UASHINGTON, 3 shkurt /ATSH/- Presidenti kolumbian, Gustavo Petro ka udhĂ«tuar sot nĂ« Uashington pĂ«r tâu takuar me presidentin e SHBA-sĂ« Donald Trump, takimi i parĂ« ballĂ« pĂ«r ballĂ« midis dy liderĂ«ve pas disa muajsh tensionesh nĂ« rritje dhe retorikĂ«s sĂ« zemĂ«ruar, sipas BBC.
Venezuela, trafiku i drogës, nafta, siguria dhe sulmet amerikane ndaj anijeve të dyshuara për drogë do të jenë në krye të axhendës gjatë takimit sot në Shtëpinë e Bardhë.
NdĂ«rsa tĂ« dy udhĂ«heqĂ«sit ishin tĂ« pĂ«rzemĂ«rt gjatĂ« njĂ« bisede telefonike pas operacionit ushtarak amerikan tĂ« 3 janarit pĂ«r tĂ« arrestuar presidentin e VenezuelĂ«s NicolĂĄs Maduro, Petro ka thĂ«nĂ« qĂ« atĂ«herĂ« se beson se ekziston njĂ« âkĂ«rcĂ«nim realâ i veprimeve ushtarake kundĂ«r KolumbisĂ«.
Trump, nga ana e tij, tha më herët se një operacion ushtarak në Kolumbi ishte i mundur.
Takimi Trump-Petro vjen pas disa muajsh shkĂ«mbimi tĂ« ashpĂ«r tĂ« fjalĂ«ve tĂ« dy udhĂ«heqĂ«sve â ndĂ«rsa presidenti kolumbian ka kritikuar vazhdimisht sulmet e pĂ«rsĂ«ritura tĂ« SHBA-sĂ« ndaj anijeve tĂ« dyshuara tĂ« drogĂ«s nĂ« Karaibe dhe PaqĂ«sor, si dhe politikat e imigracionit tĂ« ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«.
NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r BBC muajin e kaluar, Petro shkoi deri aty sa krahasoi agjentĂ«t e Imigracionit dhe Doganave tĂ« SHBA-sĂ« (ICE) me âbrigadat nazisteâ dhe akuzoi SHBA-nĂ« se po i trajtonte vendet e tjera si pjesĂ« tĂ« âperandorisĂ«â sĂ« saj.
Ndërsa Trump ka akuzuar qeverinë e Petros se nuk po bënte mjaftueshëm për të ndaluar rrjedhën e kokainës që shkon në veri dhe është zotuar të zgjerojë sulmet për të goditur objektiva në të gjithë rajonin.
Por ashpĂ«rsia duket se u zhduk pas njĂ« telefonate âtĂ« pĂ«rzemĂ«rtâ midis dy udhĂ«heqĂ«sve, tĂ« cilĂ«n njĂ« zyrtar kolumbian mĂ« vonĂ« e pĂ«rshkroi si njĂ« kthesĂ« 180 gradĂ« ânga tĂ« dyja palĂ«tâ. //a.i/
Presidenti kolumbian Gustavo Petro po shkon drejt Washington-it pĂ«r njĂ« vizitĂ« me rĂ«ndĂ«si tĂ« lartĂ« pĂ«r tâu takuar me homologun amerikan Donald Trump. Ky do tĂ« jetĂ« takimi i parĂ« ballĂ« pĂ«r ballĂ« mes tyre pas muajsh tensione dhe retorike tĂ« ashpĂ«r.
Venezuela, trafiku i drogës, nafta, siguria dhe sulmet amerikane ndaj anijeve të dyshuara për drogë do të jenë në krye të agjendës kur ata të takohen në Shtëpinë e Bardhë këtë të martë.
NdĂ«rsa tĂ« dy liderĂ«t ishin miqĂ«sorĂ« nĂ« njĂ« telefonatĂ« pas operacionit ushtarak amerikan mĂ« 3 janar pĂ«r tĂ« kapur presidentin venezuelian NicolĂĄs Maduro, Petro mĂ« pas tha se beson se ekziston njĂ« âkĂ«rcĂ«nim realâ pĂ«r veprim ushtarak kundĂ«r KolumbisĂ«.
Trump, nga ana e tij, mĂ« parĂ« ka thĂ«nĂ« se njĂ« operacion ushtarak nĂ« Kolumbi âtingĂ«llon mirĂ«â.
Takimi i sotëm vjen pas muajsh përplasjeje mes dy liderëve, me Petro-n që ka kritikuar në mënyrë të përsëritur sulmet amerikane ndaj anijeve të dyshuara për drogë në Karaibe dhe Paqësor, si dhe politikat e emigracionit të Shtëpisë së Bardhë.
NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r BBC muajin e kaluar, Petro shkoi aq larg sa tĂ« krahasonte agjentĂ«t e ICE-sĂ« me âbrigada nazisteâ dhe akuzoi SHBA-tĂ« se trajton vendet e tjera si pjesĂ« tĂ« âperandorisĂ«â sĂ« saj.
Ndërsa Trump e ka akuzuar qeverinë e Petro-s se nuk po bën mjaftueshëm për të ndaluar rrjedhën e kokainës drejt veriut dhe ka premtuar të zgjerojë sulmet edhe ndaj objektivave tokësore në rajon.
Por pĂ«rplasjet duket se u zbutĂ«n pas njĂ« telefonate âmiqĂ«soreâ mes dy liderĂ«ve, tĂ« cilĂ«n njĂ« zyrtar kolumbian e pĂ«rshkroi si njĂ« kthesĂ« 180 gradĂ« ânga tĂ« dyja palĂ«tâ.
Senatori amerikan Rand Paul nga Kentucky pĂ«rflitet se luajti rol kyç nĂ« organizimin e bisedĂ«s mes dy presidentĂ«ve. âUnĂ« besoj nĂ« diplomaci dhe mendova se marrĂ«dhĂ«niet tona po shkonin nĂ« drejtim tĂ« gabuar,â tha senatori pĂ«r BBC-nĂ«. âDhe do tĂ« doja tĂ« shihja marrĂ«dhĂ«niet tona tĂ« pĂ«rmirĂ«sohen.â
Para vizitës së të martës, ministrja e Jashtme e Kolumbisë Rosa Yolanda Villavicencio tha se pjesa më e madhe e bisedës do të fokusohet tek shqetësimet e përbashkëta të SHBA-ve dhe Kolumbisë mbi sigurinë në Venezuelë, me të cilën Kolumbia ndan një kufi prej 2 mijë e 200 km.
Presidenti i KolumbisĂ«, Gustavo Petro, i ka thĂ«nĂ« BBC-sĂ« se beson se ekziston njĂ« âkĂ«rcĂ«nim realâ i veprimit ushtarak tĂ« SHBA-sĂ« kundĂ«r KolumbisĂ«. Kjo deklaratĂ« vjen pasi ish-presidenti amerikan, Donald Trump, kishte kĂ«rcĂ«nuar KolumbinĂ« me veprim ushtarak, duke thĂ«nĂ« se SHBA-ja rrezikon tĂ« transformohet nga âdominuese e botĂ«sâ nĂ« âe izoluarâ. Petro akuzoi Shtetet e Bashkuara se po i trajtojnĂ«âŠ
Presidenti i KolumbisĂ«, Gustavo Petro, tha se beson qĂ« tani ekziston njĂ« âkĂ«rcĂ«nim realâ i veprimeve ushtarake tĂ« SHBA-sĂ« kundĂ«r KolumbisĂ«.
Petro tha se Shtetet e Bashkuara po i trajtojnë kombet e tjera si pjesë të një "perandorie" amerikane.
Kjo deklaratë e tij vjen pasi Trump kërcënoi Kolumbinë me veprime ushtarake.
Ai tha se SHBA rrezikon të transformohet nga "dominimi i botës" në "izolim nga bota".
Ai akuzoi gjithashtu agjentët e Shërbimit Amerikan të Imigracionit dhe Doganave (ICE) se veprojnë si "brigada naziste".
Bëhet e ditur se Trump ka zgjeruar ndjeshëm operacionet e ICE si pjesë e asaj që administrata e quan një goditje ndaj krimit dhe emigrantëve që kanë hyrë ilegalisht në SHBA.
Pas sulmeve të SHBA-së ndaj Venezuelës dhe kapjes së Nicolas Maduros, presidenti i SHBA-së Donald Trump tha se një operacion ushtarak që synon Kolumbinë "tingëllon mirë".
Trump gjithashtu i ka thënë vazhdimisht Petros të "ruhet mirë", vërejtje që Petro i dënoi ashpër.
Ndryshe, Trump dhe Petro folën në telefon të mërkurën në mbrëmje, pas së cilës Trump tha se do të takohej me homologun e tij kolumbian në Shtëpinë e Bardhë në "të ardhmen e afërt" .
Trump e përshkroi bisedën e tij me Petron si një "Nder të Madh".
Një zyrtar kolumbian tha në atë kohë se biseda kishte reflektuar një ndryshim 180 gradë në retorikë "nga të dyja palët".
Por toni i Petros la të kuptohej se marrëdhëniet nuk ishin përmirësuar ndjeshëm.
Ai zbuloi se telefonata zgjati pak më pak se një orë dhe trajtoi "trafikimin e drogës në Kolumbi" dhe pikëpamjen e Kolumbisë për Venezuelën dhe "çfarë po ndodh në Amerikën Latine lidhur me Shtetet e Bashkuara". /Telegrafi/
âPoema e mungesĂ«sâ Ă«shtĂ« libri i poetes laureate, Rita Petro, e cila vjen nĂ« njĂ« rrĂ«fim kĂ«tĂ« herĂ« nĂ« Pas MesnatĂ«, nĂ« ABC News.
âPoezia ka shumĂ« natĂ«, sepse natĂ«n e ndjen vetminĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r se ditĂ«n. NdjeshmĂ«ritĂ« nisin bĂ«hen mĂ« tĂ« qarta. Kam patur njĂ« clirim shumĂ« tĂ« madh kur e kam shkruar poemĂ«n dhe mâu duk sikur kisha njĂ« detyrĂ« tĂ« brendshme, sikur mĂ« nxiste dikush. NĂ« fakt, janĂ« 5 vite qĂ« e kam mbajtur kĂ«tĂ« poemĂ«, doja tâi ikja emocioneve tĂ« mĂ«dha, tĂ« kaloja te dicka qĂ« vetmia Ă«shtĂ« pjesĂ« e natyrĂ« sĂ« njeriut.â shprehet ajo.
Poetja rrĂ«fen edhe histori reale qĂ« kanĂ« frymĂ«zuar krijimtarinĂ« e saj, si ajo e Latifit, i cili âgjeti dashurinĂ« e vĂ«rtetĂ« te njĂ« grua e martuarâ. NjĂ« pĂ«rvojĂ« qĂ« Petro e lidh edhe me jetĂ«n e saj personale:
âEdhe unĂ« kam dashuruar njĂ« burrĂ« tĂ« martuar. Nuk e quaj mĂ«kat.â
Sipas saj, mekati dhe virtyti nuk janĂ« kundĂ«rvĂ«nie absolute, ndĂ«rsa poezia shĂ«rben si katarsis pĂ«r tâu çliruar nga gjykimet morale.
âMekati nuk Ă«shtĂ« mĂ« i mirĂ« se virtyti. Vargjet janĂ« mĂ«nyra ime pĂ«r tâu liruar.â
Dashuria, pĂ«r RitĂ«n, nuk Ă«shtĂ« as kompromis dhe as gjysmĂ« ndjenje: âDashuria ime nuk ma mbylli kurrĂ« derĂ«n. Ajo nuk mund tĂ« jetĂ« gjysmĂ« â duhet tĂ« bashkojĂ« shpirtin dhe trupin.â E ndĂ«rgjegjshme pĂ«r jehonĂ«n qĂ« krijon, Petro e pranon pa hezitim se çmimet e saj bĂ«jnĂ« zhurmĂ«, por misioni i saj mbetet i pandryshuar: âTĂ« shenjtĂ«roj poezinĂ« nĂ« kĂ«to dy vite.â
Një zë rebel, i lirë dhe i pakompromis, Rita Petro vazhdon të sfidojë normat, duke e kthyer jetën dhe dashurinë në poezi të gjallë./abcnews.al
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se do të takohet me homologun e tij kolumbian Gustavo Petro në Shtëpinë e Bardhë në "të ardhmen e afërt", vetëm disa ditë pasi tha se një operacion që synon Kolumbinë "tingëllon mirë".
SHBA-të arrestuan presidentin e Venezuelës fqinje, Nicolås Maduro, në një bastisje në Karakas të shtunën në mbrëmje, transmeton Telegrafi.
Ministri i Brendshëm i Venezuelës, Diosdado Cabello, tha të mërkurën se numri i të vdekurve në bastisje ishte dukshëm më i lartë se sa u raportua fillimisht, me më shumë se 100 të vrarë.
Media lokale kishte raportuar më parë se 23 ushtarë venezuelas dhe 32 kubanë vdiqën kur forcat amerikane sulmuan kompleksin e Maduros.
Gjatë një telefonate me Trump, Petro shpjegoi "situatën e drogës dhe mosmarrëveshjeve të tjera", tha presidenti i SHBA-së, duke shtuar se e vlerësonte "tonin" e presidentit kolumbian.
Më herët këtë javë, Trump i kishte lëshuar një paralajmërim Petros, duke i thënë të "kishte kujdes".
Kolumbia Ă«shtĂ« njĂ« qendĂ«r kyçe pĂ«r tregtinĂ« e drogĂ«s nĂ« rajon - veçanĂ«risht kokainĂ«n - si dhe ka rezerva tĂ« konsiderueshme nafte. ĂshtĂ« gjithashtu njĂ« prodhues i madh i arit, argjendit, smeraldeve, platinit dhe qymyrit.
SHBA-të kanë thënë se do të kontrollojnë shitjet e naftës venezuelase "për një kohë të pacaktuar", ndërsa përgatiten të heqin kufizimet për naftën bruto të vendit në tregjet globale, sipas Shtëpisë së Bardhë.
Duke folur në bordin e Air Force One pas operacionit në Venezuelë, Trump e përshkroi Petron si një "njeri të sëmurë që i pëlqen të bëjë kokainë dhe ta shesë atë në Shtetet e Bashkuara".
Trump shtoi: "Ai nuk do ta bëjë këtë për shumë gjatë".
Në përgjigje, Petro paralajmëroi se Kolumbia do të "merrte armët" nëse SHBA-të do të nisnin ndonjë veprim ushtarak kundër vendit të tij.
"Nëse arrestoni një president që shumë nga populli im e duan dhe e respektojnë, do të lironi jaguarin e popullit", shkroi Petro në X.
Por duke shkruar në platformën e tij Truth Social të mërkurën vonë, Trump e përshkroi bisedën e tij me Petron si një "nder të madh" dhe tha se Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, dhe homologu i tij kolumbian do të bënin rregullime që Petro të udhëtonte në Uashington.
SHBA-të vendosën sanksione ndaj Petros në tetor, duke thënë se ai po dështonte të frenonte trafikun e drogës dhe po lejonte kartelet të "lulëzonin".
Në atë kohë, Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, tha se që kur Petro erdhi në pushtet në vitin 2022, prodhimi i kokainës në Kolumbi kishte "shpërthyer në shkallën më të lartë në dekada, duke përmbytur Shtetet e Bashkuara dhe duke helmuar amerikanët".
Petro u përgjigj se kishte luftuar trafikimin e drogës "për dekada" dhe se administrata e tij kishte ndaluar rritjen e të korrave të kokës.
Ashtu si Venezuela, Kolumbia është shtëpia e rezervave të konsiderueshme të naftës.
NdĂ«rkohĂ«, presidentja e pĂ«rkohshme e VenezuelĂ«s, Delcy RodrĂguez, tha se veprimi i SHBA-sĂ« pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar Maduron ishte njĂ« "njollĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«niet tona siç nuk kishte ndodhur kurrĂ« nĂ« historinĂ« tonĂ«".
"Venezuela është e hapur për marrëdhënie energjetike ku përfitojnë të gjitha palët", shtoi ajo. /Telegrafi/
Presidenti i KolumbisĂ«, Gustavo Petro, ka paralajmĂ«ruar se Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« âmarrĂ« armĂ«tâ nĂ«se Shtetet e Bashkuara vendosin ta sulmojnĂ« atĂ« ose vendin e tij, pas deklaratave kĂ«rcĂ«nuese tĂ« bĂ«ra nga ish-presidenti amerikan Donald Trump. NĂ« njĂ« reagim nĂ« rrjetin social X, Petro mbrojti politikat e tij kundĂ«r trafikut tĂ« drogĂ«s, duke theksuar se [âŠ]
Presidenti kolumbian, Gustavo Petro, ka paralajmĂ«ruar se do tĂ« âmerrte armĂ«t nĂ« dorĂ«â nĂ«se SHBA-ja vendos ta sulmojnĂ« atĂ« ose vendin e tij, pas njĂ« sĂ«rĂ« kĂ«rcĂ«nimesh nga presidenti amerikan, Donald Trump.
Në një postim në X, Petro ka nënvizuar përpjekjet e tij për të luftuar trafikun e drogës, gjë për të cilën Trumpi e ka kritikuar, teksa ka pretenduar se sulmet ushtarake amerikane kundër trafikantëve në Kolumbi do të rrezikonin vrasjen e fëmijëve dhe nxitjen e rekrutimit për grupet separatiste që kanë qenë në konflikt me shtetin për dekada.
âDhe nĂ«se arrestojnĂ« njĂ« president qĂ« ka mbĂ«shtetjen dhe respektin e njĂ« pjese tĂ« madhe tĂ« vendit, ata do tĂ« nisin njĂ« kryengritje populloreâ, shtoi ai.
Petro, një ish-anëtar i grupit guerilas M19, ka thënë gjithashtu se ai vetë do të luftonte për të mbrojtur Kolumbinë.
âU betova se nuk do tĂ« prekja mĂ« njĂ« armĂ« por pĂ«r atdheun do tĂ« marr pĂ«rsĂ«ri armĂ«tâ, ka thĂ«nĂ« ai.
Trumpi ka pasur fjalĂ« tĂ« ashpra pĂ«r Petron tĂ« dielĂ«n, duke e pĂ«rshkruar atĂ« si ânjĂ« njeri tĂ« sĂ«murĂ« qĂ« i pĂ«lqen tĂ« bĂ«jĂ« kokainĂ« dhe ta shesĂ« atĂ« nĂ« Shtetet e Bashkuara, dhe se nuk do ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ« pĂ«r shumĂ« kohĂ«â.
Kur njĂ« gazetar e pyeti nĂ«se kĂ«to komente nĂ«nkuptonin se mund tĂ« kishte njĂ« âoperacionâ nĂ« Kolumbi nĂ« tĂ« ardhmen, Trump Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur: âMĂ« duket mirĂ«â.
Presidenti i KolumbisĂ«, Gustoavo Petro, mbrojti rezultatet e qeverisĂ« sĂ« tij nĂ« luftĂ«n kundĂ«r drogĂ«s, pas deklaratave kĂ«rcĂ«nuese tĂ« Donald Trump se do tĂ« ndĂ«rmerrte veprime ushtarake edhe ndaj tij. Trump tha tĂ« dielĂ«n se Kolumbia drejtohej nga njĂ« njeri i sĂ«murĂ« tĂ« cilit i pĂ«lqen tĂ« prodhojĂ« drogĂ« dhe ta shesĂ« nĂ« SHBA, por [âŠ]
BOGOTA, 3 janar /ATSH-AFP-DPA/ â Presidenti kolumbian, Gustavo Petro njoftoi sot se kishte urdhĂ«ruar dĂ«rgimin e trupave nĂ« kufirin me VenezuelĂ«n pas sulmeve ajrore tĂ« SHBA-sĂ« ndaj fqinjit tĂ« saj.
Petro i quajti bombardimet njĂ« âagresion kundĂ«r sovranitetitâ tĂ« AmerikĂ«s Latine dhe pohoi se ato do tĂ« çonin nĂ« njĂ« krizĂ« humanitare.
Presidenti amerikan, Donald Trump konfirmoi sot se SHBA kishte kryer sulme ajrore në territorin venezuelian dhe tha se udhëheqësi venezuelian Nicolas Maduro ishte kapur.
âShtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s kanĂ« kryer me sukses njĂ« sulm nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« kundĂ«r VenezuelĂ«s dhe udhĂ«heqĂ«sit tĂ« saj, presidentit Nicolas Maduro, i cili, sĂ« bashku me gruan e tij, Ă«shtĂ« kapur dhe Ă«shtĂ« larguar me aeroplan nga vendiâ, shkroi ai nĂ« llogarinĂ« e tij Truth Social.
âKy operacion u krye nĂ« bashkĂ«punim me forcat e ligjit tĂ« SHBA-sĂ« dhe detajet do tĂ« pasojnĂ« mĂ« vonĂ« gjatĂ« ditĂ«sâ, shkroi ai.
Qeveria venezueliane mĂ« parĂ« akuzoi Shtetet e Bashkuara pĂ«r âagresion ushtarak jashtĂ«zakonisht seriozâ pasi u raportuan shpĂ«rthime nĂ« kryeqytetin Karakas.
Imazhet e publikuara nga stacioni televiziv venezuelian NTN24 treguan shpërthime dhe re tymi.
SHBA-të kanë rritur fushatën e tyre ushtarake në muajt e fundit kundër kontrabandës së dyshuar të drogës të lidhur me Venezuelën, duke përfshirë edhe synimin e një porti.
Maduro më parë kishte akuzuar administratën Trump se po përpiqej të detyronte ndryshimin e regjimit në Karakas./ a.jor.
NĂ« historinĂ« e letĂ«rsisĂ«, titulli Poet Laureat nuk ka qenĂ« kurrĂ« njĂ« dekor ceremonial, por njĂ« akt simbolik i konsolidimit tĂ« njĂ« hierarkie estetike. QĂ« nga Ben Jonsoni i vitit 1616 nĂ« Angli, deri te modeli amerikan ku presidenti vepron mbi rekomandimin e BibliotekĂ«s sĂ« Kongresit, poeti laureat ka qenĂ« gjithnjĂ« njĂ« figurĂ« qĂ« pĂ«rfaqĂ«son jo vetĂ«m lirinĂ« krijuese, por edhe njĂ« standard tĂ« njohur estetik, etik, kulturor dhe kombĂ«tar. NĂ« ShqipĂ«ri, kjo praktikĂ« Ă«shtĂ« ende e brishtĂ«, e pakonsoliduar dhe fatkeqĂ«sisht e ekspozuar ndaj ngatĂ«rrimit tĂ« vlerĂ«s estetike me zhurmĂ«n publike, tĂ« guximit poetik me provokimin banal, dhe tĂ« emancipimit me marketingun kulturor. Shpallja e Rita Petros si âPoete Laureateâ pĂ«r dyvjeçarin 2025-2027, nga Qendra KombĂ«tare e Librit dhe Leximit, nĂ«n varĂ«sinĂ« e MinistrisĂ« sĂ« KulturĂ«s, e rihap kĂ«tĂ« problem jo si debat personal, por si çështje parimore tĂ« kriterit letrar.
I. Problemi nuk është poetja, problemi është kriteri
Dua ta bëj të qartë që në fillim: skepticizmi im nuk buron nga mohimi i së drejtës së Rita Petros për të shkruar çfarë të dojë, as nga një moralizëm provincial. Letërsia është e lirë. Autori është sovran në territorin e vet. Por, institucioni nuk është autor dhe çmimi nuk është akt krijues, por akt gjykimi. Kur një institucion shtetëror shpall një poet laureat, ai nuk po shpërblen vetëm një stil individual, por po propozon një model, një referencë për kanonin bashkëkohor, një figurë përfaqësuese për edukimin letrar, sidomos kur ky titull shoqërohet me nisma në shkolla dhe hapësira publike. Dhe, pikërisht këtu fillon problemi.
II. Guximi poetik apo inflacioni i provokimit?
Si studiues i letĂ«rsisĂ« jam i habitur nga motivacioni i jurisĂ« i cili flet pĂ«r âtrajtim tĂ« temave tĂ« guximshmeâ, âkapĂ«rcim tabush moralistikeâ, âenergji ndikuese pĂ«r emancipim individual dhe shoqĂ«rorâ. KĂ«to janĂ« formulime ideologjike, jo kategori estetike. NĂ« estetikĂ«, guximi nuk matet me çfarĂ« thuhet, por me si thuhet. Poezia erotike, trupore, intime ka njĂ« traditĂ« tĂ« gjatĂ« nga Katuli te Neruda, nga Bataille te poezia bashkĂ«kohore feministe, por ajo gjithnjĂ« e ka ndarĂ« qartĂ« kufirin midis erotikĂ«s dhe pornografisĂ«, midis transgresionit estetik dhe shokut verbal. Problemi i librave si Vrima i Rita Petros, nuk Ă«shtĂ« se âtronditin tabutĂ«â, pasi janĂ« libra mesatarĂ«, por se shpesh nuk ndĂ«rtojnĂ« njĂ« tension poetik qĂ« ta justifikojĂ« tronditjen. Kur gjuha reduktohet nĂ« emĂ«rtim biologjik, pa metaforĂ«, pa ambiguitet, pa shtresĂ«zim simbolik, poezia humbet autonominĂ« dhe bĂ«het thjesht deklaratĂ«. TabutĂ« nuk pĂ«rmbyten duke i thĂ«nĂ« me emĂ«r, por duke i transformuar pĂ«rvojat nĂ« formĂ« estetike.
III. Estetika nuk është energji, por formë
NjĂ« tekst letrar nuk vlerĂ«sohet nga âenergjia qĂ« çlironâ, siç thuhet nĂ« motivacionin e jurisĂ«, por nga kĂ«naqĂ«sia estetike qĂ« prodhon, nga forma qĂ« i jep pĂ«rvojĂ«s, nga inventari gjuhĂ«sor, nga aftĂ«sia pĂ«r tĂ« krijuar domethĂ«nie tĂ« shumĂ«fishta. Motivacioni i jurisĂ« tingĂ«llon mĂ« shumĂ« si njĂ« deklaratĂ« sociologjike ose terapeutike, sesa si gjykim letrar. âEmancipim individual dhe shoqĂ«rorâ Ă«shtĂ« gjuhĂ« qĂ« e kemi dĂ«gjuar edhe mĂ« pare, nĂ« forma tĂ« tjera, nĂ« sisteme ku letĂ«rsia pĂ«rdorej pĂ«r qĂ«llime jashtĂ«letrare. Ironia Ă«shtĂ« se, dikur, poezitĂ« e realizmit socialist shpĂ«rbleheshin pĂ«r ândikim shoqĂ«rorâ, por zakonisht me çmime tĂ« treta, qĂ« tĂ« mos komprometohej plotĂ«sisht gjykimi estetik. Sot, duket se kemi bĂ«rĂ« njĂ« hap pas: jo vetĂ«m qĂ« kriteri Ă«shtĂ« politizuar, por Ă«shtĂ« banalizuar.
IV. Poeti laureat dhe shkolla: një marrëdhënie delikate
Ideja që poeti laureat të shkojë në shkolla është në vetvete e mirë. Por, jo çdo profil poetik është automatikisht i përshtatshëm për edukim letrar. Kjo nuk është censurë; është përgjegjësi pedagogjike. Në një shoqëri të tronditur nga tranzicioni, ku familja, shkolla dhe autoriteti kulturor janë dobësuar, modeli që i ofrohet të rinjve duhet të jetë estetikisht i konsoliduar dhe etikisht i padiskutueshëm. Debatet e shumta që ka prodhuar vepra e Rita Petros, përfshirë peticione publike dhe reagime nga figura tani si Natasha Lako, tregojnë se ky konsensus nuk ekziston. Poeti laureat nuk është rebel kundër gjithçkaje; ai është pikë reference.
Vëllimi Vrima (2014), i interpretuar nga juritë institucionale si thyerje e tabuve moraliste, u perceptua nga një pjesë e konsiderueshme e kritikës si shembull i asaj që Theodor W. Adorno do ta quante negativitet i pafiltruar estetikisht: një shfaqje e drejtpërdrejtë e përmbajtjes, pa ndërmjetësimin e formës. Temat ekstreme, përfshirë edhe aluzione të diskutueshme ndaj incestit, nuk përpunohen në nivel simbolik, por ekspozohen në mënyrë deklarative, çka e zhvendos poezinë nga fusha e artit në atë të gjestit provokues. Tronditja, në këtë rast, nuk është rezultat i një strukture poetike të fuqishme, por zëvendësim i saj. Natyrisht, autorja ka të drejtën e plotë të kësaj zgjedhjeje; liria krijuese është e panegociueshme në një shoqëri të lirë, biles të shformësuar - siç është shoqëria shqiptare. Unë kam respekt për Riten si njeri, si familjare dhe botuese e shkëlqyer e librit shkollor. Problemi lind në momentin kur kjo krijimtari, me gjithë ambiguitetin e saj estetik, ngrihet nga institucioni shtetëror në rang modeli kulturor dhe moral.
V. Alegoria e fundit: Laureati dhe Vrima
Në fund, nuk mund të mos përdor një alegori poetike. Poeti laureat, në traditën klasike, është ai që ngre kupolën e gjuhës mbi kaosin e kohës. Por, kur kriteri estetik shndërrohet në vrimë, ku bien njësoj vlera, miqësi, pushtet dhe zhurmë, atëherë nuk kemi më kanon, por vakum. Dhe, vakumi nuk prodhon poezi; prodhon vetëm jehonë. Skepticizmi im, si poet dhe studiues i letërsisë, nuk është nostalgji për moralizma të vjetra, por ankth për humbjen e kriterit. Sepse, kur gjithçka shpallet guxim, atëherë asgjë nuk është më e tillë. Dhe, kur çdo provokim quhet poezi, poezia mbetet pa mbrojtje. Për të mos riprodhuar dhe legjitimuar poezinë mediokre, sidomos në kontekste ku ndërhyjnë institucione shtetërore, është e domosdoshme një rishikim rrënjësor i mekanizmave të vlerësimit estetik dhe i marrëdhënies së tyre me pushtetin politik.
Në vend që të funksionojnë si hapësira autonome seleksioni dhe konkurrimi, këto institucione po shfaqen gjithnjë e më shumë si instrumente të shpërndarjes së kapitalit simbolik për subjekte të afërta me qeverisjen, duke e zhvendosur vlerësimin letrar nga fusha e estetikës në atë të klientelizmit kulturor. Në këtë skemë, juria e cila teorikisht duhet të mishërojë kompetencën kritike dhe pavarësinë profesionale, ka dështuar të ushtrojë funksionin e saj normativ, duke u reduktuar në një instancë formale që maskon vendime të paracaktuara dhe i vesh ato me një gjuhë pseudo-estetike. Ky kapitullim i gjykimit të pavarur përballë mediokritetit zyrtar përbën jo vetëm një krizë kriteresh, por edhe një degradim etik të vetë aktit kritik, duke vënë seriozisht në dyshim mundësinë që mendimi estetik autonom të mbijetojë në një klimë ku çmimi paraprin vlerën dhe jo anasjelltas.
Institucioni i Poetit Laureat nuk është një shpikje lokale apo një improvizim administrativ, por një praktikë kulturore e konsoliduar në një sërë shtetesh me traditë të gjatë letrare, ku ai funksionon si mekanizëm simbolik i kanonizimit estetik dhe i ndërmjetësimit midis poezisë dhe sferës publike. Përveç Anglisë dhe Shteteve të Bashkuara, modele të qëndrueshme të poetit laureat hasen në Kanada, Uells, Skoci, Irlandë, Zelandë të Re, Australi, si dhe në vende të tjera të Komonuelthit, ku ky rol mbështetet mbi kritere profesionale, procedura transparente dhe një konsensus kritik relativisht të gjerë. Në këto kontekste, poeti laureat nuk përzgjidhet për efektin e zhurmës mediatike apo për përputhshmëri ideologjike me pushtetin, por për peshën e dëshmuar të veprës, për autoritetin estetik dhe për aftësinë për të përfaqësuar në mënyrë dinjitoze kompleksitetin e traditës letrare kombëtare.
PikĂ«risht kjo e bĂ«n kĂ«tĂ« institucion njĂ« filtĂ«r tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m kulturor, jo njĂ« dekor ceremonial: ai funksionon si instrument seleksioni, jo si shpĂ«rblim klientelist; si akt gjykimi estetik, jo si kompromis administrativ. Ădo devijim nga ky parim e zhvesh titullin nga funksioni i tij kulturor dhe e shndĂ«rron nĂ« njĂ« simulakĂ«r prestigji, duke e ekspozuar poezinĂ« ndaj inflacionit tĂ« vlerĂ«s dhe institucioneve ndaj krizĂ«s sĂ« besueshmĂ«risĂ«. /Gazeta âPanoramaâ/
Nga Albert Vataj Shpallja e Rita Petros si âPoete Laureateâ pĂ«r dyvjeçarin 2025â2027 nga Qendra KombĂ«tare e Librit dhe Leximit nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« akt vlerĂ«simi individual, por njĂ« gjest me ngarkesĂ« tĂ« thellĂ« kulturore dhe simbolike, qĂ« riformulon mĂ«nyrĂ«n se si shoqĂ«ria shqiptare e koncepton poezinĂ« sot. NĂ« edicionin e tretĂ« tĂ« kĂ«tij çmimi, i menduar pĂ«r tâu shndĂ«rruar nĂ« traditĂ« tĂ« qĂ«ndrueshmeâŠ
TIRANĂ, 23 dhjetor/ATSH/ Qendra KombĂ«tare e Librit dhe Leximit vlerĂ«soi Rita Petron me çmimin âPoeti Laureat 2025-2027â.
Petros iu dorëzua çmimi nga poeti e shkrimtari Primo Shllaku. Vlerësimi shkon përtej suksesit personal dhe shënon një moment të rëndësishëm për letërsinë shqipe bashkëkohore.
âMendoj qĂ« kjo lloj poezie tĂ« shkojĂ« sidomos tek tĂ« rinjtĂ«, sepse duke qenĂ« brenda programeve shkollore, unĂ« e di qĂ« aty janĂ« tĂ« kufizuara dhe nĂ« pĂ«rgjithĂ«si bĂ«het poezia e traditĂ«s. KĂ«shtu qĂ« kurset e hapura dhe punĂ«toritĂ« me studentĂ« dhe ata qĂ« duan tĂ« shkruajnĂ«, por edhe kurset e hapura e leximet e hapura dhe pĂ«r ata qĂ« duan tĂ« krijojnĂ« bashkĂ«bisedim, sepse nĂ« fund tĂ« fundit, poezia na zhvesh nga kompleksetâ, u shpreh poetja Rita Petro.
Misioni i çmimit âPoeti Laureatâ Ă«shtĂ« tĂ« nderojĂ« autorĂ« qĂ«, pĂ«rmes fjalĂ«s poetike tĂ« pasurojnĂ« gjuhĂ«n artistike dhe mbajnĂ« gjallĂ« dialogun mes letĂ«rsisĂ« dhe shoqĂ«risĂ«. Ky çmim i jep poezisĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« mĂ« tĂ« madhe nĂ« vĂ«mendjen publike dhe rikujton se fjala poetike mbetet njĂ« mjet i fuqishĂ«m reflektimi dhe ndĂ«rgjegjĂ«simi. /j.p/
TIRANĂ- Libri po pĂ«rballet me sfida tĂ« shumta jo vetĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri, por edhe nĂ« botĂ«. MiqtĂ« e librit sa vijnĂ« e zvogĂ«lohen. Por pse ndodh ky fenomen shqetĂ«sues dhe si Ă«shtĂ« situata nĂ« ShqipĂ«ri?
Kjo temĂ« u diskutua mbrĂ«mjen e kĂ«saj tĂ« marte nĂ« emisionin âReal Storyâ, tĂ« gazetarit Sokol Balla.
Studiuesja e njohur Alda Bardhyli u shpreh se autoriteti i kritikës së mirëfilltë ka humbur terren në Shqipëri. Sipas saj, tek kjo pjesë duhet të investohet më shumë.
âAutoriteti i kritikĂ«s duket se ka humbur kĂ«tu tek neâ, tha ajo.
GjatĂ« diskutimit nĂ« studion e âReal Storyâ, shkrimtarja Rita Petro u shpreh se njĂ« problematikĂ« tjetĂ«r qĂ« vihet re Ă«shtĂ« mungesa e recensĂ«s, pasi njerĂ«zit lodhen sĂ« tepĂ«rmi duke lexuar njĂ« studim kritik.
âKur mungon konkurrenca nuk mund tĂ« thuash qĂ« ai ishte njĂ« medium serioz, njerĂ«zit ishin tĂ« ideologjizuar. Nuk tĂ« lejonte njeri. Edhe pĂ«rshtypjet qĂ« dalin shpesh edhe janĂ« zhgĂ«njyer njerĂ«zit dhe sado e madhe tĂ« jesh, nisin njerĂ«zit edhe zhgĂ«njehen.
Duhet tĂ« kemi recensĂ«, lexuesi lodhet po tĂ« lexojĂ« njĂ« studim kritik. Ai do njĂ« recensĂ«, kjo na mungonâ, tha ajo./abcnews.al
TIRANĂâ Shkrimtarja e njohur, Rita Petro, e ftuar nĂ« âReal Storyâ u shpreh se nĂ« letĂ«rsi nuk mund ta kesh famĂ« tĂ« shpejtĂ« nĂ« moshĂ«n 18-vjeçare, siç haset nĂ« disiplinat e tjera, konkretisht nĂ« sport.
Ajo thotë se një letërsi e mirë krijohet ngadalë dhe në këtë mënyrë lexuesin do ta kesh për një kohë të gjatë.
Megjithëse ka shumë autorë në treg, Petro pohoi se interesi i publikut për autorët shqiptarë ka njohur rritje të admirueshme.
â NĂ« letĂ«rsi nuk Ă«shtĂ« njĂ«lloj sikur je kĂ«ngĂ«tar qĂ« mund ta kesh famĂ«n 18 vjeç, apo sikur je sportist. NĂ« letĂ«rsi krijohet shumĂ« ngadalĂ«, nĂ«se do njĂ« lexues qĂ« ta kesh gjithĂ« kohĂ«n. UnĂ« pĂ«r vete kĂ«tĂ« radhĂ« nĂ« panair me âPoema e mungesĂ«sâ u çudita qĂ« edhe njĂ« emĂ«r me poemĂ«, me vargje mund tĂ« merret.
Pra, varet edhe çfarë shkruajmë. Ka nga të gjithë llojet e autorëve, ka autorë që shumë shtëpi botuese i refuzojnë, por pozitive është vitet e fundit që ka një rikthim te autorët shqiptarë.
GjithmonĂ« kemi zgjedhur libra tĂ« autorĂ«ve tĂ« njohur nĂ« gjithĂ« botĂ«n dhe ai konkurron me ty qĂ« je brenda njĂ« lokacioni tĂ« caktuarâ, tha ajo/abcnews.al
Presidenti Donald Trump i pĂ«rshkallĂ«zoi kĂ«rcĂ«nimet e tij kundĂ«r KolumbisĂ«, duke u thĂ«nĂ« gazetarĂ«ve se presidenti kolumbian Gustavo Petro Ă«shtĂ« âi radhĂ«sâ nĂ« fushatĂ«n rajonale tĂ« ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« kundĂ«r trafikimit tĂ« drogĂ«s.
NdĂ«rsa fillimisht, Trump u tha gazetarĂ«ve se ânuk kam menduar shumĂ« pĂ«râ Petron, komentet e tij shpejt u shndĂ«rruan nĂ« paralajmĂ«rime ndaj udhĂ«heqĂ«sit kolumbian.
âKolumbia po prodhon shumĂ« drogĂ«â, tha Trump, shkruan Politico.
âKĂ«shtu qĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« bĂ«jĂ« sikur nuk do tĂ« jetĂ« i radhĂ«s. Ai do tĂ« jetĂ« i radhĂ«s sĂ« shpejti. Shpresoj se po dĂ«gjon, ai do tĂ« jetĂ« i radhĂ«sâ, tha presidenti amerikan.
Komentet e tij shënojnë një përshkallëzim të mprehtë të kërcënimeve të tij kundër udhëheqësit kolumbian.
Në një bisedë me POLITICO në fillim të kësaj jave, presidenti amerikan foli për zgjerimin e operacionit të tij ushtarak kundër trafikimit të drogës - i cili deri më tani është përqendruar në Venezuelë - në Meksikë dhe Kolumbi.
Trump ka mbikëqyrur një sërë sulmesh kundër anijeve të dyshuara për drogë në Karaibe dhe Oqeanin Paqësor që nga shtatori dhe ka nisur një grumbullim masiv të fuqisë ushtarake në brigjet e Venezuelës në një përpjekje për të ushtruar presion mbi presidentin e vendit, Nicolas Maduro, që të largohet nga detyra.
Tensionet midis Trumpit dhe Petros u përshkallëzuan këtë vjeshtë mes fushatës agresive të SHBA-së kundër trafikimit të drogës në rajon.
Administrata Trump e çertifikoi KolumbinĂ« si partner nĂ« kontrollin e drogĂ«s dhe ia revokoi vizĂ«n Petros nĂ« shtator, duke shkurtuar ndihmĂ«n pĂ«r vendin dhe duke e kritikuar udhĂ«heqĂ«sin e saj si njĂ« "trafikant ilegal drogeâ. /Telegrafi/
Nga Albert Vataj Isha edhe unĂ« atĂ« mbrĂ«mje tĂ« madhe, sepse jam pjesĂ« e kĂ«tij pulsi tĂ« kĂ«tij shpirti kombĂ«tar qĂ« gjallon nĂ« gjithĂ«praninĂ« e njĂ« gruaje tĂ« suksesshme, Rita Petro, e cila nuk ka ndĂ«rtuar vetĂ«m njĂ« perandori tĂ« mbretĂ«rimit tĂ« fjalĂ«s, dijes dhe dritĂ«s, por ka ndĂ«rtuar njĂ« tempull tĂ« rrokaqiellt tĂ« pĂ«rbashkimit gjithshqiptarĂ« pĂ«rmes librit. Ndoshta atĂ« qĂ« nuk kanĂ« mundur ta pĂ«rmbushinâŠ
Shtetet e Bashkuara kanĂ« vendosur sanksione ndaj presidentit tĂ« KolumbisĂ«, Gustavo Petro, tĂ« cilin Uashingtoni e akuzon se ka dĂ«shtuar tĂ« frenojĂ« trafikimin e paligjshĂ«m tĂ« drogave. Edhe gruaja dhe djali i tij janĂ« sanksionuar. âPresidenti Petro ka lejuar kartelet e drogĂ«s qĂ« tĂ« lulĂ«zojnĂ« dhe ka refuzuar qĂ« tĂ« ndalĂ« kĂ«tĂ« aktivitetâ, tha sekretari [âŠ]
Shtetet e Bashkuara kanë vendosur sanksione ndaj presidentit kolumbian Gustavo Petro, ka njoftuar Zyra e Kontrollit të Aseteve të Huaja e Departamentit të Thesarit të SHBA-së.
Gruaja e tij Veronica Alcocer, djali Nicolas Petro dhe Ministri i Brendshëm Armando Benedetti janë gjithashtu në listën e personave të sanksionuar.
Sanksionet bazohen në Urdhrin Ekzekutiv Presidencial EO14059, i cili synon trafikimin ndërkombëtar të narkotikëve dhe krimin e organizuar.
Kjo do të thotë që të gjitha pasuritë e Peterit dhe të afërmve të tij në territorin e SHBA-së do të ngrihen dhe qytetarëve dhe kompanive amerikane u ndalohet të bëjnë biznes me ta.
Treasury is sanctioning the President of Colombia, Gustavo Petro, for his role in the global illicit drug trade. Under President Petro, cocaine production in Colombia has exploded to record high rates. Petro has provided narco-terrorist organizations with benefits. Under⊠â Treasury Department (@USTreasury) October 24, 2025
SHBA-të e akuzojnë Petron se ka lejuar që prodhimi i kokainës në Kolumbi të rritet në nivelin më të lartë në një dekadë gjatë mandatit të tij, duke përmbytur tregun amerikan dhe duke dëmtuar shoqërinë amerikane.
Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, tha se Petro lejoi që kartelet e drogës të lulëzonin dhe refuzoi ta ndalonte aktivitetin, duke e shtyrë administratën Trump të marrë masa të ashpra për të mbrojtur vendin nga trafikimi i drogës.
Ndryshe, vendimi për sanksionet vjen pas muajsh thellimi të tensioneve midis Uashingtonit dhe Kolumbisë. /Telegrafi/
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e quajti të dielën presidentin kolumbian Gustavo Petro një "udhëheqës të paligjshëm të drogës" dhe tha se Shtetet e Bashkuara do të ndalonin "pagesat dhe subvencionet në shkallë të gjerë" për kombin e Amerikës së Jugut.
"Qëllimi i këtij prodhimi droge është shitja e sasive masive të produktit në Shtetet e Bashkuara, duke shkaktuar vdekje, shkatërrim dhe kaos", tha ai në një postim në Truth Social, përcjell Telegrafi.
Marrëdhëniet midis Bogotës dhe Uashingtonit janë përkeqësuar që kur Trump u kthye në detyrë.
Muajin e kaluar Shtetet e Bashkuara i revokuan vizën Petros pasi ai u bashkua me një demonstratë pro-palestineze në Nju Jork dhe u bëri thirrje ushtarëve amerikanë të mos i bindeshin urdhrave të Trump.
Vitin e kaluar, Petro u zotua të zbutte rajonet e kultivimit të kokainës në Kolumbi me ndërhyrje masive sociale dhe ushtarake, por strategjia ka sjellë pak sukses.
Në shtator, Trump përcaktoi vende të tilla si Afganistani, Bolivia, Burma, Kolumbia dhe Venezuela midis atyre që Shtetet e Bashkuara besojnë se kanë "dështuar në mënyrë të dukshme" në mbështetjen e marrëveshjeve kundër narkotikëve gjatë vitit të kaluar.
Ai fajësoi udhëheqjen politike të Kolumbisë për dështimin në përmbushjen e detyrimeve të saj për kontrollin e drogës.
âPetro ... Ă«shtĂ« njĂ« udhĂ«heqĂ«s i paligjshĂ«m i drogĂ«s qĂ« inkurajon fuqimisht prodhimin masiv tĂ« drogĂ«sâ, tha Trump, duke thĂ«nĂ« se pagesat dhe subvencionet e SHBA-sĂ« pĂ«r KolumbinĂ« ishin njĂ« "abuzim".
âQĂ NGA SOT, KĂTO PAGESA, APO ĂDO FORMĂ TJETER PAGESE, APO SUBVENCIONE, NUK DO TĂ BĂHEN MĂâ, shkroi ai me shkronja tĂ« mĂ«dha.
Nuk ishte e qartë se për çfarë po i referohej Trump. /Telegrafi/
Login
