Zhurma në veshë, marramendja ose dëgjimi i dobësuar mund të jenë reagim ndaj 5 llojeve të barnave

Merren shpesh, por pak kush e di këtë rrezik
Zhurma nĂ« veshĂ« (tinitusi), marramendja ose dĂ«gjimi i zbehur mund tĂ« jenĂ« efekte anĂ«sore tĂ« padĂ«shiruara tĂ« disa barnave. NjĂ« spektĂ«r i gjerĂ« medikamentesh â disa prej tĂ« cilave merren edhe pa recetĂ«, mund tĂ« jenĂ« ototoksike, pra tĂ« dĂ«mtojnĂ« veshin e brendshĂ«m dhe tĂ« ndikojnĂ« nĂ« dĂ«gjim ose ekuilibĂ«r. Ototoksiciteti Ă«shtĂ« njĂ« term qĂ« vjen nga fjalĂ«t âotoâ (vesh) dhe âtoksikâ (helmues). Ai mund tĂ« jetĂ« pasojĂ« e faktorĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m, pĂ«rfshirĂ« infeksionet, predispozitĂ«n gjenetike dhe pĂ«rdorimin e barnave.
Rreth 200 barna kanë veti ototoksike
Ototoksiciteti përkufizohet si toksicitet ndaj veshit, veçanërisht ndaj kokleas (kërmillit) ose nervit të dëgjimit. Ai mund të çojë në humbje të dëgjimit, tinitus dhe çrregullime të ekuilibrit. Reagimet e padëshiruara ndonjëherë janë të përkohshme, ndërsa në raste të tjera mund të jenë të përhershme dhe varen nga lloji i barit, doza, kohëzgjatja e përdorimit dhe ndjeshmëria individuale.
Veshi i brendshĂ«m Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht delikat. Shumica e specialistĂ«ve konsiderojnĂ« se barnat ototoksike shkaktojnĂ« dĂ«mtime duke shkatĂ«rruar qelizat e imta me qime nĂ« koklea â pjesĂ« kyçe e veshit tĂ« brendshĂ«m. Kur kĂ«to qeliza dĂ«mtohen, ato nuk rigjenerohen, prandaj humbja e dĂ«gjimit nĂ« shumĂ« raste Ă«shtĂ« e pakthyeshme. VlerĂ«sohet se rreth 200 barna kanĂ« potencial ototoksik, veçanĂ«risht kĂ«to pesĂ« grupe, transmeton Telegrafi.
Antibiotikët
AntibiotikĂ«t aminoglikozidĂ«, si gentamicina, tobramicina dhe streptomicina, zakonisht pĂ«rshkruhen nĂ« infeksione tĂ« rĂ«nda si sepsa, meningjiti apo tuberkulozi â gjendje ku nevojitet trajtim i shpejtĂ« dhe agresiv pĂ«r tĂ« shmangur pasoja fatale. NĂ« kĂ«to raste, pĂ«rfitimi i terapisĂ« shpesh e tejkalon rrezikun e dĂ«mtimit tĂ« dĂ«gjimit. KĂ«ta antibiotikĂ« zakonisht jepen intravenoz dhe janĂ« ndĂ«r substancat ototoksike mĂ« tĂ« dokumentuara. Ato mund tĂ« shkaktojnĂ« humbje tĂ« pĂ«rhershme tĂ« dĂ«gjimit, sidomos kur pĂ«rdoren nĂ« doza tĂ« larta ose pĂ«r periudha tĂ« gjata. Disa pacientĂ« janĂ« gjenetikisht mĂ« tĂ« ndjeshĂ«m ndaj kĂ«tyre efekteve.
Rreziku rritet edhe nga fakti se këto barna mund të qëndrojnë në veshin e brendshëm për javë apo edhe muaj, çka do të thotë se dëmtimi mund të vazhdojë edhe pas përfundimit të terapisë. Kujdes rekomandohet edhe me antibiotikë të tjerë, si makrolidët (eritromicina, azitromicina) dhe vankomicina, të cilët janë lidhur me probleme të dëgjimit, veçanërisht te të moshuarit dhe te personat me sëmundje të veshkave.
Barnat për zemrën
Diuretikët e ansës së Henles, si furosemidi dhe bumetanidi, përdoren shpesh në trajtimin e insuficiencës kardiake dhe tensionit të lartë. Kur aplikohen në doza të larta ose intravenoz, mund të shkaktojnë humbje të përkohshme të dëgjimit për shkak të çrregullimit të ekuilibrit të lëngjeve dhe elektroliteve në veshin e brendshëm. Vlerësohet se rreth 3% e pacientëve mund të zhvillojnë reagime ototoksike.
Disa barna pĂ«r uljen e tensionit janĂ« lidhur gjithashtu me shfaqjen e tinitusit. KĂ«tu pĂ«rfshihen ACEâinhibitorĂ«t, si ramiprili, si dhe bllokuesit e kanaleve tĂ« kalciumit, si amlodipina. Edhe pse kĂ«to lidhje janĂ« vĂ«rejtur, nevojiten studime shtesĂ« pĂ«r tĂ« sqaruar plotĂ«sisht ndikimin e tyre nĂ« dĂ«gjim.
Kimioterapia
Disa barna të kimioterapisë, veçanërisht ato që përmbajnë platin, si cisplatina dhe karboplatina, njihen për efekt të fortë ototoksik. Cisplatina, e përdorur në trajtimin e kancerit të testikujve, vezoreve, gjirit dhe tumoreve të kokës e qafës, mund të çojë në humbje të përhershme të dëgjimit. Rreziku rritet nëse terapia me rrezatim aplikohet në zonën e kokës ose qafës.
Deri në 60% e pacientëve të trajtuar me cisplatinë zhvillojnë një shkallë të caktuar dëmtimi të dëgjimit. Studiuesit po eksplorojnë mënyra për të ulur këtë rrezik përmes përshtatjes së dozës ose frekuencës së administrimit, pa komprometuar efikasitetin e trajtimit.
Barnat kundër dhimbjes
Doza të larta të analgjezikëve të zakonshëm, si aspirina dhe NSAID-ët (ibuprofeni, naprokseni), të përdorur kundër dhimbjes, inflamacionit dhe temperaturës, janë lidhur me tinitus dhe humbje të dëgjimit.
NjĂ« studim i madh tregoi se gratĂ« nĂ«n 60 vjeç qĂ« merrnin rregullisht doza tĂ« moderuara aspirine (325 mg ose mĂ« shumĂ«, 6â7 herĂ« nĂ« javĂ«) kishin 16% rrezik mĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«r zhvillimin e tinitusit. Kjo lidhje nuk u vu re me doza tĂ« ulĂ«ta (100 mg ose mĂ« pak). PĂ«rdorimi i shpeshtĂ« i NSAID-Ă«ve dhe paracetamolit u shoqĂ«rua gjithashtu me rreth 20% rritje tĂ« rrezikut pĂ«r tinitus.
Studime të tjera e kanë lidhur përdorimin afatgjatë të këtyre barnave me humbje të dëgjimit, veçanërisht te meshkujt nën 60 vjeç. Në shumicën e rasteve, simptomat tërhiqen pas ndërprerjes së barit, por zakonisht shfaqen pas përdorimit të zgjatur dhe në doza të larta.
Barnat antimalarike
Barnat si klorokina dhe kinina, tĂ« pĂ«rdorura pĂ«r trajtimin e malaries dhe ngĂ«rçeve muskulore, mund tĂ« shkaktojnĂ« humbje tĂ« kthyeshme tĂ« dĂ«gjimit dhe tinitus. NjĂ« studim tregoi se 25â33% e personave me humbje dĂ«gjimi kishin pĂ«rdorur mĂ« parĂ« kĂ«to barna.
Hidroksiklorokina, e përdorur në trajtimin e lupusit dhe artritit reumatoid, ka strukturë kimike të ngjashme dhe rrezik të ngjashëm. Te disa persona dëgjimi përmirësohet pas ndërprerjes së terapisë, por te të tjerë mund të mbetet dëmtim i përhershëm, veçanërisht pas përdorimit afatgjatë ose në doza të larta.
Personat që tashmë kanë dëmtim të dëgjimit, vuajnë nga sëmundje të veshkave ose kanë predispozitë gjenetike janë në rrezik më të lartë, po ashtu edhe pacientët që marrin njëkohësisht disa barna ototoksike. Fëmijët dhe të moshuarit përbëjnë grupe veçanërisht të ndjeshme.
MjekĂ«t theksojnĂ« se nĂ« situata tĂ« caktuara â si trajtimi i kancerit, sepsĂ«s apo tuberkulozit â pĂ«rfitimet e kĂ«tyre barnave e tejkalojnĂ« rrezikun. MegjithatĂ«, informimi i pacientit Ă«shtĂ« thelbĂ«sor. KĂ«shillohet qĂ« pacientĂ«t tĂ« pyesin profesionistĂ«t shĂ«ndetĂ«sorĂ« nĂ«se barnat qĂ« pĂ«rdorin mund tĂ« ndikojnĂ« nĂ« dĂ«gjim ose ekuilibĂ«r dhe qĂ« çdo simptomĂ« si zhurma nĂ« veshĂ«, marramendja apo dĂ«gjimi i dobĂ«suar tĂ« raportohet menjĂ«herĂ«. KĂ«to rekomandime pĂ«rputhen edhe me udhĂ«zimet e World Health Organization dhe National Institutes of Health mbi sigurinĂ« e pĂ«rdorimit tĂ« barnave. /Telegrafi/




Foto: YouTube



















Foto: Instagram









Foto: TikTok



