të parandalonin një luftë tregtare për ishullin.

NdĂ«rsa Islanda ishte e zemĂ«ruar nga sugjerimi se ajo Ă«shtĂ« e radhĂ«s nĂ« listĂ«n e objektivave tĂ« Trump — “shteti i 52-tĂ«â€.

Një seri raportesh diplomatike të Departamentit të Shtetit, të siguruara nga POLITICO, zbulojnë jehonat e thella që kanë shkaktuar kërkesat e presidentit për Groenlandën, teksa zyrtarë të huaj kanë shfryrë frustrimet e tyre këtë muaj me homologët amerikanë.

Mesazhet, që nuk ishin raportuar më parë, ofrojnë një vështrim prapa skenave mbi mënyrën si aleatët dhe kundërshtarët po e shohin ndikimin e përpjekjes së Trump për të marrë territor.

Ato nxjerrin në pah një pikë të re tensioni në një marrëdhënie transatlantike tashmë të tendosur nga lufta e Rusisë në Ukrainë, përplasjet për tarifat dhe kritikat amerikane ndaj politikave europiane.

Dhe vijnĂ« pikĂ«risht nĂ« momentin kur Trump po diskuton njĂ« marrĂ«veshje kuadĂ«r qĂ« nuk shkon deri aty sa t’i japĂ« SHBA-sĂ« pronĂ«sinĂ« e GroenlandĂ«s, por qĂ« mund tĂ« zgjerojĂ« aktivitetin ushtarak dhe minerar amerikan nĂ« territorin danez.

Raportet diplomatike theksojnë se sa e rëndësishme mbetet SHBA për shumë vende në Europë, edhe pse sjellja e Trump po i çon liderët e kontinentit në kufijtë e durimit.

“TĂ« mos bĂ«jmĂ« divorc,” tha ministrja e Jashtme e FinlandĂ«s, Elina Valtonen, “sidomos jo njĂ« divorc tĂ« rrĂ«mujshĂ«m.”

Një raport diplomatik nga Ambasada e SHBA në Pekin, i datës 21 janar, sugjeron se qeveria kineze është e etur të përfitojë nga lëvizjet e Trump për Groenlandën.

Situata “i ofron KinĂ«s njĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar nga lĂ«kundjet europiane” dhe mund tĂ« “rrisĂ« fĂ«rkimet transatlantike”, shkruanin diplomatĂ«t amerikanĂ« duke pĂ«rshkruar mĂ«nyrĂ«n e tĂ« menduarit nĂ« KinĂ«.

Por raporti diplomatik, qĂ« citon media dhe analistĂ« tĂ« lidhur me PartinĂ« Komuniste Kineze nĂ« pushtet, vĂ«ren gjithashtu se udhĂ«heqja kineze ishte e vetĂ«dijshme qĂ« njĂ« prani mĂ« e madhe ushtarake amerikane nĂ« GroenlandĂ« mund t’ua komplikojĂ« objektivat nĂ« Arktik dhe tĂ« “konsolidojĂ« avantazhet ushtarake dhe infrastrukturore tĂ« SHBA-sĂ«â€.

Zëdhënësi i Ambasadës Kineze, Liu Pengyu, nuk e adresoi drejtpërdrejt përmbajtjen e raportit diplomatik, por tha se çdo veprim i Kinës ishte në përputhje me ligjin ndërkombëtar.

“Aktivitetet e KinĂ«s nĂ« Arktik synojnĂ« tĂ« promovojnĂ« paqen, stabilitetin dhe zhvillimin e qĂ«ndrueshĂ«m tĂ« rajonit,” tha Liu.

Një tjetër raport diplomatik, i datës 20 janar nga Ambasada e SHBA në Helsinki, përshkroi shqetësimin në zyrën e ministres së Jashtme finlandeze lidhur me kërcënimet e Trump për të vendosur tarifa ndaj vendeve europiane që kishin dërguar këshilltarë ushtarakë në Groenlandë për të planifikuar stërvitje trupash.

Valtonen u shfaq e etur për të ulur tensionet.

Ajo u tha ligjvĂ«nĂ«sve amerikanĂ« qĂ« vizita e disa ushtarĂ«ve nĂ« GroenlandĂ« ishte njĂ« “keqkuptim”, sipas raportit diplomatik.

Finlanda nuk kishte plane tĂ« bĂ«nte asgjĂ« “kundĂ«r amerikanĂ«ve” dhe oficerĂ«t — “disa djem” — tashmĂ« ishin kthyer nĂ« FinlandĂ«, tha ajo.

Ajo minimizoi edhe kĂ«rcĂ«nimet e Bashkimit Europian pĂ«r kundĂ«rpĂ«rgjigje ndaj tarifave, duke i quajtur taktikĂ« negociuese, dhe tha se do ta shtynte BE-nĂ« tĂ« “bĂ«jĂ« gjithçka pĂ«r tĂ« parandaluar njĂ« luftĂ« tregtare”.

Qeveria finlandeze nuk iu përgjigj kërkesës për koment.

Kur u pyet pĂ«r raportet diplomatike, Departamenti i Shtetit iu referua dĂ«shmisĂ« sĂ« Sekretarit tĂ« Shtetit Marco Rubio para Komitetit tĂ« MarrĂ«dhĂ«nieve me JashtĂ« tĂ« Senatit. Ai theksoi se bisedimet mes SHBA-sĂ«, DanimarkĂ«s dhe GroenlandĂ«s kishin nisur dhe “do tĂ« jenĂ« njĂ« proces i rregullt”, pa dhĂ«nĂ« detaje.

“Kemi pak punĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ«, por mendoj se do tĂ« pĂ«rfundojmĂ« nĂ« njĂ« vend tĂ« mirĂ«,” tha ai. “Dhe mendoj se shumĂ« shpejt do tĂ« dĂ«gjoni tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ« edhe nga kolegĂ«t tanĂ« nĂ« EuropĂ«.”

Kishte gjithashtu dramĂ« nĂ« IslandĂ« pasi i nominuari i Trump pĂ«r ambasador nĂ« atĂ« vend, Billy Long, bĂ«ri shaka se Islanda mund tĂ« bĂ«hej “shteti i 52-tĂ«â€ — me gjasĂ« pasi Grenlanda tĂ« bĂ«hej i 51-ti — dhe ai do tĂ« vepronte si guvernator.

Sekretari i PĂ«rhershĂ«m i Shtetit i IslandĂ«s, Martin EyjĂłlfsson, thirri tĂ« NgarkuarĂ«n me PunĂ« tĂ« SHBA-sĂ«, Erin SaĂ«yer, pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar njĂ« kĂ«rkim-falje tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« dhe pĂ«r t’i thĂ«nĂ« se njĂ« gjuhĂ« e tillĂ« “nuk ka vend nĂ« diskursin ndĂ«rkombĂ«tar”, sipas njĂ« raporti diplomatik tĂ« 23 janarit nga Ambasada e SHBA nĂ« Reykjavik drejt Uashingtonit.

Sawyer i tha se bërja e Islandës shtet nuk ishte politikë e SHBA-së dhe theksoi se Long kishte kërkuar falje për komentet. Nuk kishte tregues që ajo të kishte dorëzuar një kërkim-falje zyrtare të nivelit të lartë, siç kërkoi Islanda.

MegjithatĂ«, ambasadorja islandeze nĂ« SHBA, Svanhildur HĂłlm ValsdĂłttir, tha nĂ« njĂ« deklaratĂ« se qeveria “mori njĂ« sqarim tĂ« kĂ«naqshĂ«m” pĂ«r komentet e Long dhe “e konsideron çështjen tĂ« mbyllur”.

Javën e kaluar Trump tërhoqi muaj të tërë kërcënimesh për ta marrë Groenlandën me forcë dhe për të nisur një luftë tregtare kundër aleatëve të NATO-s për këtë çështje.

Ai dhe Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, arritĂ«n njĂ« “kuadĂ«r tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« ardhshme” pĂ«r GroenlandĂ«n nĂ« Forumin Ekonomik BotĂ«ror nĂ« Davos, ZvicĂ«r, njoftoi Trump.

Propozimet që Rutte dhe Trump kanë diskutuar përfshijnë tre elementë kryesorë:

NjĂ«ri do t’i lejonte SHBA-sĂ« sovranitet tĂ« plotĂ« mbi bazat e saj nĂ« GroenlandĂ«. SHBA-sĂ« do t’i lejohej gjithashtu tĂ« krijonte mĂ« shumĂ« baza, megjithĂ«se Danimarka do tĂ« kishte tĂ« drejtĂ« vetoje pĂ«r vendndodhjen e tyre nĂ« ishullin arktik.

Kuadri pĂ«rfshin mundĂ«sinĂ« e integrimit tĂ« mburojĂ«s mbrojtĂ«se “Golden Dome” tĂ« Trump si dhe njĂ« mision tĂ« NATO-s tĂ« fokusuar nĂ« Arktik. Propozimi do t’i jepte gjithashtu SHBA-sĂ« tĂ« drejtĂ«n e refuzimit tĂ« parĂ« nĂ« projektet e shfrytĂ«zimit tĂ« burimeve natyrore.

Nuk është e qartë sa kohë do të duhet për të finalizuar detajet apo për të bindur Groenlandën dhe Danimarkën. Të dyja këmbëngulin se, çfarëdo që të ndodhë, nuk do të bëjnë kompromis mbi sovranitetin.

Pavarësisht retorikës së sigurt, kërcënimet e Trump për Groenlandën kanë paraqitur një kërcënim ekzistencial për NATO-n, e cila rrallë sheh përplasje të tilla brenda aleancës.

Trump (në qendër djathtas), takohet me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte (në qendër majtas), në margjinat e Forumit Ekonomik Botëror në Davos, Zvicër, më 21 janar 2026.

Rutte ka lëvizur shpejt në kërkim të një kompromisi. Ai ka përdorur mekanizmat e NATO-s në avantazhin e tij, duke shfrytëzuar dëshirën e Europës për ta mbajtur aleancën të bashkuar dhe duke lobuar që aleatët të rrisin angazhimin për sigurinë në Arktik.

Rutte ishte “kĂ«mbĂ«ngulĂ«s”, tha njĂ« diplomat i lartĂ« i NATO-s.

I armatosur me opsione konkrete pĂ«r t’ia ofruar Trump-it, ai kĂ«rkoi tĂ« harmonizonte qĂ«ndrimet kombĂ«tare. NdĂ«rsa kriza pĂ«rshkallĂ«zohej, ai kaloi “shumĂ« ditĂ«â€ nĂ« telefonata me kĂ«shilltarĂ« tĂ« sigurisĂ« kombĂ«tare dhe liderĂ«, pĂ«rfshirĂ« kryeministren daneze Mette Frederiksen, presidentin francez Emmanuel Macron, Giorgia Meloni tĂ« ItalisĂ«, kancelarin gjerman Friedrich Merz, Keir Starmer tĂ« BritanisĂ« dhe vetĂ« Trump.

PĂ«rpjekjet e tij çuan nĂ« takimin nĂ« Davos, qĂ« Trump e pĂ«rshkroi si “shumĂ« produktiv”, dhe duket se zbutĂ«n njĂ« shpĂ«rthim tĂ« mundshĂ«m brenda NATO-s.

Megjithatë, zyrtarët europianë mbeten të shqetësuar për situatën diplomatike dhe të pasigurt për atë që kërkon realisht Trump.

“Ajo qĂ« na duhet tani nĂ« NATO Ă«shtĂ« uniteti,” tha njĂ« zyrtar europian, “dhe ajo qĂ« po bĂ«jnĂ« Shtetet e Bashkuara Ă«shtĂ« njĂ« gabim i madh duke ngritur kĂ«tĂ« temĂ« tĂ« GroenlandĂ«s.”

Marrë nga Politico / Përshtati Gazeta Si

The post Pas kuintave të diplomacisë: Si u prit plani i Trump për Groenlandën appeared first on Gazeta Si.

Serbët po dëbohen nga shtëpitë e tyre teksa Kina merr kontrollin e një perandorie minerare


✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
2 February 2026 at 10:55

Nga Gazeta ‘Si’- NĂ« verilindje tĂ« SerbisĂ«, qyteti i Borit u ngrit mbi disa nga depozitat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« bakrit dhe arit nĂ« EuropĂ«.

Që nga vitet 1940, rajoni tërhoqi me shpejtësi punëtorë nga e gjithë Jugosllavia. Majdanpeku, vetëm 70 kilometra larg, u zhvillua rreth një tjetër rezerve gjigante, e vlerësuar në mbi 600 milionë tonë mineral.

Për dekada me radhë, këto qendra minerare mbajtën gjallë industrinë e rëndë jugosllave por sot, kjo trashëgimi po bëhet gjithnjë e më e brishtë.

Që nga viti 2018, kompleksi minerar është marrë nën kontroll nga grupi shtetëror kinez Zijin Mining, i cili ka investuar 2.3 miliardë euro për të rritur prodhimin.

Zgjerimi shkon shumë përtej industrisë, ai po transformon tokën dhe jetën e banorëve. Familje të tëra po shohin shtëpitë, pronat dhe kujtimet e tyre të zhduken, ndërsa vendbanimet përpihen nga miniera. Qeveria serbe ka dështuar të ofrojë alternativa kuptimplota për zhvendosjen e tyre.

Dëmi mjedisor është i thellë: pyje dhe lumenj po shkatërrohen, fauna është në rrezik, dhe banorët përballen me disa nga ajrat më të ndotur në Europë.

Ndërkohë, një forcë pune kineze gjithnjë në rritje, tashmë me mijëra persona, mbetet kryesisht e izoluar në kampe të mbyllura, me pak ose aspak kontakt me vendasit, duke lënë pas një prani masive, por të paprekshme.

Bori dhe Majdanpeku ilustrojnë një model më të gjerë. Në vitin 2022, investimet kineze në Serbi u barazuan për herë të parë me investimet e kombinuara të të 27 vendeve të Bashkimit Europian, duke ngritur pyetje për sovranitetin dhe ndikimin neokolonial. Debati u ashpërsua pas shembjes së një stacioni hekurudhor të rinovuar nga Kina në Novi Sad, ku humbën jetën 16 persona në vitin 2024 ,një ngjarje që ndezi valë protestash.

NdĂ«rsa Zijin Mining vazhdon tĂ« zgjerojĂ« gjurmĂ«n e saj, rajoni dhe njerĂ«zit e tij mbeten tĂ« pezulluar nĂ« njĂ« betejĂ« mes fitimit ekonomik dhe gĂ«rryerjes sĂ« ngadaltĂ« tĂ« kujtesĂ«s kolektive — zhdukjes sĂ« shtĂ«pive, traditave dhe historisĂ« sĂ« komuniteteve tĂ« kĂ«rcĂ«nuara.

Kinezët**

NjĂ« kuzhiniere kineze nĂ« njĂ« restorant kinez nĂ« Bor. Teksti nĂ« pĂ«rparĂ«sen e saj mund tĂ« pĂ«rkthehet si: “I fitoj paratĂ« me lopatĂ«.”

Më pas, ekrane të mëdha jashtë selisë së Zijin Mining në Bor shfaqin video promovuese të aktiviteteve të kompanisë në rajon.

Kompania ka sjellë mijëra punëtorë nga Kina, të strehuar në kampe brenda zonës minerare dhe të penguar të integrohen me popullsinë vendase.

“Ky Ă«shtĂ« kolonizim,” thotĂ« Ixeca, familja e tĂ« cilit Ă«shtĂ« marrĂ« me bujqĂ«si pĂ«r breza. Tani, zgjerimi i minierĂ«s kĂ«rcĂ«non jetesĂ«n e tyre. Disa toka janĂ« shpronĂ«suar dhe familja ka ngritur padi kundĂ«r Zijin Mining.

Fqinjë? Flamujt kinez dhe serb brenda një restoranti kinez në Bor.

Kontrata mes Serbisë dhe Zijin Mining mbetet e klasifikuar, duke ngritur shqetësime për ligjshmërinë e saj. Prania kineze është dërrmuese, por shpesh e padukshme. Vetëm menaxherët dhe stafi i lartë i Zijin lejohen të dalin nga kampet, jo punëtorët e zakonshëm.

Gjurmë të thella

Një nga godinat që Zijin Mining përdor si zyra në Bor. Serbia shfaqet si një pikë kyçe e ndikimit kinez jo vetëm në Ballkanin Perëndimor, por edhe në Europën Qendrore dhe Lindore. Pekini është bërë investitori individual më i madh në Serbi.

Rreziqe shëndetësore: Një radiografi e mushkërive të një gruaje nga Krivelji, e cila vdiq nga kanceri i mushkërive në moshë të re. Familja fajëson ndotjen nga aktivitetet minerare.

Nxjerrja intensive dhe shkrirja e metaleve ndihen në të gjithë rajonin. Cilësia e ajrit është shqetësim madhor: një raport i janarit 2024 tregoi rritje të shpeshta të dioksidit të squfurit rreth Borit, duke kontribuar në probleme akute dhe kronike të frymëmarrjes, si dhe në reshje acide. Studimi gjeti gjithashtu grimca të imëta që përmbajnë metale të rënda si plumbi, kadmiumi, nikeli dhe arseniku. Asnjë vlerësim sistematik i shëndetit publik nuk është kryer që kur Zijin mori kontrollin.

NĂ« vitin 2023, Serbia eksportoi rreth 1.06 milionĂ« tonĂ« mineral bakri dhe koncentrate, me vlerĂ« 1.46 miliardĂ« dollarĂ« — blerĂ«si kryesor ishte Kina.

Serbët**

“FlejmĂ« mbi ar, por po vdesim nga kanceri,” thotĂ« 73-vjeçarja Joleht, brenda shtĂ«pisĂ« sĂ« saj nĂ« SlatinĂ«. FqinjĂ«t thonĂ« se shtĂ«pitĂ« po shemben ngadalĂ« pĂ«r shkak tĂ« minierave nĂ«ntokĂ«sore: çarje, ujĂ«ra qĂ« depĂ«rtojnĂ« nĂ« mure.

Lumi i vdekur: Borska Reka, njĂ« nga lumenjtĂ« mĂ« tĂ« ndotur nĂ« EvropĂ«. Analizat tregojnĂ« pĂ«rqendrime tĂ« larta bakri, arseniku dhe nikeli, mbi pragjet e lejuara. Lumi konsiderohet “i vdekur”, pa jetĂ« ujore, me pasoja qĂ« arrijnĂ« deri nĂ« Danub.

Instituti i Shëndetit Publik Batut publikoi një studim që tregon rritje të rrezikut të vdekshmërisë për të gjitha grupmoshat në Bor.

E ardhmja**

Jasna Bacilović me vajzĂ«n e saj nĂ« Krivelj, njĂ« fshat qĂ« po zhduket.

“Nuk dua tĂ« jetoj askund tjetĂ«r. Kjo Ă«shtĂ« shtĂ«pia ime,” thotĂ« ajo.

Krivelji dikur kishte 22 kafene familjare. Sot ka mbetur vetëm një.

Të larguarit: Stacioni i autobusëve në Majdanpek, i mbuluar me njoftime vdekjeje. Megjithëse Bashkia e Borit është ndër më të pasurat në Serbi, pagat mbeten të ulëta. Ka plane për zhvendosjen e komunitetit në Metovnicë, por asgjë nuk është konfirmuar.

“Ky nuk Ă«shtĂ« fundi i botĂ«s, por nga kĂ«tu mund ta shohĂ«sh,” thotĂ« Aladin Zekypy, me dy fĂ«mijĂ«t e tij, i cili jeton vetĂ«m disa dhjetĂ«ra metra nga miniera e hapur.

Marrë nga Politico/Përshtati Gazeta Si

The post Serbët po dëbohen nga shtëpitë e tyre teksa Kina merr kontrollin e një perandorie minerare
 appeared first on Gazeta Si.

Inteligjenca Artificiale po merr në kontroll të gjitha mediat!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 13:35

Jo vetĂ«m qĂ« inteligjenca artificiale po pĂ«rmbys tashmĂ« industrinĂ« e filmit, por Hollivudi Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« shembull se si kjo teknologji do tĂ« shkaktojĂ« dhimbje tĂ« mĂ«dha shoqĂ«rore dhe ekonomike, nĂ«se nuk menaxhohet me humanizĂ«m dhe kujdes. Shkrimi artistik, fotografia komerciale, radioja, muzika dhe mĂ« e kĂ«rcĂ«nueshme se tĂ« gjitha – gazetaria dhe mediat tradicionale.

Inteligjenca artificiale po vjen pĂ«r “pĂ«rmbajtjen”, qĂ« do tĂ« thotĂ« gjithçka, nga reklamat dhe romanet te filmat dhe gazetaria. Rezultati, qĂ« do tĂ« nisĂ« shumĂ« shpejt, ka gjasa tĂ« jetĂ« njĂ«kohĂ«sisht i tmerrshĂ«m, i mrekullueshĂ«m, dĂ«shpĂ«rues dhe emocionues. Nuk do tĂ« ketĂ« vetĂ«m shkatĂ«rrim krijues, por edhe shumĂ« shkatĂ«rrim tĂ« thjeshtĂ« dhe tĂ« pastĂ«r.

Duke qenĂ« se pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« jetĂ«s sime tĂ« rritur e kam kaluar duke prodhuar kĂ«rkime, gazetari dhe dokumentarĂ«, si edhe duke konsumuar romane dhe filma argĂ«tues, kam shumĂ« empati pĂ«r krijuesit. Por tre vitet e fundit kam qenĂ« investitor dhe sipĂ«rmarrĂ«s nĂ« fushĂ«n e inteligjencĂ«s artificiale, dhe kjo pĂ«rvojĂ« ka formĂ«suar mesazhin qĂ« do t’u jepja tĂ« gjithĂ«ve nĂ« gazetari, botim, muzikĂ«, reklamĂ« dhe Hollivud: nĂ«se e injoroni potencialin e kĂ«saj teknologjie, e bĂ«ni kĂ«tĂ« nĂ« rrezikun tuaj.

Së pari, shikoni perspektivën e Hollivudit. Industria e filmit dhe televizionit është tkurrur prej vitesh, për shkak të formave të reja të shpërndarjes së medias, si platformat e transmetimit online, të mundësuara nga interneti, laptopët, tabletët dhe telefonat celularë. Rënia e televizionit kabllor dhe e DVD-ve reflekton një sërë faktorësh, përfshirë transmetimin online, rritjen e përmbajtjes së krijuar nga përdoruesit, demokratizimin e krijimit përmes kamerave dhe programeve të lira, si dhe konkurrencën për vëmendjen e publikut nga YouTube, Facebook dhe TikTok.

Gjatë gjithë kësaj dekade tkurrjeje të dhimbshme, teknikat bazë të prodhimit video nuk ndryshuan shumë. Ende përdoreshin kamera reale për të filmuar njerëz dhe objekte reale. Së shpejti, megjithatë, të gjitha këto inpute të botës reale do të vjetërohen dhe do të zëvendësohen nga inteligjenca artificiale.

Pionierët e këtij realiteti të ri do të jenë, pa përjashtim, startup-et, disa prej tyre më pak se një vit të vjetra. Asnjë studio tradicionale, producent apo distributor nuk është në ballë të kinemasë apo shpërndarjes së bazuar në inteligjencë artificiale. Startup-i i parë i tillë, Runway, u themelua tetë vite më parë dhe më pas iu bashkuan Arcana, Flick, Koyal, Zingroll dhe të tjerë.

Kam folur muajt e fundit me themelues dhe drejtues të lartë të secilës prej këtyre kompanive dhe u kam bërë të gjithëve të njëjtën pyetje: sa kohë do të duhet që një person pa njohuri teknike të mund të krijojë një film artistik të plotë me inteligjencë artificiale, me personazhe dhe vlera prodhimi po aq të mira sa një film tipik hollivudian? Përgjigjet e tyre bien në një interval të ngushtë: nga një deri në tre vjet, me një mesatare rreth dy vjet. Për filma të shkurtër dhe reklama, tashmë kemi arritur aty.

HOLYWATER, njĂ« startup ukrainas i themeluar nĂ« vitin 2020, u mundĂ«son kujtdo tĂ« krijojĂ« filma tĂ« shkurtĂ«r “vertikalĂ«â€, tĂ« dizajnuar pĂ«r telefonat, duke pĂ«rdorur inteligjencĂ«n artificiale pĂ«r tĂ« gjeneruar njĂ« numĂ«r tĂ« madh tregimesh me tekst, popullariteti i tĂ« cilave udhĂ«heq mĂ« pas prodhimin filmik. TĂ« ardhurat e HOLYWATER tashmĂ« tejkalojnĂ« 100 milionĂ« dollarĂ« dhe po dyfishohen çdo vit. Po ashtu, Ëide Ëorlds, i themeluar nĂ« vitin 2024, u lejon fansave tĂ« krijojnĂ« filma tĂ« shkurtĂ«r duke u bazuar nĂ« universet e tyre tĂ« preferuara tĂ« fan-fiction.

Industria globale e reklamave digjitale, me vlerë 600 miliardë dollarë, është e radhës. Startup-i kryesor në reklamat me inteligjencë artificiale, Higgsfield, u themelua vetëm në vitin 2023, por biznesi i tij ka shpërthyer, me të ardhura që dyfishohen çdo muaj dhe me projeksion për të kaluar 1 miliard dollarë këtë vit.

PĂ«r seri dhe filma mĂ« tĂ« gjatĂ« e mĂ« kompleksĂ«, teknologjia ende nuk Ă«shtĂ« plotĂ«sisht gati, por po pĂ«rparon me shpejtĂ«si. Brenda njĂ« dekade, aktorĂ«t njerĂ«zorĂ« do tĂ« bĂ«hen artefakte historike, po ashtu edhe operatorĂ«t e kamerave, kaskaderĂ«t, drejtorĂ«t artistikĂ«, dizajnerĂ«t e kostumeve, producentĂ«t e linjĂ«s dhe skautĂ«t e lokacioneve. NdĂ«rkohĂ« qĂ« disa studio po pĂ«rdorin nĂ« heshtje shumĂ« inteligjencĂ« artificiale, shumica e Hollivudit po pĂ«rgatitet pĂ«r kĂ«tĂ« cunam duke bĂ«rë  pothuajse asgjĂ«.

Nga ana tjetër, sindikatat që përfaqësojnë aktorët, skenaristët dhe profesionet e tjera janë të tmerruara dhe kanë reaguar duke kundërshtuar verbërisht çdo përdorim të inteligjencës artificiale, gjë që në rastin më të mirë është e kotë. Megjithatë, frika e tyre është e justifikuar. Teknologjia po avancon aq shpejt, sa kalimi nga prodhimi fizik në atë të bazuar në inteligjencë artificiale ka gjasa të jetë brutal dhe i shkurtër, duke shkatërruar mijëra karriera dhe kompani pothuajse brenda natës.

Hollivudi është vetëm një shembull i mënyrës se si revolucioni i inteligjencës artificiale do të shkaktojë dhimbje të mëdha shoqërore, nëse nuk menaxhohet me kujdes dhe humanizëm. Të njëjtat gjëra mund të thuhen për letërsinë artistike, fotografinë komerciale, radion dhe, mbi të gjitha, muzikën, ku shumë startup-e të reja po u mundësojnë njerëzve pa njohuri muzikore të krijojnë këngë.

Megjithëse disa prej këtyre kompanive janë paditur për shkelje të pronësisë intelektuale dhe kanë arritur marrëveshje me shtëpitë e mëdha diskografike, asnjë kompani tradicionale e muzikës nuk është në ballë të inteligjencës artificiale, përveçse nëpërmjet padive gjyqësore.

Dita pas së nesërmes

Pra, revolucioni i inteligjencës artificiale po vjen në art, dhe shkatërrimi i industrive tradicionale do të jetë i tmerrshëm. Ajo që do të vijë më pas, megjithatë, është një pyetje shumë më e ndërlikuar.

Personalisht, si njĂ« ish dhe i ardhshĂ«m kineast, jam i emocionuar nga kinemaja me inteligjencĂ« artificiale. Do tĂ« doja tĂ« shkruaja trajtime dhe skenarĂ«, t’ia jepja ato “studios” sime me inteligjencĂ« artificiale, tĂ« merrja njĂ« version fillestar tĂ« mirĂ« dhe pastaj ta pĂ«rpunoja vazhdimisht me ndihmĂ«n e inteligjencĂ«s artificiale derisa tĂ« arrija saktĂ«sisht filmin qĂ« dua tĂ« realizoj, me çdo personazh, ambient, lĂ«vizje, rresht dialogu dhe kĂ«nd kamere perfekt. Nuk do tĂ« kishte nevojĂ« tĂ« lypja financime, tĂ« punĂ«soja tĂ« dashurĂ«n e producentit, tĂ« duroja njĂ« yll filmi me ego tĂ« shfrenuar apo tĂ« shqetĂ«sohesha nĂ«se dikush nĂ« sheshxhirim kishte futur municione tĂ« vĂ«rteta.

MegjithatĂ«, ekziston njĂ« nevojĂ« urgjente pĂ«r ligje, sisteme dhe institucione tĂ« reja pĂ«r tĂ« mbrojtur pronĂ«n intelektuale dhe krijuesit e saj. Çështja mĂ« e diskutuar Ă«shtĂ« nevoja shumĂ« reale pĂ«r tĂ« kompensuar krijuesit tradicionalĂ«, puna e mĂ«parshme e tĂ« cilĂ«ve pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« trajnuar modelet e inteligjencĂ«s artificiale. Por ekziston gjithashtu nevoja pĂ«r tĂ« mbrojtur krijuesit dhe krijimet e bazuara nĂ« inteligjencĂ« artificiale.

Ideja se arti i krijuar nga inteligjenca artificiale nuk mund ose nuk duhet të mbrohet është e gabuar. Kur artistët njerëzorë përdorin inteligjencën artificiale për të krijuar vepra të reja, ata meritojnë mbrojtje po aq sa artistët që përdorin mjete tradicionale.

Në fakt, pres që inteligjenca artificiale të krijojë kushtet për zhanre të reja madhore dhe artistë gjenialë. Për një shembull të asaj që dua të them, shikoni Festivalin e Filmit me Inteligjencë Artificiale Runway, veçanërisht fituesin e çmimit të madh, Total Pixel Space. Punë të tilla tregojnë pse e mirëpres epokën e inteligjencës artificiale në krijimin artistik, edhe pse e pranoj se ky revolucion do të ketë pasoja të rënda.

ShumĂ« njerĂ«z tĂ« mirĂ«, qindra mijĂ«ra, ndoshta miliona, do tĂ« mbeten pa punĂ« pa paralajmĂ«rim. Do tĂ« ketĂ« gjithashtu oqeane pĂ«rmbajtjeje tĂ« dobĂ«t tĂ« krijuar nga inteligjenca artificiale – fjalĂ« pĂ«r fjalĂ« miliona romane, kĂ«ngĂ« dhe filma tĂ« rinj çdo vit – duke e bĂ«rĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« qĂ« artistĂ«t e rinj tĂ« talentuar tĂ« bien nĂ« sy. Dhe, sigurisht, do tĂ« ketĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« dashura artificiale dhe pornografi artificiale, si dhe krijime tĂ« tmerrshme qĂ« variojnĂ« nga ringjallja e nazistĂ«ve deri te pĂ«rshkrime tĂ« abuzimit me fĂ«mijĂ«.

Jeta e një iluzioni

Më frikësuese për mua, megjithatë, është ajo që po ndodh me botën e jofiksionit, lajmet, burimet e informacionit dhe shërbimet referuese. Këtu tashmë po shohim fshirjen e kufijve, deri në pikën e padallueshmërisë, midis faktit dhe trillimit. Ndërsa epoka e inteligjencës artificiale në art më emocionon më shumë sesa më shqetëson, balanca është e ndryshme në fushën e së vërtetës dhe realitetit. Sa ka për të festuar, po aq jam i tmerruar nga ajo që inteligjenca artificiale mund të sjellë.

Gazetaria, ashtu si Hollivudi, tashmë është tkurrur. Interneti i detyroi gazetat e përditshme, revistat javore, radion dhe televizionin informativ të futeshin të gjitha në të njëjtin treg; shkatërroi të ardhurat nga reklamat e vogla, nga të cilat gazetat vareshin; dhe nxiti mijëra hyrje të reja me cilësi të ulët. Burimet e lajmit mbi të cilat shumica e njerëzve mbështeteshin më parë, revista si Time dhe Newsweek, si dhe lajmet televizive të rrjeteve, u shkatërruan, ndërsa mediat sociale, YouTube dhe agregatorët morën kontrollin, duke ofruar përmbledhje që ishin pak më pak se shkelje e të drejtës së autorit,  kur ishin të vërteta. Mashtrimi dhe gënjeshtra u përhapën dhe cilësia e informacionit të konsumuar nga publiku i gjerë ra ndjeshëm.

Pas disa pĂ«rvojave pranĂ« vdekjes, njĂ« numĂ«r i vogĂ«l organizatash tĂ« lajmit me cilĂ«si tĂ« lartĂ« nĂ« gjuhĂ«n angleze dolĂ«n edhe mĂ« tĂ« forta dhe me audienca globale mĂ« tĂ« mĂ«dha se mĂ« parĂ«: New York Times, Financial Times, Guardian, Bloomberg News, Economist, Politico, si dhe agjencitĂ« Reuters dhe AP. Por kĂ«to media arrijnĂ« vetĂ«m njĂ« pakicĂ« tĂ« vogĂ«l tĂ« popullsisĂ«. Ato janĂ« gjithashtu tĂ« shtrenjta pĂ«r t’u prodhuar dhe financat e tyre janĂ« tĂ« brishta. Inteligjenca artificiale kĂ«rcĂ«non jo vetĂ«m institucionet e mbetura tĂ« gazetarisĂ« cilĂ«sore, por mĂ« thellĂ« akoma, vetĂ« aftĂ«sinĂ« e kujtdo pĂ«r tĂ« ofruar informacion tĂ« vĂ«rtetĂ« dhe pĂ«r tĂ« mbajtur njĂ« publik tĂ« informuar tĂ« aftĂ« pĂ«r gjykim racional.

Çështja mĂ« e dukshme dhe mĂ« e diskutuar Ă«shtĂ« ajo e deepfake-ve. KĂ«to janĂ« vĂ«rtet njĂ« problem i madh, duke pasur parasysh se YouTube, Facebook, Snap, X dhe TikTok kanĂ« pak ose aspak detyrime nĂ« lidhje me tĂ« vĂ«rtetĂ«n ose saktĂ«sinĂ«. PĂ«r gjithĂ« dĂ«min qĂ« teoricienĂ« konspiracioni si Alex Jones kanĂ« shkaktuar, tĂ« paktĂ«n e dinim se po dĂ«gjonim Alex Jones-in e vĂ«rtetĂ«. SĂ« shpejti, do tĂ« jetĂ« e mundur tĂ« sintetizohen versione pothuajse tĂ« padallueshme tĂ« kujtdo dhe tĂ« pothuajse çdo ngjarjeje.

Edhe modelet mĂ« tĂ« trajnuara me kujdes tĂ« inteligjencĂ«s artificiale mund tĂ« keqpĂ«rdoren, dhe disa modele open-source nuk kanĂ« asnjĂ« kontroll. TĂ« disponueshme pĂ«r kĂ«do, ato mund tĂ« “trajtohen” pĂ«r tĂ« prodhuar pothuajse çdo lloj teksti apo videoje, nga cilĂ«si e lartĂ« dhe e verifikuar deri te shtrembĂ«rime tĂ« çmendura.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, inteligjenca artificiale ka pĂ«rmirĂ«suar ndjeshĂ«m cilĂ«sinĂ« e lajmeve dhe informacionit tĂ« disponueshĂ«m pĂ«r publikun, tĂ« paktĂ«n pĂ«r kĂ«do qĂ« Ă«shtĂ« mjaftueshĂ«m i interesuar pĂ«r t’i kĂ«rkuar. Modelet kryesore janĂ« tashmĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« mira. Halucinacionet mbeten njĂ« problem, por shumĂ« mĂ« pak se edhe njĂ« vit mĂ« parĂ«.

Modelet kanë lidhur gjithashtu marrëveshje, kryesisht sekrete, por disa publike,  me disa nga ofruesit seriozë të lajmeve. Financial Times ka një marrëveshje me OpenAI, Neë York Times ka një me Amazon, dhe AP ka marrëveshje me OpenAI dhe Google.

Tashmë, modelet e inteligjencës artificiale ofrojnë një portal të mrekullueshëm drejt dijes për më shumë se një miliard përdorues. Unë përdor Perplexity të paktën dhjetë herë në ditë dhe e kam përdorur vazhdimisht edhe për të shkruar këtë ese.

Por ekziston një anë e errët. Modelet e inteligjencës artificiale nuk krijojnë dije. Ato e mbledhin dhe e shpërndajnë dijen në mënyrë të shkëlqyer, por janë plotësisht të varura nga informacioni i krijuar nga të tjerët. Ne ende kemi nevojë për gazetari reale.

Dhe ndërsa varen prej saj, inteligjenca artificiale rrezikon ta shkatërrojë atë. Kjo është arsyeja pse ekziston rreziku real që, nëse gazetaria nuk mbrohet dhe nuk kompensohet, industria e inteligjencës artificiale do të vrasë burimin nga i cili ushqehet.

Mund tĂ« shpresojmĂ« se kjo nuk do tĂ« ndodhĂ«. Por ka gjithashtu arsye tĂ« forta pĂ«r t’u shqetĂ«suar se mund tĂ« ndodhĂ«.

Shkruar nga Charles Ferguson, investitor dhe producent, për Project Syndicate

The post Inteligjenca Artificiale po merr në kontroll të gjitha mediat! appeared first on Gazeta Si.

SHBA-Zgjedhje qĂ« demokratĂ«t mund t’i humbasin vetĂ«

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si
31 January 2026 at 11:26

Në zgjedhjet e mesmandatit, partia që nuk mban Shtëpinë e Bardhë pothuajse gjithmonë fiton terren. Kjo është veçanërisht e vërtetë kur vlerësimi i presidentit është nën 50%, çka do të thotë se republikanët duhet të jenë të shqetësuar. Miratimi i Donald Trump është 42.7% sipas mesatares së RealClearPolitics. Besimi i konsumatorëve po bie. Dhe gabimet e rënda në Minneapolis e kanë dëmtuar atë dhe partinë e tij.

MegjithatĂ«, tĂ« gjitha kĂ«to nuk garantojnĂ« njĂ« fitore tĂ« madhe pĂ«r demokratĂ«t nĂ« nĂ«ntor. Ka ende kohĂ« — mĂ« shumĂ« se nĂ«ntĂ« muaj — qĂ« fati i republikanĂ«ve tĂ« pĂ«rmirĂ«sohet. MĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, demokratĂ«t kanĂ« problemet e tyre.

Shumë prej tyre mendojnë se mjafton të sulmojnë Trump-in për çdo veprim dhe fjalë. Nuk mjafton. Sulmet duhet të lidhen me një axhendë demokrate që adreson çështjet që amerikanët mendojnë se ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e tyre. Sulmimi i verbër i Trump-it çdo ditë i lejon presidentit të zgjedhë fushën e betejës. Demokratët duhet të kenë një plan që u lejon ta sulmojnë atë në terren më të favorshëm për ta.

Nuk ndihmon as fakti që shumë demokratë po bërtasin për shkarkimin (impeachment) e Trump-it. Republikanët e tepruan kur shkarkuan Bill Clinton-in në 1998, dhe demokratët nuk përfituan asgjë kur e shkarkuan Trump-in dy herë në mandatin e tij të parë. Votuesit e lëkundur e dinë se dy të tretat e Senatit nuk do të votojnë për shkarkim sot. Prandaj, thirrjet për largimin e Trump-it duken thjesht si politikë partiake.

Koha e harxhuar për impeachment është kohë e humbur për të diskutuar çfarë lëviz votuesit e pavendosur. Të pavarurit duan të dinë si do ta përmirësonin demokratët ekonominë dhe pse pagat e tyre nuk kanë ndjekur rritjen e çmimeve. Ata janë të shqetësuar për inteligjencën artificiale, tarifat dhe konfliktet tregtare. E shohin botën si të rrezikshme dhe të paqëndrueshme. Dhe janë skeptikë, sepse ia atribuojnë një pjesë të madhe të problemeve ekonomike Joe Biden-it. Pa një axhendë demokrate, shumë prej tyre nuk do të binden se demokratët do të qeverisnin më mirë.

Për të maksimizuar fitoret, axhenda e demokratëve duhet të afrohet më shumë me qendrën dhe të largohet nga ekstremi i majtë. Fitorja e Zohran Mamdanit si kryetar bashkie i Nju Jorkut ka tërhequr vëmendjen e aktivistëve të partisë. Ajo do të inkurajojë kandidatë të ngjashëm në primare. Ai dhe eksperimentet e tij socialiste do të tërheqin vëmendje kombëtare këtë vit. Kjo nuk do të ndihmojë në nëntor. Vizioni i tij është jopopullor jashtë disa zonave thellësisht blu.

Të thuash të drejtën, nuk është shumë popullor as në vetë Nju Jorkun. Atje, 65% e votuesve janë demokratë të regjistruar dhe 11% republikanë. Mamdani fitoi vetëm 50.8% të votave.

Sa më shumë kandidatë të majtë të fitojnë në primare, aq më shumë demokratët kudo do të duhet të shpjegojnë ku qëndrojnë ndaj ideve më kontroverse të së majtës. Beteja brenda Partisë Demokrate është vendimtare. Të luash vetëm në mbrojtje nuk fiton zgjedhje.

As thirrjet pĂ«r shfuqizimin e ICE (AgjencisĂ« sĂ« Emigracionit dhe Doganave) nuk ndihmojnĂ«. Kjo thirrje mund tĂ« jetĂ« po aq e dĂ«mshme pĂ«r demokratĂ«t sa “defund the police”. Ajo forcon idenĂ« se demokratĂ«t mbĂ«shtesin kufij tĂ« hapur dhe mbrojtjen e emigrantĂ«ve tĂ« paligjshĂ«m tĂ« dhunshĂ«m. MĂ« mirĂ« tĂ« dĂ«nohen veprime tĂ« veçanta tĂ« ICE dhe tĂ« kĂ«rkohen reforma tĂ« thella, sesa tĂ« duken sĂ«rish tĂ« butĂ« ndaj krimit dhe emigracionit tĂ« paligjshĂ«m.

DemokratĂ«t kanĂ« bĂ«rĂ« gjithashtu njĂ« gabim tĂ« madh duke mbrojtur pjesĂ«marrjen e burrave nĂ« sportet e grave dhe pĂ«rdorimin e tualeteve tĂ« grave. ShumĂ« votues tĂ« pavendosur shqetĂ«sohen kur demokratĂ«t nuk mund tĂ« pĂ«rkufizojnĂ« fjalĂ«n “grua” ose tĂ« pranojnĂ« se burrat nuk mund tĂ« lindin. KĂ«ta demokratĂ« duken tĂ« çuditshĂ«m.

NjĂ« tjetĂ«r shenjĂ« shqetĂ«suese pĂ«r demokratĂ«t: votuesit u besojnĂ« mĂ« shumĂ« republikanĂ«ve nĂ« Kongres pĂ«r çështje kyçe. NjĂ« sondazh i Wall Street Journal kĂ«tĂ« muaj tregoi se votuesit mendojnĂ« se republikanĂ«t janĂ« “mĂ« tĂ« aftĂ«â€ pĂ«r ekonominĂ« me 38% kundrejt 32% pĂ«r demokratĂ«t. PĂ«r inflacionin, po tĂ« njĂ«jtat shifra. PĂ«r emigracionin, 44% republikanĂ« kundrejt 33% demokratĂ«. PĂ«r politikĂ«n e jashtme, 38% republikanĂ« dhe 33% demokratĂ«.

Së fundi, demokratët përballen me një problem strukturor. Ata kanë më pak objektiva të lehtë këtë vit. Zakonisht, presidentët sjellin me vete kandidatë të partisë së tyre në zona të lëkundura. Jo Trump-i. Republikanët humbën dy vende në Dhomën e Përfaqësuesve në 2024.

Demokratët duhet të bëjnë atë që nuk e kanë bërë kurrë gjatë epokës Trump: të theksojnë një axhendë qeverisëse në vend të denoncimeve të ashpra ndaj presidentit. Të flasin më pak për të dhe më shumë për nevojat e amerikanëve të zakonshëm. Të qëndrojnë larg ekstremit të majtë. Të tregojnë sens të përbashkët. Nuk duhet të jetë e vështirë, por është. Prandaj demokratët janë ende në vështirësi. Wash

*Karl Rove, ish-këshilltar i lartë i Presidentit George W. Bush/Burimi: Wahsington Post

The post SHBA-Zgjedhje qĂ« demokratĂ«t mund t’i humbasin vetĂ« appeared first on Gazeta Si.

Pse përgjigjja e Iranit ndaj një sulmi amerikan mund të jetë e ndryshme këtë herë

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
30 January 2026 at 12:52

Nga Gazeta ‘Si’- MbĂ«rritja e grupit goditĂ«s tĂ« aeroplanmbajtĂ«ses USS Abraham Lincoln nĂ« zonĂ«n e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« sĂ« KomandĂ«s Qendrore tĂ« SHBA-sĂ«, pranĂ« ujĂ«rave iraniane, ka rritur ndjesinĂ« se njĂ« pĂ«rballje mĂ« e gjerĂ« mund tĂ« jetĂ« duke marrĂ« formĂ«.

Ky dislokim nënvizon sa afër mund të jenë tashmë Uashingtoni dhe Teherani një përballjeje të drejtpërdrejtë, më afër se në çdo moment të viteve të fundit.

Udhëheqësit iranianë gjenden të shtrënguar mes një lëvizjeje proteste që po kërkon gjithnjë e më hapur rrëzimin e vetë regjimit dhe një presidenti amerikan që i ka mbajtur qëllimet e tij qëllimisht të paqarta, duke ushqyer ankth jo vetëm në Teheran, por në gjithë një rajon tashmë të paqëndrueshëm.

Përgjigjja e Iranit ndaj një goditjeje të mundshme ushtarake amerikane mund të mos ndjekë modelin e njohur dhe të llogaritur me kujdes që është parë në përballjet e mëparshme me Uashingtonin.

Një grup sulmues detar i udhëhequr nga USS Abraham Lincoln ka mbërritur në Lindjen e Mesme, thonë raportet.

Kërcënimet e fundit të Presidentit Donald Trump, të bëra në kontekstin e shtypjes së dhunshme të trazirave të brendshme në Iran, vijnë në një moment tensioni të jashtëzakonshëm të brendshëm për Republikën Islamike. Si rezultat, çdo sulm amerikan tani mbart një rrezik dukshëm më të lartë për përshkallëzim të shpejtë, si në rajon ashtu edhe brenda Iranit.

Në vitet e fundit, Teherani ka treguar prirje për hakmarrje të vonuar dhe të kufizuar.

Pas sulmeve amerikane ndaj objekteve bĂ«rthamore iraniane mĂ« 21–22 qershor 2025, Irani u pĂ«rgjigj tĂ« nesĂ«rmen me njĂ« sulm me raketa ndaj bazĂ«s ajrore Al Udeid nĂ« Katar, e operuar nga SHBA-tĂ«.

Sipas Presidentit Trump, Irani kishte dhënë paralajmërim paraprak për sulmin, duke u mundësuar mbrojtjeve ajrore të kapnin shumicën e raketave. Nuk pati viktima. Shkëmbimi u interpretua gjerësisht si një përpjekje e qëllimshme e Iranit për të treguar vendosmëri duke shmangur një luftë më të gjerë.

Një model i ngjashëm u pa edhe në janar 2020, gjatë presidencës së parë të Trump. Pas vrasjes nga SHBA e komandantit të Forcës Quds, Qassem Soleimani, pranë aeroportit të Bagdadit më 3 janar, Irani u kundërpërgjigj pesë ditë më vonë duke lëshuar raketa ndaj bazës amerikane Ain al-Asad në Irak.

Edhe atëherë u dha paralajmërim paraprak. Megjithëse nuk pati të vrarë nga personeli amerikan, dhjetëra raportuan më vonë dëmtime traumatike të trurit. Episodi përforcoi perceptimin se Teherani kërkonte ta menaxhonte përshkallëzimin dhe jo ta provokonte atë.

Megjithatë, momenti aktual është dukshëm ndryshe.

Irani po del nga një nga valët më serioze të trazirave të brendshme që nga themelimi i Republikës Islamike në vitin 1979.

Protestat që shpërthyen në fund të dhjetorit dhe fillim të janarit u përballën me një shtypje të ashpër dhe të dhunshme. Organizatat e të drejtave të njeriut dhe punonjës mjekësorë brenda vendit raportojnë se disa mijëra persona janë vrarë, ndërsa shumë të tjerë janë plagosur ose ndaluar.

Numrat e saktë nuk mund të verifikohen për shkak të mungesës së aksesit dhe një ndërprerjeje të internetit që ka vazhduar për më shumë se dy javë.

Autoritetet iraniane nuk kanĂ« pranuar pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«r vdekjet, duke fajĂ«suar ato qĂ« i quajnĂ« “grupe terroriste” dhe duke akuzuar Izraelin pĂ«r nxitjen e trazirave.

Ky narrativ Ă«shtĂ« pĂ«rsĂ«ritur edhe nĂ« nivelet mĂ« tĂ« larta tĂ« shtetit. Sekretari i KĂ«shillit tĂ« LartĂ« tĂ« SigurisĂ« KombĂ«tare tĂ« Iranit tha sĂ« fundmi se protestat duhen parĂ« si vazhdim i luftĂ«s 12-ditore tĂ« verĂ«s sĂ« kaluar me Izraelin — njĂ« kornizĂ« qĂ« jep ide mbi qasjen e autoriteteve tĂ« fokusuar te siguria dhe qĂ« mund tĂ« jetĂ« pĂ«rdorur si justifikim pĂ«r shkallĂ«n dhe intensitetin e goditjes.

Edhe pse përmasat e protestave në rrugë janë zvogëluar, ato nuk kanë përfunduar. Pakënaqësitë mbeten të pazgjidhura dhe ndarja mes pjesëve të mëdha të shoqërisë dhe sistemit qeverisës rrallëherë është dukur kaq e thellë.

Më 8 dhe 9 janar, forcat e sigurisë thuhet se humbën kontrollin e disa pjesëve të qyteteve dhe lagjeve në qytete të mëdha, përpara se ta rimerrnin autoritetin përmes force dërrmuese.

Kjo humbje e shkurtër kontrolli duket se i ka tronditur thellë autoritetet. Qetësia që pasoi u imponua, jo u negociua, duke e lënë situatën shumë të ndezur.

Retorikë e papajtueshme

Në këtë sfond, natyra e çdo goditjeje amerikane bëhet vendimtare.

NjĂ« sulm i kufizuar mund t’i lejojĂ« Uashingtonit tĂ« pretendojĂ« sukses ushtarak duke shmangur njĂ« luftĂ« tĂ« menjĂ«hershme rajonale, por mund t’u japĂ« gjithashtu autoriteteve iraniane njĂ« pretekst pĂ«r njĂ« valĂ« tjetĂ«r represioni tĂ« brendshĂ«m.

Një skenar i tillë rrezikon goditje të reja, arrestime masive dhe një valë të re dënimesh të ashpra, përfshirë dënime me vdekje, ndaj protestuesve tashmë të ndaluar.

Në anën tjetër, një fushatë më e gjerë amerikane që do ta dobësonte ndjeshëm ose paralizonte shtetin iranian mund ta shtynte vendin drejt kaosit.

SHBA-të sulmuan centralet bërthamore iraniane gjatë luftës së Iranit me Izraelin në qershor 2025.

Shembja e papritur e autoritetit qendror nĂ« njĂ« vend me mbi 90 milionĂ« banorĂ« vĂ«shtirĂ« se do tĂ« sillte njĂ« tranzicion tĂ« pastĂ«r apo tĂ« shpejtĂ«. PĂ«rkundrazi, mund tĂ« shkaktonte paqĂ«ndrueshmĂ«ri tĂ« zgjatur, dhunĂ« fraksionesh dhe pasoja zinxhir nĂ« rajon, me efekte qĂ« mund tĂ« duan vite pĂ«r t’u pĂ«rmbajtur.

Këto rreziqe ndihmojnë në shpjegimin e retorikës gjithnjë e më të ashpër nga Teherani.

KomandantĂ« tĂ« lartĂ« si nĂ« GardĂ«n Revolucionare Islamike ashtu edhe nĂ« forcat e rregullta tĂ« armatosura, sĂ« bashku me zyrtarĂ« tĂ« lartĂ« politikĂ«, kanĂ« paralajmĂ«ruar se çdo sulm amerikan — pavarĂ«sisht shkallĂ«s — do tĂ« trajtohej si akt lufte.

Deklarata tĂ« tilla kanĂ« shqetĂ«suar fqinjĂ«t e Iranit, veçanĂ«risht shtetet e Gjirit qĂ« strehojnĂ« forca amerikane. NjĂ« reagim i shpejtĂ« iranian do t’i vinte ato vende dhe Izraelin nĂ« rrezik tĂ« menjĂ«hershĂ«m, pavarĂ«sisht pĂ«rfshirjes sĂ« tyre direkte, duke rritur mundĂ«sinĂ« e pĂ«rhapjes sĂ« konfliktit pĂ«rtej Iranit dhe SHBA-ve.

Edhe Uashingtoni pĂ«rballet me kufizime. Trump ka paralajmĂ«ruar vazhdimisht autoritetet iraniane kundĂ«r pĂ«rdorimit tĂ« dhunĂ«s ndaj protestuesve dhe, nĂ« kulmin e trazirave, u tha iranianĂ«ve se “ndihma po vjen”. KĂ«to komente u pĂ«rhapĂ«n gjerĂ«sisht brenda Iranit dhe ngritĂ«n pritshmĂ«ri te protestuesit.

Të dyja palët janë të vetëdijshme për panoramën më të gjerë strategjike.

Trump e di se Irani është ushtarakisht më i dobët se përpara luftës 12-ditore të verës së kaluar, ndërsa Teherani është i vetëdijshëm se ai ka pak oreks për një konflikt të plotë dhe të zgjatur.

Kjo vetëdije e ndërsjellë mund të ofrojë njëfarë sigurie, por mund të krijojë edhe keqkuptime të rrezikshme, me secilën palë që mund të mbivlerësojë avantazhin e vet ose të keqinterpretojë qëllimet e kundërshtarit.

Për Trump, gjetja e ekuilibrit është thelbësore. Ai ka nevojë për një rezultat që mund ta paraqesë si fitore, pa e shtyrë Iranin as drejt një cikli të ri represioni dhe as drejt kaosit.

Për udhëheqësit iranianë, rreziku qëndron te koha dhe perceptimi. Modeli i mëparshëm i hakmarrjes së vonuar dhe simbolike mund të mos mjaftojë më nëse besojnë se shpejtësia është thelbësore për të rivendosur frenimin jashtë dhe kontrollin brenda vendit të tronditur nga trazirat e fundit.

Megjithatë, një reagim i shpejtë do të rriste ndjeshëm rrezikun e gabimeve në llogaritje, duke tërhequr aktorë rajonalë në një konflikt që pak kush mund ta përballojë.

Me tĂ« dyja palĂ«t nĂ«n presion tĂ« madh dhe me pak hapĂ«sirĂ« manovrimi, loja e gjatĂ« e balancimit nĂ« prag pĂ«rplasjeje mund tĂ« jetĂ« duke iu afruar momentit tĂ« saj mĂ« tĂ« rrezikshĂ«m — njĂ« moment ku kostoja e gabimit nuk do tĂ« paguhej vetĂ«m nga qeveritĂ«, por nga miliona iranianĂ« tĂ« zakonshĂ«m dhe nga i gjithĂ« rajoni pĂ«rreth.

Burimi: BBC/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Pse përgjigjja e Iranit ndaj një sulmi amerikan mund të jetë e ndryshme këtë herë appeared first on Gazeta Si.

Kancelari i Gjermanisë: Hyrja e Ukrainës në BE vitin e ardhshëm është e pamundur

✇Abc News
By: Nijazi Mema
29 January 2026 at 15:40

Kancelari i Gjermanisë,  Friedrich Mertz tha se nuk e sheh mundësinë e një anëtarësimi të shpejtë të Ukrainës në Bashkimin Evropian.

“AnĂ«tarĂ«simi mĂ« 1 janar 2027 Ă«shtĂ« jashtĂ« diskutimit. ËshtĂ« e pamundur”, tha Mertz, i cili Ă«shtĂ« gjithashtu kreu i Bashkimit Kristian Demokrat (CDU), pas konsultimit me zyrtarĂ«t e lartĂ« tĂ« koalicionit Partia Social Demokratike (SPD) nĂ« Berlin, raporton Tag24.

Mertz tha se çdo vend që dëshiron të anëtarësohet në BE duhet së pari të përmbushë të ashtuquajturat kritere të Kopenhagenit, një proces që zakonisht zgjat disa vjet./abcnews.al

A jemi afër një sulmi amerikan në Iran? Cilët janë skenarët e mundshëm

✇Gazeta Si
By: erion.abule
29 January 2026 at 13:14

Gazeta Si – “Armada e mrekullueshme amerikane” – siç e quan Donald Trump – Ă«shtĂ« rreshtuar, duke pritur urdhrin pĂ«r tĂ« sulmuar.

Teherani pĂ«rgjigjet me njĂ« “jemi gati”. KĂ«to deklarata tĂ« forta fshehin shumĂ« pasiguri. ËshtĂ« relativisht e lehtĂ« tĂ« nisĂ«sh njĂ« operacion, por e vĂ«shtirĂ« ta mbyllĂ«sh atĂ« nĂ«se nuk ke njĂ« zgjidhje konkrete. AtĂ«herĂ«, nis shqyrtimi i skenarĂ«ve tĂ« mundshĂ«m.

Skenari i VenezuelĂ«s – SHBA-tĂ« po nisin njĂ« manovĂ«r tĂ« ngadaltĂ«, me presion diplomatik dhe ndoshta veprime kundĂ«r cisternave tĂ« naftĂ«s.

Vetëm në një fazë të dytë mund të lëshohet një goditje më serioze. Kishte gjithashtu një Armadë në Karaibe, por kaluan muaj para se Nicolas Maduro të kapej.

MegjithatĂ«, Ă«shtĂ« e qartĂ« se dy krizat nuk janĂ« tĂ« krahasueshme. NdĂ«rkohĂ«, Pentagoni ka dĂ«rguar aeroplanmbajtĂ«sen “Lincoln” dhe anije tĂ« pajisura me raketa lundrimi, ka zhvendosur avionĂ« lufttarakĂ« F-15 nga Europa nĂ« Jordani, ka rritur numrin e baterive tĂ« sa antiraketĂ« (me pritshmĂ«ri tĂ« mĂ«tejshme), ka transportuar pajisje tĂ« reja nga ajri dhe ka avionĂ« nĂ« zonĂ«, nĂ« gjendje pĂ«r tĂ« bllokuar elektronikisht rrjetet e armikut dhe furnizimet me karburant tĂ« nevojshme pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur bombarduesit e famshĂ«m, B-52 ose B-2. Mbi 40,000 personel ushtarak ndĂ«rkohĂ« janĂ« nĂ« dispozicion.

Sulme tĂ« kufizuara – Pentagoni synon tĂ« godasĂ« pikat komanduese tĂ« Pasdaran-Ă«ve ose Basij, vendet e raketave dhe qendrat e komandĂ«s: njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«shkuar kundĂ«r-reagimin e regjimit.

Sulme tĂ« kufizuara. Por iranianĂ«t e bĂ«nĂ« tĂ« qartĂ« menjĂ«herĂ«: “PĂ«r ne, ky Ă«shtĂ« njĂ« akt pĂ«rshkallĂ«zimi; do tĂ« pĂ«rgjigjemi masivisht dhe pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«â€.

OfensivĂ« e gjerĂ« – Nis njĂ« “fushatĂ«â€ e vĂ«rtetĂ« dhe e zgjatur, me pĂ«rdorimin e raketave lundruese dhe bombarduesve strategjikĂ«.

Një rrugë komplekse dhe e kushtueshme që i fut Shtetet e Bashkuara në një krizë të mbushur me pasiguri.

Por ka disa pasiguri: 1) Aleatët arabë kundërshtojnë çdo iniciativë ushtarake dhe kanë deklaruar se nuk do të lejojnë përdorimin e bazave të tyre, qendra kyçe për përpjekjet logjistike të SHBA-së.

2) Një segment i elektoratit të MAGA-s, nuk mbështet sipërmarrje të reja larg kufijve kombëtarë. Për mbështetësit e presidentit, fronti i vërtetë është në Mineapolis.

Ndryshimi i regjimit – ShtĂ«pia e BardhĂ« do tĂ« donte ndryshimin e regjimit. Edhe kĂ«tu, janĂ« formuluar variablat e shkaktuara nga njĂ« shtytje ushtarake.

Një kalim në demokraci të plotë, edhe pse nuk ka opozitë të organizuar dhe protestat janë shtypur me dhunë.

NjĂ« transformim i vetĂ« regjimit, me figura “tĂ« moderuara” – njĂ« koncept i paqartĂ« – qĂ« zĂ«vendĂ«sojnĂ« linjat e ashpra.

Një skenar tjetër, do të ishte një grusht shteti, me rrëzimin e ajatollahëve. Pika kthese të favorizuara nga dobësia aktuale e Republikës Islamike, nga një revoltë e re dhe nga vullneti për të mbijetuar i një pjese të sistemit.

ShumĂ« analistĂ« kundĂ«rshtojnĂ« me njĂ« sĂ«rĂ« argumentesh, tĂ« gjitha tĂ« vlefshme. Nuk ka trillime. ËshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohet qĂ« njerĂ«zit tĂ« dalin nĂ« rrugĂ«, ndĂ«rsa bombat bien si shi dhe autoritetet do tĂ« shfrytĂ«zojnĂ« momentin pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur metoda edhe mĂ« brutale.

Deri më tani, nuk janë vërejtur përçarje brenda aparatit; mullahët dhe zyrtarët po ndërtojnë një mur kundër armikut të jashtëm.

Vetë Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio i tha Kongresit dje se askush nuk e di se çfarë do të ndodhë më pas.

Ndërsa ekziston një dëshirë për të ndihmuar opozitën, ekziston gjithashtu një frikë e qartë nga kaosi në një vend me tendenca shpërbërëse.

Nuk është rastësi që Turqia, e përfshirë shumë në ndërmjetësim, po shqyrton krijimin e një zone tampon përgjatë kufirit.

Reprezalje – IranianĂ«t kanĂ« mjetet pĂ«r tĂ« nisur njĂ« reprezalje. LĂ«vizje tĂ« mundshme janĂ« marrĂ« nĂ« konsideratĂ« nĂ« javĂ«t e fundit.

Sulme me raketa ndaj instalimeve amerikane në rajon, bllokada e Ngushticës së Hormuzit (duke përdorur mina), terrorizmi, ndërhyrja nga milicitë aleate (Libani, Iraku), një rifillim i pritave nga Huthët e Jemenit ndaj anijeve të Detit të Kuq dhe përfshirja izraelite.

Një hakmarrje, ku ndikimi i vërtetë ka rëndësi vetëm deri në një masë të caktuar, por do të ishin veprime të mjaftueshme për të rritur paqëndrueshmërinë dhe për të shkaktuar dëme ekonomike.

Dialogu – TĂ« dyja palĂ«t nuk e kanĂ« pĂ«rjashtuar mundĂ«sinĂ« e negociatave, por kjo Ă«shtĂ« ngushtuar nga kufizimet e tyre pĂ«rkatĂ«se.

Shtetet e Bashkuara kanë vendosur tre kushte: kufizime në arsenalin e tyre të raketave (rrezja e veprimit, numri); ndalimin e pasurimit të uraniumit dhe transferimin e materialeve të grumbulluara; dhe fundin e ndihmës për lëvizjet miqësore.

“Ne nuk negociojmĂ« nĂ«n kĂ«rcĂ«nim”, ishte reagimi i Teheranit. Duket e pamundur qĂ« Republika Islamike tĂ« heqĂ« dorĂ« nga mburoja e saj: ndoshta mund tĂ« lĂ«shojĂ« diçka nĂ« marrĂ«dhĂ«niet e saj me militantĂ«t.

Ditët e fundit, ka pasur kontakte përmes ndërmjetësve arabë, përpjekje diskrete dhe të vazhdueshme, por pa përparim të dukshëm.

Sipas “New York Times“, ministri i JashtĂ«m iranian, Abbas Araghchi ka mundĂ«si tĂ« kufizuara veprimi, sepse regjimi ka vendosur kufij dhe vija Ă«shtĂ« ajo e rezistencĂ«s.

Burimi: “Corriere della Sera”; PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post A jemi afër një sulmi amerikan në Iran? Cilët janë skenarët e mundshëm appeared first on Gazeta Si.

Sondazhi/ Votuesit e Trump pro ndërhyrjeve ushtarake në shumë vende, spikat Irani

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
29 January 2026 at 10:43

Nga Gazeta ‘Si’- Baza MAGA e presidentit Donald Trump, e njohur pĂ«r kundĂ«rshtimin tradicional ndaj pĂ«rfshirjes sĂ« SHBA-sĂ« nĂ« luftĂ«ra tĂ« huaja, duket se po mbĂ«shtet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« pĂ«rdorimin agresiv tĂ« forcĂ«s ushtarake jashtĂ« vendit nga administrata dhe do tĂ« ishte nĂ« masĂ« tĂ« madhe pro edhe pĂ«r veprime tĂ« tjera tĂ« ngjashme.

Një sondazh i ri i POLITICO tregon se 65 për qind e votuesve të Trump mbështesin që Shtetet e Bashkuara të ndërmarrin veprime ushtarake kundër të paktën njërit prej disa vendeve të përmendura si objektiva të mundshëm, mes tyre Irani, Groenlanda, Kuba, Kolumbia, Kina dhe Meksika.

Mes këtyre vendeve spikat Irani.

Rreth 50 pĂ«r qind e votuesve tĂ« Trump mbĂ«shtesin ndĂ«rhyrjen ushtarake nĂ« kĂ«tĂ« shtet, pĂ«rqindja mĂ« e lartĂ« krahasuar me çdo objektiv tjetĂ«r tĂ« huaj. Kjo shifĂ«r rritet nĂ« 61 pĂ«r qind tek tĂ« anketuarit qĂ« e pĂ«rshkruajnĂ« veten si republikanĂ« “MAGA”.

TĂ« dhĂ«nat e sondazhit ofrojnĂ« njĂ« panoramĂ« tĂ« qartĂ« tĂ« njĂ« lĂ«vizjeje politike qĂ« po pĂ«rshtat parimin “America First” me pĂ«rdorimin e zgjeruar tĂ« fuqisĂ« ushtarake amerikane nga Trump, duke pĂ«rfshirĂ« operacione tĂ« tilla si kapja e liderit tĂ« VenezuelĂ«s apo bombardimet ndaj objekteve bĂ«rthamore iraniane.

PĂ«rqindja e votuesve tĂ« Trump 2024 qĂ« thonĂ« se “SHBA duhet tĂ« ndĂ«rmarrĂ« veprim ushtarak nĂ«â€Šâ€

KĂ«rcĂ«nimet e fundit tĂ« Trump ndaj Teheranit e theksojnĂ« edhe mĂ« shumĂ« kĂ«tĂ« zhvendosje brenda PartisĂ« Republikane. Presidenti deklaroi nĂ« rrjetin e tij Truth Social se njĂ« “armatadĂ« masive” ishte nisur drejt Iranit pĂ«r tĂ« “pĂ«rmbushur misionin me shpejtĂ«si dhe forcĂ«â€, nĂ«se Teherani nuk pranon negociata bĂ«rthamore. NjĂ« sulm i ri, paralajmĂ«roi ai, do tĂ« ishte “shumĂ« mĂ« i ashpĂ«r” se goditjet e verĂ«s ndaj objekteve bĂ«rthamore.

Edhe pse Trump kishte bĂ«rĂ« fushatĂ« kundĂ«r “luftĂ«rave tĂ« pafundme” dhe ishte zotuar tĂ« fokusohej te çështjet e brendshme, zhvendosja e tij drejt ndĂ«rhyrjes ushtarake nuk duket se i ka zemĂ«ruar mbĂ«shtetĂ«sit — pĂ«rkundrazi, ai vijon tĂ« gĂ«zojĂ« mbĂ«shtetje tĂ« fortĂ« nga baza MAGA.

“NĂ«se beson teorinĂ« e Trump se qĂ«llimi ynĂ« Ă«shtĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« gjithçka pĂ«r tĂ« mbrojtur amerikanĂ«t, dhe kjo pĂ«rfshin neutralizimin e njerĂ«zve tĂ« rrezikshĂ«m nĂ« vende tĂ« caktuara, atĂ«herĂ« kjo Ă«shtĂ« ‘America First’,” tha Amy Walter, kryeredaktore e raportit jopartiak Cook Political Report.

Megjithatë, ajo thekson se mbështetësit e Trump duket se bëjnë dallim mes sulmeve ushtarake të kufizuara dhe përfshirjes afatgjatë në ndërtimin e shteteve, siç ndodhi në Irak apo Afganistan. Sipas saj, një vendim për të dërguar trupa tokësore në Lindjen e Mesme apo në Venezuelë mund ta përçante koalicionin republikan.

Demokratët rezultojnë dukshëm më skeptikë ndaj planeve ushtarake jashtë vendit. Vetëm 18 për qind e votuesve që mbështetën ish-nënpresidenten Kamala Harris në zgjedhjet e fundit presidenciale mbështesin veprim ushtarak amerikan kundër Iranit, sipas sondazhit të realizuar nga kompania Public First.

Artikulli është pjesë e një projekti të përbashkët të vazhdueshëm mes POLITICO dhe Public First, një kompani e pavarur sondazhesh me seli në Londër, që synon matjen e opinionit publik në fusha të ndryshme të politikave.

MegjithatĂ«, jo tĂ« gjitha objektivat e mundshĂ«m tĂ« Trump janĂ« po aq tĂ«rheqĂ«s pĂ«r votuesit republikanĂ«. MbĂ«shtetja pĂ«r pĂ«rdorimin e forcĂ«s kundĂ«r GroenlandĂ«s Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e ulĂ«t. VetĂ«m 21 pĂ«r qind e votuesve tĂ« Trump nĂ« vitin 2024 dhe 26 pĂ«r qind e atyre qĂ« identifikohen si “republikanĂ« MAGA” e mbĂ«shtesin kĂ«tĂ« ide.

Një akullnajë në Groenlandë

Sërish, kjo do të thotë se më shumë se një në katër nga mbështetësit më të zjarrtë të Trump do ta inkurajonin atë të sulmonte potencialisht edhe një aleat të NATO-s për të arritur objektiva strategjikë amerikanë. Pas deklaratave të forta publike, Trump u tërhoq pjesërisht nga këto kërcënime javën e kaluar.

Pothuajse njĂ« e treta e republikanĂ«ve mbĂ«shtesin ndĂ«rhyrje ushtarake edhe mĂ« afĂ«r kufijve tĂ« SHBA-sĂ«. Rreth 32 pĂ«r qind e votuesve tĂ« Trump mbĂ«shtesin veprim ushtarak nĂ« MeksikĂ«, 30 pĂ«r qind nĂ« Kolumbi dhe 28 pĂ«r qind nĂ« KubĂ«. Tek votuesit qĂ« identifikohen si “MAGA republikanĂ«â€, kĂ«to pĂ«rqindje janĂ« edhe mĂ« tĂ« larta.

Ndërkohë, përqindjet e votuesve të Harris që mbështesin veprim ushtarak në këto vende janë shumë më të ulëta: 11 për qind për Kolumbinë dhe Kubën, dhe 10 për qind për Meksikën.

Trump ka kërcënuar vazhdimisht me ndërhyrje ushtarake në të tria këto vende, sidomos në kuadër të luftës kundër trafikut të drogës në kufirin jugor, duke përmendur edhe mundësinë e bombardimit të karteleve në Meksikë apo ndryshime regjimesh në Kolumbi dhe Kubë.

Sondazhi sugjeron se përtej bazës së tij më besnike, amerikanët mbeten të ndarë për fokusin e Trump në politikën e jashtme gjatë vitit të parë të rikthimit të tij në detyrë. Rreth 44 për qind e amerikanëve mendojnë se ai ka shpenzuar shumë kohë në çështje ndërkombëtare në vend që të merret me problemet e brendshme.

Megjithatë, mes votuesve që e mbështetën në zgjedhjet e vitit 2024, 59 për qind besojnë se ai i ka kushtuar kohën e duhur çështjeve ndërkombëtare, ndërsa vetëm 26 për qind shqetësohen për këtë fokus.

Në krahun tjetër, 66 për qind e votuesve të Harris shprehin shqetësim për prioritetin e dhënë politikës së jashtme.

Kjo ndarje e thellë partiake mbi strategjinë e politikës së jashtme të Trump mund të vështirësojë përpjekjet e demokratëve për ta kthyer këtë çështje në temë qendrore në zgjedhjet e ardhshme parlamentare, pasi mbështetja e fortë republikane e bën të vështirë ndryshimin e balancave elektorale përmes kritikave ndaj politikave ndërhyrëse.// Politico

The post Sondazhi/ Votuesit e Trump pro ndërhyrjeve ushtarake në shumë vende, spikat Irani appeared first on Gazeta Si.

❌
❌