Një protestë është thirrur ditën e nesërme në Tiranë kundër shëmbjeve të paligjshme që po kryen nga qeveria. Mësohet se protesta është njoftuar nga vetë qytetarët, të cilët bëjnë thirrje për bashkim, kundër shembjeve të bizneseve që po ndodhin kudo në Shqipëri dhe kryesisht në Theth.
Protesta do të mbahet ditën e nesërme në orën 10:00 para kryeministrisë. Qytetarët e konsiderojnë ndërhyrjen e qeverisë për të shembur, hotelet, baret dhe restorantet në mes të sezonit turistik, të paligjshme dhe që po i bën një dëm të madh imazhit të vendit.
Një gruaje i ka rënë të fikët ditën e sotme gjatë protestës në Theth. Mësohet se teksa banorët po protestonin kundër urdhërit të Ramës për të shembur strukturat pa leje, një gruaje i ka rënë të fikët.
Ajo është marrë më pas nga banorët e tjerë, të cilët e kanë ndihmuar. Ndërkohë që protesta e banorëve vazhdon, ndërkohë që përplasjet me IKMT dhe policinë nuk kanë munguar.
Kreu i Partisë Demokratike Sali Berisha komentoi sot gjatë një konference për shtyp se protestat në theth për prishjet e ndërtimeve pa leje. Berisha tha se një terror dhe krim i shëmtuar po ushtrohet mbi banorët dhe turistët e Thethit. Sipas Berishës ajo që po ndodh në Theth bëhet edhe pë të shpërqëndruar vëmendjen nga ajo që e konsideron si farsë elektorale, pra zgjedhejt e 11 majit.
Kryedemokrati tha se kjo nuk është çmenduri sepse është qëllim që bazohet në një urrejtje patologjike të papërmbajtur të një njeriu. Ai tha se asnjë pëllëmbë nuk është ‘tokë e xanun’, dhe se çdo pëllëmbë tokë e atyre fshatarëve është tokë e trashëguar brez pas brezi.
Berisha tha se kontejnerët në livadh duhej të kishin bërë deklaratën, por nuk janë ndërtime pa leje duke shtuar se ndërtime pa leje, sipas vendimit të firmosur nga vetë Rama janë ndërtimet me themele.
Pjesë nga fjala e Berishës:
Një terror dhe krim i shëmtuar po ushtrohet mbi banorët dhe turistët e Thethit. Në një akt, do të thosha kriminal, Edi Rama në mesin e sezonit turistik ka gjetur hakmarrjen ndaj Thethit për t’ia larguar edhe ata turistë që i shkojnë si burimi i vetëm i të ardhurave për atë komunitet. T’i thuash çmenduri, nuk është çmenduri se është qëllim që bazohet në një urrejtje patologjike të papërmbajtur të një njeriu, përroi psikik i të cilit prodhon në 24 orë urrejtje dhe negativitet. Asnjë pëllëmbë nuk është ‘tokë e xanun’, çdo pëllëmbë tokë e atyre fshatarëve është tokë e trashëguar brez pas brezi. Në rast se ata vërtet në moszbatim të ligjeve, në tokë të tyre kanë vendosur kabina apo kontejnerë, sigurisht ata kanë bërë një shkelje, por jo të ligjit për urbanistikën, sepse ai ligj ndërtimet pa themel nuk i konsideron ndërtime pa leje. I konsideron ndërtime me vetëdeklarim.
Por cilido të ishte situata e tyre, në kulmin e sezonit turistik kanë ardhur të tjerët nga Australia, Gjermania, Izraeli, Egjipti, Franca, Italia. Kanë prenotuar pushimet dhe ky del dhe u dërgon aty banda me uniformë për t’ia çmontuar kabinat apo çfarë janë ato, dhe për të zhvilluar një betejë ku banorë dhe turistë janë bërë së bashku. Ky është një shfryrje urrejtje e një njeriu që përfaqëson një trup urrejtjeje njerëzore. Po në qoftë se aty janë bërë shkelje, ta zëmë, atëherë çdo shtet çon njoftimin e konstatimit dhe nuk ka shtet në botë që ndërhyn në mes të sezonit. Ata kanë kontrata, ata kanë prenotime,ata kanë njoftime. Prit të bjerë sezoni dhe vepro. Po zgjidhet mesi i sezonit si hakmarrje atërore dhe ky është i tëri një shpirtkërmë që riprodhon të atin e tij xhelat dhe dajën e tij xhelat për kundërshtarin. A mundet një njeri të dërgojë hordhi, falanga në Theth dhe t’ia heqë tjetrit kabinën nga oborri i shtëpisë së vet kur e ka plot me turistë dhe ka të tjerë të prenotuar.
Këto i bën vetëm një shpirtkërmë që ka shpirtin e të atit xhelat Kristaq Rama, i cili firmoste varjen e kundërshtarit. Që ka shpirtin e Spiro Kolekës që kërkonte t’u futeshin tanket dhe mitralozët studentëve në dhjetor të vitit 1990. Ai mund të bëjë një akt të tillë ndaj tyre. Ai ka një hall të madh pasi është kapur në çark për vjedhjen e zgjedhjeve, për farsën elektorale, për shkatërrimin e procesit, tani bën çdo gjë që vëmendja e shqiptarëve të shpërqendrohet nga farsa. Por këto janë akte krimi shtetëror, këto që ndodhin… Mos harroni se ai komunitet, ai turizmin ka, nuk ka asnjë të ardhur tjetër. Po të shkoni atje disa parcela toke kaq minimaliste sa nuk ka ku të shkojë. Dhe ju njoftoj se në dallim nga zonat e tjera turistike të vendit, Thethi dhe Valbona, 90 përqind të turistëve i kanë të huaj.
Shikoni tani, kanë dalë të huajt bashkë me fshatarët dhe protestojnë kundër Ramaduros, që nuk njeh asnjë ligj dhe moral dhe sillet si pushtues i egër ndaj banorëve të veriut. Mundet kjo? Kontejnerë në livadhin para derës së shtëpisë. Dakord që duhej të kishin bërë deklaratën, por nuk janë ndërtime pa leje. Ndërtime pa leje, sipas vendimit të firmosur nga vetë Ramaduro janë ndërtimet me themele, etj. Ato janë vendime të vendosura mbi pllaka çimentoje ose mbi trarë druri.
Një banor me aftësi të kufizuara i cili ishte i pranishëm në protestën kundër shembjes së objekteve në Theth tha se ka investuar kursimet e jetës. Mes lotësh banori shprehet se ka ndërtuar pesë shtëpi prej druri në tokën e tij të trashëguar ndër vite dhe se nuk ka bërë asnjë pëllëmbë beton. I pyetur për leje, ai thotë se kanë aplikuar por nuk ua kanë dhënë. Me lot në sy ai kërkon prej shtetit që të mos i prishë objektin sepse dalim në rrugë të madhe.
“Të gjithë shpenzimet e jetës. Kam ndërtuar 5 shtëpia druri pa beton dhe asgjë në tokën time. Kemi kërkuar por thonë nuk ka leje, toka është e imja, është trashëgimtare brez pas brezi. Kërkojmë prej shtetit që të mos i prishë sepse dalim në rrugë të madhe. Veç me vdekur, nuk e di me çfarë ka me jetuar familja ime. Synojmë me na lënë shteti me jetuar. Vetë kanë thënë me investuar, unë nuk jam i ardhur por jam këtu. Toka është e jona 200 vjeçare. Ashtu siç kanë thënë kemi investuar, nuk ka asnjë pëllëmbë beton,” thotë banori.
Deputetja e Partisë Demokratike, Gerta Bardeli ka marrë pjesë në protestën e banorëve në Theth kundër prishjes së objekteve pa leje
Gjatë protestës ajo debatoi me policinë dhe u shpreh se policia nuk duhet t’i pengojë ata që të protestojnë pasi janë në të drejtën e tyre kushtetuese dhe në tokën e tyre.
“Edhe këto janë në përmbushje të të drejtës së tyre kushtetuese. Asnjë shtyrje atje. Me banorët s’keni punë, kanë të drejtën e tyre kushtetuese për të protestuar. Ata janë në truallin e tyre”, tha ajo
Protesta kundër ndërtimit të HEC-it Doma mbi lumin e Lusës në Mat vijoi këtë të hënë, ku dhjetëra banorë të njësisë administrative Suç u mblodhën para Bashkisë së Klosit, duke kërkuar ndërhyrjen e pushtetit vendor për pezullimin e punimeve.
Protesta u shoqërua me tensione, pasi banorët kërkuan të takonin kryetaren e bashkisë, Valbona Kola, por u përballën me bllokimin e hyrjes nga Policia Bashkiake. Situata u përshkallëzua kur protestuesit hynë forcërisht në godinë, duke sjellë më pas ndërhyrjen e forcave të Policisë së Shtetit për të qetësuar situatën.
Pas insistimit të banorëve, kryetarja Kola u takua me ta në një nga sallat e bashkisë, së bashku me disa nga drejtuesit e institucionit. Në një sallë të mbushur me banorë të ardhur nga disa fshatra të zonës, Kola u shpreh se Bashkia Klos nuk ka mundësi ligjore për ta ndalur investimin, pasi është vënë para një fakti të kryer. Ajo dhe zyrtarët bashkiakë ia pasuan përgjegjësinë ish-administratës së djathtë që ka drejtuar bashkinë deri në vitin 2019.
Administrata aktuale paraqiti një kontratë qiraje të firmosur në shtator të vitit 2018 nga ish-kryetari i bashkisë, Basir Çupa, për dhënien me afat 10-vjeçar të një sipërfaqeje pyjore në përdorim të kompanisë që ndërton hidrocentralin. Sipas dokumenteve të bëra publike, qiraja hyn në fuqi nga momenti i pajisjes së subjektit me leje ndërtimi, ndërsa mendimi pozitiv për heqjen nga fondi pyjor është dhënë në vitin 2019 nga Këshilli Bashkiak.
I pyetur nga BIRN për kontratën e qirasë të firmosur në vitin 2018 me “Global Interprise Group” dhe vendimin e Këshillit Bashkiak të Klosit në vitin 2019, ish-kryebashkiaku i Klosit, Basir Çupa tha se vendimet janë marrë në përputhje me ligjin.
“Në atë periudhë, Këshilli Bashkiak në Klos nuk ka qenë vetëm i djathtë, por i përzierë,” tha Çupa, duke theksuar se në atë periudhë nuk ka pasur asnjë ankesë nga komuniteti.
Sipas tij, vendimi është marrë me përfaqësues të Ministrisë së Mjedisit dhe të firmës ndërtuese, ndërsa ndërtimi është planifikuar poshtë zonës ku banorët marrin ujin për vaditje. Ai shtoi se kundërshtimet nga banorët kanë ardhur më vonë dhe nëse kishte shkelje në kontratën e qirasë, ato mund të ishin korrigjuar nga administratat pasuese, që sipas tij “i kanë në dorë të gjitha pushtetet për vite me radhë”.
Banorët protestues i qëndruan vendimit për të mos lejuar ndërtimin e HEC-it, duke theksuar se projekti kërcënon burimet ujore për vaditje, si dhe do të sjellë dëme të parikuperueshme për ekosistemin dhe natyrën e zonës.
“Kemi kërkuar mbështetje nga IKMT e Dibrës, pasi kemi mungesë të punonjësve në Inspektoriatin Vendor të Mbrojtjes së Territorit. Ata sot janë në terren. Unë e di që Kurdaria është hambari i bujqësisë, ndaj jam në krahun tuaj. Punimet për HEC-in janë aktualisht të pezulluara nga kompania,” premtoi kryebashkiakja e Klosit, Valbona Kola para banorëve.
Ndërtimi i HEC-it Doma në lumin e Lusës në njësinë administrative Suç të Klosit, ka sjellë përplasje të vazhdueshme mes banorëve dhe kompanisë ndërtuese “Global Interprise Group”. Projekti është pjesë e një skeme më të gjerë për ndërtimin e tre hidrocentraleve në këtë lumë. Banorët pretendojnë se nuk janë përfshirë në asnjë proces dëgjese publike. Situata është përshkallëzuar javët e fundit, ku ka pasur përplasjet fizike ndërmjet banorëve dhe përfaqësuesve të kompanisë. Në qëndrime të mëparshme, kompania ndërtuese deklaron se gjurma e HEC-it ndodhet poshtë zonës së banuar dhe nuk prek drejtpërdrejt interesat e banorëve për vaditje./Reporter.al
Policia me pajisje për shpërndarjen e protestave po heq bllokadat e trafikut nëpër gjithë Serbinë, ndërsa gazetarët e Radios Evropa e Lirë kanë raportuar edhe për arrestimet e para. Studentët dhe qytetarët nisën të mblidhen herët në mëngjes, më 4 korrik, në Beograd, Novi Sad, Nish dhe qytete të tjera, ku vendosën kontejnerë dhe pengesa të tjera në rrugë.
Forcat e forta të policisë ndërhynë për t’i larguar ata nga rruga. Nuk ka pasur incidente më të mëdha deri tani, pasi protestuesit po largohen vetë në trotuar sapo mbërrin policia. Në qendër të Beogradit janë ndaluar disa pjesëmarrës të bllokadave, ndërsa arrestime janë shënuar edhe në Novi Beograd, afër Fakultetit të Arteve Dramatike.
Studentët në bllokadë kishin bërë thirrje një ditë më parë për një “bllokadë totale të Serbisë për shkak të brutalitetit policor”. Thirrja erdhi pas aksioneve të policisë gjatë natës mes 2 dhe 3 korrikut, kur në disa qytete u arrestuan gati 80 studentë dhe protestues kundër qeverisë.
Qytetarët dhe studentët që nga ora shtatë e mëngjesit kishin bllokuar kryqëzimin pranë Fakultetit Juridik në qendër të Beogradit, u tërhoqën nga rruga kur mbërritën kordonët e policisë.
Pasi policia largoi pengesat metalike dhe kontejnerët nga rruga, protestuesit u zhvendosën në një tjetër vend dhe vazhduan bllokadën, raporton Shërbimi i Ballkanit i Radios Evropa e Lirë.
Edhe nga ajo pikë u tërhoqën kur mbërriti policia. Situatë e ngjashme po ndodh edhe në pjesë të tjera të Beogradit, ku protestuesit po vendosin kontejnerë në rrugë dhe po përballen me forcat e shumta të policisë që i heqin bllokadat.
Studentët e Fakultetit të Arteve Dramatike njoftuan në Instagram se një koleg i tyre është arrestuar përpara këtij fakulteti në Novi Beograd. Në Zemun janë bllokuar disa kryqëzime.
Sipas gazetarëve në teren, ka pasur përplasje verbale të vogla mes protestuesve dhe qytetarëve që kundërshtojnë bllokadat, por incidente më të mëdha nuk janë raportuar. Bllokadat protestuese kanë nisur që në mëngjes edhe në Novi Sad dhe Nish.
Edhe në këto qytete janë të pranishme forcat e forta të policisë që po ndjekin protestuesit dhe po i heqin bllokadat.Ministri i Punëve të Brendshme, Ivica Daçiq, deklaroi më 4 korrik se policia ka lejuar grumbullimet në disa lokacione në Beograd që nuk janë të një rëndësie jetike për funksionimin e trafikut, ndërsa atje ku ndërhynë, e bën “pa përdorimin e forcës së tepruar”.
“Që në mëngjes, policia është në gjendje gatishmërie, në kuptimin që kemi përcaktuar prioritetet, që të gjitha pikat jetike të qytetit të funksionojnë normalisht”, tha Daçiq për televizionin Pink.
Ai dënoi vazhdimin e bllokadave, duke thënë se “ato rrezikojnë jetën normale të qytetarëve dhe funksionimin e qytetit”. Daçiq tha gjithashtu se gjatë bllokadave të djeshme, policia ka përdorur “shkopin” në disa lokacione, duke shtuar se çdo rast është dokumentuar.
Ministria e Punëve të Brendshme më herët kishte paralajmëruar të gjithë ata që synojnë të organizojnë bllokada të paligjshme se policia, në përputhje me ligjin dhe detyrimet e saj, do të marrë të gjitha masat e nevojshme për të mbrojtur rendin dhe qetësinë publike.
Në një komunikatë të publikuar më 3 korrik në mbrëmje thuhet gjithashtu se “kundër të gjithë atyre që shkelin ligjin do të ngrihen kallëzime penale dhe për kundërvajtje”.Bllokadat protestuese në qytete në gjithë Serbinë nisën pasi studentët bënë thirrje për mosbindje civile pas protestave në Beograd më 28 qershor.
Kërkesat e tyre janë: shpallja e zgjedhjeve të parakohshme, largimi i kampit nga qendra e qytetit ku sipas tyre qëndrojnë për muaj të tërë persona që kundërshtojnë bllokadat dhe lirimi i studentëve të arrestuar gjatë protestave të 28 qershorit.
Protestat masive dhe bllokadat në fakultete në Serbi nisën pas vdekjes së 16 personave nga rrëzimi i një kulmi në stacionin hekurudhor të Novi Sadit më 1 nëntor, dhe studentët së bashku me qytetarët që i mbështesin kërkojnë përgjegjësi nga pushteti për këtë tragjedi./ REL
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, ka deklaruar se Kremlini nuk mund ta përjashtonte mundësinë që protestat antiqeveritare në Serbi, të ishin një përpjekje për një revolucion, por ishte i bindur se udhëheqja serbe do të rivendoste qetësinë. Të shtunën, policia serbe u përlesh me protestuesit antiqeveritarë që kërkonin zgjedhje të parakohshme dhe fundin e sundimit 12-vjeçar të Presidentit Aleksandar Vuçiç.
“Pavarësisht faktit se Serbia është, sigurisht, nën një presion të paparë nuk mund ta përjashtojmë mundësinë që atje po përdoren metoda të njohura për të nxitur revolucione me ngjyra. Nuk kemi dyshim se udhëheqja aktuale serbe do të jetë në gjendje të rivendosë ligjin dhe rendin në vend në një të ardhme shumë të afërt”, u tha gazetarëve zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov.
Rusia tradicionalisht e sheh Vuçiçin si një aleat të ngushtë dhe udhëheqësi serb ishte në Moskë më 9 maj për të parë një paradë ushtarake për të përkujtuar fitoren e Bashkimit Sovjetik ndaj nazistëve në Luftën e Dytë Botërore.
Muaj të tërë protestash në të gjithë Serbinë, përfshirë mbylljen e universiteteve, e kanë shqetësuar Vuçiç, mandati i dytë i të cilit përfundon në vitin 2027, kur janë planifikuar edhe zgjedhjet parlamentare. Vuçiç tha se pas protestave të së shtunës qëndronin “forca të huaja” të paspecifikuara dhe se demonstruesit u përpoqën të “rrëzonin qeverinë serbe”, por dështuan.
Policia serbe ndërhyri në orët e para të mëngjesit të së hënës për të shpërndarë bllokadat studentore në Beograd dhe në 27 qytete të tjera të vendit. Operacioni nisi në orën 05:00, ndërsa në shumicën e rasteve protestuesit u larguan pa rezistencë. Megjithatë, në disa zona policia përdori forcë për të rivendosur qarkullimin rrugor.
Në një rast, mjete policie të njohura si “kluba” u futën me shpejtësi drejt turmës në një nga bulevardet kryesore të Beogradit, por protestuesit arritën të largoheshin në kohë, duke shmangur incidentet e rënda.
Gjatë operacionit u shoqëruan dhjetëra persona. Studentët deklaruan se nuk do të ndalin protestat dhe bllokadat rrugore, të cilat do të organizohen në mënyrë të paparalajmëruar në pika të ndryshme të qyteteve. Përmes platformave të tyre zyrtare, ata u udhëzuan të largohen kur shfaqet policia dhe të rikthehen menjëherë pasi ajo të largohet.
Protestat nisën si reagim ndaj arrestimit të tetë studentëve të Fakultetit të Inxhinierisë, të akuzuar se “po planifikonin sulme ndaj institucioneve shtetërore dhe bllokim të infrastrukturës”. Ata janë lënë në paraburgim dhe përballen me akuzën për “veprime kundër rendit kushtetues dhe sigurisë së Serbisë”.
Presidenti Aleksandar Vuçiç i cilësoi bllokadat si “akte terroriste” dhe deklaroi: “I shpërndamë grupet e huliganëve shpejt dhe me efikasitet”. Ai falënderoi Rusinë për mbështetjen, duke shtuar se “Lavrov dhe Putini e dinë se kjo është përpjekje për një revolucion me ngjyra”.
Nga ana e tij, ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov deklaroi se Moska po ndjek nga afër situatën dhe se “shpreson në qetësimin e trazirave në përputhje me kushtetutën dhe ligjet e vendit mik”.
Në Serbi kanë nisur të hiqen barrikadat dhe të normalizohet trafiku, pasi mijëra protestues antiqeveritarë në orët e para të 30 qershorit bllokuan rrugët në disa qytete serbe dhe kërkuan lirimin e protestuesve të cilët u ndaluan nga policia, teksa protestat po rrisin presionin ndaj presidentit populist, Aleksandar Vuçiç.
Protestuesit, të udhëhequr nga studentët, vendosën barrikada metalike dhe kosha mbeturinash nëpër rrugët e Beogradit dhe bllokuan urën Gazela, që gjendet mbi lumin Sava. Agjencitë e lajmeve raportuan se protestuesit në Novi Sad – ku nisi kjo valë protestash antiqeveritare tetë muaj më parë – rrethuan zyrat e Partisë Progresive Sebe (SNS) të Vuçiçit, duke goditur ndërtesën me vezë.
Një ueb-faqe është krijuar nga studentët organizatorë ku është bërë e ditur se në 30 pika në kryeqytetin serb ishin ngritur barrikada, duke shtuar se veprime të ngjashme po kryeheshin në të paktën 22 qytete të tjera serbe. Protestat u intensifikuan pasi zyrtarët policorë nisën të ndalonin pjesëmarrësit në tubimin masiv që u mbajt në Beograd më 28 qershor. Vuçiç deklaroi se agjencitë e zbatimit të ligjit pritet të kryejnë “shumë më tepër arrestime”.
Turmat antiqeveritare u rikthyen në rrugë mbrëmjen e 29 qershorit, duke kërkuar lirimin e dhjetëra personave të ndaluar në natën e parë të protestës.
“Ata duhet t’i lirojnë të ndaluarit. Është e shëmtuar se si Qeveria trajton të rinjtë. Ne duam të jetojmë në një shtet të lirë, siç kërkojnë studentët”, tha Gordana Atalanc për Radion Evropa e Lirë.
“Po u bëjmë thirrje institucioneve që të nisin të bëjnë punën e tyre. Të arrestojnë ata që janë me të vërtetë përgjegjës për dhunën. Mbrëmë rrahën njerëz, kapën këdo që u dilte përpara”, tha Millan Antonijeviç për Radion Evropa e Lirë.
Një gazetar i REL-it raportoi se qindra persona po bllokonin nyjën kryesore të komunikacionit në Autokomanda, në një aksion të organizuar nga banorët e komunës Vozdovac. Sanja, studente në Fakultetin Juridik në Beograd, i tha Radios Evropa e Lirë se doli sërish në protestë për të “vazhduar luftën për një shtet ligjor”.
Prokurorët kanë deklaruar se të ndaluarit do të mbahen deri në 48 orë, nën dyshimet për akte dhune dhe sulm ndaj policisë në Beograd gjatë protestës masive të organizuar nga studentët, në të cilën vlerësohet se morën pjesë 140.000 persona. Ministri i Brendshëm, Ivica Daçiq, tha më 29 qershor se policia ka ndaluar 77 persona, dhe të paktën 38 nga ta ishin ende në paraburgim.
Në tetë muajt e fundit, mijëra serbë, shpesh të udhëhequr nga grupe studentore, të cilëve gjithnjë e më shumë po u bashkohen qytetarë të tjerë, kanë protestuar kundër Vuçiqit dhe Qeverisë së tij. Protestat u nxitën pasi 16 persona vdiqën kur u shemb një strehë betoni në Stacionin Hekurudhor në Novi Sad më 1 nëntor 2024.
Protestuesit thanë se tragjedia u shkaktua nga korrupsioni dhe paaftësia e autoriteteve dhe protestat shpejt u shpërndan shpejt, duke reflektuar një zemërim më të gjerë ndaj Vuçiqit, mandati pesëvjeçar i të cilit pritet të përfundojë më 2027. Vuçiç është president i Serbisë që nga viti 2017 dhe paraprakisht për tre vjet kishte qenë kryeministër.
Zgjedhjet parlamentare në Serbi pritet të mbahen në fund të vitit të ardhshëm. Vuçiç dhe Qeveria e tij kanë mohuar akuzat për korrupsion dhe kanë deklaruar se janë duke hetuar tragjedinë në Novi Sad, ku dhjetëra zyrtarë janë arrestuar në kuadër të hetimeve për këtë ngjarje.
Gjatë fundjavës, grupe më të vogla të mbështetësve të Qeverisë po ashtu kanë protestuar në Beograd. Vuçiç, i cili po përpiqet të balancojë lidhjet me aleaten tradicionale Rusinë dhe Perëndimin – duke synuar që shteti i tij të bëhet anëtar i Bashkimit Evropian – ka akuzuar “fuqitë e huaja” – duke mos treguar se për kë e ka fjalën – si nxitëse të protestave të fundit.
“Shteti do të mbrohet dhe banditët do të përballen me drejtësinë”, u tha ai gazetarëve pas natës së parë të protestave./REL
Sipas Arkivit të Tubimeve Publike në Serbi, rreth 140,000 njerëz u mblodhën mbrëmë në qendër të Beogradit për të protestuar kundër presidentit të Serbisë Aleksandar Vuçiç dhe qeverisë së tij.
Vuçiq foli për shifra shumë më të vogla, por ai njoftoi që para fillimit të protestës se nuk do t’i plotësojë kërkesat e studentëve dhe protestuesve të tjerë për zgjedhje të parakohshme.
Ai kundërshtoi edhe kërkesën që nga qendra e qytetit të largohen “studentët që duan të mësojnë”, një grup studentësh dhe persona të tjerë të afërt me regjimin, që janë besnikë ndaj Vuçiçit.
Protestat e qeta dhe shpërthimi i dhunës
Protestat në Beograd janë mbajtur për një kohë të gjatë të qeta dhe me fjalime që përcilleshin me brohoritje.
Në fund studentët shpallën përfundimin e protestës dhe u tha se në vazhdim do të veprojnë si qytetarë të rëndomtë.
Por disa grupe e kanë shfrytëzuar këtë masë të protestuesve dhe kanë shkaktuar incidente dhe dhunë.
Në momentin kur rojet e protestës së studentëve hoqën veshjet si kujdestarë dhe thanë se secili duhet të sillet sipas ndërgjegjes së tij, së shpejti filluan incidentet me policinë.
Ka pasur përleshje me policinë në disa vende pranë Parkut të Pionierëve në qendër të Begradit, pati të shtëna me topa, u hodhën gurë dhe shishe, si dhe u përdorën gaz lotsjellës dhe shkopinj nga policia.
Disa persona u plagosën dhe u ndaluan nga policia.
Përleshjet zgjatën deri vonë natën.
Policia ka vazhduar aksionet kundër demonstruesve me orë të tëra. Edhe nga ana e demonstruesve kishte njerëz të gatshëm të përshkallëzojnë protestën.
Çfarë mbeti pas protestës?
Në fund, e vetmja gjë që mbeti pas demonstratave të djeshme masive, ishin akuzat e ndërsjella të palëve.
Nga njëra anë për shkak të brutalitetit dhe dhunës së policisë, dhe nga ana tjetër, kërcënimet e pushtetit.
Prokurori i shtetit Nenad Stefanoviç tha se të gjithë ata që kanë sulmuar policinë do të “identifikohen, do të ndiqen penalisht dhe do të përgjigjen para drejtësisë”. /DW/
Protestat studentore në Serbi kanë vazhduar për shtatë muaj, duke sjellë ndikime të gjera dhe të larmishme. Të gjitha universitetet shtetërore janë të bllokuara, ndërsa mësuesit e shkollave fillore dhe të mesme ndaluan punën nga janari deri në prill 2025. Avokatët bënë grevë gjatë gjithë shkurtit, ndërsa fermerët dhe profesorët universitarë gjithashtu shprehën mbështetjen e tyre. Rrugë u bllokuan dhe studentët organizuan marshime jo vetëm në shumë pjesë të vendit, por edhe në institucionet e BE-së në Bruksel dhe Strasburg. Shoqëritë e pakicave kombëtare njoftuan së ishin ndjerë për herë të parë të barabartë me qytetarët serbë.
Megjithatë, rezultati më i rëndësishëm i protestave studentore ka qenë delegjitimimi i konsiderueshëm i qeverisë populiste të Partisë Progresive Serbe (SPP) të Aleksandër Vuçiç. Pas gjashtë muajsh betejash, është bërë e qartë se legjitimiteti i qeverisë nuk është vetëm në dyshim, por është i papërfillshëm.
Megjithatë, SPP mbetet në pushtet dhe duket se po bëhet akoma më represive. Qeveria ka prerë në mënyrë të paligjshme pagat e profesorëve universitarë që mbështesin studentët. Pa asnjë provë, ka akuzuar dhe burgosur gjashtë aktivistë opozitarë, përfshirë studentë. Në protestën më të madhe paqësore në Beograd më 15 mars, qeveria përdori një armë jo-vdekjeprurëse, “topin e zërit”, kundër tyre.
Dihet se represioni vjen në rritje, në përpjesëtim me legjitimitetin që po zbehet të qeverisë, por pyetja se çfarë do të thotë të qeverisësh pa legjitimitet mbetet e pazgjidhur. Problemi që ngriti kjo pyetje është realiteti i pushtetit pa legjitimitet – dhuna përmes së cilës po shkatërrohen të gjitha institucionet e shoqërisë demokratike dhe komuniteteve politike ashtu si i dimë ne.
Kjo është e papërfytyrueshme nga një perspektivë qytetare, pasi pushteti pa legjitimitet nuk mund të jetë vërtet pushtet. Ai mund të cilësohet vetëm nga fyerje juridiko-metaforike si “qeveri kriminale”, “shtet i kapur” ose “shtet mafioz”, në shpresë se këto terma do të mobilizojnë rezistencë ndaj gjendjes së re.
Sinteza disjuktive
Screenshot
Përtej protestave masive, një nga veprimet e rregullta të studentëve dhe qytetarëve rebelë vazhdon të jetë nderimi i të ndjerëve me heshtje gjashtëmbëdhjetëminutëshe (për të përkujtuar 16 viktimat e shembjes së çatisë në Novisad) në vende publike, të shoqëruara me bllokime rrugësh. Simbolikisht, ky veprim përçon një nga sloganet e protestës: “Gjithçka duhet të ndalet.” Gjithçka duhet të ndalet derisa të përcaktohet përgjegjësia për vdekjet, apo, siç kërkonin kërkesat fillestare të studentëve, derisa institucionet të fillojnë të bëjnë detyrën e tyre. Kjo iu referua kryesisht Prokurorisë Publike, nga e cila kërkohej një hetim i pavarur për shembjen e çatisë.
Është e njohur gjerësisht se prokuroria publike në Serbi nuk mund të jetë e pavarur për shkak të shkatërrimit të institucioneve që ka ndodhur me ngjitjen në pushtet të SPP-së. Nëse shtojmë faktin që kolapsi i çatisë ndodhi në stacionin hekurudhor të rinovuar së fundmi, pjesë e një projekti më të gjerë për rinovimin e rrjetit hekurudhor, kemi një situatë ku kërkesat e studentëve janë të pamundura për t’u përmbushur, sepse qeveria do të duhej që të arrestonte vetveten.
Që nga fillimi, natyra paradoksale e kërkesave të studentëve u pa si një taktikë – apel për njerëzit brenda institucioneve që t’u bashkohen protestuesve dhe qytetarëve për të çliruar prokurorinë si një “institucion i kapur”. Por, pavarësisht masivitetit së protestës, mobilizimi i punonjësve nuk ndodhi. Prandaj, studentët avancuan një kërkesë të re: shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare. Kjo qeveri duhet rrëzuar nëse duam institucione të lira e të pavarura.
Pranohet gjerësisht se tragjedia nuk ishte aksident. Ndërsa “korrupsioni vret” ishte një slogan i shprehur fuqishëm në protesta, këto nuk janë thjesht për eliminimin e korrupsionit; që nga fillimi, ato gjithashtu kanë propozuar një model pozitiv për institucionet. Nuk është sekret se natyra kriminale e qeverisë serbe vjen nga korrupsioni individual i përhapur dhe klientelizmi masiv, që partia në pushtet përdor për të kontrolluar zyrtarët publikë. Ky korrupsion është arsye kryesore pse thirrjet për grevë të përgjithshme nga studentët nuk kanë qenë efektive.
Gjithashtu, narrativa anti-korrupsion është më shumë karakteristikë e opozitës politike se e studentëve, deklaratat e të cilëve janë vazhdimisht plot kërkesa për drejtësi, solidaritet, siguri dhe sundim të ligjit. Ndërsa opozita shpesh thekson rolin e saj në nisjen e protestave dhe përkujtimin e të vdekurve, madhësia e tragjedisë ishte motivuesi kryesor për pjesëmarrje masive në protesta.
Ne jemi mbërthyer nga përshtypja se natyra metaforike e vdekjes ka mobilizuar dhe aktivizuar njerëzit. Ky fenomen ndodhi për herë të dytë brenda një intervali të shkurtër historik dhe politik. Dy vjet më parë, një masakër në një shkollë fillore në Beograd rezultoi me vrasjen e dhjetë nxënësve dhe një të rrituri nga një student. Të nesërmen, një tjetër vrasje masive ndodhi në dy qytete pranë Beogradit.
Vdekja dhe aksidentet mund të konsiderohen në origjinë të ngjarjeve sociale dhe politike. Aspekti përkujtimor i protestave serbe është karakteristikë përcaktuese. Ndërsa fillimisht ishin shkaktuar nga dhuna ndaj studentëve, bllokadat studentore kanë funksionuar edhe si një tribut solemn për të ndjerët.
Do të ishte e pamundur të analizohej kjo situatë pa njohur rolin e vdekjes dhe vuajtjes, sepse kjo tregon edhe një fenomen global: qeverisje e papërgjegjshme dhe mungesë totale e sigurisë ligjore, e zhdukur me rregullimin e gjerë dhe “kriminalizimin” e pushtetit politik. Thelbi është se, ndërsa vdekjet dhe tragjeditë patën një rol thelbësor në mobilizim, nxitja organizative për këto ngjarje politike buron nga bllokadat studentore.
Ndryshe nga praktika zakonisht strukturore e opozitës politike, studentët fillimisht nuk kërkuan ndërrim regjimi, por ndërrim sistemi. Tani, megjithatë, ata po kërkojnë vërtet ndryshim regjimi, duke theksuar gjithashtu se opozita nuk duhet të përfshihet në listën që ata do të mbështesin.
Si pasojë, si lëvizja e protestës ashtu edhe opozita politike po kërkojnë të njëjtën gjë, por nuk po e bëjnë bashkërisht. Si ndodhi ky “mos-takim” i ndërsjellë, përballë përshtypjes së përgjithshme se këto protesta krijuan një aleancë të gjerë mes aktorëve të ndryshëm shoqërorë dhe politikë? Një dimension i këtij problemi është përpjekja shumëvjeçare e qeverisë për të diskredituar opozitën, gjë që ka bërë që qytetarët të hezitojnë ta përkrahin nga frika se do të njollosen edhe vetë. Ishte më e sigurt të pretendoje se aktivizmi qytetar nuk kishte lidhje me politikën – një qëndrim që, edhe përpara këtyre protestave, ishte një parakusht për protesta masive.
Kjo ka sjellë gjithashtu problemin e depolitizimit. Shprehja “kjo nuk është politike” vazhdon të dëgjohet – një frazë e përdorur për herë të parë nga prindërit e studentëve në protesta të mëparshme civile. Por ka lindur edhe problemi i “omnipolitizimit” – pretendimi se “gjithçka është politikë”. Kjo e fundit dëmton kapacitetin organizativ dhe hapësirën për negociata politike, të nevojshme për ndërtimin e aleancave për ndryshimin e qeverisë. Ky ishte edhe motivi kryesor pse studentët u distancuan nga çdo organizatë tjetër – qofshin parti opozitare, shoqëri civile apo grupe aktivistësh.
Sot kemi një përgjigje më të artikuluar politikisht nga studentët për distancën e tyre nga partitë opozitare. Konkretisht, studentët këmbëngulin për një listë zgjedhore që përjashton politikanët e spikatur opozitarë. Ata argumentojnë se opozita ka dështuar të bashkohet dhe të dalë me një listë të vetme që do të mund të rrëzonte qeverinë aktuale, në një mënyrë që do të frymëzonte besim në nivel kombëtar.
Kjo reflekton jo vetëm një trend global të krizës së partive politike, por gjithashtu tregon për subjektivizimin e vetë studentëve. Opozita ka dështuar aty ku studentët besojnë se kanë patur suksesin më të madh: në unitet. Për ta, gjëja më thelbësore është të jenë së bashku dhe të marrin vendime në mënyrë transparente përmes diskutimeve në plenume gjatë bllokadave. Siç vuri re një artist dhe profesor, studentët respektojnë kontratën sociale që kanë vendosur vetë për veten e tyre. Kjo ka befasuar të gjithë dhe ka thyer stereotipet për një gjeneratë digjitale vetë-referenciale dhe të mbyllur në vetvete.
Megjithëse janë brezi i parë i lindur me teknologji digjitale, marrëdhëniet personale janë thelbësore për studentët. Ata vlerësojnë shumë solidaritetin me grupe të ndryshme shoqërore dhe mungesën e hierarkisë, çka shpjegon edhe mungesën e liderëve apo konkurrencës së brendshme: ata respektojnë individualitetin dhe autenticitetin e gjithsecilit. Studimet tregojnë se ndërveprimi i tyre me brezat më të vjetër do të jetë vendimtar në të ardhmen.
Në një kuptim, kjo është pikërisht ajo që po ndodh në Serbi sot. Nëpërmjet veprimeve të tyre dhe ngulmimit thuajse kokëfortë në kërkesat e tyre, ata kanë nxitur forma solidariteti dhe mbështetjeje që askush nuk i kishte parashikuar. Në një moment, studentët u bënë thirrje qytetarëve të organizoheshin në asamble, duke ndjekur modelin e plenumeve, për të siguruar përfshirjen e të gjithëve në vendimmarrjen për çështjet shtetërore dhe kombëtare. Që nga ai moment, asambletë kanë prodhuar bllokada dhe protesta, të cilat e rrisin trysninë ndaj qeverisë aktuale.
Megjithatë, duhet theksuar se mbështetja dhe solidariteti shfaqen shumë më tepër në një plan emocional (afektiv) sesa në një plan organizativ dhe vendimmarrës politik. Qytetarët reagojnë me shumë emocione ndaj studentëve, i përqafojnë dhe qajnë, i shohin si fëmijët dhe çlirimtarët e tyre, dhe veten si prindër më shumë sesa si qytetarë aktivë.
Ndërkohë që plani emocional ka rëndësinë e vet dhe efekte pozitive, ai gjithashtu ka të metat e veta, sidomos kur vjen puna te ndërtimi i aleancave. Përtej mbështetjes deklarative dhe takimeve përkujtimore, punonjësit në institucionet publike nuk janë organizuar. Përshtypja është se përfshirja emocionale – kujdesi mbrojtës për studentët si të rinj, si fëmijë – mbizotëron mbi pjesëmarrjen aktive në një betejë të përbashkët. Me fjalë të tjera, prindërit nuk po marrin hapa më vendimtarë, dhe nganjëherë duket sikur po fshihen pas fëmijëve të tyre.
Mendohet gjerësisht se organizimi politik më i gjerë duhet të përfshijë negociata me partitë opozitare, dhe shumë shpresojnë se do të arrihet një formë bashkëpunimi. Megjithatë, pavarësisht se mbështesin studentët, opozita ende nuk ka ndërmarrë hapa për të krijuar një bashkëpunim politik me ta. As kërkesa e studentëve për zgjedhje të parakohshme parlamentare nuk e ka shtyrë opozitën që të jetë më vendimtare dhe të rrisë presionin ndaj qeverisë, për shembull duke lënë parlamentin.
Në fillim të qershorit 2025, u mbajtën zgjedhje të rregullta në dy qytete më të vogla serbe. Në njërin prej tyre, e gjithë opozita, me ftesë të studentëve, u bashkua në një listë të vetme zgjedhore. Kjo njësi e paprecedentë, e mbështetur nga studentët, bëri që shumëkush të parashikonte fitoren. Megjithatë, qeveria e SPP-së e ruajti pushtetin me një diferencë të ngushtë, përmes manovrave nën rrogoz si: shantazhimi i nëpunësve publikë, mobilizimi “kapilar” (çdo anëtar partie duhet të sigurojë mbështetje nga familjarët e tij), blerje votash dhe shpërndarje dhuratash për pensionistët dhe të varfrit, si dhe parregullsi në listat e votuesve. Megjithatë, shumë nga brenda lëvizjes së protestës e konsiderojnë këtë zgjedhje një sukses dhe një provë për zgjedhjet e parakohshme parlamentare që ata po kërkojnë.
Është e sigurt që bllokadat dhe protestat studentore e kanë bërë tashmë qeverinë të humbasë pjesën më të madhe të mbështetjes së dikurshme. Konkretisht, proceset e mbështetjes emocionale dhe simbolike ndaj studentëve kanë çuar në një humbje të legjitimitetit të qeverisë. Nga këndvështrimi i organizimit politik, kjo është një risi. Termi “sintezë disjunktive”, i cili nënkupton fragmentimin dhe krijimin e shumëllojshmërisë së dallimeve, me synim rilidhjen e komponenteve të ndara në kombinime dhe kuptime të reja, përshkruan në mënyrë të saktë këtë karakteristikë të protestës.
Këto protesta përfaqësojnë një lëvizje të rinisë dhe në mbështetje të saj, duke simbolizuar një ndryshim radikal brezash dhe një rilindje kombëtare. Për herë të parë pas shumë vitesh, njerëzit në Serbi po shohin një të ardhme për veten e tyre dhe për fëmijët e tyre. Duke pasur parasysh kontekstin global të kërcënimeve në rritje ndaj demokracisë nga regjimet joliberale dhe luftërat, ajo që është veçanërisht interesante është se kjo e ardhme ende konceptohet si demokratike. Megjithatë, ky vizion nuk është imun ndaj zhvillimeve globale, ku vlerat demokratike tashmë perceptohen më shumë si kombëtare sesa universale. Kjo është një formë e re sovraniteti, por gjithashtu edhe e izolimit – që shmang të kuptuarit e mëparshëm të demokracisë si vlerë universale.
Luftë në planin simbolik
Gjatë protestave dhe marshimeve të gjata rraskapitëse, duke përshkuar qindra kilometra nëpër thuajse gjithë Serbinë – deri në atë pikë sa qytetet e tyre të origjinës nuk dallohej më cilat ishin – studentët ngritën flamuj shtetërorë, kënduan himnin kombëtar dhe mbanin me vete kopje të kushtetutës.
Studentët përqafuan simbolet kombëtare, i rikthyen për vete dhe në mënyrë efektive ua “rrëmbyen” ato qeverisë. Ishin ata, dhe jo regjimi aktual, që organizuan festimin e vërtetë të Ditës së Pavarësisë në Kragujevac, kryeqyteti i parë i Serbisë. Në këtë kontekst, demagogjia e qeverisë – e cila e portretizon veten si mbrojtëse e interesave shtetërore dhe kombëtare serbe – del e pafuqishme. Duke marrë në dorë këto simbole, studentët, në njëfarë mënyre, po përvetësojnë vetë shtetin, që synojnë ta shpëtojnë nga qeveria e korruptuar.
Protestat studentore në Serbi kanë marrë mbështetje nga shumë njerëz në ish-republikat jugosllave, të cilët besojnë se këto protesta mund të lindin një Serbi tjetër – jo-hegjemoniste dhe paqësore. Është domethënëse që askush prej tyre nuk i referohet Jugosllavisë, projektit socialist emancipues që përfundoi me luftëra të përgjakshme të udhëhequra, në pjesën më të madhe, nga Serbia. Prandaj, është pothuajse e pabesueshme që sot, ndërsa mbështesin studentët, kroatët i referohen atyre si “serbët tanë”, ndërsa boshnjakët që jetojnë në Serbi – dikur ndër viktimat më të mëdha të luftërave – për herë të parë ndihen si qytetarë të barabartë.
Një episod i fundit na çarmatosi të gjithëve: një bllokadë e radiotelevizionit shtetëror u organizua gjatë festës së Pashkëve. Për të mbajtur bllokadën dhe njëkohësisht lejuar studentët ortodoksë të festonin me familjet, ata u zëvendësuan nga studentë boshnjakë nga Novi Pazari. Dhe nuk përfundoi me kaq: me atë rast, një veteran i ushtrisë serbe nga luftërat e viteve ’90 përshëndeti asamblenë e bllokadës me fjalët “Selam alejkum”, duke u siguruar prindërve të studentëve boshnjakë se do t’i mbronin, sepse të gjithë studentët ishin “fëmijët e tyre”.
Pa dyshim, diçka po ndryshon në lidhje me nacionalizmin, forcë që është ushqyer nga të gjitha regjimet pas-Jugosllavisë. Duket se qytetarët e këtyre vendeve po ndihen gjithnjë e më pak të kërcënuar, edhe kur studentët në Serbi, gjatë marshimeve të tyre, mbajnë jo vetëm flamuj shtetërorë por edhe ikona ortodokse, kryqe dhe simbole të tjera nën të cilat Serbia ka luftuar në vitet ’90.
Megjithatë, qytetarët që kanë qenë aktivë në politikat e paqes dhe kundër luftës, shprehin ende shqetësim. Ata kanë frikë se kjo simbolikë tregon se parimi udhëheqës i “së vërtetës, përgjegjësisë dhe pajtimit” ndoshta nuk do të vendosë kurrë rrënjë të vërteta. Studentët vetë ndiejnë se përballja me të kaluarën e luftës është një barrë shumë e rëndë për ta – duke qenë se as nuk ishin gjallë gjatë viteve ’90. Qartësisht, shqetësimi i tyre kryesor është e tashmja. Kështu, kur ata deklarojnë respekt për kushtetutën, pohojnë gjithashtu respektin për preambulën e saj, e cila pretendon se Kosova është pjesë e patjetërsueshme e Serbisë.
Të gjitha këto janë pyetje dhe probleme për të cilat do të duhen zgjidhje – me më shumë besim sesa çfarë kishte e kaluara e traumatizuar. Lufta në Kosovë, humbjet masive njerëzore dhe krimet e kryera, dhe sidomos lufta shqiptare për vetëvendosje dhe pavarësi janë çështje politike të së tashmes së ardhshme. Shpresohet që studentët të zgjedhin politika që nuk do t’i përçajnë, të paktën derisa të arrijnë qëllimin e tyre. Këtë qëndrim e mbështet edhe opinioni publik konservator-nacionalist, i cili beson se Vuçiç e ka tradhtuar Kosovën dhe ka kapitulluar ndaj pavarësisë së saj – një ndjenjë me të cilën këta të rinj tani duhet të përballen./ Përkthyer nga Eurozine.com
Forcat speciale të Serbisë hodhën gaz lotsjellës ndërsa dhjetëra mijëra protestues dolën në rrugët e Beogradit, duke kërkuar zgjedhje të parakohshme për t’i dhënë fund sundimit 12-vjeçar të Presidentit Aleksandar Vuçiç.
Disa protestues hodhën flakadanë ndaj policisë kur protesta po shuhej rreth orës 22:00 të së shtunës. Protestuesit brohoritën “Ulni mburojat”, duke u kërkuar policëve të mos ndërhyjnë.
Tubimi u organizua nga studentët e universiteteve të Serbisë, të cilët përbëjnë boshtin kryesor të protestave mbarëkombëtare që nisën afro tetë muaj më parë, pas shembjes fatale të çatisë së një stacioni hekurudhor të rinovuar me beton në qytetin verior të Novi Sadit, ku humbën jetën 16 persona.
Tragjedia e nëntorit të kaluar shënoi një pikë kthese në irritimin ndaj qeverisë, pasi shumë serbë besojnë se ajo ndodhi për shkak të korrupsionit të dyshuar dhe neglizhencës në projektet infrastrukturore shtetërore.
Nën presion, kryeministri Millosh Vuçeviç dha dorëheqjen në fillim të këtij viti, por Vuçiç vazhdon të mbetet në pushtet.
Kompania hekurudhore e Serbisë ndaloi shërbimin e trenave për shkak të një kërcënimi të supozuar me bombë – një veprim që kritikët e quajtën përpjekje të dukshme për të penguar njerëzit të udhëtonin drejt Beogradit për protestë.
Disa orë para protestës në sheshin Slavija dhe bulevardin Nemanjina të Beogradit, partia e Vuçiçit solli me autobusë mbështetësit e saj nga zona të tjera të vendit, shumë prej të cilëve mbanin bluza me mbishkrimin: “Nuk do ta dorëzojmë Serbinë”.
Ata iu bashkuan mbështetësve militantë që prej mesit të marsit kanë ngritur kamp pranë zyrës së Vuçiçit në qendër të Beogradit.
Vuçiç, partia e të cilit, Partia Progresive – udhëheq një koalicion që zotëron 156 nga 250 vendet në parlament, u tha gazetarëve të shtunën se “fuqi të huaja” të papërcaktuara ishin pas protestës. Ai deklaroi se policia duhet të tregojë përmbajtje, por paralajmëroi se “banditët do të përballen me drejtësinë”.
Vuçiç ka refuzuar mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme dhe është i vendosur të përfundojë mandatin e tij të dytë, që përfundon në vitin 2027, kur janë parashikuar edhe zgjedhjet parlamentare.
Por kontrolli i tij mbi pushtetin është lëkundur, me kundërshtarët që e akuzojnë atë dhe aleatët e tij për lidhje me krimin e organizuar, dhunë ndaj rivalëve dhe shtypje të lirisë së medias – akuza që ata i mohojnë.
Më herët këtë javë, policia arrestoi disa persona të akuzuar për komplot për rrëzimin e qeverisë dhe ndaloi hyrjen në vend, pa dhënë shpjegim, të disa qytetarëve nga Kroacia dhe një regjisor teatri nga Mali i Zi.
Dhjetëra mijëra vetë u mblodhën në Beograd duke kërkuar zgjedhje të parakohshme pas muajsh protestash të nxitura nga shembja fatale e një stacioni treni, për të cilën fajësohet korrupsioni qeveritar.
Studentët kanë kërkuar zgjedhje të parakohshme parlamentare pas gati tetë muajsh protestash.
Ata kanë qenë një forcë kyçe në drejtimin e protestave kundër korrupsionit në mbarë vendin, pas shembjes fatale në nëntor 2024 të tendës së saporenovuar të një stacioni treni në qytetin e Novi Sadit, ku humbën jetën 16 persona.
Shumë serbë e kanë fajësuar këtë ngjarje për korrupsion të supozuar të qeverisë dhe neglizhencë në projektet shtetërore të infrastrukturës, çka ka çuar në protesta masive të përsëritura.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç dhe partia e tij në pushtet, Partia Përparimtare Serbe (SNS), kanë hedhur poshtë thirrjet për zgjedhje të parakohshme, duke akuzuar protestuesit se po përpiqen të nxisin trazira nën ndikim të huaj, pa ofruar prova për këtë.
Pavarësisht kërkesave të qeverisë për përfundimin e protestave, pjesëmarrja e madhe në tubimin e së shtunës tregoi se zemërimi publik vazhdon.
Disa orë para protestës së udhëhequr nga studentët, partia në pushtet SNS solli me autobusë dhjetëra mbështetës të saj në Beograd nga pjesë të tjera të vendit, shumë prej tyre të veshur me bluza ku shkruhej: “Nuk e japim Serbinë.”
Ata iu bashkuan një kampi protestuesish proqeveritarë në qendër të Beogradit, ku kanë qëndruar në çadra që nga mesi i marsit.
Zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare në Serbi janë planifikuar për vitin 2027.
Megjithëse Vuçiç dhe qeveria e udhëhequr nga SNS kanë deklaruar vazhdimisht se duan që Serbia të anëtarësohet në Bashkimin Europian, Beogradi vijon të mbajë marrëdhënie të mira me Rusinë dhe Kinën.
Policia e Los Anxhelosit e zbatoi me shpejtësi orën policore në qendër të qytetit të martën në mbrëmje, duke kryer arrestime menjëherë pasi ajo hyri në fuqi, mes protestave kundër politikave të presidentit Donald Trump për dëbimin masiv të emigrantëve. Anëtarët e Gardës Kombëtare qëndruan në vëzhgim pas mburojave plastike, por nuk u duk se u përfshinë në arrestimin e protestuesve, raporton Associated Press.
Disa orë më vonë, shumë nga protestuesit u shpërndanë, ndonëse përplasjet sporadike vazhduan, por ishin shumë më të vogla se netët e mëparshme. Zyrtarët thanë se ora policore ishte e nevojshme për të ndaluar vandalizmin dhe plaçkitjet nga protestues nxitës që synonin të shkaktonin trazira.
Guvernatori demokrat i Kalifornisë, Gavin Newsom, më herët e akuzoi Trumpin se ka vendosur “rrjet ushtarak” mbi qytetin e dytë më të madh të vendit përmes përdorimit të trupave të Gardës Kombëtare. Trumpi gjithashtu ka dislokuar marinsa, megjithëse asnjë marins nuk u pa në rrugë të martën. Trumpi ka aktivizuar mbi 4.000 trupa të Gardës Kombëtare dhe 700 marinsa, pavarësisht kundërshtimeve nga udhëheqësit e Los Anxhelosit dhe Kalifornisë. Fillimisht, ata u dislokuan për t’i mbrojtur ndërtesat federale.
Protestat janë përhapur në qytete të tjera të vendit, përfshirë në Dallas dhe Austin në Teksas, Çikago dhe Nju Jork, ku një mijë njerëz u mblodhën dhe policia kreu arrestime të shumta. Kryetarja e Los Anxhelosit, Karen Bass, shpalli gjendjen e emergjencës lokale në ditën e pestë të protestave dhe tha se ora policore do të jetë nga ora 20:00 e së martës deri në orën 6:00 të mëngjesit të së mërkurës. Ajo tha se pritet të zgjasë për disa ditë.
“Kemi arritur në një pikë kthese” pasi 23 biznese u plaçkitën, tha Bass gjatë një konference për shtyp të martën.
Ora policore mbulon një zonë prej 2.5 kilometra katrorë në qendër të qytetit, ku janë përqendruar protestat që nga e premtja. Qyteti i Los Anxhelosit ka një sipërfaqe rreth 2.300 kilometra katrorë. Ora policore nuk vlen për banorët që jetojnë në zonën e përcaktuar, për personat pa strehë, për median me akreditim ose për punonjësit e sigurisë publike dhe të emergjencës, sipas shefit të policisë së Los Anxhelosit, Jim McDonnell. McDonnell tha se sjellja “e paligjshme dhe e rrezikshme” është përshkallëzuar që nga e shtuna.
“Ora policore është një masë e nevojshme për të mbrojtur jetën dhe për të ruajtur pronën pas disa ditëve radhazi të trazirave në rritje në qytet”, tha McDonnell.
Trumpi e ka përshkruar Los Anxhelosin në terma alarmues që, sipas Bass dhe Newsom, nuk janë aspak të vërtetë. Në një fjalim publik të martën në mbrëmje, Newsom e quajti veprimin e Trump “fillim i një sulmi ndaj demokracisë”.
“Kalifornia mund të jetë e para, por është e qartë se nuk do të përfundojë këtu. Shtetet e tjera janë në radhë”, tha ai.
Newsom paralajmëroi qytetarët të mos nxisin dhunë, por i nxiti të kundërshtojnë veprimet e presidentit.
“Ajo që Donald Trump dëshiron më shumë është nënshtrimi juaj, heshtja juaj. Të bëheni bashkëpunëtorë në këtë moment”, tha ai. “Mos ia mundësoni këtë”.
Protestat nisën të premten pasi zyrtarët federalë për imigracionin arrestuan dhjetëra punëtorë në Los Anxhelos. Protestuesit bllokuan një autostradë kryesore dhe dogjën makina gjatë fundjavës, dhe policia reagoi me gaz lotsjellës, plumba gome dhe granata shurdhuese.
Protestat janë përqendruar kryesisht në qendër të qytetit me 4 milionë banorë. Mijëra njerëz janë mbledhur në mënyrë paqësore para ndërtesës së Bashkisë dhe qindra të tjerë protestuan pranë një kompleksi federal ku ndodhet një qendër ndalimi për imigrantët e arrestuar gjatë bastisjeve. Pavarësisht protestave, zyrtarët federalë i kanë vazhduar bastisjet kundër imigrantëve në të gjithë qarkun, me zyrtarë lokalë dhe grupe komunitare që raportojnë praninë e tyre në biblioteka, autolarje dhe dyqane si Home Depot./ REL
Ndërsa protestat pro-emigracionit vazhdojnë në Kaliforni, të cilat janë përhapur edhe në qytete të tjera në SHBA, Trump sulmon autoritetet lokale.
“Nëse nuk do të kisha dërguar trupa në Los Angeles, ai qytet do të ishte në flakë tani, njësoj si 25,000 shtëpitë e rrafshuara nga një guvernator dhe kryetar bashkie i paaftë”. Presidenti amerikan po i referohet Gavin Newsom dhe Karen Bass, duke i sulmuar gjithashtu ata për vonesat në rindërtimin pas zjarreve.
Ndërkohë, një gjykatë federale ka lëshuar një urdhër që kufizon përdorimin e trupave ushtarake në Los Angeles. Përdorimi i trupave, urdhëroi gjykatësi i distriktit Charles Breyer, duhet të kufizohet në mbrojtjen e ndërtesave federale.
Protestat në Los Angeles kundër ICE-së, Zyrës së Imigracionit dhe Doganave, të cilët kanë kryer bastisje imigracioni për të deportuar banorët joligjorë, janë tani në ditën e tyre të katërt.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka vendosur një valë tjetër prej 2,000 oficerësh të Gardës Kombëtare, si dhe 700 marinsash në përgjigje të protestave, një veprim që e shtyu Guvernatorin e Kalifornisë, Gavin Newsom, ta quante presidentin “të çmendur” dhe “diktatorial”.
Newsom e ka paditur Trumpin në gjykatë, duke thënë se ai ka shkelur kushtetutën për dërgimin e Gardës Kombëtare para se të kërkonte miratimin e tij. Ndërkohë për qetësimin e protesuesve janë përdorur plumba gome, granata zhurmuese dhe armë të tjera jo-vdekjeprurëse.
Kryetarja e bashkisë Karen Bass e ka akuzuar Trumpin për shkaktimin e kaosit, duke vënë në dukje se bastisjet janë ende duke vazhduar, ndërsa ish-ndihmësja e tij Steve Bannon thotë se ajo duhet të arrestohet. Tubime të reja po fillojnë në të gjithë SHBA- në kundër autoriteteve të imigracionit.
Demonstrata masive u zhvilluan në 30 qytete të Serbisë duke kërkuar thirrjen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare. Protestat e sotme u organizuan nga studentët nën sloganin “Çohu Serbi” (Vostani Serbia – Çohu Serbia) dhe me rastin e përvjetorit të shtatë të shembjes së tendës në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, e cila mori jetën e 16 personave.
Në Beograd, mijëra studentë dhe qytetarë bllokuan dy urat mbi lumin Sava që lidhin qytetin e vjetër me atë të ri në orën 6 të mbrëmjes. Bllokada do të zgjasë deri në orën 21:00 (me orën lokale), kur do të mbahet një heshtje 16-minutëshe për viktimat e tragjedisë në Novi Sad. Slogani dominues në demonstrata është: “Ne kërkojmë drejtësi, ne duam të vërtetën, ne kërkojmë zgjedhje”.
Universitetet u mbyllën
Studentët në Serbi kanë bllokuar të gjitha fakultetet e universiteteve publike për më shumë se gjashtë muaj, duke kërkuar përgjegjësi penale dhe civile për vdekjen e 16 personave në Novi Sad më 1 nëntor 2024. Në fillim të majit, ata paraqitën një kërkesë për zgjedhje të parakohshme parlamentare, duke argumentuar se korrupsioni është thellësisht i rrënjosur në udhëheqjen aktuale politike dhe “nuk i lejon institucionet të funksionojnë në mënyrë të pavarur dhe demokratike”.
Pjesëmarrja e studentëve në zgjedhje
Studentët njoftuan gjithashtu se do të marrin pjesë në zgjedhje me fletën e tyre të votimit, e cila do të përbëhet nga personalitete të shquara pa të kaluar politike.
Udhëheqja politike e Serbisë nuk duket e gatshme të plotësojë kërkesën për zgjedhje të parakohshme. Presidenti i Republikës, Aleksandar Vuçiç, deklaroi së fundmi se zgjedhjet do të mbahen brenda një viti e gjysmë dhe do të shpallen kur të vendosin institucionet kompetente.
Përpara Bashkisë Gramsh sot u mbajt protesta nga disa prindër në lidhje me infektimin me salmonelë për 14 fëmijë të kopshtit publik numër 1. Një nga prindërit shprehet se askush nuk është interesuar për fëmijët dhe reagimi nga shteti sipas tij ka qenë inekzistent. Sipas tij nuk ka pasur asnjë orientim se si duhet të veprohet, duke pasur parasysh që salmonela është ngjitëse dhe prej saj mund të infektohen edhe persona të tjerë.
“Përgjigjen e kam marrë dje pas disa sherreve në kopsht, nuk na jepnin përgjigje që kishim për ta marrë që të shtunën. Thonin që nuk jepet kështu përgjigja. Nuk kemi parë asgjë nga ana e tyre. Përderisa është një sëmundje ngjitëse, mbase duhej një person mbase nga infektivi të na orientonte se si duhej të veprojmë. Askush as nuk na ka pyetur se si është fëmija. I kam marr fëmijës vetëm një mjekim që i kam marrë me lekët e mia.
Nga shteti nuk kemi parë asnjë lëvizje, nuk është gjëkundi. Pjesëmarrja në protestë është e ulët sepse ne i njohim dhe kanë frikë se mos ikin nga vendete punës. Por mua përpara fëmijës tim nuk më intereson asgjë. Duam të zbardhet e drejta. Mesa shohim është një tender që i është dhënë një biznesi jashtë qytetit tonë”, tha ai.
Presidenti i Serbisë, Aleksander Vucic, ka paralajmëruar marrjen e masave të reja për atë që e qka quajtur rikthim të normalitetit në vend.
Duke iu referuar vendimit të Gjykatës së Apelit në Novi Sad që kaloi në arrest shtëpie tri aktivistë që sipas tij akuzohen për përpjekje të përmbysjes së rendit kushtetues, Vucic ka theksuar se ata gjyqtarë apo prokurorë që përkrahin banditizmin, dhunën dhe huliganizmit, nuk do të shërbejnë më. Vucic ka folur për masa të reja “shumë pozitive” që po merr për të rivendosur ligjin.
Në mbështetje të kësaj narrative ka ardhur edhe Kisha Ortdhokse Serbe që përmes Arkdioqezës së Beograd-Karlovcit ka transmetuar podcastin e parë me titull: “Revolucioni me ngjra apo sulmet e medias ndaj Kishës”, një qasje që paralelizon e madje përputhet me akuzat e Vucic ndaj protestuesve.
Login
