Leukemia dhe limfoma janë sëmundje malinje që prekin sistemin e gjakut dhe sistemin imunitar. Të dyja fillojnë nga qelizat mbrojtëse të organizmit, por dallojnë sipas qelizave nga të cilat burojnë, mënyrës së zhvillimit, simptomave karakteristike dhe prognozës së sëmundjes.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (WHO), këto dy sëmundje përbëjnë një pjesë të rëndësishme të kancereve hematologjike dhe kërkojnë vëmendje të veçantë për shkak të ecurisë së tyre potencialisht agresive.
Leukemia zhvillohet nĂ« palcĂ«n e eshtrave, indin pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r prodhimin e qelizave tĂ« gjakut. NĂ« kĂ«tĂ« proces ndodh rritje jonormale e leukociteve â qelizave tĂ« bardha tĂ« gjakut â tĂ« cilat shpesh janĂ« tĂ« papjekura dhe jo funksionale. Me shtimin e tyre, gradualisht shtypen linjat e tjera qelizore, si eritrocitet dhe trombocitet. Instituti KombĂ«tar i Kancerit nĂ« SHBA (National Cancer Institute â NCI) shpjegon se kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse pacientĂ«t me leukemi shpesh zhvillojnĂ« anemi, infeksione tĂ« shpeshta dhe gjakderdhje tĂ« lehta ose tĂ« zgjatura.
Ndryshe nga leukemia, limfoma zhvillohet kryesisht në nyjat limfatike, pjesë integrale e sistemit imunitar. Në këtë sëmundje ndodh prodhim i tepërt dhe grumbullim i limfociteve T ose B, duke çuar në çrregullimin e funksionimit normal të mbrojtjes imunitare. Sipas klasifikimit të WHO-së, limfomat ndahen në Hodgkin dhe jo-Hodgkin, me dallime të rëndësishme në ecuri dhe trajtim, por me një mekanizëm të përbashkët të shumimit jonormal të qelizave imunitare, transmeton Telegrafi.
FaktorĂ«t e rrezikut pĂ«r leukeminĂ« dhe limfomĂ«n nuk janĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«, edhe pse nĂ« disa raste mund tĂ« mbivendosen. PĂ«r leukeminĂ«, Agjencia NdĂ«rkombĂ«tare pĂ«r KĂ«rkime mbi Kancerin (IARC) pĂ«rmend ekspozimin ndaj rrezatimit jonizues dhe benzenit, njĂ« substancĂ« kimike industriale me efekt kancerogjen. Trajtimet e mĂ«parshme me kimioterapi ose radioterapi pĂ«r kancere tĂ« tjera mund tĂ« rrisin gjithashtu rrezikun pĂ«r zhvillimin e leukemisĂ« sekondare. NCI raporton se disa infeksione virale, si virusi EpsteinâBarr, si dhe sindromat gjenetike tĂ« lindura, pĂ«rfshirĂ« sindromĂ«n Down dhe aneminĂ« Fanconi, lidhen me njĂ« rrezik mĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« sĂ«mundje.
NĂ« rastin e limfomĂ«s, faktorĂ«t e rrezikut varen nga tipi i saj, por WHO dhe NCI pĂ«rmendin ekspozimin afatgjatĂ« ndaj pesticideve dhe herbicideve, infeksione kronike virale si EpsteinâBarr dhe citomegalovirusi, si dhe disa infeksione bakteriale, veçanĂ«risht Helicobacter pylori. Personat me sistem imunitar tĂ« dobĂ«suar, pĂ«rfshirĂ« ata me HIV/AIDS ose qĂ« pĂ«rdorin barna imunosupresive pas transplantimeve, janĂ« gjithashtu mĂ« tĂ« rrezikuar. SĂ«mundjet autoimune, si artriti reumatoid, sĂ«mundjet inflamatore tĂ« zorrĂ«ve dhe sindroma Sjögren, rrisin gjithashtu probabilitetin pĂ«r limfomĂ«.
Ekspertët e WHO-së theksojnë se prania e një ose më shumë faktorëve të rrezikut nuk nënkupton patjetër zhvillimin e sëmundjes. Leukemia dhe limfoma lindin si rezultat i ndërveprimit të faktorëve gjenetikë, mjedisorë dhe individualë, si dhe i reagimit të sistemit imunitar ndaj këtyre ndikimeve.
Një lajm inkurajues është se disa faktorë rreziku janë të shmangshëm. Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), reduktimi i ekspozimit ndaj kimikateve toksike, mbrojtja nga rrezatimi i panevojshëm, trajtimi në kohë i infeksioneve kronike dhe përdorimi i kujdesshëm i barnave që ndikojnë në sistemin imunitar mund të ulë rrezikun.
Kontrolli i rregullt shëndetësor dhe diagnostikimi i hershëm mbeten faktorë kyç për përmirësimin e prognozës dhe rritjen e mbijetesës.
Sinjali â aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
The post Leukemia dhe limfoma: Si dallojnë, simptomat dhe faktorët kryesorë të rrezikut appeared first on Sinjali.
Login
