Presidenti Trump tha tĂ« martĂ«n se po pĂ«rgatitet tĂ« ndalojĂ« financimin federal pĂ«r qytetet dhe shtetet âsanctuaryâ mĂ« 1 shkurt â duke kĂ«rcĂ«nuar tĂ« tĂ«rheqĂ« miliarda dollarĂ« tĂ« ardhura si reagim ndaj ligjeve qĂ« ndalojnĂ« bashkĂ«punimin me agjentĂ«t e imigracionit.
âDuke filluar nga 1 shkurti, nuk do tĂ« bĂ«jmĂ« asnjĂ« pagesĂ« pĂ«r qytetet ose shtetet âsanctuaryâ, sepse ato bĂ«jnĂ« gjithçka pĂ«r tĂ« mbrojtur kriminelĂ«t nĂ« kurriz tĂ« qytetarĂ«ve amerikanĂ«,â tha Trump gjatĂ« njĂ« fjalimi nĂ« Detroit, raporton NYP, transmeton Sinjali.
âKjo gjeneron mashtrime, krim dhe tĂ« gjitha problemet e tjera qĂ« vijnĂ« prej tyre. Prandaj, nuk do tĂ« bĂ«jmĂ« asnjĂ« pagesĂ« pĂ«r askĂ«nd qĂ« mbĂ«shtet qytetet âsanctuaryâ.â
NjĂ« listĂ« e publikuar nĂ« gusht nga Departamenti i DrejtĂ«sisĂ« identifikon 12 shtete â pĂ«rfshirĂ« KaliforninĂ«, Illinois dhe New York â dhe pesĂ« nga 10 qytetet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« vendit, siç Ă«shtĂ« New York, si juridiksione âsanctuaryâ.
âDo ta shihni. Do tĂ« jetĂ« domethĂ«nĂ«se,â shtoi mĂ« vonĂ« Trump pĂ«r gazetarĂ«t kur u pyet pĂ«r kĂ«to prerje fondesh.
Deputetët ukrainas të martën nuk e miratuan emërimin e ministrit në largim të Mbrojtjes, Denys Shmyhal, për ministër të Energjisë, një qortim i befasishëm në kohë lufte për presidentin Volodymyr Zelensky, kur ai po përpiqet që të riformatojë sektorë kyçë në një moment kritik të konfliktit.
Shmyhal, i cili kishte shĂ«rbyer si kryeministĂ«r pĂ«r pesĂ« vjet para se tĂ« emĂ«rohej ministĂ«r i Mbrojtjes vitin e kaluar, ishte pĂ«rzgjedhur nga Zelensky pĂ«r ta drejtuar sektorin e energjisĂ« qĂ« Ă«shtĂ« goditur nga akuzat pĂ«r korrupsion dhe sulmet ruse ndaj infrastrukturĂ«s, raporton agjencia e lajmeve âReutersâ.
Ministri i mëparshëm i Energjisë ishte shkarkuar në fundin e vitit të kaluar pas shpërthimit të një skandali të korrupsionit, ku gjithashtu përfshihej paraardhësja e tij.
Kjo pozitë ka mbetur boshe për gati dy muaj, përderisa Moska e përshkallëzoi fushatën e sulmeve ajrore masive ndaj sektorit të enerjgisë, duke lënë miliona njerëz pa rrymë dhe ngrohje në temperatura të ulëta.
Emërimi i Shmyhalit nuk i mori 226 votat e nevojshme të deputetëve, por vetëm 210. Tri partitë opozitare abstenuan.
MĂ« shumĂ« se 20 deputetĂ« tĂ« partisĂ« sĂ« Zelenskyt nuk votuan. âKjo Ă«shtĂ« njĂ« shenjĂ« se ai po e humb kontrollin mbi Kuvendinâ â tha analisti politik, Volodymyr Fesenko, duke iu referuar Zelenskyt.
Ai shtoi se mospajtimet brenda partisĂ« sĂ« presidentit nuk janĂ« tĂ« reja, por udhĂ«heqĂ«sit nĂ« tĂ« kaluarĂ«n ia kishin dalĂ« qĂ« tâi grumbullonin votat e nevojshme.
Kryenegociatori i Donald Trump, Steve Witkoff thuhet se fundjavën e kaluar pati një takim sekret me ish-princin e kurorës së Iranit në mërgim, Reza Pahlavi.
Një zyrtar i lartë amerikan i tha Axios se takimi u përqendrua në protestat e përgjakshme që kanë shpërthyer në Iran prej dy javësh, në të cilat vlerësohet se më shumë se 1,850 protestues janë vrarë nga regjimi.
Kjo ngjarje shĂ«non takimin e parĂ« tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« midis opozitĂ«s iraniane dhe administratĂ«s Trump qĂ« nga fillimi i protestave. Djali i Shahut tĂ« fundit tĂ«Â Iranit, Reza Pahlavi, nuk i fsheh qĂ«llimet e tij pĂ«r tâu kthyer nĂ« Iran, ndĂ«rsa nuk mungojnĂ« deklaratat e tij nĂ« rrjetet amerikane me mesazhe drejtuar Donald Trump.
âZ. President, ju tashmĂ« keni krijuar njĂ« trashĂ«gimi si njeri i paqes. FjalĂ«t tuaja tĂ« solidaritetit u kanĂ« dhĂ«nĂ« iranianĂ«ve forcĂ«n pĂ«r tĂ« luftuar pĂ«r liri. Dhe ndĂ«rsa Khamenei dhe banditĂ«t e tij bĂ«jnĂ« thirrje pĂ«r âVdekje AmerikĂ«sâ, populli iranian po riemĂ«rton rrugĂ«t sipas jushâ, tha ai.
Pahlavi u bën thirrje nëpunësve civilë dhe forcave të sigurisë të qëndrojnë pranë protestuesve, ndërsa thekson se liria e Iranit është afër.
Sipas Kombeve të Bashkuara, viti që shkoi ishte më vdekjeprurësi për civilët në Ukrainë që nga viti 2022.
Të paktën 2.514 civilë u vranë nga dhuna e ndërlidhur me luftën vitin e kaluar, tha Misioni Vëzhgues për të Drejtat e Njeriut, në krahasim me 2.088 në vitin 2024 dhe 1.974 më 2023. Edhe numri i civilëve të lënduar u rrit dukshëm secilin vit, raporton televizioni BBC.
Nga sulmi më vdekjeprurës në vitin 2025 u vranë të paktën 38 civilë në qytetin Ternopil në nëntor, sipas këtij misioni. Në mesin e viktimave ishin tetë fëmijë.
Të martën, presidenti Volodymyr Zelensky tha se nga sulmet ruse gjatë natës ishin vrarë katër njerëz në Kharkiv dhe disa qindra mijëra amvisëri kishin mbetur pa furnizim me rrymë përreth kryeqytetit Kiev, në mot të ftohtë dimëror.
Sipas misionit të OKB-së, numri i përgjithshëm i civilëve të vrarë dhe të lënduar më 2025 paraqet rritje prej 31 për qind në krahasim me vitin 2024 dhe 70 për qind më shumë se më 2023.
Më parë, ky mision kishte thënë se të paktën 8.006 civilë ishin vrarë e 13.287 ishin lënduar në 12 muajt e parë të luftës, ndërsa në nëntorin e vitit të kaluar raportoi për më shumë se 14.534 civilë të vrarë që nga fillimi i konfliktit.
Shefja e misionit tĂ« OKB-sĂ«, Danielle Bell, tha se numrat pĂ«r vitin 2025 pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« ânjĂ« pĂ«rkeqĂ«sim tĂ« shĂ«nuar nĂ« mbrojtjen e civilĂ«veâ.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ishte nĂ« pritje tĂ« pĂ«rfundimit tĂ« shqyrtimit tĂ« ankesave lidhur me administrimin e numĂ«rimit nĂ« QendrĂ«n e NumĂ«rimit dhe Rezultateve, pĂ«r tâi shpallur rezultatet pĂ«rfundimtare tĂ« zgjedhjeve tĂ« jashtĂ«zakonshme parlamentare tĂ« 28 dhjetorit.
Megjithatë, vendimi i KQZ-së për rinumërimin e 914 vendvotimeve ka shtyrë këtë proces, duke ndikuar në rrjedhën e afatit ligjor për formimin e institucioneve të reja. Vendimi për rinumërim përfshin të gjitha komunat e Kosovës.
Në 10 komuna do të rinumërohen 100% e vendvotimeve: Dragash, Kaçanik, Lespoaviq, Prizren, Skënderaj, Shtime, Ferizaj, Vushtrri, Mamushë dhe Ranillug.
Në 28 komuna të tjera, do të rinumërohen nga 10% e vendvotimeve, përfshirë: Deçan, Gjakovë, Gllogoc, Gjilan, Istog, Klinë, Fushë Kosovë, Kamenicë, Mitrovicë e Jugut, Lipjan, Novobërdë, Obiliq, Rahovec, Pejë, Podujevë, Prishtinë, Shtërpcë, Suharekë, Viti, Zubin Potok, Zveçan, Malishevë, Junik, Hani i Elezit, Graçanicë, Partesh, Kllokot dhe Mitrovicë e Veriut.
Rinumërimi nisi të martën pasdite. Sipas zëdhënësit të KQZ-së, Valmir Elezi, procesi pritet të zgjasë 12 deri në 14 ditë.
Pse po rinumërohen votat?
Sipas kryetarit të KQZ-së, Kreshnik Radoniqi, vendimi për rinumërim u mor pas analizimit të trendit të mospërputhjeve gjatë vlerësimit fillestar të rezultateve.
âFillimisht Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« vlerĂ«simi i 2 pĂ«r qind tĂ« tĂ« gjitha vendvotimeve nĂ« nivel vendi, ku janĂ« evidentuar dallime tĂ« theksuara nĂ« disa komuna krahasuar me tĂ« tjerat. NĂ« komunat ku trendi i mospĂ«rputhjeve ka qenĂ« shumĂ« mĂ« i madh, kemi vendosur tĂ« shkojmĂ« me rinumĂ«rim 100 pĂ«r qind tĂ« votaveâ, tha Radoniqi.
Sipas tij, në komunat ku mospërputhjet kanë qenë më të ulëta, ato janë konsideruar si gabime të mundshme njerëzore, dhe për këtë arsye është vendosur të rritet përqindja e rinumërimit nga 2 në 10 për qind për verifikim shtesë.
Kryetari i KQZ-së theksoi se këto masa synojnë të garantojnë integritetin e procesit zgjedhor, saktësinë e rezultateve dhe të rrisin besimin e qytetarëve në numërimin e votave.
Një djalë 13-vjeçar humbi jetën pasi u përfshi nga një ortek në vendpushimin e skive Sportgastein në Alpet austriake. Viktima, shtetas çek, po bënte ski së bashku me një fëmijë tjetër kur u mor nga bora.
Ky nuk është rasti i vetëm në zonë, pasi disa kilometra më në lindje, në Untertauern të Austrisë qendrore, një skiatore dhe partneri i saj u përfshinë gjithashtu nga një ortek. Burri arriti të shpëtonte dhe të nxirrte gruan, e cila pësoi vetëm lëndime të lehta.
Gjatë të dielës pasdite, disa ortekë u regjistruan në rajonin Virberg pranë Tirolit, ku një skiator 58-vjeçar humbi jetën dhe të tjerë pësuan lëndime të ndryshme.
Ndërsa gjatë fundjavës, në Alpet Franceze, orteqet shkaktuan vdekjen e gjashtë skiatorëve të tjerë, duke e bërë situatën në Alpe të rrezikshme për sportet dimërore.
Kosova ka shpenzuar plot 259 milionë euro për blerje (import) të energjisë elektrike.
Kjo e rendit rrymën si produktin e tretë më të importuar në vend gjatë vitit 2025, pas veturave (651 milionë euri) dhe derivateve (560 milionë euro), sipas të dhënave nga Dogana e Kosovës.
Në anën tjetër, shitja (eksporti) e energjisë elektrike kapi vlerën e 55 milionë eurove. Kjo diferencë tregon se Kosova ka importuar rreth 4.7 herë më shumë energji sesa ka arritur të eksportojë, duke krijuar një deficit tregtar prej rreth 204 milionë eurosh vetëm në këtë sektor.
Rruga DrenasâShtrubullovĂ«âKrajkovĂ« Ă«shtĂ« mbyllur pĂ«rkohĂ«sisht pĂ«r shkak tĂ« dĂ«meve tĂ« shkaktuara nga vĂ«rshimet e fundit, ka njoftuar Komuna e Drenasit, raporton Gazeta Sinjali.
Sipas njoftimit, ura në afërsi të varrezave të Drenasit ka pësuar dëmtime serioze dhe paraqet rrezik për qarkullim.
âPĂ«r arsye sigurie, qarkullimi mbi urĂ« ndalohet pĂ«rkohĂ«sisht deri nĂ« njĂ« njoftim tĂ« radhĂ«s,â thuhet mĂ« tej.
Komuna ka bërë të ditur se në ditët në vazhdim do të ndërmarrë të gjitha veprimet e nevojshme për sanimin e dëmeve dhe rikthimin sa më të shpejtë të qarkullimit normal.
Njësitet e Policisë dhe të Zjarrfikësve janë të pranishme në vendin e ngjarjes dhe po monitorojnë situatën.
Klubi i futbollit FC Prishtina ka njoftuar me pikëllim të thellë ndarjen nga jeta të ish-futbollistit të saj, Agim Zymi, një nga emrat e shquar të gjeneratës së viteve të 70-ta. Ai ka ndërruar jetë në moshën shtatëdhjetë e pesë vjeçare.
âMe pikĂ«llim tĂ« thellĂ« e morĂ«m lajmin pĂ«r ndarjen nga jeta tĂ« Agim Zymit, ish-futbollistit tonĂ« dhe njĂ«rit prej emrave tĂ« shquar tĂ« gjeneratĂ«s sĂ« FC PrishtinĂ«s nĂ« vitet e 70-ta, i cili u nda nga jeta nĂ« moshĂ«n 75-vjeçare. Agim Zymi ishte pjesĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e historisĂ« sĂ« klubit tonĂ«, duke u dalluar me fanellĂ«n bardhekaltĂ«r nĂ« kohĂ«n kur FC Prishtina garonte nĂ« LigĂ«n e DytĂ« tĂ« Ish-JugosllavisĂ«. Kontributi, pĂ«rkushtimi dhe dashuria e tij pĂ«r klubin do tĂ« mbeten gjithmonĂ« pjesĂ« e kujtesĂ«s sonĂ« kolektive. FC Prishtina i shpreh ngushĂ«llimet mĂ« tĂ« sinqerta familjes Zymi, miqve, bashkĂ«lojtarĂ«ve dhe gjithĂ« komunitetit sportiv. Kujtimi pĂ«r Agim Zymin do tĂ« jetojĂ« pĂ«rherĂ« nĂ« historinĂ« e klubit tonĂ«. U prehtĂ« nĂ« paqeâ, thuhet nĂ« Telegramin e klubit kryeqytetas.Â
Largimi i papritur i Xabi Alonsos nga Real Madridi ka surprizuar lojtarët, të cilët e mësuan lajmin nga njoftimi zyrtar i klubit dhe jo nga komunikimi i brendshëm.
âIshte e shkurtĂ«r, por ishte kĂ«naqĂ«si tĂ« luaja pĂ«r ty dhe tĂ« mĂ«soja prej teje. Faleminderit qĂ« mĂ« dhe besim qĂ« nga dita e parĂ«. Do tĂ« tĂ« kujtoj si njĂ« trajner me ide tĂ« qarta dhe njĂ« kuptim tĂ« thellĂ« tĂ« futbollit. Fat tĂ« mbarĂ« nĂ« kapitullin tĂ«nd tĂ« ri,â shkroi francezi nĂ« Instagram.
GjatĂ« gjithĂ« pasdites sĂ« hĂ«nĂ«s, mesazhe mbĂ«shtetĂ«se kanĂ« vĂ«rshuar nga lojtarĂ«t e tjerĂ« tĂ« ekipit. VinĂcius JĂșnior, Trent Alexander-Arnold dhe Mastantuono janĂ« tĂ« vetmit qĂ« nuk kanĂ« publikuar mesazhe deri tani.
Endrick, i huazuar te Olympique Lyonnais, nuk ishte më nën komandën e tij, ndërsa Jude Bellingham ishte i fundit që shprehu respekt për trajnerin.
Largimi i Alonsos reflekton sfidat e brendshme që ai ka pasur me lojtarët dhe klubin, por mbështetja e lojtarëve të tij të afërt tregon lidhjen e fortë që krijoi gjatë kohës së tij te Real Madridi.
DASHI Je pĂ«rsĂ«ri nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes. Marsi tĂ« bĂ«n luftarak, por ki kujdes tĂ« mos e shndĂ«rrosh kĂ«tĂ« energji nĂ« impulsivitet. Sa i pĂ«rket punĂ«s, mund tĂ« marrĂ«sh ndonjĂ« konfirmim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m, veçanĂ«risht nĂ«se ke ecur mirĂ« muajt e fundit. NĂ« dashuri, ke nevojĂ« pĂ«r qartĂ«si: nĂ«se diçka nuk po funksionon, tani Ă«shtĂ« koha [âŠ]
ProkurorĂ«t nĂ« KorenĂ« e Jugut kanĂ« kĂ«rkuar dĂ«nim me vdekje pĂ«r ish-presidentin Yoon Suk Yeol, i cili ndodhet nĂ« gjyq nĂ«n akuzĂ«n e tentativĂ«s pĂ«r tĂ« mbajtur pushtetin me forcĂ«. Sipas argumenteve tĂ« paraqitura tĂ« martĂ«n nĂ« GjykatĂ«n e Qarkut Qendror tĂ« Seulit, akuza e pĂ«rshkroi Yoon, 65 vjeç, si âudhĂ«heqĂ«sin e njĂ« kryengritjejeâ. ProkurorĂ«t [âŠ]
Bilanci i viktimave nga i ftohti ekstrem nĂ« Rripin e GazĂ«s Ă«shtĂ« rritur nĂ« 24 persona, duke pĂ«rfshirĂ« 21 fĂ«mijĂ«, sipas autoriteteve lokale. ShtatĂ« prej tyre kanĂ« ndĂ«rruar jetĂ« gjatĂ« javĂ«ve tĂ« fundit, teksa moti i acartĂ« ka pĂ«rfshirĂ« territorin. Zyra qeveritare pĂ«r media nĂ« Gaza tha se tĂ« gjitha viktimat ishin persona tĂ« zhvendosur [âŠ]
Ukraina ka pĂ«rjetuar natĂ«n mĂ« intensive tĂ« sulmeve ajrore pĂ«r kĂ«tĂ« vit, me qindra dronĂ« dhe raketa tĂ« lĂ«shuara nga Rusia. Autoritetet raportojnĂ« se katĂ«r persona kanĂ« humbur jetĂ«n dhe dhjetĂ«ra tĂ« tjerĂ« janĂ« plagosur nĂ« Kharkiv, pasi njĂ« zonĂ« periferike u godit rĂ«ndĂ« nĂ« orĂ«t e para tĂ« sĂ« martĂ«s. Sipas guvernatorit rajonal Oleh [âŠ]
JanĂ« publikuar pamjet e momentit kur Altin Ndoci i shpĂ«ton policisĂ« duke u arratisur nga spitali i DurrĂ«sit, ku po mbahej nĂ«n kujdes mjekĂ«sor. NĂ« video shihet Ndoci duke vrapuar nĂ« zonĂ«n e parkingut tĂ« spitalit, ndĂ«rsa pas tij njĂ« efektiv policie pĂ«rpiqet ta ndjekĂ«. PavarĂ«sisht pĂ«rpjekjeve, polici nuk arriti ta neutralizojĂ« tĂ« arratisurin. GjatĂ« [âŠ]
Me tensionet në rritje përgjatë kufijve të Evropës, Bashkimi Evropian ka deklaruar se masat e tij të reja mbrojtëse do të ndihmojnë bllokun të përballet me Rusinë dhe kërcënimet e tjera deri në vitin 2030. Por, a është ky një realitet i besueshëm? Dhe sa të përgatitur janë evropianët për një konflikt të mundshëm?
Pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia, i kombinuar me presionin e vazhdueshëm nga Shtetet e Bashkuara, ka lënë Bashkimin Evropian me një zgjedhje të pakëndshme: të përqendrohet seriozisht në kapacitetin e tij të mbrojtjes dhe sigurisë.
Rreziqet mbeten të larta, pasi nuk ka shenja që lufta në Ukrainë të jetë pranë përfundimit. Në të njëjtën kohë, besimi në aftësitë e Evropës është i ulët, pasi kontinenti duket i cenueshëm dhe jo i përgatitur, si ushtarakisht ashtu edhe diplomatikisht, transmeton Telegrafi.
Angazhimi kryesor i Evropës është mbrojtja e vetvetes, duke vazhduar të mbështesë Ukrainën. Në muajin dhjetor të vitit të kaluar, udhëheqësit e BE-së ranë dakord për një kredi të re prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi iniciativa të reja mbrojtëse në muajin tetor, të cilat i prezantoi si hapa për të forcuar mbrojtjen e Evropës ndaj Rusisë dhe kundërshtarëve të tjerë deri në vitin 2030.
Duke shtuar tensionin, presidenti rus, Vladimir Putin deklaroi mĂ« 2 dhjetor se Rusia Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« luftojĂ« nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshme dhe nuk do tĂ« lĂ«rĂ« âaskĂ«nd me tĂ« cilin tĂ« negociojĂ«â.
Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, paralajmĂ«roi se âne jemi objektivi i radhĂ«s i RusisĂ«â dhe se njĂ« sulm ndaj aleancĂ«s mund tĂ« ndodhĂ« brenda pesĂ« viteve tĂ« ardhshme.
Strategjia e sigurisĂ« kombĂ«tare e SHBA-sĂ« kritikoi EvropĂ«n dhe agjendĂ«n e saj, duke e etiketuar si njĂ« aleat tĂ« dobĂ«t. Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, i bĂ«ri jehonĂ« paralajmĂ«rimeve tĂ« historianĂ«ve ushtarakĂ« nĂ« nĂ«ntor, duke deklaruar se âtashmĂ« e patĂ«m verĂ«n tonĂ« tĂ« fundit tĂ« paqesâ.
Shqetësimi kryesor është i qartë: evropianët tani besojnë se një sulm rus ndaj NATO-s ose vendeve fqinje është gjithnjë e më i mundshëm, duke krijuar një ndjenjë të fortë urgjence për veprim.
A janë evropianët gati për luftë?
NjĂ« sondazh i fundit i Euronewspyeti se âA do tĂ« luftonit pĂ«r kufijtĂ« e BE-sĂ«?â. Rezultatet treguan hezitim tĂ« madh pĂ«rballĂ« perspektivĂ«s sĂ« luftĂ«s. Nga 9950 pjesĂ«marrĂ«s, tre nga katĂ«r (75 pĂ«r qind) thanĂ« se nuk do tĂ« ishin tĂ« gatshĂ«m tĂ« merrnin armĂ«t. NĂ«ntĂ«mbĂ«dhjetĂ« pĂ«r qind u shprehĂ«n tĂ« gatshĂ«m pĂ«r tĂ« luftuar, ndĂ«rsa 8% mbetĂ«n tĂ« pasigurt, duke reflektuar pasiguri pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« personale dhe pĂ«r nivelin e pĂ«rgatitjes sĂ« vendit tĂ« tyre pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
NjĂ« sondazh i YouGov nxori nĂ« pah se agresioni rus perceptohet si njĂ« nga kĂ«rcĂ«nimet mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r EvropĂ«n, me 51 pĂ«r qind nĂ« Poloni, 57 pĂ«r qind nĂ« Lituani dhe 62 pĂ«r qind nĂ« DanimarkĂ« qĂ« e identifikuan si shqetĂ«simin kryesor. Po ashtu, âkonfliktet e armatosuraâ u renditĂ«n si shqetĂ«simi i tretĂ« mĂ« i madh mes evropianĂ«ve.
Megjithatë, ndërsa udhëheqësit evropianë ndajnë këto shqetësime, janë kryesisht vendet baltike - Lituania, Estonia dhe Letonia - që kanë ndërmarrë hapa më të vendosur. Këto shtete ndodhen në kufirin lindor të NATO-s dhe BE-së dhe kanë një vijë kufitare me Rusinë dhe Bjellorusinë më shumë se 1000 kilometra.
Lituania ka filluar tĂ« ndĂ«rtojĂ« âmure kundĂ«r dronĂ«veâ dhe, duke bashkĂ«punuar me LetoninĂ«, po restaurojnĂ« kĂ«netat si mbrojtje natyrore. Ata kanĂ« nisur gjithashtu fushata kombĂ«tare ndĂ«rgjegjĂ«simi, ushtrime pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe stĂ«rvitje televizive pĂ«r tĂ« ndihmuar qytetarĂ«t tĂ« pĂ«rgatiten mendĂ«risht pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m.
Vitin e kaluar, Ministria e Brendshme e Lituanisë publikoi harta për strehimore dhe linja emergjence, ndërsa Letonia shtoi një kurs të detyrueshëm kombëtar të mbrojtjes në kurrikulën e arsimit publik. Polonia ndërtoi barriera përgjatë kufijve me Bjellorusinë dhe futi kurse sigurie në shkolla, përfshirë stërvitje në përdorimin e armëve për të rinjtë nga mosha 14 vjeç.
Finlanda dhe Estonia u dĂ«rguan familjeve broshura udhĂ«zuese mbi veprimet gjatĂ« luftĂ«s, duke rikthyer praktika tĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«. Suedia nisi njĂ« iniciativĂ« kombĂ«tare nĂ« vitin 2025 pĂ«r tĂ« shpĂ«rndarĂ« broshura tĂ« pĂ«rditĂ«suara âNĂ«se Vjen Kriza ose Luftaâ nĂ« çdo familje. TĂ« tre vendet integruan gjithashtu mbrojtjen nĂ« kurrikulat arsimore, me Estonin qĂ« prezantoi njĂ« kurs tĂ« posaçëm kombĂ«tar tĂ« mbrojtjes nĂ« shkollat e mesme nĂ« vitin 2023.
Paralelisht, ka njĂ« rritje tĂ« dukshme tĂ« interesit tĂ« qytetarĂ«ve pĂ«r gatishmĂ«rinĂ« civile. NĂ« vendet pranĂ« RusisĂ«, si Finlanda, Estonia, Polonia, Lituania dhe Suedia, kĂ«rkimet nĂ« Google gjatĂ« pesĂ« viteve tĂ« fundit pĂ«r tema si âçfarĂ« tĂ« marr me vete pĂ«r luftĂ« ose evakuimâ dhe âku janĂ« strehimoret kundĂ«r bombave pranĂ« meje?â janĂ« rritur ndjeshĂ«m, duke arritur kulmin nĂ« vitin 2025.
Buxhetet e mbrojtjes në Evropë janë rritur mbi 300 miliardë euro në vitin 2024. Propozimi i KFSH 2028-2034 i prezantuar nga Ursula von der Leyen ndan 131 miliardë euro shtesë për hapësirën ajrore dhe mbrojtjen - pesë herë më shumë se buxheti paraprak.
Plani âGatishmĂ«ria 2030â, i miratuar nga tĂ« 27 shtetet anĂ«tare, synon tĂ« mbyllĂ« boshllĂ«qet nĂ« aftĂ«si dhe tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« reagimin ushtarak, duke mundĂ«suar lĂ«vizjen e trupave dhe pajisjeve brenda tre ditĂ«ve nĂ« kohĂ« paqeje dhe brenda gjashtĂ« orĂ«ve gjatĂ« emergjencave, pĂ«rmes krijimit tĂ« njĂ« kuadri âShengen Ushtarakâ.
BE-ja po zhvillon rrjet korridoresh të transportit ushtarak, duke përfshirë rrugë, hekurudha dhe porte të përforcuara për automjete të rënda. Rreth 500 pika infrastrukturore kritike, si ura dhe tunele, janë identifikuar për përmirësim, për të përballuar automjete mbi 60 ton.
Plani synon gjithashtu standardizimin e pajisjeve dhe procedurave logjistike tĂ« forcave tĂ« armatosura tĂ« BE-sĂ«, tĂ« cilat aktualisht funksionojnĂ« nĂ« sisteme tĂ« papajtueshme. Kostoja e kĂ«tyre pĂ«rmirĂ«simeve vlerĂ«sohet midis 70 dhe 100 miliardĂ« euro, me fonde nga buxhetet kombĂ«tare dhe programet e BE-sĂ«, si Programi âConnecting Europe Facilityâ.
Një nga mjetet kryesore është ReArm Europe, prezantuar në 2025, një platformë qendrore për koordinimin e kapacitetit industrial dhe gatishmërisë së mbrojtjes. Dy mekanizma nën këtë ombrellë janë EDIP, Programi Evropian i Industrisë së Mbrojtjes, dhe SAFE, Zarfi i Financimit të Armatimeve Strategjike.
EDIP ofron 1.5 miliard euro bashkëfinancim për projekte që përfshijnë të paktën tre shtete të BE-së ose dy plus Ukrainën. SAFE ofron një strukturë kredie prej 150 miliardë eurosh për blerje të përbashkëta armësh, duke ulur kostot dhe duke përshpejtuar prokurimin.
Këto iniciativa synojnë bashkimin e burimeve, përmirësimin e negocimeve dhe sigurinë e ndërveprueshmërisë së sistemeve të reja mbrojtëse.
Pse SHBA-të e shtyjnë Evropën drejt riarmatosjes?
Strategjia e sigurisë e administratës së presidentit amerikan, Donald Trump në muajin dhjetor të vitit 2025 kritikoi Evropën si një partner të dobët, duke i kërkuar kontinenti të marrë përsipër pjesën më të madhe të përgjegjësive të NATO-s deri në vitin 2027, përfshirë inteligjencën dhe sistemet raketore.
Strategjia e SHBA-së kritikonte gjithashtu politikat evropiane mbi migracionin, lindshmërinë, lirinë e fjalës dhe mbështetjen ndaj Ukrainës.
QĂ«llimi i Uashingtonit Ă«shtĂ« normalizimi i marrĂ«dhĂ«nieve me RusinĂ« ose ârivendosja e stabilitetit strategjikâ, duke e paraqitur RusinĂ« jo si njĂ« aleat, por as si kundĂ«rshtar tĂ« qartĂ«.
Zyrtarët evropianë, si Valdis Dombrovskis, Antonio Costa dhe Kaja Kallas, refuzuan këtë kritikë, duke theksuar vendosmërinë e BE-së për të vepruar pavarësisht paralajmërimeve të SHBA-së dhe duke mbrojtur vendimet demokratike të brendshme.
Megjithëse Evropa po riarmatoset, ekspertët paralajmërojnë se urgjenca politike nuk mjafton. Seamus Boland, president i Komitetit Ekonomik dhe Social Evropian, vuri në dukje se Evropa mbetet një objektiv i lehtë për diktaturat, pasi nuk është e detyruar të jetojë sipas të njëjtave standarde si vendet autokratike.
Pengesat strukturore vazhdojnĂ« tĂ« kufizojnĂ« pĂ«rpjekjet mbrojtĂ«se, siç theksoi Thomas Regnier nga Sovraniteti i TeknologjisĂ« dhe Mbrojtjes. Komisioni po pĂ«rshpejton ndryshimet me rregullore âmini-omnibusâ dhe plane mĂ« tĂ« gjera, pĂ«r tĂ« shkurtuar vonesat nĂ« prodhim dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rshpejtuar prokurimin.
Industria e mbrojtjes nĂ« EvropĂ« Ă«shtĂ« konkurruese, por e fragmentuar. Koordinimi mĂ« i thellĂ« Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r financimin, zhvillimin, prodhimin dhe mirĂ«mbajtjen e kapaciteteve mbrojtĂ«se. SAFE dhe mekanizma tĂ« tjerĂ« synojnĂ« tĂ« pĂ«rshpejtojnĂ« prokurimin e pĂ«rbashkĂ«t dhe tĂ« zvogĂ«lojnĂ« varĂ«sinĂ« nga furnizuesit jashtĂ« BE-sĂ«, duke siguruar âpĂ«rdorim tĂ« pavarurâ tĂ« pajisjeve mbrojtĂ«se evropiane.
Planet e SAFE përfshijnë 691 projekte, me fokus kryesor prokurimin e përbashkët për mbrojtjen ajrore, raketore, dronët, sistemet anti-dronë dhe aftësitë detare, me një financim paraprak prej deri në 22.5 miliardë euro që mund të lirohet në mars 2026.
Afatet kohore janë të ngushta. Evropa duhet të modernizojë industrinë e mbrojtjes, të mbështesë Ukrainën dhe të përgjigjet ndaj paralajmërimeve të sigurisë nga NATO dhe SHBA.
Suksesi do të varet nga bashkëpunimi i thellë, mbyllja e boshllëqeve në aftësi dhe ruajtja e mbështetjes për Ukrainën. Në këtë mjedis të definuar nga urgjenca, sfida për Evropën nuk është nëse duhet të veprojë, por nëse mund të veprojë mjaftueshëm shpejt. /Telegrafi/
Franca ka regjistruar për herë të parë që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore më shumë vdekje sesa lindje në vitin 2025, një zhvillim që dobëson avantazhin demografik që vendi ka pasur tradicionalisht mbi shumicën e vendeve të Bashkimit Evropian, sipas të dhënave zyrtare të publikuara të martën.
Instituti Kombëtar i Statistikave (INSEE) njoftoi se vitin e kaluar u regjistruan 651 mijë vdekje dhe 645 mijë lindje, me një rënie të ndjeshme të lindshmërisë që nga pandemia e COVID-19.
Franca ka pasur historikisht statistika demografike më të forta se pjesa më e madhe e Evropës, por një popullsi në plakje dhe normat e ulëta të lindshmërisë tregojnë se vendi po përballet me një krizë demografike që mund të rëndojë financat publike në kontinent, raporton reuters.
INSEE njoftoi se norma e fertilitetit ka rënë në 1.56 fëmijë për grua vitin e kaluar, niveli më i ulët që nga Lufta e Parë Botërore. Për krahasim, në vitin 2023 Franca renditej e dyta në BE me një normë fertiliteti prej 1.65, pas Bullgarisë me 1.81.
Ndryshimet demografike pritet të rrisin sërish shpenzimet publike në nivele të ngjashme me ato të pandemisë, ndërsa do të dobësojnë bazën tatimore, sipas zyrës kombëtare të auditimit publik.
âDuke marrĂ« parasysh pensionimin e brezave tĂ« mĂ«dhenj tĂ« lindur nĂ« vitet 1960, tensionet nĂ« tregun e punĂ«s dhe mungesĂ«n e fuqisĂ« punĂ«tore pritet tĂ« rriten shpejt nĂ« vitet e ardhshmeâ, tha ekonomisti Philippe Crevel nga âCercle dâĂpargneâ.
Megjithatë, edhe pse vdekjet tejkaluan lindjet, popullsia e Francës u rrit pak vitin e kaluar, duke arritur në 69.1 milionë banorë, falë migracionit neto, të cilin INSEE e vlerësoi në 176 mijë njerëz. /Telegrafi/
I dërguari i posaçëm i SHBA-së, Steve Witkoff, u takua fshehurazi me princin iranian, Reza Pahlavi gjatë fundjavës për të diskutuar protestat në Iran, raportoi Axios, duke cituar një zyrtar të lartë amerikan.
Administrata Trump u habit kur gjatë shumë demonstratave protestuesit brohoritën emrin e princit, përsëri duke cituar një zyrtar të lartë amerikan.
âKa pasur njĂ« rritje tĂ« popullaritetit tĂ« Pahlavit. Ata po brohorasin emrin e tij nĂ« demonstrata nĂ« shumĂ« qytete, dhe duket se kjo po ndodh organikishtâ, u citua tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ« zyrtari amerikan.
Ndërkohë, presidenti amerikan, Donald Trump u ka bërë thirrje protestuesve iranianë që të marrin nën kontroll institucionet e vendit.
Ai i quajti protestuesit âpatriotĂ« iranianĂ«â dhe i inkurajoi ata tĂ« mos dorĂ«zohen pĂ«rballĂ« represionit.
Trump u kërkoi gjithashtu që të dokumentohen dhe të ruhen emrat e atyre që janë përgjegjës për vrasjet dhe abuzimet ndaj protestuesve, duke theksuar se këto veprime nuk duhet të mbeten pa përgjegjësi.
Ndryshe, iranianët po protestojnë për shkaqe ekonomike dhe sociale. /Telegrafi/
Kompania japoneze DAMD ka paketa tĂ« veçanta âtuningâ pĂ«r Suzuki Jimny e popullarizuar.
E para është transformimi i këtij SUV-i të vogël në Mercedes-Benz G-Class origjinal të vitit 1979, dhe quhet Little G Traditional.
Tuning-u përfshin një sërë elementesh, nga grill-i i përparmë, mbrojtësi i ri, kapaku i motorit, dritat e mjegullës⊠Qëllimi është, natyrisht, të arrihet një simbiozë dizajni me modelin legjendar të Mercedes-it.
Ristrukturimi kushton rreth 3600 euro, ndërsa automjeti i plotë do të kushtonte rreth 20 mijë euro.
Sistemi i fuqisĂ« dhe motori nuk ndryshohen â Ă«shtĂ« instaluar njĂ« motor benzine 1.5 litĂ«r me 102 kuaj/fuqi, nĂ« kombinim me tĂ«rheqje nĂ« tĂ« katĂ«r rrotat (me reduktor) dhe kutia manuale 5-shkallĂ«she ose automatike 4-shkallĂ«she.
DAMD gjithashtu ristrukturon Jimny-n në një Land Rover Defender të vjetër. Ky model quhet Little D. /Telegrafi/
Deputetët ukrainas sot nuk e miratuan emërimin e ministrit të Mbrojtjes në largim, Denis Shmyhal në postin e ministrit të Energjetikë.
Ky ishte një rast i rrallë i mos miratimit të vendimit të presidentit, Volodymyr Zelensky, i cili po përpiqet të riorganizojë sektorë kyç në një moment kritik të luftës me Rusinë.
Shmyhal, i cili ka qenë kryeministër për pesë vjet dhe vitin e kaluar u transferua në ministrinë e Mbrojtjes, u angazhua nga Zelensky për të drejtuar sektorin e energjisë, i cili po tronditet nga akuza për korrupsion dhe sulme ruse ndaj infrastrukturës.
Ministrja e fundit e energjisë u shkarkua nga detyra vitin e kaluar për shkak të një skandali korrupsioni, në të cilin ishte i përfshirë edhe paraardhësi i saj.
Për emërimin e Shmyhalit ishin të nevojshme 226 vota deputetësh. Vetëm 210 votuan pro, ndërsa deputetët e tre partive opozitare abstenuan, raporton reuters.
Shmuhali u propozua për këtë funksion si pjesë e një riorganizimi të gjerë të qeverisë, në kohën kur Kievi po përballet me shtypje gjithnjë e më të madhe ruse në luftën që muajin e ardhshëm hyn në vitin e pestë. /Telegrafi/
Login
