Mëngjesi i kësaj të marte po rezulton stresues për shumë biznese, siç po ndodh rëndom këto dy muajt e fundit. E-Albania, sistemi përmes të cilit funksionojnë shumë shërbime dhe për të cilin është investuar aq shumë, nuk funksionon.
“E-albania hapet deri në një farë pike dhe pastaj rrotullohet”, thotë një ekonomist i acaruar nga ky problem që tashmë po zgjat prej javësh. Ai ka dërguar dhe fotot, teksa përpiqet që të hyjë në sistemin self-care, përmes të cilit bizneset mund të shohin të gjitha faturat e blerjes që vijnë nga furnitorët, apo të bëjnë shërbime të tilla si fiskalizimi i importeve, Bizneset e vogla pa të punësuar mund ta përdorin për të fiskalizuar faturat e shitjes pa blerë program.
“Plus që çdo fund muaji verifikojmë blerje shitje, importe etj të programit që ne punojmë me selfcare (Sepse selfcare bën kalimin automatk të librave në e-tax)
Dhe nëse sefcare ka probleme (si sot) programi që kemi për fiskalizim faturash nuk bën fiskalizim”, thotë drejtuesja e një zyre kontabiliteti e konsulencë për biznesin.
Ekonomistë janë bërë si “gjurmues” të sistemit, duke e ndjekur minut pas minuti nëse punon apo jo, por kjo po përkthehet në kohë të humbur për ta, që askush nuk ua justifikon.
Probleme dhe për individët
Një tjetër burim i tha Monitor se edhe te kolaudimi i makinave ka rënë sistemi.
Edhe nëse do të shkarkosh një certifikatë personale është e pamundur, sipas një prove të Monitor. Ndonëse mund të hyhet në llogarinë e individit, kur i jep opsionin përdor, dokumenti nuk shkarkohet. Ndërkohë në faqe prej të paktën një muaj del njoftimi që Drejtoria e Përgjithshme e Gjendjes Civile do të realizojë operacione mirëmbajtjeje dhe përmirësimi të sistemit elektronik të saj. “Ju informojmë se gjatë këtyre proçeseve mund të ketë ndërprerje të përkohshme apo ngadalësime në marrjen e të dhënave përmes ndërveprimit me Regjistrin Kombëtar të Gjendjes Civile”
Lehtësim apo makth
“E-albania është portali qeveritar ku shërbimet publike që gjenden në zyrat dhe sportelet fizike të institucioneve ofrohen në mënyrë elektronike falë Platformës Qeveritare të Ndërveprimit që ndërlidh sistemet e institucioneve me njeri-tjetrin. Portali është konceptuar si një zyrë elektronike me një ndalesë ku qytetari regjistrohet duke përdorur kartën e tij të identitetit dhe shërbehet duke kërkuar dhe aplikuar për shërbimin që i nevojitet”, thuhet në faqen e e-albania.
Por, realiteti po tregon se këto shërbime, në vend të lehtësojnë bizneset dhe qytetarët po kthehen në një makth për ta.
Kryeministri Edi Rama ka përcjellë një mesazh urimi Presidentes së Kosovës Vjosa Osmani pas marrjes së ftesës nga Presidenti Trump për të qenë pjesë e Bordit të Paqes.
Në mesazhin e tij Rama thekson se është një gjest dhe sinjal domethënës për sigurinë e përkatësinë e Kosovës në hapësirën e interesit të gjerë amerikanë në botë.
Kryeministri nënvizoi se beson që faktorët politikë të Kosovës, do ta çmojnë këtë dorë të shtrirë nga Presidenti i SHBA.
“Urime zonja Presidente, e dashur Vjosa, për marrjen e ftesës për t’u bërë pjesë e Bordit të Paqes, një gjest tejet domethënës i Presidentit Trump ndaj Kosovës, që forcon më tej marrëdhënien e Amerikës mike me popullin shqiptar, por që edhe jep një sinjal domethënës për sigurinë e përkatësinë e Kosovës në hapësirën e interesit të gjerë amerikan në botë.
Edhe njëherë urime dhe dua të besoj se faktorët politikë të Kosovës, do ta çmojnë këtë dorë të shtrirë nga Presidenti i SHBA, si një gjest që nuk është aspak pa lidhje edhe me respektin për ty personalisht e për rolin tënd ndërkombëtarisht”, shkruan Rama në platformën X./Kb
Për herë të dytë në histori, Senegali është kampion i Afrikës. Sukses që është festuar në rrugët e kryeqytetit, Dakar.
Senegali po përjeton ditë të arta dhe emocione të papërshkrueshme pas fitores madhështore në Kupën e Kombeve të Afrikës. Festimet e triumfit të dytë në historinë e këtij kompeticioni u zhvilluan në një atmosferë elektrizuese, pasi “Luanët e Terangës” mposhtën Marokun, duke kurorëzuar një sukses që do të mbetet i gdhendur në historinë e futbollit afrikan.
Kampionët e rinj të Afrikës marshuan krenarë nëpër rrugët e kryeqytetit Dakar, në një paradë mbresëlënëse, ku mijëra tifozë të zjarrtë pushtuan çdo cep të qytetit për t’i parë nga afër heronjtë e tyre.
Në tingujt e vuvuzelave, borive dhe thirrjeve të tifozëve, Dakari u shndërrua në një skenë gjigante feste. Entuziazmi i jashtëzakonshëm përfshiu çdo lagje.
Ky sukses madhor përfaqëson një moment unik për Senegalin, një vend që vitet e fundit ka kaluar sfida të mëdha politike dhe sociale.
Prania e kampionëve ndezi shpresat dhe ëndrrat e tifozëve, të cilët tashmë shohin më larg se kurrë. Hapi tjetër është Kupa e Botës; me Sadio Mané në ekip, asgjë nuk është e pamundur./K.M
Blloku sovjetik mori fund kur ra Muri i Berlinit. Aleanca perëndimore, më pak teatralisht, kur peizazhi njerëzor në pompozitetin neurotik të Davosit filloi të ndryshonte. Volodymyr Zelensky ngurron të vijë, duke ndjerë një tallje me veten dhe vendin e tij, i cili i ka rezistuar agresionit të egër për katër vjet.
Në vend të kësaj, pas katër vjetësh, agresori, Rusia, është rishfaqur: Kirill Dmitriev, një produkt i Harvardit, Goldman Sachs dhe McKinsey, por tani një negociator për Vladimir Putin, u shfaq dje në mëngjes në fshatin zviceran me dëborë, duke tallur “rënien e globalizmit”. Sigurisht, Davosi i sotëm, i lënë në hije nga personaliteti jonormal i Donald Trump, e bën atë të ndihet më rehat sesa udhëheqësi ukrainas. Konkretisht, problemi lindi kur Volodymyr Zelensky i telefonoi Donald Trump para se të vinte në Forumin Ekonomik Botëror.
Ai donte të shihte nëse mund të diskutonte me të çështjet e rëndësishme atje, ato të negociatave të vazhdueshme të paqes: garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe një angazhim amerikan prej 800 miliardë dollarësh për rindërtim, në këmbim të kërkesës së Putinit për Donbasin.
Kievi është në errësirë, në të ftohtë dhe pa ujë në këtë dimër nën zero, pas shkatërrimit sistematik të termocentraleve nga rusët. Në vend të kësaj, presidenti amerikan u kufizua duke ftuar Zelenskyn të merrte pjesë në të ashtuquajturin “Bordi i Paqes”, të cilin, nga Gaza, Shtëpia e Bardhë do të donte gjithnjë e më shumë ta transformonte në një lloj zëvendësimi për Kombet e Bashkuara.
Një ndryshim midis shumë të tjerëve është se, si “presidenti inaugurues” i këtij “Këshilli të Paqes” – sipas statutit të organizatës që qarkullon aktualisht – Trump do të kishte fuqinë të ftonte ose përjashtonte këdo që dëshiron , të caktonte pasardhësin e tij dhe të mbetej përfaqësuesi i Shteteve të Bashkuara edhe pasi mandati i tij në Shtëpinë e Bardhë të mbaronte.
Në thelb, Trump e sheh veten si një lloj perandori të përjetshëm të “Bordit të Paqes” të tij, i cili supozohet të trajtojë një gamë gjithnjë e më të gjerë çështjesh. Ai ftoi Vladimir Putinin dhe diktatorin bjellorus Aleksandër Lukashenko t’i bashkoheshin, dhe tani donte Zelenskyn. Sipas tij, udhëheqësi ukrainas duhet të braktisë kryeqytetin e tij të shkatërruar dhe të vijë midis të pasurve dhe të famshëmve në Davos pikërisht për këtë arsye: të pranojë të ulet dhe të diskutojë çështje të tjera me Putinin dhe Lukashenkon, dy burrat që punojnë për rrëzimin e tij fizik dhe rrëzimin e Ukrainës si një komb i pavarur.
Zelensky ka lënë gjithçka në pritje. Plani i tij ishte të diskutonte me njerëzit e tij dhe të vendoste gjatë natës midis të martës dhe të mërkurës nëse do ta anulonte apo do ta konfirmonte praninë e tij në Davos, e cila ishte njoftuar zyrtarisht disa ditë më parë. Udhëheqësit e Francës dhe Gjermanisë, Emmanuel Macron dhe Friedrich Merz, gjithashtu refuzuan ftesën për t’u bashkuar me “Bordin e Paqes”, ashtu si edhe Keir Starmer i Britanisë.
Mbërritja e Giorgia Melonit, teorikisht e pritur sot, mbetet për t’u konfirmuar, me të gjitha implikimet politike që do të lidheshin me bashkimin ose refuzimin e organit të ri të shpikur nga Trump.
Sigurisht, diçka nuk mund ta qetësojë Zelenskyn në lidhje me garancitë e sigurisë dhe premtimet e investimeve që Trump po i ofron atij për ta bindur të heqë dorë nga territoret e pretenduara nga Putin. Kjo diçka është spektakli që ishte aty për të gjithë për ta parë dje në Davos: pandershmëria me të cilën Trump po kthehet kundër vendeve evropiane , fajtore për kundërshtimin e pretendimeve amerikane në territorin e njërit prej tyre. Nëse kjo është besueshmëria e Shtëpisë së Bardhë me aleatët e saj të zakonshëm, po bëhet gjithnjë e më e vështirë për ukrainasit të besojnë premtimet e udhëheqësit amerikan.
Sepse Trump, i cili do të flasë në Forum sot, duket se po ndjek një qëllim gjithnjë e më të madh: shkatërrimin e aleancës së krijuar 80 vjet më parë, të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara, për të vendosur veten si udhëheqës suprem i një fuqie të re që gjithashtu po kriset dukshëm. Kanadaja e Mark Carney-t tashmë është hapur ndaj Pekinit dhe po shqetëson elitat amerikane sepse tani do të mirëpresë makinat kineze, pavarësisht se industria e saj e automobilave ka një lidhje siameze me atë të Shteteve të Bashkuara.
Ndërkohë, një sondazh i kohëve të fundit i RealClearPolitics tregon se vlerësimi i miratimit të Trump – tashmë i ulët – ka rënë edhe dy pikë që nga përshpejtimi i fushatës së Grenlandës (55% tani nuk i miratojnë veprimet e tij). Por besimi i investitorëve në Shtëpinë e Bardhë po ashtu po kriset. Shifrat e rritjes që vetë manjati ose Sekretari i tij i Thesarit vazhduan të recitonin si një lutje dje nga Davosi nuk ndryshojnë asgjë në këtë drejtim.
Sepse kërcënimet e reja tarifore kanë ringjallur një fantazmë që e kishte frikësuar Shtëpinë e Bardhë prillin e kaluar: rënia e papritur dhe e njëkohshme e dollarit kundrejt të gjitha monedhave kryesore dhe obligacioneve qeveritare amerikane. Kjo shënon fundin e borxhit amerikan si një strehë e sigurt dhe strehë përfundimtare në kriza, një humbje potencialisht dramatike e statusit. Kjo kishte ndodhur vetëm, historikisht, pas “Ditës së Çlirimit” të tarifave, duke e detyruar Trumpin të tërhiqej pjesërisht.
Tani rënia e dyfishtë e dollarit dhe obligacioneve qeveritare amerikane po ndodh përsëri, duke hedhur një dritë të ndryshme edhe mbi udhëheqësit evropianë që po tregojnë dinjitet dhe vendosmëri, si Ursula von der Leyen dhe Macron dje në Davos: ato nuk erdhën në malet zvicerane për t’u tallur dhe fyer. Nesër do të jetë radha e Merz-it dhe është e paqartë nëse ai do të gjejë një moment për të folur me Trump-in. Më 6 shkurt, BE-ja pritet të aplikojë hakmarrje për 93 miliardë eurot e para në produktet amerikane , nëse asgjë nuk ndryshon.
Sigurisht, qeveritë e saj mbeten të ndara: Gjermania dhe Italia janë më të kujdesshme në lidhje me Trump-in, ndërsa Franca, Belgjika dhe Spanja janë më vendimtare. Megjithatë, në një pikë, ata (pothuajse) të gjithë bien dakord: të lejosh veten të shantazhohesh pa reaguar mund të dëmtojë më tej atë që ka mbetur nga aleanca./K.M
Kryeministri Edi Rama ka risjellë dhe njëherë në kujtesë sesi protesta e 21 janarit e opozitës së kohës, nisi e qetë dhe më pas u provokua nga policia e deri tek fundi fatal me 4 viktima përpara kryeministrisë nga plumbat që u lëshuan nga shteti mbi protestuesit.
“15 vjet më parë, këtu në këtë godinë ishte barrikaduar një hordhi e armatosur përzierje e trupës së rregullt të gardës së republikës dhe çetës së paramilitantëve famëkeq të kryeministrisë. Godina ishte përforcuar tela me gjemba, shtrirë gjithandej pas atij gardhit të shëmtuar dhe hekurave qe e rrethonin që pas sulmit të armatosur të 14 shtatori ‘98, pse që ishin dhe disa të barrikaduarit enë 12 janar. Njeriu i futur nga populli në kryeministri, kishte lëshuar ushtrimin e një përgjigje me plumb ballit ndaj protestës së opozitës së bashkuar të kohës.
Kujtoj se së bashku me Pandeli Majkon dhe disa shokë të tjerë, po kalonim urën e bulevardit për të ardhur këtu përpara godinës, një autoblind u shfaq në horizont dhe një valë gazi lotsjellës u lëshua mbi kokat e njerëzve pa nisur akoma protesta duke na zmbrapsur nga parku rinia dhe rrëmuja e provokuar nga ajo mësymje qorre, e duke e kthyer protestën në një lëmsh kaotik mes protestuesve. Duke na detyruar që të ktheheshim në selinë e partisë, protesta doli jashtë kontrolli, por përtej reagimit të turmës ndaj policisë, dhe vatra zjarri të ndezura, nën ndonjë makinë, apo mbi faqet e piramidës, për asnjë cast protestuesit nuk tentuan të kapërcejnë gardhin e godinës së kryeministrisë përvec një veture që hyri në portën anësore të hekurit, hapur çuditshëm nga brenda si një ftesë për kurth askush nga protestuesit nuk bëri asnjë përçapje për të shkelur perimetrin e sigurisë, asnjë material filmik nuk nxorri askund në pah praninë e asnjë armë në radhës e protestuesit, mijëra fishekë ushtarakë u lëshuan mbi protestuesit.”, tha Rama./K.M
Xhaxhai i Aleks Nikës, Mark Nika: Shoqëria pret që drejtësia të funksionojë realisht. Ne nuk kërkojmë hakmarrje, por drejtësi, nuk kërkojmë përjashtime por barazi para ligjit. Kujtesa nuk duhet të zbehet, ne qëndrojmë me besim te SPAK dhe gjykata e Strasburgut për drejtësi/kb
Komentet e fundit të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, në lidhje me Groenlandën kanë ngritur pikëpyetje në lidhje me angazhimin e vendit të tij në NATO.
Republika Federale e Gjermanisë ka qenë një pjesë shumë e rëndësishme e strategjisë mbrojtëse të Shteteve të Bashkuara në Evropë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, kur forcat amerikane ishin pjesë e një pushtimi dhjetëvjeçar të vendit nga aleatët.
Edhe pse numri i trupave ka rënë ndjeshëm që atëherë, ushtria amerikane mbetet me një prani të rëndësishme në Gjermani. Gjatë dekadave të fundit, komunitetet ushtarake amerikane janë formuar rreth disa qyteteve gjermane.
Numri i përgjithshëm i personelit ushtarak amerikan është rritur ndjeshëm vitet e fundit – nga më pak se 39,000 në vitin 2019 në më shumë se 50,000 në vitin 2024. I vetmi vend tjetër ku SHBA-të mbajnë një numër të krahasueshëm trupash jashtë shtetit është Japonia.
Shtetet e Bashkuara kanë vendosur më shumë trupa në Evropë që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës nga Rusia në shkurt 2022, me disa njësi të vendosura në bazat në lindje, në Poloni, Rumani dhe Bullgari. Ushtria amerikane aktualisht ka rreth 10,000 trupa të stacionuara në garnizonin e saj në Poloni dhe 2,600 të tjera në rajonin e Detit të Zi, në Bazën Ajrore Mihail Kogalniceanu në Rumani dhe në Qendrën e Trajnimit Novo Selo në Bullgari. Këto trupa ndërrohen rregullisht.
Komanda Evropiane e SHBA-së është në Gjermani
Rëndësia strategjike e Gjermanisë për SHBA-në reflektohet edhe në faktin se selia e Komandës Evropiane të SHBA-së (EUCOM) është në Stuttgart. Është struktura koordinuese për të gjitha forcat ushtarake amerikane në deri në 51 vende, kryesisht evropiane.
Komanda Evropiane e përshkruan misionin e saj si mbrojtjen e SHBA-së duke penguar konfliktin, duke mbështetur partneritete të tilla si NATO dhe duke iu kundërvënë kërcënimeve transnacionale. Ajo komandohet nga Ushtria Amerikane në Evropë, Forcat Ajrore Amerikane në Evropë dhe Korpusi i Marinës Amerikane në Evropë dhe Afrikë, të cilat janë të gjitha të bazuara në Gjermani.
Gjermania është vendndodhja e pesë nga shtatë garnizonet ushtarake amerikane në Evropë (dy të tjerat janë në Belgjikë dhe Itali), dhe selia e Ushtrisë Amerikane për Evropën ndodhet në garnizonin në Wiesbaden, një qytet pranë Frankfurtit.
Shifrat e ofruara për DW nga Ushtria Amerikane tregojnë se pesë garnizonet, secili i përbërë nga njësi të ndryshme dhe në vende të ndryshme, aktualisht kanë rreth 29,000 personel ushtarak. Ky numër përfshin edhe Forcat e Korpusit të Marinës Amerikane për Evropën dhe Afrikën, të cilat janë të bazuara në Böblingen dhe janë pjesë e garnizonit të Ushtrisë Amerikane në Stuttgart.
Përveç kësaj, rreth 13,000 persona të Forcave Ajrore Amerikane janë të vendosur në vende të ndryshme në Gjermani, kryesisht në dy baza ajrore amerikane – Ramstein dhe Spangdahlem.
Përgjigja zyrtare e qeverisë në Berlin ndaj një pyetjeje të ngritur në vitin 2023 nga Partia e Majtë e opozitës tregoi se shteti gjerman kontribuon gjithashtu në kostot e mbajtjes së forcave amerikane dhe të NATO-s në vend. Dhe kjo shumë është duke u rritur. Në vitin 2020, viti i fundit për të cilin qeveria dha të dhëna, Gjermania kontribuoi me 108 milionë euro për të mbështetur trupat e huaja aleate në tokën e saj – nga 100 milionë euro një vit më parë.
Ushtria amerikane në Gjermani
Meqenëse ushtria amerikane punëson edhe civilë amerikanë për të punuar në Gjermani, dhe ushtarët ndonjëherë mund të sjellin familjet e tyre me vete, komunitete të konsiderueshme civile amerikane janë formuar rreth disa bazave në Gjermani. Në fakt, disa baza amerikane, si ajo pranë Ramstein, janë praktikisht qytete të vogla, me qendrat e tyre tregtare amerikane, shkollat, shërbimet postare dhe forcat policore. Ndonjëherë e vetmja monedhë ligjore atje është dollari amerikan.
Shembulli më i madh i kësaj është Garnizoni i Ushtrisë Amerikane Bavaria në Grafenwoehr, pranë kufirit çek. Është baza më e madhe ushtarake amerikane jashtë shtetit në botë, sa i përket popullsisë dhe sipërfaqes – ajo mbulon më shumë se 97,000 hektarë (390 kilometra katrorë).
Bazat ushtarake shpesh punësojnë shumë njerëz vendas, dhe kur disa objekte u mbyllën, siç ishte garnizoni i Bambergut në vitin 2014, kjo pati një ndikim të madh në ekonominë lokale.
Edhe pse Gjermania ka “hequr dorë në mënyrë të qartë nga armët bërthamore”, siç përsëriti kancelari Friedrich Merz vitin e kaluar, vendi ka strehuar armë bërthamore amerikane që nga vitet 1950, si pjesë e operacioneve të NATO-s. Numri i saktë i armëve bërthamore amerikane nuk dihet zyrtarisht, por vlerësohet se 10 deri në 20 bomba B61 ndodhen në bazën ajrore gjermane në Büchel në shtetin e Rheinland-Pfalz. Në rast lufte, ato do të transportoheshin nga avionë gjermanë.
Një burim tjetër polemikash është fakti se Baza Ajrore Ramstein është përdorur si qendër kontrolli për sulmet me dronë në Jemen dhe vende të tjera. Kjo i ka bërë kritikët të akuzojnë qeverinë gjermane se është bashkëpunëtore në vrasjet jashtëgjyqësore të kryera nga SHBA-të.
Pushtimi aleat pas Luftës dhe trashëgimia e tij
Gjatë pushtimit aleat pas Luftës së Dytë Botërore, nga viti 1945 deri në vitin 1955, miliona ushtarë amerikanë, britanikë, francezë dhe sovjetikë ishin të stacionuar në Gjermani. Pjesa verilindore e vendit, e cila zyrtarisht u bë Gjermania Lindore në tetor 1949, ra nën kontrollin sovjetik.
Në Gjermaninë Perëndimore, pushtimi rregullohej nga i ashtuquajturi Statut i Pushtimit, i nënshkruar në prill të vitit 1949, kur u themelua vendi. Statuti i lejonte Francës, Britanisë së Madhe dhe Shteteve të Bashkuara të mbanin forcat pushtuese në vend dhe të ruanin kontrollin e plotë mbi çarmatimin dhe demilitarizimin e Gjermanisë Perëndimore.
Kur pushtimi ushtarak i Gjermanisë Perëndimore përfundoi zyrtarisht, vendi rimori kontrollin mbi politikën e vet të mbrojtjes, por Statuti i Pushtimit u pasua nga një marrëveshje me partnerët e saj të NATO-s.
Kjo marrëveshje, e njohur si Konventa mbi Praninë e Forcave të Huaja në Republikën Federale të Gjermanisë, u nënshkrua nga Gjermania Perëndimore në vitin 1954. Ajo u lejonte tetë anëtarëve të NATO-s, përfshirë Shtetet e Bashkuara, të kishin një prani të përhershme ushtarake në Gjermani. Marrëveshja ende rregullon kushtet e angazhimit të njësive të NATO-s të stacionuara në Gjermani sot.
Numri i personelit ushtarak amerikan ka qenë në rënie që nga fundi i Luftës së Ftohtë në vitin 1990, kur sipas shifrave qeveritare në Berlin, deri në 400,000 ushtarë të huaj ishin të stacionuar në tokën gjermane. Rreth gjysma e tyre ishin nga Shtetet e Bashkuara. Ata u tërhoqën gradualisht ndërsa tensionet me mbetjet e Bashkimit Sovjetik u zbutën. Në të njëjtën kohë, konfliktet në vende të tjera, siç ishte lufta e parë e Gjirit në Irak, po tërhiqnin gjithnjë e më shumë trupa amerikane.
Edhe pse numri i tyre është rritur përsëri vitet e fundit, numri i trupave amerikane në Gjermani është ende vetëm një pjesë e vogël e asaj që ishte në kulmin e Luftës së Ftohtë./DW/Kb
Ulja e temperaturave ka bërë që Mali i Krujës dhe gjithë Malësia e Krujës të mbulohen nga petku i bardhë i dëborës. Reshjet kanë filluar gjatë natës dhe vijojnë ende. Niveli i dëborës në disa vende ka arritur në rreth 15 centimetra.
Rrugët janë të kalueshme me kujdes, nuk raprtohet për problematika./K.M
Mungesa e barnave për diabet në Maqedoninë e Veriut po bëhet shqetësuese për pacientët kronikë, sidomos sa i përket Ozempikut.
Ky ilaç ndihmon në parandalimin e komplikime kardiovaskulare te pacientët me diabet të tipit 2, numri i të cilëve në Maqedoninë e Veriut arrin në rreth 136.000.
Ozempiku është një ilaç për injektim, që përdoret përmes një stilolapsi të gatshëm, shpjegojnë për Radion Evropa e Lirë nga Agjencia për Barna dhe Pajisje Mjekësore e Maqedonisë së Veriut (MALMED).
Përdorimi i tij nuk shkakton dhimbje dhe është i ngjashëm me atë të insulinës.
Në barnatoret për insulinë në Maqedoninë e Veriut, Ozempiku jepet falas për pacientët me diabet të tipit 2, pasi ndihmon jo vetëm në parandalimin e komplikimeve kardiovaskulare, por ul edhe nevojën për trajtim spitalor.
Përvoja e një pacienti nga Velesi
Nëse Ozempiku nuk përdoret për trajtimin e sëmundjes, kjo gjë mund ta përkeqësojë shëndetin e brishtë të pacientëve, tregon edhe përvoja e Dime Velevit.
Për tre muaj gjatë vitit të kaluar, Velev, i cili është edhe kryetar i Bashkimit të Shoqatave të Personave me Diabet, nuk mundi ta siguronte Ozempikun dhe, në nëntor, për shkak të një arterieje të bllokuar, u detyrua të kryente një koronarografi.
“Kisha inflamacion dhe nivele të larta të sheqerit, por reagova në kohë së bashku me mjekët, me terapi shtesë dhe analiza biokimike. Isha një hap larg vendosjes së stentit në zemër“, rrëfen Velev për Radion Evropa e Lirë.
Muajin pasues, ai arriti ta siguronte këtë ilaç nga farmacia e insulinës në Veles, ku edhe jeton, por thotë se ai, aktualisht, nuk është i disponueshëm për rreth 400-500 pacientë.
Velev thotë se trajtimi i tyre është si një “ruletë ruse” – kurrë nuk dihet nëse në farmacitë e insulinës do të ketë sasi të mjaftueshme.
“Nëse një farmaci duhet të furnizojë 50 pacientë, shpërndarja bëhet për 43, dhe çdo muaj ndryshojnë se cilët 7 nuk do ta marrin terapinë”, thotë Velev.
Shpjegimi që ai dhe pacientë të tjerë kanë marrë nga autoritetet shëndetësore, është se ilaçi është blerë në sasi të mjaftueshme, por, “për shkak të një problemi teknik“ nuk është shpërndarë.
Ministria e Shëndetësisë e Maqedonisë së Veriut nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë se cili është shkaku i mungesës së tij, por tha se ka siguruar sasi të ilaçit për 1.800 pacientë.
“Me prokurimin e ri publik 2025-2027, sasia për këtë ilaç është rritur për 400 pacientë më shumë, krahasuar me prokurimin e mëparshëm publik, kur ishte siguruar sasi për 1.400 pacientë“, thuhet në përgjigjen me shkrim të Ministrisë së Shëndetësisë.
Si blihet Ozempiku?
Ministria e Shëndetësisë e blen Ozempikun përmes Programit për Sigurimin e Insulinës, Glukagonit, Gjilpërave të Insulinës dhe Shiritave Matës të Glukozës, Pompave të Insulinës me Materiale Konsumuese dhe Sensorëve për Matje të Vazhdueshme të Glukozës.
Prandaj, ky ilaç nuk është në Listën Pozitive dhe, si i tillë, nuk është barrë për Fondin e Sigurimeve Shëndetësore.
“Kjo do të thotë që Fondi nuk ofron mjete për blerjen dhe shpërndarjen e këtij ilaçi për asnjë kategori pacientësh, përfshirë pacientët me diabet”, thekson Fondi i Sigurimeve Shëndetësore në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë.
Sipas autorizimit të MALMED-it, ilaçi mund të merret në farmaci vetëm me recetë mjekësore, por jashtë farmaciave të insulinës, kostoja bie mbi pacientin.
Ozempiku si parandalim i shtrimit në spital
Endokrinologu Irfan Ahmeti shpjegon për Radion Evropa e Lirë se Ozempiku është jashtëzakonisht i rëndësishëm për pacientët me diabet të tipit 2, të cilët kanë edhe sëmundje bashkëshoqëruese dhe janë obezë.
Ai thotë se Ozempikun mund ta marrin edhe pacientët obezë pa diabet, por se ai dhe kolegët e tij, duke u bazuar në udhëzimet e Shoqatës Amerikane dhe asaj Evropiane për Diabetin, nuk e përshkruajnë këtë ilaç për humbje peshe te pacientët që nuk janë me diabet.
“Udhëzimet tregojnë qartë se cilit grup pacientësh duhet t’i jepet Ozempiku. Bëhet fjalë për pacientët me rrezik të provuar kardiovaskular, për shkak të diabetit dhe obezitetit, dhe ne përpiqemi ta përshkruajmë pikërisht kështu, për t’u përshtatur me rregulloret tona”, shpjegon Ahmeti.
Ai thekson se përdorimi i Ozempikut ka sjellë një ndryshim revolucionar në menaxhimin e diabetit tip 2.
“Ozempiku, përveçse rregullon sheqerin në gjak, ka efekt pozitiv në uljen e peshës trupore te pacientët obezë me diabet tip 2. Gjithashtu, zvogëlon rrezikun për probleme kardiovaskulare, si infarkti. Studimet e reja tregojnë se ky grup ilaçesh ndihmon edhe në ngadalësimin e përparimit të sëmundjeve të veshkave, sëmundjeve periferike të arterieve dhe të mëlçisë me yndyrë”, thotë Ahmeti.
Ai shton se ilaçi mund t’u përshkruhet edhe diabetikëve që nuk kanë komplikime, me qëllim të uljes së peshës. Në këtë rast, ai nuk jepet falas, por mund të blihet në ndonjë nga farmacitë private për rreth 6.000 denarë, apo më pak se 100 euro.
Përdorimi i Ozempikut për humbje peshe
Blerja e Ozempikut pa recetë mjekësore, edhe kur nuk përdoret për trajtim, është shndërruar në fenomen te qytetarët maqedonas me peshë të tepërt.
Ata mund ta gjejnë ilaçin në farmacitë më të furnizuara.
Riste S. nga Shkupi rrëfen se, ndërsa priste në një farmaci në qendër të qytetit, një grua kërkonte të blinte Ozempik, por nuk kishte sasi.
“Punonjësit thanë se është shitur privatisht dhe se shitjet e tyre po dëmtoheshin nga importet ilegale përmes Kosovës, ku shitet më lirë. Unë u përfshiva në bisedë dhe ata më thanë se mund ta blija, por kur të ketë”, thotë bashkëbiseduesi i Radios Evropa e Lirë.
Radio Evropa e Lirë pyeti edhe në një farmaci jashtë Shkupit nëse Ozempik mund të blihet për humbje peshe, dhe farmacisti e konfirmoi.
“Doza mujore është 5.400 denarë”, u përgjigj shkurt ai, pa përmendur rreziqet e mundshme të përdorimit të ilaçit në këtë mënyrë.
Endokrinologu Ahmeti paralajmëron qytetarët që të mos e përdorin këtë ilaç pa udhëzim mjekësor.
“Kjo mbetet përgjegjësi e tyre. Nëse veprojnë në këtë mënyrë, rrezikojnë vetveten. Ne, mjekët, apelojmë që çdo ilaç i regjistruar, që ka efekte anësore, të përshkruhet nga një mjek specialist”, thotë ai.
Velev thotë se Ozempiku nuk është suplement apo kozmetikë, por terapi mjekësore.
“Ka rreziqe serioze nëse e merrni kur jeni të shëndetshëm”, sipas tij.
Inspektimet e MALMED-it nuk kanë gjetur Ozempik të falsifikuar dhe nuk ka të dhëna për keqpërdorime gjatë periudhës 2024-2025.
Agjencia thekson se ilaçi duhet përdorur vetëm me recetë mjekësore përkatëse dhe se çdo shkelje mund të raportohet tek ajo. /K.M
Përballë një proteste civile, e trajtoi shtetin si kullën e fshatit. E mbylli, e blindoi, e përdori si armë. Qytetarin e vendit të tij e shpalli armik.
Por nuk hoqi nga kjo jetë vetëm katër të pafajshëm. Ky është një krim shokues, por më e rënda e 21 janarit është tjetërkund.
Atë ditë u vra besimi se pas ’90-s, protesta ishte një e drejtë e pacënueshme që mbrohej nga shteti. Këtë besim e vrau pikërisht ai që kërkon nga historia medaljen e “kryedhjetoristit”.
Plumbat e 21 janarit përgjakën idenë se ndryshimi mund të vijë “nga poshtë”, nga qytetari i zakonshëm, pa frikë se do ndëshkohet. Kjo është zemra e demokracisë.
Mbi këtë zemër qëlloi doktori i zemrës, që i thotë vetes “kryedemokrat”.
E bëri pikërisht aty, ku sot shkon vetë të protestojë. Ku qahet për turmën që mungon. Ku kërkon mbështetje kundër narkoshtetit nga i njëjti popull të cilit i foli me armë. Shkon e shkel mbi pllakat, ku dhanë shpirt katër të pafajshëm.
Nëse kjo quhet politikë, ky vend kurrë mos pastë politikanë.
Sepse në të vërtetë është një pacipëri morale që të ngjeth. Është përdhosje e dhimbjes, mungesë minimale e respektit për jetën. Kur vjen nga një mjek, është edhe përmbysje e pashembullt e çdo etike njerëzore.
Prandaj sheshi sot nuk të përgjigjet.
Jo sepse nuk ka zemërim. Jo sepse jemi gënjyer nga narko-propaganda. Sheshi nuk të përgjigjet sepse ti, me plumba dhe më pas me gënjeshtrat pa fund, e shndërrove idenë e protestës në një traumë kombëtare. Nuk të përgjigjet sepse ka kujtesën e gjakut.
Çfarë bëri Edi Rama pas 21 Janarit?
Më 21 Janar, Edi Rama ishte në anën e protestës. Ishte zëri politik i saj. Në atë moment, ai përfaqësonte shpresën se korrupsioni i videos së Metës do të ndëshkohej dhe se shteti do të detyrohej të mbante përgjegjësi.
Por çfarë ndodhi më pas? Ai që ndërtoi një pjesë të pushtetit të tij mbi 21 Janarin, zgjodhi të qeverisë pikërisht me Ilir Metën. Me figurën që simbolikisht dhe politikisht lidhej me shkakun e asaj proteste. Videoja që ndezi zemërimin qytetar u kthye në monedhë pazari politik.
Kështu, protesta humbi edhe mbështetjen e fundit morale që kishte. Berisha e vrau, Rama e zbrazi nga kuptimi.
Kjo ishte thyerja e parë e besimit. Nuk u ndal aty. Me kalimin e viteve zhgënjimi u thellua, u bë sistemik. Korrupsioni nuk u ndëshkua, u zgjerua, u institucionalizua. Erdhëm në pikën që 700 mijë eurot e videos së 21 janarit sot janë më pak se shishet e verës në kantinën e shoqit.
Ish-kryeopozitari sot kryeministër kërkon “durim” dmth mandate të tjerë nga i njëjti popull shpresë-vjedhur të cilin ish-kryeministri sot kryeopozitar e kërkon në shesh.
Kur nuk marrin përgjigjet që presin e quajnë popullin apatik apo harbut.
Mund të vazhdojnë të rrinë në një sistem që e kanë monopolizuar dhe ndërtuar vetë mbi gjak dhe korruptim. Por Shqipërinë e besimit e kanë humbur. Edhe atë të mendimit kritik.
Kjo Shqipëri voton sot “me valixhe”. Pikat kufitare, portet, aeroportet, janë sheshet e saj të revoltës. Ikja! Ikja masive është protesta e saj. Kjo protestë është më e fortë se fjalimet dhe tribunat. Nuk është apati. Harbutëri, jo e jo.
Është mungesë e plotë shprese dhe besimi. Është refuzim i qartë nga një popull që më 21 Janar e vranë dhe pas 21 Janarit e tradhtuan.
Ky popull po flet me gjuhën e fundit që i ka mbetur./K.M
U lind më 25 qershor 1903 në Indi, por vdiq me 21 janar 1950 ne Londër
Nga Leonard Veizi
“Të gjithë kafshët janë të barabarta, por disa janë më të barabarta se të tjerat”. Kjo sentencë u ngrit në pjedestal. Dhe nuk është thjesht cinizëm letrar, por diagnozë e saktë e pushtetit që përdor barazinë si maskë për privilegjin…
..Ka shkrimtarë që thjesht i përkasin kohës së tyre. Por ka dhe të tjerë që duken sikur e kanë përgjuar të ardhmen. Xhorxh Oruelli është nga këta të fundit. Ai nuk shkroi për të zbukuruar realitetin, por për ta zhveshur atë deri në kockë, për t’i hequr maskat dhe për të treguar fytyrën e vërtetë të pushtetit. Në një shekull të përgjakshëm, ku ideologjitë premtuan shpëtim dhe prodhuan kampe, frikë dhe heshtje, Oruelli u bë roja i fjalës së lirë dhe i së vërtetës së pambrojtur.
Fillimet
I lindur si Erik Artur Bler në Motihari të Indisë koloniale, nën hijen e Perandorisë Britanike, ai u rrit në një botë privilegjesh të vogla dhe padrejtësish të mëdha. Që herët, Oruelli e kuptoi se pushteti nuk është vetëm strukturë politike, por gjendje mendore dhe morale. Ky tension mes klasës nga vinte dhe ndjeshmërisë që e shtynte drejt të përjashtuarve u bë nervi i gjithë krijimtarisë së tij.
Përpara se të shndërrohej në shkrimtarin që do të trondiste ndërgjegjen e botës, Oruelli zgjodhi të jetonte në skaje. Si oficer policie në Birmani, ai pa nga brenda mekanizmin e ftohtë të imperializmit dhe mësoi ta urrejë atë pa kthim. Më pas, në Paris dhe Londër, u zhyt me vetëdije në varfëri, në dhomat e ftohta dhe punët poshtëruese, duke kërkuar të kuptonte jo nga librat, por nga përvoja, se çfarë do të thotë të jesh i padukshëm në shoqëri. Ai nuk i vëzhgonte njerëzit nga lartësia morale e intelektualit, por nga brenda, si njëri prej tyre.
Kthesa e madhe erdhi në Spanjë. Ndryshe nga shumë shkrimtarë të kohës që revolucionin e soditnin nga tryezat e kafeneve, Oruelli mori pushkën dhe shkoi në luftë. Atje, në baltën dhe frikën e Luftës Civile Spanjolle, ai pa tradhtinë më të rëndë të shekullit të njëzetë: idealin revolucionar të gërryer dhe shkatërruar nga vetë ata që flisnin në emër të tij. Aparati stalinist nuk po luftonte vetëm fashizmin, por po zhdukte çdo mendim të lirë brenda së majtës. Prej atij momenti, Oruelli mbeti socialist në bindje, por u bë armik i pamëshirshëm i çdo totalitarizmi. Ai kuptoi se pa lirinë e fjalës, çdo ide, sado fisnike në letër, shndërrohet në vegël shtypjeje. Dhe këtë ai e pasqyroi së paku në dy librat e tij monumental.
“Ferma e Kafshëve”
Kjo e vërtetë merr formë të përkryer në “Ferma e Kafshëve”, një libër i vogël në pamje, por shkatërrues në përmbajtje. Revolta e kafshëve kundër zotit Xhons nis si ëndërr çliruese dhe përfundon si makth. Derrat që premtojnë barazi përfundojnë duke e uzurpuar pushtetin dhe duke rishkruar rregullat sipas interesit të tyre. Oruelli nuk shkruan thjesht për Revolucionin Rus, por për çdo revolucion që harron njeriun në momentin kur merr pushtetin. Ndryshimi i urdhëresave në murin e fermës është një nga skenat më të frikshme të letërsisë moderne, sepse aty vritet kujtesa, dhe pa kujtesë, e vërteta nuk ka më mbrojtje. Fjalia e fundit, se të gjithë janë të barabartë por disa më të barabartë se të tjerët, nuk është satirë. Është epitafi i çdo utopie të tradhtuar.
“1984”
Nëse “Ferma e Kafshëve” është shikim pas, “1984” është shikim drejt humnerës që na pret. I shkruar në vetminë e ishullit Jura, ndërsa trupi i autorit po shuhej nga tuberkulozi, ky roman nuk është fantazi, por paralajmërim. Në botën e 1984 pushteti nuk mjaftohet me bindjen e trupit. Ai kërkon nënshtrimin e mendjes. Vëllai i Madh nuk është njeri, por prani e përhershme. Gjuha e Re nuk është thjesht reformë gjuhësore, por projekt për të shkatërruar mendimin. Mendimi i Dyfishtë është dhuna më e rafinuar, sepse e detyron individin të gënjejë veten dhe ta quajë këtë të vërtetë.
Fundin e romanit Oruelli e bën qëllimisht të padurueshëm. Uinston Smithi nuk vdes hero. Ai thyhet. Ai dorëzohet. Ai mëson ta dojë pushtetin që e ka shkatërruar. Kjo është fitorja absolute e tiranisë dhe frika më e madhe e Oruellit për fatin e njeriut modern.
Stili i tij është i zhveshur, i ftohtë, pa zbukurime. Oruelli besonte se një fjali e qartë është akt rezistence. Ai e dinte se propaganda fillon aty ku gjuha humbet kuptimin. Prandaj shkroi thjesht, drejt dhe pa alibi estetike. Për të, të shkruarit mirë ishte një dritare e pastër dhe jo një perde për të fshehur të vërtetën.
Xhorxh Oruell, ka shkruar 9 libra, dy përmbledhje me ese të shkurtra dhe disa qindra recensione dhe artikuj publicistikë për gazetat e kohës.
Epilog
Sot, në epokën e lajmeve të rreme, survejimit dixhital dhe rishkrimit të pandërprerë të historisë, Oruelli nuk lexohet si klasik, por si bashkëkohës i rrezikshëm. Ai na mëson të dyshojmë, të ruajmë fjalën dhe të mos pranojmë kurrë që dy plus dy të bëjnë pesë, sado fort ta kërkojë pushteti.
Në këtë kuptim, Xhorxh Oruelli nuk është thjesht shkrimtar. Ai është roja e fundit e së vërtetës në një botë që vazhdon të ketë frikë prej saj.
Përpjekje të reja për të përshpejtuar ritmin e futbollit dhe për të reduktuar humbjen e kohës janë planifikuar për Kupën e Botës, me përfshirjen e kontrollit VAR për kartonët e dytë të verdhë dhe këndet, si dhe ora e numërimit të rënies për të rifilluar lojën.
Këto masa janë pjesë e një përpjekje më të madhe për të optimizuar ritmin e lojës dhe për të ofruar një përvojë më të mirë për tifozët.
Një tjetër ndryshim i mundshëm është prova për sistemin “daylight” të offside-it të propozuar nga Arsene Wenger, ish-trajneri i Arsenalit, që do të sillte një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën si gjykohet pozita e offside-it. Megjithëse Wenger e pranon se ky mund të jetë një ndryshim “radikal”, ai beson se është e nevojshme të provohen këto ndryshime për të parë nëse ato do të përmirësojnë lojën.
Çfarë do të ndryshojë për Kupën e Botës?
Disa nga masat që do të testohen përfshijnë:
VAR për kartonët e dytë të verdhë: Nëse një karton i dytë i verdhë është dhënë gabimisht, mund të rishikohet nga VAR-i.
VAR për këndet: Kjo mund të përfshijë përdorimin e çipit në top për të kontrolluar vendimet për këndet, veçanërisht kur ato janë të pasakta.
Numërimi i kohës për të rifilluar lojën: Do të vendoset një numërim kohor për rifillimin e lojës pas çdo situate të humbjes së kohës, siç janë këndet dhe goditjet nga porta. Gjithashtu, portierët do të kenë vetëm 8 sekonda për të hedhur topin në lojë.
Rregulla të reja për zëvendësimet: Lojtarët që do të zëvendësohen do të duhet të dalin nga fusha brenda 10 sekondash. Nëse ata vonohen, ata nuk do të mund të zëvendësohen deri në pushimin tjetër të lojës.
Rregullat për lojtarët e dëmtuar: Lojtarët që janë “dëmtuar” dhe kanë nevojë për trajtim do të duhet të qëndrojnë jashtë për 2 minuta, përveç rasteve kur ata janë ndëshkuar me karton të verdhë ose të kuq për një faull.
Reagimet dhe Pritshmëritë
Drejtoresha e IFAB-it, Noel Mooney, ka deklaruar se tema kryesore është përmirësimi i ritmit të lojës dhe reduktimi i humbjes së kohës. Masat e propozuara do të testohen gjatë Kupës së Botës dhe, nëse provohen me sukses, mund të vendosen për të gjitha ndeshjet ndërkombëtare.
Ky ndryshim është një hap tjetër në drejtim të modernizimit të futbollit dhe është një mundësi për të parë si mund të evoluojnë rregullat dhe teknologjia për të përmirësuar përvojën e lojës dhe të tifozëve.
Kryeministri Edi Rama kujtoi në një ceremoni të posaçme 21 janarin e vitit 2011, ku katër persona mbetën të vrarë në Bulevard gjatë një proteste para Kryeministrisë.
“Për asnjë çast protestuesit nuk tentuan të kapërcejnë gardhin e godinës së Kryeministrisë. Përveç një veture te një derë që u hap nga brenda, si një ftesë në një kurth , askush nga protestuesit nuk bëri asnjë përçapje për të shkelur perimetrin e ashtuquajtur të sigurisë dhe për t’u futur në godinë. Askush nuk provoi praninë e asnjë arme të vetme te protestuesit. Kur protestuesit po largoheshin, tytat e pushkëve u ulën mbi turmën, duke marrë 4 jetë, pasojë fatale e mendjes kriminale, e cila me gjasë nuk deshi ta humbte rastin për t’u treguar kundërshtarëve politikë dhe krejt shqiptarëve se të vret me të vërtetë. Dreqi e di çfarë u tha mendja atyre që e urdhëruan dhe atyre që e ekzekutuan atë krim shtetëror”, tha Rama,.
“Vetëm zoti e di se me çfarë guri në zemër vij për në këtë godinë kur del drita e ditës së 21 janarit. 15 vjet pa drejtësi për 21 Janarin janë 15 vitet e një padrejtësie të madhe jo thjesht për disa, por mbi Shqipërinë dhe popullin shqiptar. Nuk ka mjaftuar as vendimi rrëqethës i Gjykatës së Strasburgut, që prokurorët specialë të kësaj republike t’ia kishin kërkuar Gjykatës Speciale përgjegjësit për 21 Janarin. Ndërkohë që ne prej plot 6 vitesh u paguajmë rroga ku e ku më të larta se sa vetes dhe Presidentit të Republikës, pa llogaritur heshtjen për gabimet e tyre ndonjëherë shqetësuese”.
Policia e Shtetit u ka bërë apel shoferëve që të bëjnë kujdes në të gjitha akset rrugore në vend, për shkak të përkeqësimit të kushteve atmosferike këtë të mërkurë.
“Për shkak të reshjeve të borës, qarkullimi është vështirësuar në disa akse rrugore, kryesisht në zonat malore të qarqeve Shkodër, Kukës, Dibër, Korçë dhe në Sarandë. Shërbimet e Policisë Rrugore dhe të Patrullave të Përgjithshme janë në terren me qëllim parandalimin e aksidenteve dhe për të ndihmuar përdoruesit e rrugës në rast nevoje”, thuhet në njoftimin zyrtar.
Policia bashkëpunon me entet pronare të rrugëve dhe firmat kontraktore, me qëllim pastrimin e rrugëve nga bora dhe shpërndarjen e kripës. Puna për pastrimin dhe kriposjen e rrugëve vijon në mënyrë intensive.
Në Qafë Thanë, nuk do lejohet kalimi i kamionëve (rreth 2-3 orë) derisa rruga të pastrohet nga borëpastruesja në tokën maqedonase.
Policia Rrugore apelon që drejtuesit e mjeteve të bëjnë kujdes gjatë lëvizjes, respektojnë sinjalistikën rrugore, pajisen me zinxhirë dhe goma dimërore dhe të ndjekin udhëzimet e shërbimeve të Policisë Rrugore.
Gjatë natës, pjesa veriore e vendit ka qenë nën ndikimin e reshjeve të dëborës.
Reshjet e borës kanë përfshirë territorin e bashkisë Pukë dhe Fushë Arrëz. Reshjet vijojnë me intensitet mesatar. Aktualisht nuk raportohet për probleme. Përgjatë segmentit rrugor Bardhet – Kryzi – Iballë duhet kujdes pasi poshtë borës ka shtresa akulli që e bëjnë të rrezikshëm qarkullimin.
Policia e Qarkullimit Rrugor u bën apel drejtuesve të mjeteve që të bëjnë kujdes teksa qarkullojnë përgjatë akseve rrugore që përshkojnë veriun e vendit, teksa nuk do të zbatohet Kodi Rrugor ndaj drejtuesve të mjeteve të cilët nuk janë të pajisur me të gjithë kushtet teknike si gomat dimërore dhe zinxhirët.
Aeroplani Air Force One ku udhëtonte presidenti i SHBA, Donald Trump drejt Zvicrës ndryshoi kurs mbi Atlantik dhe u kthye mbrapsht për shkak të një problemi teknik.
Sipas mediave amerikane Trump do të udhëtojë me një aeroplan tjetër për në Davos, ku sot do të mbajë fjalën në forumin Ekonomik Botëror.
Para udhëtimit Trump i ka dyfishuar kërcënimet për të marrë kontrollin e Groenlandës, duke thënë se nuk ka kthim pas.
“Ndoshta mund të gjejmë një zgjidhje me Evropën”, tha Donald Trump në një intervistë për NewsNation.
“Ndoshta edhe në Davos në ditët në vijim”, shtoi ai.
Groenlanda, përsëriti presidenti, është “e rëndësishme për sigurinë tonë kombëtare, por edhe për sigurinë ndërkombëtare. Ne po ndërtojmë Kupolën e Artë dhe Groenlanda e bën atë shumë më efektive”.
Një tjetër investim konkret në shërbim të futbollit shqiptar u inaugurua në Durrës, me hapjen e fushës së re pranë shkollës së Mjeshtërisë Sportive “Benardina Qerraxhia”, duke i shtuar qytetit një aset të rëndësishëm sportiv, që do t’i shërbejë jo vetëm nxënësve të kësaj shkolle, por edhe fëmijëve të akademisë së FSHF-së “Elite Youth”.
Ky investim realizohet në kuadër të projektit madhor “100 fushat”, një nga nismat më ambicioze të Federatës së Futbollit për zhvillimin e infrastrukturës sportive në të gjithë vendin. Fusha me bar artificial vjen falë bashkëpunimit mes FSHF-së dhe Bashkisë së Durrësit, duke krijuar kushte bashkëkohore për stërvitje dhe zhvillimin e talenteve të reja.
Në ceremoninë e inaugurimit, Presidenti i Federatës së Futbollit, Armand Duka, i shoqëruar nga Drejtoresha e shkollës “Benardina Qerraxhia”, drejtues dhe staf i akademisë “Elite Youth” si edhe futbollistët e kësaj akademie, theksoi rëndësinë e këtij investimi si pjesë e një vizioni afatgjatë për të ardhmen e fëmijëve dhe të futbollit shqiptar.
“Ju falënderoj për pjesëmarrjen. Sot jemi këtu për të inaguruar fushën e shkollës, që do t’i shërbejë jo vetëm nxënësve, por edhe akademisë Elite Youth të FSHF për të rritur talentin e tyre në këtë fushë moderne. Ky projekt është vazhdim i projekteve të FSHF për përmirësimin e infrastrukturës, për të vënë sa më shumë hapësira moderne për fëmijët tanë, për edukimin e fëmijëve në Shqipëri. Një detyrë realisht e vështirë për të gjitha kushtet që ka vendi dhe kjo është një nga ato fusha që ne kemi investuar. Projekte të tilla vazhdojnë dhe janë projekte që do t’i shëbejnë akoma edhe më shumë të ardhmes së fëmijëve.
Kreu i qeverisë së futbollit shqiptar vlerësoi bashkëpunimin institucional dhe falënderoi të gjithë partnerët e përfshirë në realizimin e këtij projekti.
“Dua të falënderoj Drejtoreshën dhe stafin e shkollës “Benardina Qerraxhia”, Bashkinë e Durrësit për bashkëpunimin dhe uroj të kemi edhe bashkëpunime jo vetëm për infrastrukturë, fusha, terrene sportive, por për të gjithë komponentët që na ndihmojnë për edukimin e fëmijëve nëpërmjet futbollit”.
Më tej, në një mesazh për fëmijët dhe të rinjtë, Presidenti nënvizoi rolin edukues dhe social të futbbollit, duke i ftuar ata të mos heqin dorë nga pasioni dhe ëndrrat e tyre.
“Ju ftoj juve që jeni në fushë, megjithëse në një moshë të maturuar, të vazhdoni këtë pasion, futbollin. Do të keni mbështetjen jo vetëm të Federatës së Futbollit, por edhe të institucioneve shqiptare për t’ju krijuar kushte sa më të mira, për të vazhduar këtë pasion dhe për të ndjekur ëndrrën tuaj. Uroj që të bëheni futbollistë profesionistë, të bëheni shumë të mirë. Edhe nëse nuk bëheni profesionistë, futbolli do t’ju shërbejë shumë në jetë, pasi në këtë botë të sotme, të egër, ku fëmijët tërhiqen edhe nga veset, futbolli shërben për t’i larguar, për t’i edukuar ndjenjën e sakrificës, frymën e skuadrës që do të jetë shumë e rëndësishme në të gjithë jetën tuaj edhe pas futbollit profesionist. Asnjëherë mos u dorëzoni, asnjëherë mos u tërhqni duke menduar se nuk u bëra titullar në një skuadër por vazhdojeni atë.
Ju falënderoj dhe ju uroj që ta gëzoni këtë fushë dhe t’ju shërbejë sa më shumë” – përfundoi fjalën e tij Presidenti Duka.
Drejtoresha e shkollës “Benardina Qerraxhia”, Erida Zorba, falënderoi Presidentin dhe FSHF-në për këtë projekt, duke e cilësuar fushën e re si një hap të madh për përmirësimin e kushteve sportive dhe formimin e brezave të ardhshëm.
“Një falënderim shumë i veçantë për ju President, një falënderim i veçantë për të gjithë FSHF. Kjo fushë mbyll ciklin e të gjithë bazës materiale dhe terreneve sportive që ofron shkolla. Shumë faleminderit dhe shpresoj shumë që jo vetëm ju, por edhe brezat që do të vijnë do të kenë një mundësi shumë të mirë që të jenë lider në fushën e sportit” – tha në fjalën e saj Erida Zorba.
Gjykata e Posaçme ka shpallur të pafajshëm deputetin dhe kryetarin e Partisë Mundësia, Agron Shehaj, për veprën penale të shpifjes, në çështjen e ngritur pas deklaratave të tij ndaj kreut të “Shqipëria Bëhet”, Adriatik Lapaj.
Sipas vendimit të GJKKO-së, Shehaj nuk është gjetur fajtor për shpifje, për deklaratat publike ku kishte akuzuar Lapajn se kishte marrë para nga krimi i organizuar.
Gjykata vendosi ta shpallë fajtor Shehajn vetëm për veprën penale të fyerjes, duke e dënuar me gjobë në vlerën e 300 mijë lekëve.
Në vendim theksohet se akuzat nuk plotësojnë elementët e veprës penale të shpifjes, ndërsa janë konsideruar si fyerje ndaj figurës së Adriatik Lapajt.
Kujtojmë se Adriatik Lapaj e kishte paditur Agron Shehajn për shpifje, në lidhje me deklarata publike të këtij të fundit, ku ka pretenduar për lidhje të Lapajt me eksponentë të botës së krimit. Shehaj e akuzoi Lapajn se kishte marrë 4.5 milionë lekë nga një kompani e sekuestruar nga SPAK pasi përdorej për të pastruar paratë e një grupi kriminal. Ai mohoi akuzat duke thënë se paratë nuk i kishte marrë dhe ishin thjesht detyrime ndaj shërbimeve si avokat ndaj kompanisë në fjalë.
Edi Rama ka gjetur edhe sot rastin për të sulmuar sistemin e drejtësisë dhe gjyqtarët.
Gjatë fjalës së tij në homazhet për ngjarjen e 21 janarit, Rama kritikoi vonesat e sistemit gjyqësor dhe mungesën e veprimeve konkrete ndaj tragjedisë, duke deklaruar se edhe pas 15 vjetësh, shumë viktima të paraburgosurve mbeten sipas tij të pambrojtur dhe drejtësia shtetërore shpesh duket e vonuar.
Sipas Ramës, SPAK ngre akuza me letra anonime, ndërsa gjyqtarët sipas tij paguhen me rroga më të larta se vetë qeveritarët.
“Sot, burgjet e Shqipërisë mbajnë me taksat e qytetarëve më shumë të paraburgosur të plasur nëpër qeli pa gjyq. Edhe një pjesë e të paraburgosurve janë viktima të shkeljeve të të drejtave të njeriut. Është një panoramë e trishtueshme e një drejtësie të dhunuar, dhe 21 Janari tregon drejtësinë e vonuar.
Përgjegjësit kryesorë të tragjedisë mezi u thirrën për t’u pyetur për herë të parë pas thuajse 15 vjetësh, që mbushen sot. E kam ditur dhe e kam thënë, kjo është e dokumentuar në shumë kronika dhe intervista. 21 Janari, si krim shtetëror, hyn tek ajo pjesë e historisë që tregon se drejtësia vonon shumë, por nuk harron kurrë.
Është shumë interesante për krimet shtetërore, sepse nuk rezulton asnjë krim shtetëror i padënueshëm; gjithçka varet vetëm nga sa vonon ndëshkimi për një krim të tillë. Por, me përpjekjen për të gjetur ngushëllim në histori, nuk kam menduar që Reforma në Drejtësi – për të cilën 21 Janari ka qenë një burim energjie për ta çuar përpara dhe strukturat e reja speciale, krejtësisht të pavarura, nuk do të ngrinin asnjë akuzë edhe pas 15 vjetësh nga vrasja mizore në bulevard.
Fatkeqësisht, për 15 vite me radhë edhe vetë SPAK-u bëri sikur kjo çështje nuk ekziston. Pavarësisht se bëhet fjalë për kryeçështjen e drejtësisë, kur ka dashur ka ngritur akuza brenda një viti me letra anonime. Apo ka konsumuar energji me vite duke mbajtur peng punën me interes shtetëror, me çështje të sforcuara aq shumë sa mund të shkruhen romane satirike dhe jo vendime të formës së prerë.”-tha Rama.
Gjatë gjithë pranverës, ndërsa kandidatët për deputet bënin fushatë duke kërkuar votën e qytetarëve, Policia Bashkiake u bë gati e padukshme nëpër rrugët e kryeqytetit. Pas zgjedhjeve, pa paralajmërim, gjithçka ndryshoi dhe gjobat nisën të grumbulloheshin menjëherë sa u mbyllën kutitë e votimit.
“Nuk më luajti njeri deri në maj,” thotë Alma, një grua 43-vjeçare, banore e lagjes Kodra e Diellit, e cila ka marrë 5 gjoba për parkim të gabuar dhe duhet të paguajë 7,800 lekë së bashku me kamatëvonesat. “Nga muaji qershor e tutje, qenkam gjobitur sa herë kam parkuar,” shfryu ajo, ndërsa rrinte në radhë në sportelin e postës nr. 8 në Tiranë.
Si shumë qytetarë të Tiranës, Alma dyshon se disiplina e Policisë Bashkiake për të vendosur gjoba në kryeqytet varet shumë nga kalendari politik. Shifrat e siguruara nga BIRN, përmes kërkesave për të drejtën e informimit, tregojnë se vlera e sanksioneve të vendosura në kryeqytet nga ky institucion u përgjysmua në prag të zgjedhjeve.
Sipas ekspertëve, kjo rënie drastike e sanksioneve administrative, e cila nuk kufizohet vetëm te Policia Bashkiake, nuk lidhet lidhet me disiplinimin e qytetarëve, por, me shumë gjasa, me vetëdisiplinimin e institucioneve shtetërore përpara interesave politike.
“Kuptohet qartë se shteti frenon veprimtarinë e vet kontrolluese për të mos krijuar zemërim para votës,” tha Migen Qeraxhi, një nga drejtuesit e Qëndresa Qytetare, organizatë që monitoron zbatimin e ligjit gjatë fushatave zgjedhore.
“Padyshim, e gjithë kjo arrihet me koordinimin e një grupi funksionarësh publikë me ata partiakë, për të frenuar strukturat shtetërore në veprimtarinë e tyre të ligjzbatimit,” shtoi ai.
E pyetur nga BIRN mbi rënien e numrit dhe vlerës së sanksioneve me gjobë gjatë vitit 2025, Bashkia e Tiranës i tha BIRN, në një përgjigje me shkrim, se është ndjekur një qasje më e orientuar drejt parandalimit dhe ndërgjegjësimit qytetar.
“Policia Bashkiake nuk e ka si qëllim parësor vetëm ndëshkimin e kundërvajtësve, por edhe edukimin dhe ndërgjegjësimin e qytetarëve për respektimin e rregullave dhe bashkëjetesën urbane,” tha Bashkia e Tiranës.
“Kjo qasje ka ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e nivelit të respektimit të rregullave dhe, për rrjedhojë, në uljen e nevojës për vendosjen e masave ndëshkuese,” shtoi ajo.
Grafika e ndryshimit të vlerës se gjobave në %Grafika e ndryshimit të vlerës se gjobave në %
Zgjedhjet parlamentare të 11 majit i dhanë Partisë Socialiste të udhëhequr nga kryeministri Edi Rama një mandat të katërt, të paprecedentë, në krye të vendit. Fushata zgjedhore dhe dita e votimit ishin kryesisht të qeta, por procesi u shënjua nga akuza për keqpërdorim të burimeve administrative nga Partia Socialiste.
“Zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025 në Shqipëri u karakterizuan nga përdorimi i gjerë i burimeve administrative nga partia në pushtet, gjë që krijoi një avantazh të padrejtë për pushtetin dhe shkriu kufirin midis shtetit dhe partisë,” shkruhet në raportin e vëzhguesve të OSBE-ODIHR-it.
Të dhënat e siguruara nga BIRN tregojnë se shfryrja e rolit ndëshkues të inspektoriateve ishte një nga praktikat që mund të ketë influencuar votën. Sanksionet e vendosura nga Policia Bashkiake e Tiranës ofrojnë një shembull ilustrues.
Në 5 muajt e parë të vitit 2024, ky institucion vendosi 219,992 gjoba me një vlerë totale prej 422 milionë lekësh (4.2 milionë euro). Ndërsa për të njëjtën periudhë të vitit 2025, që përkon me muajt përpara zgjedhjeve parlamentare, rezulton se numri i gjobave të vendosura është ulur me 37%, ndërsa vlera e sanksioneve ka rënë me 48%.
“Për periudhën janar-maj 2025, janë konstatuar 139,002 kundërvajtje administrative me vlerë totale 220,9 milionë lekë”, shkruan Bashkia Tiranë.
Rënia e vlerës së sanksioneve është dukshëm më e madhe se rënia e numrit të gjobave, çka tregon edhe ulje të ashpërsisë financiare të ndëshkimeve, jo vetëm të volumit të gjobave.
Eksperti i qarkullimit rrugor Mamir Hodo i tha BIRN se në uljen e sanksioneve mund të ketë ndikuar edhe arrestimi, për akuzat e korrupsionit dhe pastrimit të parave, i kryebashkiakut Erion Veliaj.
“Mendoj se ka ndikuar mosqenia në drejtim e z. Veliaj, çka tregon se ndikohen nga politika e njëshit”, tha ai.
Veliaj i mohon akuzat, për të cilat është shprehur se janë të motivuara politikisht. Megjithatë, nuk është vetëm Policia Bashkiake që i ka ulur sanksionet gjatë kësaj periudhe. Edhe Policia e Rrugore ka vendosur 10% më pak gjoba ndaj vozitësve në periudhën e fushatës zgjedhore.
Nëse në periudhën janar-maj 2024 numri i masave administrative është 482,083 dhe vlera e tyre afërsisht 1.6 miliardë lekë, në të njëjtën periudhë të 2025-ës janë 443,906 masa administrative me vlerë 1.4 miliardë lekë.
Policia e Shtetit nuk dha një shpjegim për rënien e numrit të sanksioneve.
Mbrojtja e territorit, “me aksione”
Nga aksioni i IKMT në Theth. Foto: Facebook.Nga aksioni i IKMT në Theth. Foto: Facebook.
Një mëngjes korriku të vitit të shkuar, dy muaj pas fushatës elektorale dhe në kulmin e sezonit turistik, banorët e fshatit piktoresk malor të Thethit u zgjuan nga shfaqja e Inspektoratit Kombëtar të Mbrojtjes së Territorit, që filloi të prishte ndërtime pa leje. Zinxhirët e fadromave shpejt u zëvendësuan me shpërthime tritoli. Prej andej, kryeministri njoftoi se kishte nisur një aksion kombëtar për lirimin e hapësirave publike.
Shifrat e grumbulluara nga BIRN, pranë IKMT-së, tregojnë se ky institucion e ka ulur pesë herë vendosjen e sanksioneve administrative në muajt përpara zgjedhjeve.
Në 5 muajt e parë të vitit 2024, IKMT vendosi 330 gjoba, ndërsa në vitin 2025, në të njëjtën periudhë, u vendosën vetëm 60 gjoba. Vlera e penaliteteve zbriti gjithashtu nga 896 milionë lekë, në 226 milionë lekë.
Një zyrtar i lartë i Inspektoratit Kombëtar të Mbrojtjes së Territorit, në kushtet e anonimatit, i tha BIRN se kjo nuk është një praktikë e re dhe se është kthyer në një “normalitet sa herë që ka zgjedhje”.
Ai vuri në dispozicion shifra që tregojnë se gjobat nuk janë tkurrur vetëm në vitin 2025 – vit që kishte zgjedhje parlamentare – por edhe në vitin 2023, që kishte zgjedhje lokale.
Zyrtari i IKMT i tha BIRN se, në kohë fushate, “ne nuk duhet të bezdisim njeri”.
Vetë IKMT, zyrtarisht, pretendon se ndryshimi varet kryesisht “nga intensiteti dhe shtrirja e inspektimeve në terren, për shkak të karakterit të paparashikueshëm të konstatimeve të ndërtimeve të kundërligjshme dhe të fushave të ndryshme të punës së IKMT-së”.
Institucioni i shpjegon gjobat e larta në vitin 2024 me një aksion të Ministrisë së Brendshme për ndalimin dhe mbylljen e vendgrumbullimeve të mjeteve motorike dhe pjesëve të tyre të dala jashtë përdorimit pranë akseve kombëtare.
“Praktika, por edhe shifrat, kanë treguar se ky proces përdoret politikisht në periudha zgjedhore, ku në përgjithësi sanksionet apo kundërvajtjet ligjore ulen në minimum, me qëllim që popullata të jetë sa më e kënaqur me qeverisjen e vendit,” tha për BIRN urbanisti Imeldi Sokoli.
“Numri i ulët i ndërhyrjeve ka të bëjë edhe me faktin e përfshirjes në fushatë të administratës publike,” shtoi ai.
Sipas Sokolit, gjatë çdo fushate elektorale ka një bum me ndërtime pa leje.
“Përgjithësisht, ndërtimet pa leje shtohen, pasi shfrytëzohet ky vakum pushteti në periudha zgjedhore për të ndërtuar pa leje,” tha ai.
“Ndërkohë, në periudha normale dhe jashtë viteve zgjedhore, këto zona i nënshtrohen monitorimeve të rregullta, pasi edhe presioni për të zhvilluar një pronë është më i lartë,” shtoi Sokoli.
Siguri ushqimore për zgjedhje?
Qytetare duke blere fruta dhe perime. Foto: LSAQytetare duke blere fruta dhe perime. Foto: LSA
Politikës së zbutjes së kontrolleve dhe ndëshkimeve administrative nuk i ka shpëtuar as sektori i sigurisë ushqimore dhe mbikëqyrja e tregjeve.
Të dhënat e grumbulluara nga BIRN tregojnë se Autoriteti Kombëtar i Ushqimit (AKU), në 5-mujorin e parë të 2025-ës, vendosi 82 gjoba, një ulje kjo krahasuar me 142 gjobat e vendosura në vitin paraardhës, kur nuk kishte fushatë zgjedhore.
“Në janar-maj 2024 vlera totale e masave ishte 25,1 milionë lekë, ndërsa në janar-maj 2025 ishte 15,4 milionë lekë”, tha AKU.
Një ish-drejtues rajonal i Autoritetit Kombëtar të Ushqimit shpjegoi se ky institucion zakonisht vepron me plane kontrolli dhe vizitat e inspektorëve nëpër subjekte nuk ndryshojnë, por ndryshon sjellja e tyre.
“Në muajt e fundit para zgjedhjeve ne udhëzonim inspektorët tanë të mjaftoheshin me këshillime apo paralajmërime”, tha ish-drejtuesi i AKU.
Por vetë ky institucion thotë se ulja e numrit të gjobave nuk ndikohet nga fushata.
“Nga raportimet e kryera nga Drejtoritë Rajonale të Autoritetit Kombëtar të Ushqimit, për periudhat respektive të kërkuara, rezulton se kemi një përmirësim të kushteve”, deklaroi Autoriteti Kombëtar i Ushqimit për BIRN.
Trendi ulës nuk i shpëton as Inspektorati Shtetëror i Mbikëqyrjes së Tregut, i cili rezulton ta ketë ulur me 10 herë vlerën totale të gjobave gjatë periudhës zgjedhore.
ISHMT-ja ka zbritur nga 40 në 10 gjoba, ndërsa vlera prej 10 milionë lekësh e arkëtuar në vitin 2024 ka zbritur në vetëm 1,4 milionë lekë në vitin 2025.
Megjithatë, në një përgjigje me shkrim, ISHMT mohoi gjithashtu se zgjedhjet kishin qenë faktor në uljen e sanksioneve.
“Masat administrative vendosen sipas konstatimeve të bëra në terren nga trupa inspektuese,” tha ISHMT, duke përjashtuar çdo ndikim tjetër rrethanor.
Megjithatë, edhe një drejtori tjetër në varësi të Bashkisë Tiranë që vendos gjoba në sektorë të ndjeshëm, Agjencia e Mbrojtjes së Konsumatorit, rezulton të ketë përgjysmuar aksionet e saj gjobitëse gjatë fushatës.
Nga 1,436 kundërvajtje administrative të vendosura në janar-maj 2024, numri i gjobave ka zbritur në vetëm 780 për të njëjtët muaj të vitit 2025.
Sipas Migen Qiraxhi, inspektimi është shërbim në funksion të rendit dhe sigurisë publike dhe duhet të jetë i qëndrueshëm çdo muaj, pa rëndësi nëse është periudhë zgjedhore. Sipas tij, kush e deformon këtë shërbim, duhet të përballet me fuqinë e ligjit.
“Të gjithë këta individë apo struktura të përfshira në frenimin e punës së shtetit para zgjedhjeve meritojnë të hetohen dhe të vihen përpara përgjegjësisë, si struktura të organizuara në dëm të shtetit dhe të zgjedhjeve të lira dhe të ndershme,” përfundoi Qiraxhi.
Login
