Centrali bĂ«rthamor Kashiwazaki-Kariwa i JaponisĂ« , mĂ« i madhi nĂ« botĂ«, rifilloi punĂ«n tĂ« hĂ«nĂ«n pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« qĂ« nga katastrofa e FukushimĂ«s nĂ« vitin 2011, tha kompania qĂ« e drejton atĂ«, pavarĂ«sisht shqetĂ«simeve tĂ« vazhdueshme publike. Rinisja fillimisht do tĂ« pĂ«rfshijĂ« vetĂ«m njĂ« nga shtatĂ« reaktorĂ«t e centralit, i cili Ă«shtĂ« mĂ« i [âŠ]
Japonia ka rinisur punën në reaktor në centralin bërthamor më të madh në botë, gati 15 vjet pas një katastrofe në centralin e Fukushimës që e detyroi vendin të mbyllte të gjithë reaktorët e tij bërthamorë.
Reaktori numër 6 në centralin Kashiwazaki-Kariwa, i vendosur në veriperëndim të Tokios, rinisi punën të mërkurën. Ai u vonua me një ditë për shkak të një mosfunksionimi të alarmit dhe pritet të fillojë të funksionojë komercialisht muajin tjetër, transmeton Telegrafi.
Ky është instalimi i fundit në rinisjen e energjisë bërthamore të Japonisë, e cila ka ende shumë punë për të bërë. Reaktori i shtatë nuk pritet të rikthehet në punë deri në vitin 2030, dhe pesë të tjerët mund të çmontohen.
Kjo e lë centralin me shumë më pak kapacitet sesa kishte dikur kur të shtatë reaktorët ishin në funksion: 8.2 gigavat.
Japonia, e cila gjithmonë ishte mbështetur shumë në importet e energjisë, ishte një nga adaptuesit e hershëm të energjisë bërthamore.
Por këto ambicie u prishën në vitin 2011, nga ajo që tani mbahet mend si një nga katastrofat më të këqija bërthamore në histori.
I shkaktuar nga tërmeti më i fuqishëm i regjistruar ndonjëherë në Japoni, shkrirja e reaktorëve në Fukushima Daiichi çoi në rrjedhje radioaktive.
Kjo traumatizoi komunitetet lokale që u evakuuan dhe shumë prej tyre nuk janë kthyer pavarësisht garancive zyrtare se ishte e sigurt për ta bërë këtë.
Kritikët thonë se pronari i centralit, Tokyo Electric Power Company, ose Tepco, nuk ishte i përgatitur dhe përgjigja e tyre dhe e qeverisë nuk ishte e koordinuar mirë.
Një raport i pavarur qeveritar e quajti atë një "katastrofë të shkaktuar nga njeriu" dhe fajësoi Tepco-n, megjithëse një gjykatë më vonë liroi tre nga drejtuesit e tyre nga neglizhenca.
Megjithatë, frika dhe mungesa e besimit nxitën kundërshtimin publik ndaj energjisë bërthamore, dhe Japonia pezulloi të gjithë flotën e saj prej 54 reaktorëve menjëherë pas katastrofës së Fukushimës. /Telegrafi/
Rusia ka njoftuar se planifikon tĂ« ndĂ«rtojĂ« njĂ« central energjetik nĂ« HĂ«nĂ« brenda dekadĂ«s sĂ« ardhshme, me synim furnizimin me energji tĂ« programit tĂ« saj hapĂ«sinor hĂ«nor dhe njĂ« stacioni tĂ« pĂ«rbashkĂ«t kĂ«rkimor ruso-kinez. Sipas agjencisĂ« Reuters, korporata shtetĂ«rore hapĂ«sinore Roscosmos ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur se centrali pritet tĂ« pĂ«rfundojĂ« deri nĂ« vitin 2036 dhe [âŠ]
Rusia planifikon të ndërtojë një central bërthamor në Hënë në dekadën e ardhshme për të furnizuar programin e saj hapësinor hënor dhe një stacion të përbashkët kërkimor ruso-kinez, teksa fuqitë e mëdha po nxitojnë të eksplorojnë satelitin e vetëm natyror të Tokës.
Që nga koha kur kozmonauti sovjetik, Yuri Gagarin, u bë njeriu i parë që shkoi në hapësirë më 1961, Rusia e ka paraqitur veten si një fuqi udhëheqëse në eksplorimin e hapësirës, por në dekadat e fundit ka mbetur prapa Shteteve të Bashkuara në këtë drejtim, dhe gjithnjë më prapa edhe Kinës.
Ambiciet e RusisĂ« pĂ«suan njĂ« goditje tĂ« madhe nĂ« gusht tĂ« vitit 2023, kur misioni i saj pa ekuipazh Luna-25 u pĂ«rplas me sipĂ«rfaqen e HĂ«nĂ«s gjatĂ« pĂ«rpjekjes pĂ«r tâu ulur, teksa miliarderi Elon Musk ka revolucionarizuar lĂ«shimin e mjeteve hapĂ«sinore, gjĂ« qĂ« dikur ishte njĂ« specialitet rus.
Korporata shtetërore ruse e hapësirës, Roscosmos, njoftoi se planifikon të ndërtojë një central energjetik në Hënë deri në vitin 2036, duke shtuar se ka nënshkruar një kontratë me kompaninë e industrisë hapësinore, Lavochkin Association për ta realizuar këtë projekt.
Roscosmos tha se qëllimi i centralit është që të furnizojë me energji programin hënor të Rusisë, përfshirë automjetet robotike, një observator dhe infrastrukturën e Stacionit e Përbashkët Ndërkombëtar Kërkimor Ruso-Kinez.
âKy projekt Ă«shtĂ« njĂ« hap i rĂ«ndĂ«sishĂ«m drejt krijimit tĂ« njĂ« stacioni tĂ« pĂ«rhershĂ«m hĂ«nor dhe kalimin nga misionet qĂ« zhvillohen vetĂ«m njĂ« herĂ« nĂ« njĂ« program afatgjatĂ« tĂ« eksplorimit tĂ« HĂ«nĂ«sâ, tha Roscosmos.
Roscosmos nuk tregoi në mënyrë eksplicite nëse centrali do të ishte bërthamor, por njoftoi se ndër pjesëmarrësit në projekt janë korporata shtetërore ruse e energjisë bërthamore Rosatom dhe Instituti Kurchatov, që është instituti kryesor i Rusisë për kërkime bërthamore.
Kreu i Roscosmos, Dmitry Bakanov, tha nĂ« muajin qershor se njĂ« nga synimet e korporatĂ«s Ă«shtĂ« tĂ« ndĂ«rtojĂ« njĂ« central bĂ«rthamor nĂ« HĂ«nĂ« dhe tĂ« eksplorojĂ« VenerĂ«n, qĂ« njihet si âplaneti motĂ«râ i TokĂ«s.
Hëna, e cila ndodhet 384.400 kilometra larg nga Toka, ndikon në stabilizimin e lëkundjes së Tokës rreth boshtit të saj, duke siguruar një klimë më të qëndrueshme. Ajo po ashtu shkakton baticat dhe zbaticat në oqeanet e botës./REL
Autoritetet amerikane po hetojnĂ« vrasjen e njĂ« profesori tĂ« njohur tĂ« Massachusetts Institute of Technology (MIT), i cili u qĂ«llua pĂ«r vdekje nĂ« banesĂ«n e tij pranĂ« Bostonit. Viktima Ă«shtĂ« Nuno Gomes Loureiro, 47 vjeç, profesor i shkencĂ«s dhe inxhinierisĂ« bĂ«rthamore dhe drejtor i QendrĂ«s pĂ«r ShkencĂ«n e PlazmĂ«s dhe Bashkimit BĂ«rthamor nĂ« MIT. Ai [âŠ]
Centrali bërthamor i Zaporizhias mbeti përkohësisht pa energji gjatë natës. Kjo për shkak të sulmeve ruse gjatë natës
Pas ndërhyrjes së autoriteteve, dy linjat e rrjetit të shpërndarjes së energjisë u rilidhën, njoftoi IAEA.
Centrali bërthamor, i vendosur në një zonë të kontrolluar nga Rusia në Ukrainë, pranë vijës së frontit të luftës, nuk është në funksion, por ka nevojë për një furnizim të vazhdueshëm me energji elektrike për të mbajtur reaktorët e tij bërthamorë në punë në një temperaturë konstante dhe ka gjeneratorë që hyjnë në punë kur energjia e tij shkëputet nga rrjeti elektrik.
Mijëra njerëz në shtatë rajone ukrainase mbetën pa energji elektrike, pas një sulmeve ruse në shkallë të gjerë gjatë natës, pasi u dëmtuan një duzinë objektesh civile.
Nga ana e saj, Moska njoftoi se kishte goditur objektet ukrainase me raketa hipersonike, duke theksuar se kjo vinte si hakmarrje pĂ«r sulmet ukrainase ndaj âobjektivave politikĂ«â nĂ« Rusi.
Teherani synon tĂ« rindĂ«rtojĂ« objektet bĂ«rthamore tĂ« dĂ«mtuara nga sulmet e forcave amerikane dhe izraelite nĂ« qershor, ka lĂ«nĂ« tĂ« kuptohet Presidenti Masoud Pezeshkian, raportoi tĂ« dielĂ«n agjencia gjysmĂ«zyrtare e lajmeve Tasnim. âQeveria mbĂ«shtet me tĂ« gjitha fuqitĂ« e saj kompetencĂ«n e nevojshme pĂ«r tĂ« vazhduar rindĂ«rtimin bĂ«rthamorâ, tha Pezeshkian sipas agjencisĂ«, e cila Ă«shtĂ« [âŠ]
Irani tha se nuk Ă«shtĂ« mĂ« i detyruar qĂ« tĂ« respektojĂ« kufizimet mbi programin e tij bĂ«rthamor, pasi ka skaduar marrĂ«veshja 10-vjeçare mes tij dhe fuqive botĂ«rore, ndonĂ«se Teherani pĂ«rsĂ«riti mĂ« 18 tetor âangazhimin tonĂ« ndaj diplomacisĂ«â. MarrĂ«veshja e vitit 2015 â e nĂ«nshkruar nĂ« VjenĂ« nga Irani, Kina, Britania, Franca, Gjermania, Rusia dhe Shtetet [âŠ]
Shefi i energjisë bërthamore të Iranit ka pranuar se disa nga objektet bërthamore të vendit të tij u "shkatërruan" nga sulmet amerikane në qershor, në atë që është ndoshta vlerësimi më i sinqertë që nga lufta e fundit 12-ditore me Izraelin.
Duke folur për Sky News në Vjenë, kreu i Organizatës së Energjisë Atomike të Iranit, Mohammad Eslami, tha gjithashtu se nuk do të ketë bisedime të drejtpërdrejta me SHBA-në.
Ai u zotua se objektet do të rindërtohen pavarësisht presionit ndërkombëtar dhe kërcënimit të sulmeve të mëtejshme nga Izraeli, transmeton Telegrafi.
"ĂshtĂ« mjaft normale qĂ« gjatĂ« njĂ« sulmi ushtarak ndaj objekteve, ato tĂ« pĂ«sojnĂ« dĂ«me dhe infrastruktura tĂ« shkatĂ«rrohet", tha ai.
"Ajo që është e rëndësishme është që shkenca, njohuritë, teknologjia dhe industria të jenë të vjetra dhe të rrënjosura thellë në historinë e Iranit", shtoi ai.
Tre nga objektet kryesore bërthamore të Iranit - Fordow, Natanz dhe Isfahan - u shënjestruan nga sulme të SHBA-së më 22 qershor duke përdorur bomba mijëra kilogramëshe që shkatërrojnë bunkerë.
Imazhet satelitore treguan dëme të mëdha, por për shkak se disa nga objektet janë të pozicionuara thellë nën male, është e vështirë të përcaktohet saktësisht se sa dëme shkaktuan bombat amerikane.
Menjëherë pas sulmeve, ministri i Jashtëm i Iranit pranoi se ishin shkaktuar "dëme të tepërta dhe serioze", pavarësisht se udhëheqësi suprem më parë pretendoi se sulmet nuk e kishin ndërprerë programin bërthamor të vendit të tij.
Por Eslami, gjithashtu nënpresident i Iranit, mbrojti të drejtën e vendit për të zhvilluar një aftësi bërthamore, duke këmbëngulur, siç e ka bërë vazhdimisht Irani, se kjo është për mjete paqësore. Vendet perëndimore nuk pajtohen.
I pyetur pse Irani kishte nevojĂ« tĂ« pasuronte uraniumin nĂ« nivele afĂ«r gradĂ«s sĂ« armĂ«ve, Eslami tha: "PĂ«rqindja e pasurimit, ajo qĂ« paraqitet nĂ« opinionin publik dhe nĂ« media, ushqehet nga politikanĂ«t, aventurierĂ«t dhe armiqtĂ« tanĂ«. PĂ«rqindja e pasurimit nuk Ă«shtĂ« domosdoshmĂ«risht pĂ«r armĂ« kur Ă«shtĂ« e lartĂ«. Ne kemi nevojĂ« pĂ«r pasurim mĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«r ndjeshmĂ«ritĂ« dhe mjetet tona tĂ« matjes me saktĂ«siâ.
"Askush nuk po na shet këto artikuj. Ne kemi qenë nën sanksione për vite me radhë. Kemi nevojë për këto produkte për sistemin e sigurisë së reaktorëve tanë dhe për proceset e ndjeshme të përdorura për menaxhimin e reaktorëve tanë", shtoi ai.
Zyrtarët iranianë po planifikojnë të zhvillojnë bisedime me vendet evropiane, gjatë mbledhjes së udhëheqësve dhe diplomatëve në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork këtë javë.
Muajin e kaluar Franca, Gjermania dhe Mbretëria e Bashkuar nxitën fillimin e një periudhe 30-ditore për të rivendosur sanksionet "e rikthimit të menjëhershëm" ndaj Iranit, përveç nëse ndërmerren hapa urgjentë para se të skadojë marrëveshja bërthamore e vitit 2015 në tetor.
Këto kushte përfshijnë rivendosjen e qasjes për inspektorët e OKB-së dhe riangazhimin në bisedime me SHBA-në. Megjithatë, Eslami i tha Sky News se ata nuk do të negociojnë me amerikanët pas luftës së fundit. /Telegrafi/
Presidenti rus, Vladimir Putin, ka ofruar zgjatjen e traktatit New START mes MoskĂ«s dhe Uashingtonit â marrĂ«veshjes sĂ« vetme tĂ« mbetur pĂ«r armĂ«t bĂ«rthamore mes dy vendeve â qĂ« pritet tĂ« skadojĂ« nĂ« shkurt. Duke folur nĂ« njĂ« takim me kĂ«shilltarĂ«t e tij tĂ« KĂ«shillit tĂ« SigurisĂ« mĂ« 22 shtator, Putin tha se lejimi qĂ« [âŠ]
NĂ« centralin bĂ«rthamor tĂ« Kurskut nĂ« Rusi ka shpĂ«rthyer njĂ« zjarr pasi ushtria rrĂ«zoi njĂ« dron ukrainas qĂ« po fluturonte pranĂ« centralit, thanĂ« autoritetet. Droni â njĂ« prej disa qĂ« u raportuan nga autoritetet ruse mĂ« 23 gusht â u rrĂ«zua nĂ« njĂ« transformator, duke shkaktuar zjarr. MĂ« pas, flakĂ«t u shuan dhe nuk raportohet [âŠ]
Delegacionet e diplomatëve nga Irani dhe grupi nga Gjermania, Franca dhe Britania po vazhdojnë bisedimet në Stamboll.
Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, takimi ka nisur në orët e para të mëngjesit dhe do të mbahet në nivel zëvendësministrash të Jashtëm.
Berlini, Parisi dhe Londra synojnë që të shtojnë presionin mbi Teheranin. Kërkesat kryesore të evropianëve përfshijnë lejimin e inspektorëve të OKB-së për qasje në objektet bërthamore të Republikës Islamike dhe sqarimin e fatit të rreth 400 kilogramëve uranium të pasuruar 60%, i cili ka humbur që nga sulmet ajrore të SHBA-së në tre objekte kryesore iraniane në qershor.
Më shumë se dhjetë vjet pas marrëveshjes mes Hungarisë dhe Rusisë për zgjerimin e centralit bërthamor Paks, qeveria hungareze njoftoi se administrata amerikane ka hequr pengesat që e kishin bllokuar projektin.
Projekti, i njohur si Paks2, parashikon ndërtimin e dy reaktorëve të rinj në centralin ekzistues, i cili mbulon rreth 50% të kërkesës për energji elektrike në Hungari. Financimi mbështetet kryesisht nga një kredi prej 10 miliardë eurosh e dhënë nga Rusia në vitin 2014, që mbulon 80% të kostove.
Gjatë presidencës Biden, projekti ishte pezulluar për shkak të sanksioneve ndaj Rosatom dhe Gazprombank, entitete kyçe në zbatimin dhe financimin e projektit.
Megjithatë, Paks2 mbetet nën shqyrtimin e Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Europian, pas padisë së paraqitur nga Austria në vitin 2018. Vjena kundërshton dhënien e kontratës drejtpërdrejt kompanisë ruse Rosatom, pa garë ndërkombëtare. Avokati i përgjithshëm i Gjykatës së BE-së është shprehur në mbështetje të argumenteve të Austrisë, duke ngritur pikëpyetje mbi ligjshmërinë e financimit nga shteti hungarez.
Komisioni Europian ka theksuar mĂ« herĂ«t nevojĂ«n pĂ«r tĂ« reduktuar varĂ«sinĂ« energjetike nga Rusia, pĂ«rfshirĂ« edhe nĂ« sektorin bĂ«rthamor. Aktualisht, pesĂ« vende tĂ« BE-sĂ«, Hungaria, Bullgaria, Sllovakia, Finlanda dhe Ăekia â pĂ«rdorin reaktorĂ« rusĂ«, por vetĂ«m Hungaria nuk ka kĂ«rkuar alternativa pĂ«r furnizimin me uranium.
Në një raport të fundit, Komisioni paralajmëroi se shkëputja nga varësia ndaj energjisë bërthamore ruse është shumë më e vështirë sesa nga gazi apo nafta dhe kërkon investime të mëdha rreth 240 miliardë euro deri në vitin 2025 për të ndërtuar një zinxhir të pavarur furnizimi brenda BE-së.
Paks2 po ndërtohet nga Rosatom dhe përfshin dy reaktorë të teknologjisë VVER-1200. Marrëveshja u miratua nga Komisioni Europian në vitin 2017, por vazhdon të jetë në qendër të debatit ligjor dhe politik në nivel europian.
Imazhet e reja satelitore tregojnë se Irani ka nisur aktivitetin për restaurimin e kompleksit bërthamor të bombarduar Fordow. Lëvizjet kanë nisur që vetëm disa ditë pas sulmeve ajrore masive amerikane dhe izraelite që synonin dëmtimin e programit bërthamor të Teheranit.
Sipas kompanisĂ« amerikane tĂ« imazheve satelitore âMaxar Technologiesâ imazhet e marra tĂ« premten dhe tregojnĂ« ekskavatorĂ« dhe buldozerĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« qĂ« lĂ«vizin dheun pranĂ« kratereve dhe vrimave nĂ« rajonin malor. Zona u godit nga bombat depĂ«rtuese amerikane GBU-57 , tĂ« cilat Pentagoni tha se kishin nĂ« shĂ«njestĂ«r kanalet e ventilimit thellĂ« nĂ« kompleksin nĂ«ntokĂ«sor.
Imazhe të tjera tregojnë makineri që hapin rrugë të reja hyrëse dhe që riparojnë rrugën kryesore që të çon në qendrën nëntokësore. Sipas ekspertëve nga Instituti Mbretëror i Shërbimeve të Bashkuara, iranianët mund të jenë duke u përpjekur të rivendosin aksesin në mënyrë që të vlerësojnë shkallën e dëmit dhe gjendjen e pajisjeve, megjithëse kjo nuk është konfirmuar zyrtarisht.
Gjenerali Dan Kaine, shef i Shtabit tĂ« PĂ«rbashkĂ«t tĂ« SHBA-ve, tha nĂ« njĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp nĂ« Pentagon se gjatĂ« âOperacionit âĂekani i MesnatĂ«sâ bombat âshkatĂ«rruese tĂ« bunkerĂ«veâ ranĂ« njĂ«ra pas tjetrĂ«s nĂ« kanalet e ventilimit, rezultat i njĂ« studimi 15-vjeçar nga Agjencia Amerikane e Reduktimit tĂ« KĂ«rcĂ«nimit BĂ«rthamor mbi mĂ«nyrĂ«n se si ato mund tĂ« shkatĂ«rronin kompleksin nĂ«ntokĂ«sor.
Donald Trump u mburr se bastisjet amerikane shkaktuan njĂ« âshkatĂ«rrim totalâ tĂ« infrastrukturĂ«s bĂ«rthamore tĂ« Iranit dhe vlerĂ«soi se Teherani nuk do tĂ« ishte nĂ« gjendje ta rindĂ«rtonte atĂ«.
Siç vĂ«rejnĂ« ata, Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« âbombardohet njohuriaâ dhe Teherani tani mund tĂ« ketĂ« njĂ« nxitje edhe mĂ« tĂ« madhe pĂ«r tĂ« ecur pĂ«rpara me zhvillimin e armĂ«ve bĂ«rthamore.
Amir-Saeid Iravani, ambasadori i Iranit nĂ« Kombet e Bashkuara, tha se pasurimi bĂ«rthamor i RepublikĂ«s Islamike ânuk do tĂ« ndalet kurrĂ«â sepse lejohet pĂ«r qĂ«llime âenergjie paqĂ«soreâ sipas traktatit pĂ«r mospĂ«rhapjen e armĂ«ve bĂ«rthamore.
âPasurimi Ă«shtĂ« e drejta jonĂ«, njĂ« e drejtĂ« e patjetĂ«rsueshme, dhe ne duam ta zbatojmĂ« kĂ«tĂ« tĂ« drejtĂ«â, tha Iravani pĂ«r CBS News , duke shtuar se Irani ishte gati pĂ«r negociata, por âdorĂ«zimi pa kushte nuk Ă«shtĂ« negociatĂ«. Ai po dikton politikĂ«n ndaj neshâ.
Por Iravani tha se Teherani Ă«shtĂ« âgati pĂ«r negociata, por pas kĂ«tij agresioni, kjo nuk Ă«shtĂ« kusht i pĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r njĂ« raund tĂ« ri negociatash dhe nuk ka asnjĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r negociata dhe takim me presidentinâ.
I dërguari iranian në OKB mohoi gjithashtu se ka ndonjë kërcënim nga qeveria e tij për sigurinë e Rafael Grossi-t, drejtorit të përgjithshëm të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, ose kundër inspektorëve të agjencisë, të cilët akuzohen nga disa zyrtarë iranianë se e ndihmojnë Izraelin të justifikojë sulmet e tij. Inspektorët e IAEA-s janë aktualisht në Iran, por nuk kanë qasje në objektet bërthamore të Iranit.
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, deklaroi se SHBA ka shkatërruar tërësisht programin bërthamor të Iranit përmes një serie sulmesh ajrore, duke e cilësuar këtë si ndërhyrjen më të fuqishme ndonjëherë ndaj Teheranit.
NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r Fox News, Trump tha se objektivat kryesore ishin tre impiante bĂ«rthamore iraniane, pĂ«rfshirĂ« kompleksin nĂ«ntokĂ«sor tĂ« Fordos, tĂ« cilin ai e pĂ«rshkroi si âtashmĂ« tĂ« rrĂ«nuarâ. Sipas tij, pas sulmeve ânĂ« vend kanĂ« mbetur vetĂ«m mijĂ«ra tonĂ« gurĂ«â.
âProgrami bĂ«rthamor i Iranit u shkatĂ«rrua si kurrĂ« mĂ« parĂ«. Kjo nĂ«nkuptonte fundin e ambicieve tĂ« tyre bĂ«rthamore â tĂ« paktĂ«n pĂ«r njĂ« periudhĂ« kohe,â deklaroi Trump.
I pyetur nĂ«se Irani mund tĂ« kishte zhvendosur uraniumin e pasuruar pĂ«rpara sulmeve, ai theksoi se njĂ« gjĂ« e tillĂ« ishte âshumĂ« e vĂ«shtirĂ«, shumĂ« e rrezikshme dhe shumĂ« e rĂ«ndĂ« pĂ«r tâu realizuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« fshehtĂ«â.
âAta nuk patĂ«n kohĂ«, sepse nuk e dinin qĂ« po i afroheshim,â tha ai, duke theksuar elementin e befasisĂ« nĂ« operacion.
Trump pretendoi gjithashtu se Irani ndodhej vetëm disa javë larg ndërtimit të një arme bërthamore përpara sulmit amerikan. Ai shtoi se pas goditjes, Teherani nuk ka më as kapacitetin dhe as vullnetin për të vijuar programin bërthamor.
âGjĂ«ja e fundit qĂ« duan tani Ă«shtĂ« tĂ« mendojnĂ« pĂ«r energjinĂ« bĂ«rthamore. Duhet tĂ« pĂ«rqendrohen fillimisht tek rivendosja e funksionimit tĂ« vendit.â
Presidenti amerikan shprehu gjithashtu besimin se fushata amerikano-izraelite ndaj Iranit do tĂ« kontribuojĂ« nĂ« zgjerimin e MarrĂ«veshjeve tĂ« Abrahamit, duke shtuar se mĂ« shumĂ« vende do tâi bashkohen kĂ«saj nisme pĂ«r paqen nĂ« Lindjen e Mesme.
âIrani ishte pengesa kryesore. NĂ« fakt, nĂ« njĂ« moment mendoja se edhe Irani mund tâi bashkohej Abraham Accords,â tha Trump.
AgjentĂ«t e Mossad-it kanĂ« depĂ«rtuar nĂ« zemĂ«r tĂ« programit bĂ«rthamor tĂ« Iranit, duke e monitoruar dhe mbledhur informacione nga disa lokacione, qĂ« prej vitit 2010. KĂ«shtu raporton The Times, duke cituar burime dhe dokumente tĂ« inteligjencĂ«s. Informacionet e mbledhura fshehurazi ndĂ«r vite nga Izraeli tregojnĂ« se deri nĂ« fund tĂ« vitit 2024, Irani do ta kishte [âŠ]
Mbikëqyrësi kushtetues i Iranit, Këshilli i Gardës, e ka miratuar të enjten vendimin e Parlamentit për ta pezulluar bashkëpunimin e Teheranit me Agjencinë Ndërkombëtare për Energjinë Bërthamore (IAEA), pasi objektet bërthamore të vendit u bombarduan gjatë fundjavës në konfliktin 12-ditor me Izraelin.
Për këtë ligj, i cili u miratua një ditë më parë nga ligjvënësit me 221 vota pro dhe asnjë kundër, do të vendosë përfundimisht Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare (SNSC).
SNSC teknikisht drejtohet nga presidenti, por ashtu si të gjitha institucionet kyçe të shtetit, i përgjigjet udhëheqësit suprem, ajatollah Ali Khamenei.
âPlani pĂ«r ta detyruar QeverinĂ« ta pezullojĂ« bashkĂ«punimin me AgjencinĂ« NdĂ«rkombĂ«tare pĂ«r EnergjinĂ« BĂ«rthamore nuk ishte nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin islamik dhe KushtetutĂ«n pas shqyrtimit nga anĂ«tarĂ«t e KĂ«shillit tĂ« GardĂ«sâ, tha zĂ«dhĂ«nĂ«si i kĂ«shillit, Hadi Tahan Nazif, nĂ« njĂ« postim nĂ« X.
Izraeli kreu sulme të papara ndaj objekteve kyçe bërthamore dhe ushtarake të Iranit, si dhe zonave të banuara, më 13 qershor, në një luftë që mori jetën e shumë civilëve nga të dyja palët para se të përfundonte me një armëpushim të brishtë të ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara më 24 qershor.
Më 21 qershor, SHBA-ja i goditi tri objekte bërthamore në Fordo, Natanz dhe Isfahan.
Projektligji parashikon që pezullimi i bashkëpunimit të hiqet vetëm nëse garantohet që objektet dhe shkencëtarët bërthamorë iranianë janë të mbrojtur dhe që e drejta e Iranit për të pasuruar uranium brenda vendit është e garantuar.
Ndër shënjestrat e Izraelit gjatë sulmeve ndaj Iranit ishin edhe shkencëtarë të përfshirë në programin bërthamor iranian. Irani këmbëngul se programi i tij bërthamor është paqësor dhe se nuk ka për qëllim ta përdorë atë për të zhvilluar armë bërthamore.
Pezullimi i bashkĂ«punimit me IAEA do tĂ« thotĂ« se Irani do tâi ndalojĂ« inspektimet, raportimet dhe veprimtarinĂ« mbikĂ«qyrĂ«se sipas Traktatit pĂ«r MospĂ«rhapjen e ArmĂ«ve BĂ«rthamore (NPT).
Para votimit, kryetari i Parlamentit, Mohammad Baqer Qalibaf, e kritikoi IAEA-n, duke thĂ«nĂ« se ajo dĂ«shtoi âqoftĂ« edhe tĂ« shtirej sikur e dĂ«nonte sulmin ndaj objekteve bĂ«rthamore tĂ« Iranitâ dhe e akuzoi pĂ«r âshitjen e besueshmĂ«risĂ« sĂ« vet ndĂ«rkombĂ«tareâ.
Teherani ka akuzuar prej kohësh IAEA-n për anshmëri dhe bashkëpunim me fuqitë perëndimore dhe Izraelin kundër Iranit.
Drejtori i Përgjithshëm i IAEA-s, Rafael Grossi, ka shprehur prej vitesh shqetësimin për mungesën e bashkëpunimit nga Irani në hetimet për objekte të vjetra, por të padeklaruara, bërthamore.
âOrganizata pĂ«r EnergjinĂ« Atomike e Iranit do tĂ« pezullojĂ« bashkĂ«punimin me agjencinĂ« deri sa tĂ« garantohet siguria e objekteve bĂ«rthamore, dhe programi bĂ«rthamor paqĂ«sor i Iranit do tĂ« ecĂ« pĂ«rpara me njĂ« ritĂ«m mĂ« tĂ« shpejtĂ«â, tha Qalibaf nĂ« komentet qĂ« u pasuan nga thirrjet e ligjvĂ«nĂ«sve âvdekje AmerikĂ«s dhe Izraelitâ./rel
Login
