Frika nga autizmi ul vaksinimin, vendi në rrezik epidemik
Që prej pandemisë, numri i prindërve që refuzojnë vaksinimin e fëmijëve është rritur ndjeshëm. Vlora, Lezha dhe Tirana janë pikat më të nxehta të këtij fenomeni, me përqindjet më alarmante të fëmijëve të pavaskinuar. Dezinformimi dhe teoritë konspirative në rrjetet sociale po sfidojnë shëndetin publik, teksa ekspertët paralajmërojnë se rikthimi i mbulimit vaksinal mbi 95% është jetik, përndryshe rreziku i shpërthimeve epidemike mbetet i pashmangshëm.
Sebi Alla
Afër 18 për qind e fëmijëve në Qarkun Vlorë, nuk morën vaksinën e detyruar për vitin 2024, ndërsa edhe në rrethe të tjera të mëdha, refuzimi mbetet i lartë. Të dhënat mbi mbulimin vaksionor në vend në periudhën 2015-2024, të siguruara nga Faktoje.al nga Instituti i Shëndetit Publik, (ISHP), ngrenë shqetësimin se vaksinimi në vend që nga koha e pandemisë dhe në vijim, ka ardhur në ulje.
Në rastet e shfaqjes së fruthit dhe sëmundje të tjera ngjitëse në moshat pediatrike, është vërtetuar se fëmijët kanë refuzuar vaksinat dhe ky fenomen po zgjerohet, pavarësisht se shërbimi vaksinor mbetet i mbuluar në të gjithë vendin dhe autoritetet thonë se sensibilizimi është shtuar.
Një nga masat kryesore për të detyruar prindërit të vaksionojnë fëmijët është mosregjistrimi në çerdhe, kopshte dhe shkolla. Nëse nuk paraqesin kartelën e plotësuar të vaksinimit, fëmijët nuk mund të regjistrohen. Por ky rregull nuk aplikohet në sektorin privat.
 âGjatĂ« vitit 2025, u evidentua njĂ« shpĂ«rthim i fruthit me disa raste nĂ« njĂ« çerdhe private nĂ« Fier, ku u konstatua se fĂ«mijĂ«t e prekur ishin tĂ« pavaksinuar. Ky rast nĂ«nvizon nevojĂ«n pĂ«r forcimin e kontrollit dhe zbatimin e njĂ«trajtshĂ«m tĂ« kritereve tĂ« vaksinimit, si nĂ« sektorin publik ashtu edhe nĂ« atĂ« privatâ, thotĂ« pĂ«r Faktoje.al, mjekja epidemiologe, Rovena Daja, eksperte pranĂ« Institutit tĂ« ShĂ«ndetit Publik.
Frikë nga autizmi
Shtimi i rasteve tĂ« shfaqjes sĂ« autizmit nĂ« grupmoshat 2-3 vjeç shpesh Ă«shtĂ« lidhur nga prindĂ«rit me kryerjen e vaksinave, por kjo teori pa bazĂ« shkencore, e shoqĂ«ruar edhe me publikime pa kritere nĂ« rrjetet sociale tĂ« deklaratave nga âkonspiracionistĂ«â, pĂ«rveç konfuzionit ka sjellĂ« refuzim tĂ« vaksinimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve nga disa prindĂ«r.
âSipas vlerĂ«simeve zyrtare tĂ« Instituti i ShĂ«ndetit Publik (ISHP), vaksinat qĂ« hasin mĂ« shpesh problematika nĂ« zbatimin e tyre janĂ« vaksina FRP (FruthâRubeolĂ«âParotit) dhe vaksina kundĂ«r HPV-sĂ«. NjĂ« nga polemikat mĂ« tĂ« spikatura lidhet me vaksinĂ«n FRP/MMR dhe pretendimin se ajo shkakton autizĂ«mâ- thotĂ« pĂ«r Faktoje, mjekja epidemiologe, eksperte nĂ« Institutin e ShĂ«ndetit Publik, Rovena Daja.
Sipas saj, ky pretendim e ka origjinën nga një artikull i publikuar në vitin 1998 në revistën The Lancet, nga Andrew Wakefield, i cili më vonë u tërhoq për shkak të shkeljeve serioze etike dhe metodologjike.
âKy publikim shtuar edhe shumĂ« raste tĂ« publikimeve pa bazĂ« shkencore, apo duke u mbĂ«shtetur nĂ« teori konspirative janĂ« disa nga shkaqet qĂ« prindĂ«rit refuzojnĂ« ti vaksinojnĂ« fĂ«mijĂ«tâ, thotĂ« ekspertja Daja.
âSa i pĂ«rket vaksinĂ«s kundĂ«r HPV-sĂ«, ajo perceptohet nga disa prindĂ«r si âvaksinĂ« e reâ nĂ« ShqipĂ«ri. NĂ« fakt, kjo vaksinĂ« pĂ«rdoret globalisht prej mĂ« shumĂ« se 20 vitesh, me njĂ« profil tĂ« lartĂ« sigurie dhe efikasiteti nĂ« parandalimin e kancerit tĂ« qafĂ«s sĂ« mitrĂ«s dhe sĂ«mundjeve tĂ« tjera tĂ« lidhura me HPVâ, shton ajo.
Vaksinim me frikë
Në një vëzhgim të bërë nga Faktoje. al në kopshte të Tiranë, prindërit thonë se shpesh vihen në mëdyshje mbi vaksinimin, duke e shtyrë disi në kohë injektimin e dozave të përcaktuara në kalendar strikt nga institucionet shëndetësore. Megjithatë, të tjerë pranojnë se kanë dëgjuar, madje edhe në çerdhe dhe kopshte ku kanë fëmijët e tyre që disa nga prindërit refuzojnë të bëjnë vaksinat.
âPo njoh disa qĂ« e kanĂ« shumĂ« merak dhe akoma sâia kanĂ« bĂ«rĂ«. FĂ«mija bĂ«n 3 vjeç dhe akoma sâia kanĂ« bĂ«rĂ« (vaksinĂ«n). Personalisht se kam pasur fare merak kĂ«tĂ« gjĂ«â-thotĂ« njĂ« nĂ«nĂ« e re.



Një ndërlidhje e frikës së prindërve e shoqëruar me dezinformacionin e marrë në rrjetet sociale, kryesisht nga burime të pakunfimuara dhe jo shkencore, ka bërë që në vendin tonë nga nisja e pandemisë dhe deri më tani të kemi një problem në vaksionimin e fëmijëve.
âVaksinat qĂ« paraqesin mĂ« shpesh problematika janĂ«: vaksina ndaj FRP (kundĂ«r fruthit, rubeolĂ«s dhe parotit), doza e parĂ« qĂ« aplikohet 12-15 muaj dhe vaksina ndaj HPV qĂ« aplikohet 13 vjeçâ, thotĂ« ISHP pĂ«r Faktoje.
Sipas kĂ«tij institucioni, duke parĂ« uljen e numrit tĂ« fĂ«mijĂ«ve tĂ« vaksionuar qĂ« nga periudha e pandemisĂ« Ă«shtĂ« punuar si me sensibilizim tĂ« shtuar, ashtu edhe rekomandime tĂ« pĂ«rhershĂ«m nga mjekĂ« pediatĂ«r pĂ«r tĂ« ndĂ«rgjegjĂ«suar prindĂ«rit pĂ«r vaksionim nĂ« kohĂ« dhe tĂ« plotĂ« sipas kalendarĂ«ve tĂ« vendosur nga institucionet shĂ«ndetĂ«sore.Â
Rrethet më problematike
Në referim të të dhënave nga ISHP, qarku me për qindje më të lartë të vaksionimit është ai i Dibrës. Edhe në periudhë pandemie niveli i vaksinimit ka qenë mjaft i lartë, ku për disa vite rresht rezulton edhe në masën 100 për qind të vaksinimit.
Situatë krejt tjetër është në qarkun Vlorë me numër të lartë popullsie. Veçanërisht viti 2024 cilësohet si më problematik ku 82.3 për qind e fëmijëve morën vaksinat, ndërsa 17.7 për qind e kanë refuzuar. Për ekspertët kjo cilësohet shifër shumë e lartë dhe shqetësuese. Po ashtu edhe në vitet e mëparshme për vitet 2021-2023 luhatet mes shifrave 87-90 për qind me mbulesë vaksinore.
Pas Vlorës, një tjetër qark me probleme në vaksionim konsiderohet edhe Lezha. Trendi i rënies nis në periudhë pandemie dhe ka mbajtur të njëtën kurbë për vitet pasardhëse në shifrat deri në 96 për qind.

Po ashtu Tirana dhe Shkodra në vlera të përafërta rezulton se 3-4 për qind e fëmijëve figurojnë të pavaksinuar, një shifër problematike referuar numrit të lartë të banorëve që kanë të dyja qarqet në vend.
âPandemia COVID-19 ka pasur ndikim tĂ« ndjeshĂ«m nĂ« programet e vaksinimit jo vetĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri, por Ă«shtĂ« njĂ« fenomen i vĂ«rejtur nĂ« nivel global. NĂ« periudhĂ«n pas pandemisĂ«, Programi KombĂ«tar i Vaksinimit ka organizuar fushata ndĂ«rgjegjĂ«simi dhe informimi pĂ«r prindĂ«rit, ka realizuar trajnime dhe aktivitete sensibilizuese me stafin mjekĂ«sor, me fokus komunikimin me prindĂ«rit hezitues ndaj vaksinimit. KĂ«to aktivitete vijojnĂ« edhe aktualisht, me qĂ«llim rikthimin dhe ruajtjen e mbulesĂ«s vaksinale mbi 95 % sipas udhĂ«zimeve tĂ« OBSH-sĂ«â, thotĂ« ISHP.
The post Frika nga autizmi ul vaksinimin, vendi në rrezik epidemik appeared first on Faktoje.al.