Presidenti amerikan Donald Trump ka ndërmarrë hapin e pazakontë të emërimit të udhëheqësve ushtarakë për diplomaci të nivelit të lartë, duke dërguar komandantin më të lartë të SHBA-së në Lindjen e Mesme në bisedime mbi programin bërthamor të Iranit, dhe duke e pozicionuar sekretarin e ushtrisë si një negociator kyç për t'i dhënë fund luftës Rusi-Ukrainë.

Admirali Brad Cooper, kreu i Komandës Qendrore të SHBA-së, për herë të parë iu bashkua bisedimeve indirekte SHBA-Iran të premten në Oman, duke u shfaqur me uniformën e tij si një kujtesë për ndërtimin e fuqisë ushtarake amerikane në rajon, transmeton Telegrafi.

Ndërsa Sekretari i Ushtrisë Dan Driscoll përsëriti rolin e tij në bisedimet Rusi-Ukrainë këtë javë, ai punoi për të mbajtur bisedën të hapur me zyrtarët ukrainas në kohën e pushimit midis seancave, sipas një personi të njohur me negociatat që foli në kushte anonimiteti për të diskutuar bisedimet delikate.

Me të dërguarin special Steve Witkoff dhe dhëndrin e Trump, Jared Kushner, që balancojnë të dy grupet e negociatave të vështira, zgjedhja për të sjellë udhëheqës ushtarakë - qoftë për ekspertizën, lidhjet e tyre apo për të sinjalizuar opsione të mundshme më të vështira - pasqyron se si administrata republikane ka përmbysur politikën e jashtme dhe diplomacinë tradicionale të SHBA-së.

Elisa Ewers, e cila shërbeu në pozicione të sigurisë kombëtare në administratat e George W. Bush dhe Obama, tha se vendosja e udhëheqësve ushtarakë në detyrë aktive si Cooper në role diplomatike tregon se si administrata Trump ka zhvlerësuar diplomatët e aftë dhe mjetet e diplomacisë në favor të një mbështetjeje të tepruar te ushtria për të zgjidhur sfidat e politikës së jashtme.

"Shpesh duhet një sasi e madhe kohe, investimi dhe pune të palodhur për të arritur në pikën ku mund të thuash se diplomacia ka pasur sukses", tha Ewers, tani një studiues i Lindjes së Mesme në Qendrën për një Siguri të Re Amerikane, duke cituar idiomën se "jo çdo gozhdë ka nevojë për një çekiç".

Por Eliot Cohen, i cili shërbeu si këshilltar i Departamentit të Shtetit në administratën e George W. Bush, vuri në dukje se si gjeneralët amerikanë ishin të përfshirë në bisedimet për kontrollin e armëve me Bashkimin Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë.

Cohen tha se lëvizja e Trump për të dërguar Driscoll, udhëheqësin më të lartë civil të Ushtrisë, ishte më e pazakontë. Por ai tha, "presidentët bëjnë këtë lloj gjëje".

“Ekziston një traditë e gjatë e presidentëve amerikanë që përdorin njerëz të pazakontë si emisarë nëse u besojnë atyre dhe mendojnë se mund ta përcjellin mesazhin”, shtoi Cohen.

Bisedimet në Oman kishin për qëllim të qetësonin tensionet në rritje midis Iranit dhe SHBA-së që e kanë tensionuar rajonin. Trump tha se bisedimet ishin “shumë të mira” dhe të tjera ishin planifikuar për në fillim të javës së ardhshme.

Por ai paralajmëroi se nëse Irani nuk arrinte një marrëveshje mbi programin e tij bërthamor, “pasojat janë shumë të rënda”.

Trump ka kërcënuar vazhdimisht të përdorë forcën për ta detyruar Iranin të arrijë një marrëveshje dhe dërgoi aeroplanmbajtësen USS Abraham Lincoln dhe anije të tjera luftarake në rajon, gjatë shtypjes së përgjakshme të protestave mbarëkombëtare nga Teherani.

Michael O’Hanlon, një analist i mbrojtjes dhe politikës së jashtme në Institutin Brookings, tha se prania e Cooper kishte për qëllim “të sinjalizonte vendosmëri dhe të frikësonte”.

“Përfshirja e komandantit të CENTCOM është mjaft e pazakontë dhe duket se synon të dërgojë një mesazh më shumë sesa të shtojë peshën e ekipit negociator për vetë bisedimet”, shkroi O’Hanlon në një email.

“Por marrëdhënia është tashmë aq e tensionuar dhe e keqe sa dyshoj se do të bëjë ndonjë ndryshim të madh, përveç nëse iranianët kanë pasur një rimendim themelor mbi programin e tyre bërthamor”, shtoi O’Hanlon.

Michael Singh, i cili ishte drejtor i lartë për Lindjen e Mesme në Këshillin e Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë në administratën e George W. Bush, tha se e shihte praninë e Cooper si më shumë të lidhur me ekspertizën e tij.

“Witkoff dhe Kushner nuk janë ekspertë për Iranin, por gjeneralistë të angazhuar në bisedime diplomatike në mbarë botën, ndërsa Cooper ka njohuri për rajonin dhe qasje në ekspertë ushtarakë që mund të vlerësojnë çdo lëshim të propozuar për programin bërthamor të Iranit”, tha Singh.

Cooper foli gjatë për aftësitë bërthamore dhe ushtarake të Iranit gjatë seancës së tij dëgjimore për emërimin në qershor, menjëherë pasi SHBA-të nisën sulme në vendet kryesore bërthamore të Republikës Islamike. /Telegrafi/

Policia italiane ka qëlluar me gaz lotsjellës dhe topa uji ndaj protestuesve që hodhën fishekzjarrë, bomba tymi dhe shishe pranë një vendi ku zhvillohen Lojërat Olimpike Dimërore.

Oficerët me pajisje speciale dhe me mburoja u përballën me rreth 100 protestues, disa prej të cilëve mbanin kapela dhe shalle për të mbuluar fytyrat, pasi ata u shkëputën nga një demonstratë kryesore dhe dukej se po përpiqeshin të arrinin në pistën e hokejit në akull të Santagiulias.

Një grup protestuesish hodhën gjithashtu bomba tymi dhe fishekzjarrë rreth 800 metra larg Fshatit Olimpik, ku po qëndrojnë rreth 1,500 atletë. Gjashtë persona u arrestuan gjatë përleshjes, sipas burimeve policore, transmeton Telegrafi.

Demonstrata kryesore pa rreth 10,000 njerëz që dolën në rrugët e Milanos të shtunën, në ditën e parë të plotë të Lojërave Olimpike Dimërore, për të protestuar kundër ndikimit mjedisor, ekonomik dhe social të Lojërave.

Ndërkohë, rrjeti hekurudhor në Italinë veriore u godit nga një akt "sabotimi serioz", sipas Ministrisë së Transportit të vendit.

Policia raportoi tre akte sabotimi në tre vende të ndryshme, duke çuar në vonesa të pasagjerëve deri në dy orë e gjysmë.

Infrastruktura hekurudhore pranë Bolonjës u dëmtua të shtunën, duke shkaktuar mbylljen e përkohshme të stacionit të trenave me shpejtësi të lartë të qytetit, pasi udhëtimet me tren u ndërprenë në ditën e parë të plotë të Lojërave Olimpike Dimërore.

Një kabinë, që përmbante një ndërrues shinash, u vu në flakë në një sulm herët në mëngjes pranë Pesaros, në bregdetin e Adriatikut.

Disa orë më vonë, kabllot elektrike të përdorura për të zbuluar shpejtësinë e trenave u gjetën të prera në Bolonja, ndërsa një pajisje shpërthyese rudimentare u zbulua pranë një shine në një vend aty pranë.

Askush nuk ka marrë përgjegjësinë për incidentet, të cilat duket se kanë qenë të koordinuara, tha një zëdhënëse e policisë.

Zëvendëskryeministri Matteo Salvini, i cili kryeson ministrinë e transportit, tha për sulmet: "Këto veprime me seriozitet të paparë nuk e dëmtojnë në asnjë mënyrë imazhin e Italisë në botë, një imazh që lojërat do ta bëjnë edhe më bindës dhe pozitiv".

Marshimi u organizua nga sindikatat bazë, grupet e të drejtave të strehimit dhe aktivistët e komunitetit të qendrave sociale.

Protestuesit mbanin prerje kartoni të pemëve për të përfaqësuar pemët që u prenë për të ndërtuar pistën e re të bobsledit në Cortina për Lojërat Olimpike, duke argumentuar se projekte infrastrukturore si ky kanë dëmtuar mjedisin në komunitetet malore.

"Ata anashkaluan ligjet që zakonisht nevojiten për projekte të mëdha infrastrukturore, duke përmendur urgjencën për Lojërat", tha një protestues, duke shtuar se ishte i shqetësuar se kompania private që organizon ngjarjen përfundimisht do t'ua kalonte borxhin taksapaguesve italianë.

Komiteti Olimpik Ndërkombëtar argumenton se Lojërat përdorin kryesisht objektet ekzistuese, duke i bërë ato më të qëndrueshme.

Policia e vuri nën kontroll grupin e ndarë të protestuesve të dhunshëm para se të mbaronte demonstrata kryesore, sipas agjencisë italiane të lajmeve ANSA. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Në rajonin e Kostiantynivka, rojet kufitare ukrainase që njëherit kryejnë punën e operatorëve të dronëve në njësinë “Shchyt”, kanë arritur të shkatërrojnë një tank rus dhe një tjerë ta dëmtojnë pjesërisht.

Kjo është bërë e ditur përmes ueb-faqes zyrtarë të rojeve kufitare të Ukrainës, transmeton Telegrafi.

Sipas ukrainasve, forcat ruse kanë tëntuar që me automjete të blinduara të thyejnë vijën e tyre mbrojtëse, por si rezultat i koordinimit të operatorëve ukrainas të dronëve, një tank i ushtarëve të Putinit është shkatërruar dhe një tjetër është dëmtuar pjesërisht.

E njëjta njësi ka goditur një jug të Ukrainës dy sisteme robotike që përdoreshin për sulme artilerie.

Ato u goditën me dronë, kurse luftimet e ashpra po vazhdojnë pavarësisht përpjkejeve për t’i dhënë fund luftës me ndërmjetësimin e Shteteve të Bashkuara. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Tajlanda voton në zgjedhjet e përgjithshme të vëzhguara nga afër, me reformatorët progresivë dhe konservatorët e mbështetur nga ushtria që garojnë për kontroll në një vend që ka ndryshuar tre kryeministra në po aq vite.

Qendrat e votimit u hapën në orën 8 të mëngjesit të dielën dhe do të mbyllen në orën 5 pasdite, transmeton Telegrafi.

Ndërsa më shumë se 50 parti po garojnë në zgjedhje, vetëm tre prej tyre - Partia Popullore, Bhumjaithai dhe Pheu Thai - kanë organizimin dhe popullaritetin në të gjithë vendin për të fituar një mandat fitues.

Me 500 vende parlamentare në lojë dhe sondazhet që sugjerojnë vazhdimisht se asnjë parti nuk ka gjasa të fitojë një shumicë të plotë, negociatat e koalicionit duken të pashmangshme. Një shumicë e thjeshtë e ligjvënësve të zgjedhur do të zgjedhë kryeministrin e ardhshëm.

Partia Popullore progresive, e udhëhequr nga Natthaphong Ruengpanyawut, është favorite për të fituar më shumë vende. Por platforma reformiste e partisë, e cila përfshin premtime për të frenuar ndikimin e ushtrisë dhe gjykatave, si dhe për të shkatërruar monopolet ekonomike, mbetet e papranueshme për rivalët e saj, të cilët mund ta ngrijnë atë duke bashkuar forcat për të formuar një qeveri.

Partia është pasardhëse e Partisë "Lëviz Përpara", e cila fitoi më shumë vende në Dhomën e Përfaqësuesve në vitin 2023, por u bllokua nga pushteti nga një Senat i emëruar nga ushtria dhe më vonë u shpërbë nga Gjykata Kushtetuese për shkak të thirrjes së saj për të reformuar ligjet e rrepta të fyerjes mbretërore të Tajlandës.

Bhumjaithai, i kryesuar nga kryeministri në detyrë Anutin Charnvirakul, shihet si mbrojtësi kryesor dhe zgjedhja e preferuar e establishmentit mbretëror-ushtarak.

Anutin ka qenë kryeministër vetëm që nga shtatori i kaluar, pasi shërbeu në kabinetin e ish-kryeministres Paetongtarn Shinawatra, e cila u detyrua të largohej nga detyra për një shkelje etike për shkak të keqmenaxhimit të marrëdhënieve me Kamboxhian.

Anutin shpërndau parlamentin në dhjetor për të thirrur zgjedhje të parakohshme pasi u kërcënua me një votë mosbesimi. Ai e ka përqendruar fushatën e tij në stimulimin ekonomik dhe sigurinë kombëtare, duke shfrytëzuar zellin nacionalist të nxitur nga përplasjet vdekjeprurëse kufitare me Kamboxhian fqinje.

Kandidati i tretë kryesor, Pheu Thai, përfaqëson mishërimin më të fundit të lëvizjeve politike të mbështetura nga ish-kryeministri i burgosur Thaksin Shinawatra, dhe tregton me politikat populiste të partisë Thai Rak Thai, e cila mbajti pushtetin nga viti 2001 deri në vitin 2006, kur u rrëzua nga një grusht shteti ushtarak.

Partia ka bërë fushatë për ringjalljen ekonomike dhe premtimet populiste si ndihmat financiare, duke nominuar nipin e Thaksin, Yodchanan Wongsawat, si kandidatin e saj kryesor për kryeministër.

Votimi i së dielës përfshin gjithashtu një referendum që pyet votuesit nëse Tajlanda duhet të zëvendësojë kushtetutën e saj të hartuar nga ushtria në vitin 2017.

Grupet pro-demokracisë e shohin një statut të ri si një hap kritik drejt zvogëlimit të ndikimit të institucioneve të pazgjedhura, të tilla si ushtria dhe gjyqësori, ndërsa konservatorët paralajmërojnë se kjo mund të çojë në paqëndrueshmëri.

Rreth 53 milionë njerëz kanë të drejtë vote në zgjedhjet e së dielës dhe Komisioni Zgjedhor tha se më shumë se 2.2 milionë votues kishin hedhur tashmë votat gjatë një periudhe të hershme votimi që filloi më 1 shkurt. /Telegrafi/

Kandidati socialist i qendrës së majtë, António José Seguro, është shumë i favorizuar për të mposhtur populistin e djathtë ekstrem, André Ventura, në balotazhin e zgjedhjeve presidenciale të Portugalisë të dielën, në një votim që do të testojë thellësinë e mbështetjes për stilin e ashpër të politikës së Venturës.

Sondazhet e fundit të opinionit publik thonë se Seguro do të mbledhë dy herë më shumë vota se Ventura në përballjen kokë më kokë midis dy kandidatëve kryesorë në raundin e parë të votimit të muajit të kaluar, kur asnjë nga kandidatët nuk mori më shumë se 50% të votave të nevojshme për fitore.

Por kalimi në balotazh është tashmë një moment historik për Venturën dhe partinë e tij Chega (Mjaft), e cila është rritur shpejt në një forcë të rëndësishme në politikën portugeze gjatë një zhvendosjeje më të gjerë evropiane drejt së djathtës, transmeton Telegrafi.

Seguro, një politikan socialist prej kohësh, e ka pozicionuar veten si një kandidat të moderuar i cili do të bashkëpunojë me qeverinë e pakicës së qendrës së djathtë të Portugalisë, duke hedhur poshtë tiradat anti-establishment dhe anti-emigrant të Venturës.

Në Portugali, presidenti është kryesisht një figurë kryesore pa pushtet ekzekutiv. Tradicionalisht, kreu i shtetit qëndron mbi përleshjet politike, duke ndërmjetësuar mosmarrëveshjet dhe duke qetësuar tensionet.

Megjithatë, presidenti është një zë me ndikim dhe zotëron disa mjete të fuqishme, duke qenë në gjendje të vërë veton ndaj legjislacionit nga parlamenti, megjithëse vetoja mund të përmbyset.

Kreu i shtetit zotëron gjithashtu atë që në zhargonin politik portugez quhet "bombë atomike", fuqinë për të shpërndarë parlamentin dhe për të thirrur zgjedhje të parakohshme.

Në maj, Portugalia mbajti zgjedhjet e treta të përgjithshme në tre vjet në periudhën më të keqe të paqëndrueshmërisë politike të vendit për dekada, dhe stabilizimi i anijes është një sfidë kyçe për presidentin e ardhshëm.

Ventura, një politikan elokuent dhe teatral, ka hedhur poshtë akomodimin politik në favor të një qëndrimi më luftarak. Një nga objektivat e tij kryesorë ka qenë ajo që ai e quan imigracioni i tepërt, pasi punëtorët e huaj janë bërë më të dukshëm në Portugali vitet e fundit.

"Portugalia është e jona", tha ai.

Gjatë fushatës, Ventura vendosi tabela reklamash në të gjithë vendin duke thënë: "Ky nuk është Bangladesh" dhe "Emigrantët nuk duhet të lejohen të jetojnë me ndihmë sociale".

Edhe pse ai e themeloi partinë e tij më pak se shtatë vjet më parë, rritja e mbështetjes publike e bëri atë partinë e dytë më të madhe në parlamentin e Portugalisë në zgjedhjet e përgjithshme të 18 majit.

Në mars, fituesi do të zëvendësojë presidentin e qendrës së djathtë Marcelo Rebelo de Sousa, i cili ka shërbyer limitin prej dy mandatesh pesëvjeçare. /Telegrafi/

Renee Good u vra më 7 janar ndërsa po largohej me makinë nga oficerët e imigracionit në një lagje të Minneapolis, shkruan The Guardian.

Vdekja e saj dhe vrasja e një banori tjetër të Minneapolis, Alex Pretti, vetëm disa javë më vonë kanë shkaktuar zemërim në të gjithë vendin për shkak të goditjes së Donald Trump kundër imigracionit, transmeton Telegrafi.

Dhjetëra protestues u mblodhën përballë ndërtesës federale Bishop Henry Whipple rreth mesditës, duke hedhur shishe dhe lodra seksi drejt një rreshti policor që ruante pronën.

Minnesota Star Tribune raportoi se oficerët arrestuan një disa protestues pasi turma filloi të hidhte copa akulli. Një oficer policie u godit në kokë dhe xhami i përparmë i një automjeti policie u thye, sipas një deklarate që gazeta mori nga zyra e sherifit të qarkut Hennepin.

Policia e shpalli tubimin të paligjshëm dhe urdhëroi protestuesit të largoheshin. Shumë iu bindën, raportoi Star Tribune.

Një video që qarkullon në mediat sociale tregon disa protestues që detyrohen të shtrihen në tokë dhe të arrestohen.

Një person, teksa duket se është vënë në pranga, thotë: “Isha këtu duke shpërndarë pica për protestuesit. Nuk e kisha idenë se kjo po ndodhte. U zhvendosa në anë të trotuarit kur filluan të sulmonin të gjithë dhe tani po më arrestojnë. Unë jam një protestues paqësor që shpërndaj pica dhe po më arrestojnë”.

Ndërkohë, të shtunën, qindra njerëz u mblodhën në një fushë të mbuluar me borë në një park në Minneapolis për të nderuar Good dhe Pretti. Organizatorët e eventit i bënë jehonë kritikave të fundit për goditjen e emigracionit në të gjithë Minesotën, duke e karakterizuar atë si një pushtim federal.

Një udhëheqës shpirtëror i Lakota-s, shefi Arvol Looking Horse, udhëhoqi një ceremoni në ballë të turmës së mbushur me njerëz që mbanin pankarta dhe flamuj amerikanë.

Të tjerë ndanë muzikë dhe poezi për të nderuar dy personat që janë bërë figura qendrore në debatin polarizues për imigracionin në javët e fundit.

Një oficer federal i imigracionit qëlloi dhe vrau Good, një nënë 37-vjeçare me tre fëmijë, në makinën e saj në Minneapolis më 7 janar.

Tre agjentë rrethuan SUV-in e saj Honda Pilot në një rrugë me dëborë disa blloqe larg shtëpisë së Good. Videoja e kalimtarëve tregon një oficer që i afrohet SUV-it, i cili ishte ndaluar në mes të rrugës, duke kërkuar që shoferi të hapte derën dhe duke kapur dorezën.

Automjeti filloi të tërhiqej përpara dhe një oficer tjetër i ICE-së që qëndronte përpara tij nxori armën e tij dhe qëlloi menjëherë nga afër, duke u hedhur prapa ndërsa automjeti lëvizte drejt tij.

Administrata Trump e ka përshkruar Good si një terrorist vendas që u përpoq të shtypte një oficer me automjetin e saj. Zyrtarët shtetërorë dhe lokalë e kanë hedhur poshtë këtë karakterizim.

Pretti u vra më 24 janar gjatë një përleshjeje me oficerët e imigracionit në rrugë. Videoja e kalimtarëve tregon gjashtë oficerë që e rrëzojnë Pretti-n përtokë. Njëri prej tyre sheh armën e Prettit, të cilën ai kishte leje ta mbante, dhe bërtet: "Ai ka një armë". Dy oficerë më pas hapin zjarr. /Telegrafi/

Një piton gjigant femër (Malayopython reticulatus) i zbuluar në rajonin Maros të Sulawesi-t, Indonezi, në fund të vitit 2025 besohet të jetë gjarpri i egër më i gjatë që është matur zyrtarisht, me prova të para nga GWR që konfirmojnë një gjatësi prej 7.22 m nga koka deri te maja e bishtit.

Kjo do të thotë që nëse vendoset përgjatë një porte standarde të FIFA-s, ky piton i jashtëzakonshëm do të zërë praktikisht të gjithë gjerësinë nga shtylla në shtyllë. Nga ana tjetër, është afërsisht sa gjatësia e gjashtë karrocave të pazarit me radhë.

Nën anestezi, kur trupat e gjarpërinjve relaksohen plotësisht, ajo mund të jetë të paktën 10% më e gjatë - kështu që në realitet gjatësia e saj e vërtetë është ndoshta më afër 7.9 m, transmeton Telegrafi.

Por për shkak të rreziqeve të natyrshme të anestezisë, GWR beson se kafshët duhet të "vihen nën" vetëm për arsye sigurie ose procedura të nevojshme mjekësore, kështu që kjo nuk është vënë në provë.

Gjarpri i shkëlqyer, i cili tani është nën kujdesin e ambientalistit vendas Budi Purwanto, u vlerësua nga Diaz Nugraha - një udhërrëfyes i jetës së egër, shpëtimtar dhe trajtues i licencuar i gjarpërinjve nga Kalimantan, Borneo, së bashku me Radu Frentiu - një eksplorues dhe fotograf i historisë natyrore që ka banuar në Bali për dy dekada.

Përveç matjes me shirit matësi, pitoni u peshua gjithashtu dhe doli se kishte 96.5 kg, që është e ngjashme me një panda gjigante të rritur! Kjo u bë në peshore që zakonisht rezervohen për peshimin e qeseve me oriz.

Vlen të përmendet se ajo nuk kishte ngrënë kohët e fundit një vakt të madh, pas të cilit pa dyshim do të kishte kaluar shifrën prej 100 kg. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Ekipi negociator ukrainas në kryeqytetin e Emirateve të Bashkuara Arabe ka filluar ditën e dytë të bisedimeve trepalëshe me Rusinë dhe Shtetet e Bashkuara, që synojnë zgjidhjen e luftës me Rusinë.

Rustem Umerov, Sekretari i Këshillit Kombëtar të Sigurisë dhe Mbrojtjes së Ukrainës, njoftoi për këtë në profilin e tij në Facebook

"Dita e dytë e negociatave në Abu Dhabi ka filluar, ka shkruar Umerov, transmeton Telegrafi.

“Po punojmë në të njëjtat formate si dje: konsultime trepalëshe, punë në grupe dhe sinkronizim i mëvonshëm i pozicioneve. Rezultatet do të pasojnë", shtoi ai.

Duke komentuar mbi progresin e bisedimeve në Abu Dhabi më 4 shkurt, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, foli për lajme të mira dhe të këqija.

Sipas Rubios, lajmi i mirë është se lista e çështjeve të pazgjidhura që ekzistonin midis Ukrainës dhe Rusisë është ngushtuar ndjeshëm.

Delegacioni ukrainas po përgatit një raport për presidentin Volodymyr Zelensky mbi rezultatet e ditës së parë të negociatave, të cilat përfunduan më 4 shkurt. /Telegrafi/

Finlanda u ka kërkuar zyrtarëve amerikanë që të mos i përshkruajnë premtimet e ardhshme të sigurisë ndaj një Ukrainë të pasluftës si "të ngjashme me Nenin 5", duke nënkuptuar se një gjë e tillë mund të minojë klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë në zemër të aleancës ushtarake të NATO-s, sipas një kabllogrami të Departamentit të Shtetit të siguruar nga POLITICO.

Kabllogrami i 20 janarit lë të kuptohet shqetësime në disa cepa mbi etiketat e përdorura gjatë bisedimeve të paqes midis Kievit dhe Moskës, transmeton Telegrafi.

Ato tregojnë se sa të ndjeshme mund të jenë disa fraza në sferën e sigurisë kombëtare, edhe kur zyrtarët thjesht përpiqen t'u ofrojnë një analogji audiencave të ndryshme.

Sipas kabllogramit, të dërguar nga Ambasada e SHBA-së në Helsinki në Uashington, Ministrja e Jashtme finlandeze Elina Valtonen diskutoi çështjen më 19 janar me përfaqësuesit amerikanë Jack Bergman dhe Sarah Elfreth, të dy anëtarë të Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Dhomës së Përfaqësuesve.

Valtonen nënvizoi pikëpamjen e Finlandës se Rusia është një "kërcënim strategjik afatgjatë" dhe paralajmëroi kundër një marrëveshjeje paqeje "të dobët" për Ukrainën, që do të pengonte aftësinë e saj për t'u mbrojtur kundër agresionit të ardhshëm rus, thuhet në kabllogram.

Por Valtonen paralajmëroi kundër çdo sugjerimi për garanci sigurie "të ngjashme me Nenin 5" në një Ukrainë të pasluftës, shton kabllogrami. Ajo paralajmëroi se kjo rrezikonte ngatërrimin e garancive të Nenit 5 të NATO-s me çfarëdo premtimesh dypalëshe që i bëhen Ukrainës.

Gjithashtu citohet ajo të ketë thënë se duhet të ketë një "mur mbrojtës" midis NATO-s dhe garancive të ardhshme të sigurisë për Ukrainën. Ministrja e Mbrojtjes e Finlandës bëri pika të ngjashme në një takim të mëvonshëm, sipas kabllogramit.

Neni 5 është një klauzolë kritike në paktin e NATO-s që do të thotë se një sulm i armatosur ndaj një anëtari të aleancës me 32 anëtarë do të trajtohet si një sulm ndaj të gjithë anëtarëve. NATO e ka thirrur artikullin vetëm një herë: pasi terroristët islamistë sulmuan SHBA-në më 11 shtator 2001.

Përmbajtja e dokumenteve ofron një pasqyrë të shqetësimeve të shprehura nga udhëheqës të tjerë finlandezë, të cilët kanë thënë se, ndërsa duan të ndihmojnë Ukrainën të mbrohet, koncepti i një "garancie" sigurie është një çështje më serioze për të cilën ata nuk janë gati të bien dakord ende.

Një zyrtar finlandez tha se zyra e Valtonen nuk do të komentonte mbi diskutimet konfidenciale, megjithëse nënvizoi qëllimin e hershëm të Helsinkit për ta pranuar përfundimisht Ukrainën në aleancën e NATO-s.

"Objektivi i Finlandës është të sigurojë që Ukraina të marrë marrëveshjet dhe garancitë më të forta të mundshme të sigurisë në mbështetje të një paqeje të qëndrueshme dhe të qëndrueshme. Pozicioni i Finlandës është se e ardhmja e Ukrainës qëndron brenda NATO-s", tha zyrtari, të cilit iu dha anonimiteti për të folur për çështje të ndjeshme politike.

Ish-zyrtarë dhe analistë të NATO-s thanë se kabllogrami pasqyron shqetësimet në rritje në kryeqytete të ndryshme, se si angazhimi me një Ukrainë të pasluftës mund të ndikojë në vende individuale në planin afatgjatë.

Një problem i mundshëm është se “përdorimi i termit Neni 5 në kontekste të tjera nënkupton përfshirjen e NATO-s që në fakt nuk është pjesë e asnjërës prej këtyre marrëveshjeve të propozuara”, tha Edward Wrong, një ish-zyrtar i NATO-s.

“Finlanda dhe shumë anëtarë të tjerë të NATO-s duan të sigurohen që të kuptohet se Neni 5 është unik për NATO-n”, shtoi ai.

Elfreth, një nga ligjvënësit amerikanë me të cilët u takua Valtonen, nuk iu drejtua seancës drejtpërdrejt me ministrin e jashtëm finlandez, por tha në një deklaratë: “Nga takimet tona të shumta, më ishte e qartë se aleatët tanë të NATO-s, të rinj dhe të vjetër, janë të përkushtuar për të çuar përpara qëllimet e përbashkëta të mbrojtjes së partnerëve tanë nga ndikimet ruse dhe të tjera kundërshtare”.

Përdorimi i Nenit 5 si paralel ka shumë anë pozitive dhe negative, veçanërisht duke pasur parasysh gamën e qëndrimeve ndaj Ukrainës në NATO, thanë ish-zyrtarët dhe analistët.

Kjo ndërlikohet më tej nga gjasat që vendet individuale, ose grupe të zgjedhura vendesh - por jo vetë NATO - do t'i ofrojnë Ukrainës ndihmë sigurie në të ardhmen e afërt.

Një sfidë është se duke iu referuar Nenit 5, edhe me "të pëlqyerit" e bashkangjitur, udhëheqësit kombëtarë mund t'u japin municione politike grupeve të opozitës, tha Josh Shifrinson, një studiues në Universitetin e Maryland, College Park, i cili mbështet një politikë të jashtme më të përmbajtur.

Ekziston gjithashtu mundësia që formulimi i një premtimi sigurie ndaj Ukrainës si "i ngjashëm me Nenin 5" do ta joshë Rusinë të testojë se çfarë do të thotë vërtet kjo.

Nëse Rusia organizon një lloj sulmi të armatosur sulmi dhe vendet që mbështesin Ukrainën kanë vështirësi në përgjigje, kjo mund të ngrejë pyetje në lidhje me forcën e Nenit 5 të NATO-s, tha Rachel Ellehuus, një ish-zyrtare e Departamentit të Mbrojtjes të administratës Biden e caktuar në NATO.

Për më tepër, anëtarët e tjerë të NATO-s, veçanërisht ata në Evropë, janë shumë të vetëdijshëm për pikëpamjet e zymta të presidentit Donald Trump për aleancën. /Telegrafi/

Kuba është gati për një dialog “kuptimplotë” me Shtetet e Bashkuara, por nuk është e gatshme të diskutojë ndryshimin e qeverisë së saj, tha zëvendësministri i Jashtëm kubanez për CNN të mërkurën, në komente që vijnë ndërsa administrata Trump rrit presionin mbi ishullin me diskutime për ndryshimin e regjimit.

“Ne nuk jemi gati të diskutojmë sistemin tonë kushtetues pasi supozojmë se SHBA-të nuk janë gati të diskutojnë sistemin e tyre kushtetues, sistemin e tyre politik, realitetin e tyre ekonomik”, tha Carlos Fernández de Cossío, transmeton Telegrafi.

Ai tha se vendet ende nuk kanë vendosur “një dialog dypalësh”, por kanë pasur “disa shkëmbime mesazhesh” që ishin “të lidhura” me nivelet më të larta të qeverisë së Kubës.

Vërejtjet e tij vijnë disa ditë pasi Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, tha se SHBA-të “do të donin të shihnin” ndryshimin e regjimit në Kubë, megjithëse nuk do të vepronin domosdoshmërisht mbi të.

Kjo vjen gjithashtu ndërsa administrata Trump ka rritur presionin mbi ishullin e Karaibeve, duke u përpjekur të ndërpresë furnizimet me naftë atje.

SHBA-të tashmë kanë ndërprerë furnizimet e tyre me naftë nga Venezuela pasi kanë larguar presidentin e atij vendi nga pushteti.

Javën e kaluar, ajo kërcënoi me tarifa për vendet që eksportojnë naftë në Kubë, duke pretenduar se Havana po përbën një "kërcënim të jashtëzakonshëm" duke u rreshtuar me "vendet armiqësore dhe aktorët keqdashës, (dhe) duke strehuar kapacitetet e tyre ushtarake dhe të inteligjencës".

De Cossío kundërshtoi arsyetimin e SHBA-së.

"Kuba nuk përbën kërcënim për Shtetet e Bashkuara. Nuk është agresive kundër Shteteve të Bashkuara. Nuk është armiqësore. Nuk strehon terrorizmin, as nuk sponsorizon terrorizmin", tha ai.

Ai i kërkoi SHBA-së të lehtësojë fushatën e saj të presionit, të cilën ai thotë se tashmë e ka dëmtuar vendin.

Kubanët janë përballur me ndërprerje të vazhdueshme të energjisë dhe radhë të gjata në stacionet e benzinës për shkak të një furnizimi në rënie të karburantit.

Zyrtarët kubanë kanë thënë se sanksionet ekzistuese ekonomike të SHBA-së janë kryesisht fajtore për sektorin e dobët të energjisë së vendit, megjithëse kritikët fajësojnë gjithashtu mungesën e investimeve qeveritare në infrastrukturë.

De Cossío tha se Kuba mund të duhet të marrë në konsideratë masa shtrënguese dhe të bëjë sakrifica të paspecifikuara për të ruajtur furnizimin me karburant, megjithëse ai nuk tha se sa i ka mbetur në rezervat e saj.

“Ajo që vuan Kuba është ekuivalente me luftën për sa i përket masave shtrënguese ekonomike”, tha ai.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se Kuba mund të shmangë një ndërprerje totale duke arritur “një marrëveshje”, një marrëveshje që potencialisht kërkon kthimin e pronës së konfiskuar nga të mërguarit kubanë që u larguan nga ishulli pas revolucionit të vitit 1959.

Kubanët u tronditën nga operacioni i SHBA-së në janar që kapi aleatin e tyre kryesor, udhëheqësin venezuelas Nicolas Maduro, dhe rezultoi në vdekjen e më shumë se 30 forcave kubaneze të sigurisë që e mbronin atë.

Zyrtarët janë zotuar të luftojnë çdo veprim të ngjashëm ushtarak amerikan kundër Kubës. Media shtetërore në javët e fundit ka treguar një rritje të stërvitjeve dhe përgatitjeve ushtarake. /Telegrafi/

Irani dhe Shtetet e Bashkuara do të zhvillojnë bisedime bërthamore të premten në Oman, tha Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi të mërkurën vonë, ndërsa tensionet midis vendeve mbeten të larta pas shtypjes së përgjakshme të protestave mbarëkombëtare nga Teherani muajin e kaluar.

Njoftimi nga Araghchi të mërkurën erdhi pas orësh të tëra indikacionesh, se bisedimet e pritura po lëkundeshin dhe disa raportimesh mediatike se ato ishin anuluar për shkak të ndryshimeve në formatin dhe përmbajtjen e bisedimeve.

Bisedimet pritej më parë të mbaheshin në Turqi, fqinjin e Iranit, i cili kishte punuar për të sjellë SHBA-në dhe Iranin në tryezën e negociatave gjatë javës së kaluar.

"Jam mirënjohës ndaj vëllezërve tanë omanë që bënë të gjitha rregullimet e nevojshme", shkroi Araghchi në X të mërkurën në mbrëmje, transmeton Telegrafi.

Zgjerimi në dukje për bisedime vjen gjithashtu pas incidentit më të fundit që i ngjan një konflikti ushtarak midis dy palëve pasi një aeroplan luftarak i Marinës Amerikane të martën rrëzoi një dron iranian që iu afrua një aeroplanmbajtëse amerikane.

Anije të shpejta iraniane nga Garda e saj paraushtarake Revolucionare u përpoqën gjithashtu të ndalonin një anije me flamur amerikan në Ngushticën e Hormuzit, grykëderdhjen e ngushtë të Gjirit Persik, tha Marina.

Irani, shefat ushtarakë të të cilit vizituan një bazë raketash të mërkurën në një përpjekje për të theksuar gatishmërinë e tij pas një lufte 12-ditore me Izraelin në qershor që shkatërroi mbrojtjen e tij ajrore, nuk e pranoi menjëherë incidentin e së martës, i cili i tensionoi, por me sa duket nuk i prishi shpresat për bisedime me SHBA-në.

Të mërkurën, një zyrtar rajonal tha se Irani po kërkonte një lloj takimi "të ndryshëm" nga ai që ishte propozuar nga Turqia, një takim i përqendruar ekskluzivisht në çështjen e programit bërthamor të Iranit, me pjesëmarrje të kufizuar në Iran dhe Shtetet e Bashkuara.

Sipas disa raporteve që citojnë një zyrtar të paidentifikuar të Shtëpisë së Bardhë, administrata Trump ka konfirmuar se Shtetet e Bashkuara do të marrin pjesë në negociata të nivelit të lartë me Iranin në Oman në vend të Turqisë siç ishte planifikuar fillimisht.

U raportua se disa udhëheqës arabë dhe myslimanë i kërkuan administratës Trump të mërkurën të mos tërhiqej nga bisedimet, edhe pse zyrtarët iranianë ushtruan presion për të ngushtuar fushën e bisedimeve dhe për të ndryshuar vendin e negociatave. /Telegrafi/

Ekipet ukrainase me tanke kanë penguar përpjekjet ruse për të pushtuar periferitë e fshatit Hryshyne në drejtimin Pokrovsk të rajonit të Donetskut, raportoi Korpusi i 7-të i Ukrainës.

Hryshyne ndodhet më pak se 10 kilometra nga Pokrovsk. Sipas korpusit ukrainas në Telegram, trupat ruse arritën të hynin në fshat pas një sulmi të dështuar të mekanizuar javën e kaluar, transmeton Telegrafi.

Një grup i vogël këmbësorësh mbijetoi, duke u fshehur në ndërtesa banimi dhe hambare në periferi lindore, duke planifikuar të prisnin për përforcime dhe të godisnin forcat ukrainase nga prapa.

Lëvizjet dhe vendet e tyre të fshehjes u zbuluan në kohë përmes veprimeve të koordinuara nga Brigada e 155-të e Mekanizuar dhe njësitë ngjitur që vepronin në zonën e përgjegjësisë së Korpusit të 7-të.

Pas konfirmimit të koordinatave, komandantët urdhëruan një ekuipazh të tankeve Leopard 2 të angazhohej. Pamjet e filmuara nga brenda tankut tregojnë se ai shkatërron në mënyrë metodike ndërtesat ku strehoheshin ushtarët rusë.

Sipas korpusit ukrainas, trupat ruse u eliminuan si në hyrjet e fshatit ashtu edhe në periferi të tij. Luftimet rezultuan në shkatërrimin e dy automjeteve të blinduara dhe eliminimin e më shumë se 10 ushtarëve rusë. /Telegrafi/

Përdoruesit e internetit në BE po ndërmarrin më shumë veprime për të mbrojtur të dhënat e tyre personale në internet, shkruan euronews.

Ndërsa të dhënat e reja tregojnë rezistencë në rritje ndaj gjurmimit në internet, sa larg është e gatshme të shkojë BE për të rimarrë sovranitetin digjital?

Të dhënat e reja tregojnë se qytetarët e BE-së po marrin më shumë masa paraprake me të dhënat e tyre personale në internet, ndërsa Evropa përpiqet të rimarrë sovranitetin e saj digjital nga kompanitë e mëdha të teknologjisë amerikane, transmeton Telegrafi.

Në vitin 2025, shumica e përdoruesve të internetit në Bashkimin Evropian zgjodhën të mos lejonin që të dhënat e tyre personale të përdoren për reklama, ndërsa 56.2% kufizuan ose refuzuan qasjen në vendndodhjen e tyre gjeografike, sipas të dhënave të fundit të Eurostat.

Kufizimi i qasjes në profilet e mediave sociale ose në ruajtjen e përbashkët në internet u bë gjithashtu më i zakonshëm, me 46% të përdoruesve të internetit që ndërmorën një hap të tillë.

Shifra përfaqëson një rritje prej pesë pikësh përqindjeje krahasuar me vitin 2023.

Përveç kësaj, 39% e njerëzve kontrolluan nëse faqja e internetit ku ata dhanë të dhëna personale ishte e sigurt, dhe 37.6% lexuan deklaratat e politikës së privatësisë përpara se të ndanin të dhënat e tyre personale.

Përqindja më e lartë e përdoruesve të internetit që morën masa për të mbrojtur të dhënat e tyre u regjistrua në Finlandë (92.6%), e ndjekur nga Holanda (91.2%) dhe Çekia (90.3%).

Në të kundërt, përqindjet më të ulëta u regjistruan në Rumani (56%), Slloveni (57.4%) dhe Bullgari (62%).

Kërcënimet ndaj të dhënave personale

Në disa raste, organizatat dhe rregullatorët evropianë kanë çuar kompanitë e teknologjisë në gjykatë për keqpërdorimin e supozuar të informacionit personal të qytetarëve.

Në janar 2026, autoriteti austriak i mbrojtjes së të dhënave ngriti një padi kundër Microsoft, për vendosjen e paligjshme të cookie-ve të gjurmimit në pajisjet e një fëmije pa pëlqimin e tyre.

Padia, e bërë nga grupi i të drejtave të privatësisë noyb në qershor 2024, synonte softuerin arsimor të Microsoft, Microsoft 365 Education, i cili përdoret nga miliona studentë dhe mësues në shkollat evropiane.

Vitin e kaluar, nëntë organizata të shoqërisë civile ngritën një padi të përbashkët kundër X të Elon Musk për shkelje të supozuara të Aktit të Shërbimeve Digjitale (DSA) të BE-së.

Padia synonte përdorimin nga platforma të informacionit personal të ndjeshëm, siç janë mendimet politike, orientimi seksual, besimet fetare dhe gjendjet shëndetësore, për reklama të synuara.

Ajo bazohej në një hulumtim nga AI Forensics, një organizatë jofitimprurëse evropiane që heton algoritmet me ndikim, e cila zbuloi, ndër të tjera, se Dell Technologies kishte synuar përdorues në X me interesa në medikamente specifike, orientim seksual dhe besim.

Si po reagojnë qeveritë e BE-së?

BE-ja dhe shtetet e saj anëtare duket se po shtojnë përpjekjet për të ndaluar shkeljen e rregullave të saj digjitale dhe për të fituar më shumë pavarësi digjitale.

Dhjetorin e kaluar, BE-ja e gjobiti X me një gjobë prej 120 milionë eurosh, dënimi i saj i parë ndonjëherë sipas DSA-së, për shkelje të detyrimeve të transparencës dhe rregullave të reklamimit.

BE-ja po punon gjithashtu për rritjen e sovranitetit të saj digjital nga kompanitë e mëdha teknologjike amerikane, pasi Amazon Web Services, Microsoft dhe Google aktualisht kontrollojnë rreth 70% të tregut të cloud-it në Evropë.

Në një nga masat, Komisioni Evropian është gati të miratojë Aktin e ri të Zhvillimit të Cloud-it dhe AI-së.

Synon të trefishojë të paktën kapacitetin e qendrës së të dhënave të BE-së brenda pesë deri në shtatë viteve të ardhshme.

Ndërkohë, në nivel kombëtar, Franca njoftoi se do të zëvendësojë platformat amerikane Microsoft Teams dhe Zoom me platformën e saj të videokonferencave të zhvilluar në vend.

Platforma Visio do të përdoret në të gjitha departamentet qeveritare deri në vitin 2027. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Një çift bashkëshortor ukrainas, të cilët kishin qenë të dashuruar adoleshentë, qëndrojnë të ngrirë dhe të pagjetur në dëborë, pasi u vranë një nga një nga dronë rusë ndërsa largoheshin nga fshati i tyre i pushtuar.

Valentyna Klochkov, 52 vjeç, dhe bashkëshorti i saj Valerii, 54 vjeç, po përpiqeshin të largoheshin nga Hrabovske në rajonin Sumy të Ukrainës kur u panë nga qielli dhe u ndoqën në atë që dëshmitarët e përshkruajnë si një vrasje të ngadaltë dhe të qëllimshme.

E para që vdiq ishte Valentina, tashmë e plagosur dhe e ulur drejt në një sajë të improvizuar ndërsa bashkëshorti i saj e tërhiqte atë nëpër rrugicën e ngrirë që të çonte jashtë fshatit, transmeton Telegrafi.

Një dron kamikaz rus u përplas mbi të, duke e copëtuar. Por në vend që të vraponte për siguri, Valerii u gjunjëzua pranë trupit të gruas së tij dhe refuzoi të largohej.

Çast më vonë, një dron tjetër mbërriti dhe e vrau edhe atë. Pamjet e kapura nga një dron tregojnë bashkëshortin e plagosur duke qarë pranë trupit të gruas së tij para se të goditej. Çifti kishte qenë i martuar për 33 vjet.

Një javë më vonë, trupat e tyre mbeten aty ku ranë, të paarritshëm në fushën e betejës së dimrit të ashpër. Vdekjet e tyre janë bërë një simbol i tmerrshëm i civilëve të zakonshëm të kapur në shënjestër të konfliktit.

"Ata ishin njerëz të sjellshëm dhe të butë, të cilët jetonin një jetë të thjeshtë së bashku dhe e donin shumë njëri-tjetrin", tha motra e Valentinës, Oksana Zyma, 53 vjeç, për The Times.

Hrabovske, një fshat i vogël kufitar që dikur kishte më shumë se 400 banorë, ra në duart e trupave ruse nga Brigada e 34-të më 19 dhjetor. /Telegrafi/

Samsung pritet të zbulojë kufjet Galaxy Buds4 dhe Galaxy Buds4 Pro së bashku me familjen Galaxy S26 më vonë këtë muaj, dhe sot janë publikuar disa imazhe zyrtare të kufjeve.

Siç mund ta shihni, dizajni i mbulesës për të dyja është i ngjashëm, me një formë katrore të rrumbullakosur dhe një kapak transparent.

Ashtu si me Buds3 dhe Buds3 Pro, Buds4 duket se nuk ka majë silikoni, ndërsa Buds4 Pro e ka, transmeton Telegrafi.

Kështu, ju mund të zgjidhni stilin tuaj të preferuar - brenda veshit (Buds4 Pro), ose gjysmë-në vesh (Buds4).

Buds4 janë kështu të ngjashëm me AirPods jo-Pro të Apple, ndërsa Buds4 Pro, siç nënkupton edhe emri, konkurrojnë drejtpërdrejt me AirPods Pro më të fundit të Apple.

Thashethemet e mëparshme kanë pohuar se si Galaxy Buds4 ashtu edhe Galaxy Buds4 Pro do të mbështesin një gjest shtrëngimi dhe mbajtjeje që do të hapë Modalitetin e Interpretimit.

Gjithashtu, sipas informacioneve të publikuara më parë, Buds4 do të kushtojë 179 euro dhe Buds4 Pro 249 euro. /Telegrafi/

BMW mori njoftimin për vendosjen e ulëseve me ngrohje dhe braktisi shërbimin e abonimit të kritikuar ashpër.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se po heq dorë plotësisht nga tarifat shtesë për veçoritë që mund të dëshironi pas blerjes së makinës, transmeton Telegrafi.

Mendimi i kompanisë është se një klient mund të dëshirojë të kursejë para kur porosit automjetin, duke mos shënuar kuti të caktuara në listën e opsioneve.

Nëse pronari ndryshon mendje më vonë, kjo veçori mund të zhbllokohet duke paguar një tarifë. Në teori, është një situatë fitimprurëse për të dyja palët, megjithëse realiteti është shumë më i nuancuar.

Nëse pajisjet janë tashmë në vend, pse të kufizohet artificialisht qasja në të? Ky ishte rasti me ulëset me ngrohje, teknologji që vështirë se është revolucionare, veçanërisht kur makinat shumë më të lira dhe të zakonshme i ofrojnë ato si pajisje standarde.

Kryetarja e Komunikimit të Produkteve të BMW-së, Alexandra Landers, i tha revistës Drive se aktivizimi i disa veçorive, veçanërisht ato që lidhen me sistemet e avancuara të ndihmës për shoferin (ADAS), shkakton kosto të vazhdueshme për BMW kur ato përdoren.

Një shembull tjetër i rëndësishëm që më vjen ndërmend është informacioni i trafikut në kohë reale.

"Nëse e përdorni, ne duhet të paguajmë për të. Nuk është gjithçka e rëndësishme [për çdo klient], por teknologjia është e rëndësishme [të ketë në të gjitha automjetet], dhe ne ende besojmë në strukturën e ofertës së opsioneve që nuk keni pse të vendosni që në fillim nëse dëshironi këtë sistem ADAS [sigurie]", shtoi ajo.

Ka shumë pengesa për njerëzit që mendojnë se nuk kanë nevojë kurrë për të, por ata mund të vendosin edhe në një rast të veçantë - për shembull, për herë të parë në një bllokim të vërtetë trafiku, ata thonë: 'Oh, ndoshta duhet ta kisha blerë dy vjet më parë'. Dhe pastaj ata mund ta shtojnë atë në internet.

Edhe pse disa veçori mund të zhbllokohen me një tarifë, BMW thotë se nuk do t'u faturojë klientëve më shumë para për fuqi shtesë. Po kështu, po përjashton rrugën e Teslës duke ofruar përditësime të softuerit pa tela për të rritur gamën e një automjeti elektrik. /Telegrafi/

Bashkimi Evropian duhet të emërojë një të dërguar të posaçëm për të rihapur kanalet diplomatike me Rusinë, si pjesë e negociatave të vazhdueshme për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë, thanë kryeministrja e Letonisë dhe presidenti i Estonisë për Euronews në intervista të ndara.

Komentet pasqyrojnë një ndryshim të shpejtë në të menduarit strategjik të Evropës kur bëhet fjalë për Rusinë, pasi u përjashtua nga bisedimet e drejtpërdrejta në negociatat e paqes të udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha më parë këtë javë se puna kishte filluar tashmë "në nivelin teknik" për të emëruar një të dërguar të posaçëm, një thirrje e mbështetur edhe nga kryeministrja italiane Giorgia Meloni.

Ideja u hodh për herë të parë verën e kaluar, por shumica e udhëheqësve e konsideruan të papërshtatshme në atë kohë, transmeton Telegrafi.

Kryeministrja letoneze Evika Siliņa dhe presidenti estonez Alar Karis thanë se çdo komunikim me Rusinë duhet të bëhet në konsultim me Ukrainën dhe sugjeruan që bashkëbiseduesi, i cili ende nuk është emëruar, të jetë një figurë konsensusi.

"Mendoj se duhet të angazhohesh në diplomaci. Gjithmonë duhet të flasësh, por ne duhet ta izolojmë dhe të kemi ende sanksione ndaj Rusisë", tha kryeministrja letoneze Siliņa në një intervistë me Euronews në margjinat e Samitit të Qeverive Botërore në Dubai.

"Ne duhet të jemi në tryezën e negociatave sepse vetë ukrainasit kanë filluar të negociojnë. Atëherë, pse evropianët nuk duhet të negociojnë", shtoi ajo.

Siliņa tregoi presidentin francez Emmanuel Macron, kancelarin Gjerman Friedrich Merz, kryeministrin Polak Donald Tusk dhe kryeministrin britanik Keir Starmer si përfaqësues të mundshëm evropianë. Ndryshe nga Macron, Merz ka kundërshtuar fuqimisht bisedimet e drejtpërdrejta.

"Po, ne me të vërtetë kemi nevojë për një të dërguar. Ndoshta pyetja është se kush do të jetë. Dhe mendoj se kemi shumë mundësi", shtoi Siliņa.

"Jam gati të shkoj nëse është e nevojshme, por mendoj se udhëheqësit evropianë nga Gjermania ose Franca, si dhe Mbretëria e Bashkuar, e cila është anëtare e 'Koalicionit të Vullnetit', duhet të jenë ata që janë në të vërtetë në tryezë së bashku me amerikanët, duke ndihmuar Ukrainën të jetë në ato negociata shumë të vështira", theksoi ndër tjera.

Presidenti estonez Karis nuk dha emra, por theksoi se i dërguari i zgjedhur duhet të vijë nga një vend i madh evropian dhe të gëzojë "besueshmëri nga të dyja palët".

"Edhe Bashkimi Evropian duhet të përfshihet në këto diskutime. Edhe pse nuk po luftojmë drejtpërdrejt me Rusinë, ne e kemi mbështetur Ukrainën për kaq shumë vite dhe vazhdojmë ta bëjmë këtë", tha Karis për Euronews në të njëjtin aktivitet në Dubai.

"Edhe ne duhet të kemi një fjalë, por e shihni, jemi pak vonë. Duhet ta kishim filluar, ndoshta jo presidenti Trump, por ndoshta Bashkimi Evropian, për të filluar të gjente zgjidhje diplomatike për këtë", vazhdoi ai.

"Disa vjet më parë, ishim në një pozicion që nuk flisnim me agresorët, dhe tani jemi të shqetësuar se nuk jemi (në) tryezën e bisedimeve", shtoi ai.

Çështja nëse do të rihapen kanalet diplomatike me Rusinë, kryesisht të mbyllura që nga shkurti i vitit 2022, ka fituar terren në javët e fundit, ndërsa ritmi i procesit të udhëhequr nga SHBA-të përparon dhe garancitë e sigurisë për Ukrainën po thellohen.

Franca, Italia, Austria, Luksemburgu dhe Republika Çeke janë ndër ata që kanë mbështetur idenë e nisjes së bisedimeve të drejtpërdrejta për të shmangur varësinë nga Shtëpia e Bardhë, e cila sot është bashkëbiseduesja kryesore me Moskën.

Në të kundërt, Gjermania e ka hedhur poshtë atë, duke përmendur "kërkesat maksimaliste" të Putinit dhe bombardimet e vazhdueshme të qyteteve ukrainase në temperatura dimërore nën zero si provë se Kremlinit i mungon një "gatishmëri e sinqertë për të negociuar".

Në rastin e Estonisë, presidenti, i cili mban një pozicion ceremonial, duket se është në kundërshtim me qeverinë, e cila përcakton politikën e jashtme. Në një deklaratë për Euronews, ministria e Jashtme estoneze paralajmëroi kundër riangazhimit.

"Për sa kohë që Rusia nuk ka ndryshuar veprimet dhe objektivat e saj në agresionin e saj kundër Ukrainës, nuk është e mundur të angazhohemi në bisedime me Rusinë, as nuk duhet t'i ofrojmë asaj një rrugëdalje nga izolimi", tha një zëdhënës estonez. "Nuk duhet të përsërisim gabimet e bëra herë pas here duke rivendosur marrëdhëniet kur Rusia nuk ka ndryshuar kursin", shtoi ajo.

Komisioni Evropian, i cili duhet të ecë në një vijë të hollë midis ndarjeve të mprehta, i ka kërkuar Putinit të bëhet "serioz" për paqen para çdo rifillimi diplomatik. /Telegrafi/

Sedimentet që përmbajnë minerale të rralla u nxorën nga thellësitë e oqeanit prej 6,000 metrash në një mision testimi japonez, tha qeveria më 2 shkurt, ndërsa kërkon të frenojë varësinë nga Kina për mineralet e vlefshme, shkruan Le Monde.

Japonia thotë se misioni ishte përpjekja e parë në botë për të nxjerrë minerale të rralla në det të thellë në një thellësi të tillë, transmeton Telegrafi.

"Detajet do të analizohen, duke përfshirë saktësisht se sa shumë minerale të rralla përmbahen" në mostër, tha zëdhënësi i qeverisë Kei Sato, duke e quajtur atë "një arritje domethënëse si në aspektin e sigurisë ekonomike ashtu edhe të zhvillimit gjithëpërfshirës detar".

Mostra u mblodh nga një anije shpimi shkencore në det të thellë e quajtur Chikyu që u nis muajin e kaluar për në ishullin e largët Minami Torishima në Paqësor, ku besohet se ujërat përreth përmbajnë një thesar të pasur me minerale të vlefshme.

Kjo vjen ndërsa Kina - deri tani furnizuesi më i madh në botë i mineraleve të rralla - rrit presionin mbi fqinjin e saj pasi kryeministri Sanae Takaichi sugjeroi në nëntor se Tokio mund të reagojë ushtarakisht ndaj një sulmi ndaj Tajvanit, të cilin Pekini është zotuar ta marrë kontrollin me forcë nëse është e nevojshme.

Pekini ka bllokuar eksportet në Japoni të artikujve "me përdorim të dyfishtë" me përdorime të mundshme ushtarake, duke nxitur shqetësimet në Japoni se Pekini mund të mbyt furnizimet me metale të rralla, disa prej të cilave përfshihen në listën e mallrave me përdorim të dyfishtë të Kinës.

Metalet e rralla - 17 metale të vështira për t'u nxjerrë nga korja e Tokës - përdoren në gjithçka, nga automjetet elektrike te disqet e forta, turbinat me erë dhe raketat.

Zona përreth Minami Torishima, e cila ndodhet në ujërat ekonomike të Japonisë, vlerësohet të përmbajë më shumë se 16 milionë ton metale të rralla, të cilat gazeta e përditshme e biznesit Nikkei thotë se janë rezerva e tretë më e madhe në nivel global.

Këto depozita të pasura përmbajnë rreth 730 vjet disprosium, i përdorur në magnete me forcë të lartë në telefona dhe makina elektrike, dhe 780 vjet itrium, i përdorur në laserë, tha Nikkei. /Telegrafi/

Forcat ukrainase kanë shkatërruar një nga armët më të avancuara të Rusisë - raketëhedhësin termobarik TOС-1A Solntsepyok - për herë të parë në territorin rus.

Sulmi u krye nga operatorët e dronëve të Batalionit "Bulava". Sulmi ndodhi në rajonin Belgorod të Rusisë, pak matanë kufirit me Ukrainën.

Videoja e publikuar nga njësia të hënën tregon pamje në kohë reale nga dronë, ndërsa ata i afrohen objektivit.

Në video, Solntsepyok goditet katër herë radhazi, duke shkaktuar një shpërthim masiv të municioneve të tij në bord.

Shpërthimi shkatërron raketën, e cila vlerësohet të ketë një vlerë prej më shumë se 10-15 milionë dollarësh, transmeton Telegrafi.

Pamjet shënojnë shkatërrimin e parë të konfirmuar të një TOС-1A brenda Rusisë, një armë që Moska e ka përdorur prej kohësh për të bombarduar pozicionet ushtarake ukrainase dhe zonat civile me raketa termobarike.

Dronët ukrainas ndoqën gjithashtu një obus vetëlëvizës rus Msta-S aty pranë. Disa goditje nga droni ndezën një zjarr brenda sistemit të artilerisë 152 mm, me tym të trashë që dilte nga automjeti.

Pamjet e publikuara të martën sugjerojnë se ekuipazhi iku pas sulmit fillestar, me shumë mundësi nga frika e një shpërthimi municionesh. Dronët ukrainas vazhduan të sulmonin për të siguruar shkatërrimin e plotë të obusit. /Telegrafi/

Gratë në Iran tani mund të marrin zyrtarisht një patentë për të ngarë një motoçikletë, raportojnë mediat lokale, duke i dhënë fund viteve të paqartësisë ligjore rreth motoçikletave me dy rrota dhe pas shtypjes së përgjakshme të qeverisë ndaj protestave kundër regjimit muajin e kaluar.

Ligji më parë nuk i ndalonte në mënyrë të qartë gratë të ngasin motoçikleta dhe skuterë, por në praktikë autoritetet refuzuan të lëshonin patentë, transmeton Telegrafi.

Për shkak të zonës gri ligjore, gratë janë mbajtur ligjërisht përgjegjëse për aksidentet edhe kur janë viktima.

Zëvendëspresidenti i Parë i Iranit, Mohammad Reza Aref, nënshkroi dje një rezolutë që synonte sqarimin e kodit të trafikut, i cili u miratua nga kabineti i Iranit në fund të janarit, raporton agjencia e lajmeve Ilna.

Rezoluta detyron policinë e trafikut të "ofrojë trajnim praktik për aplikantet femra, të organizojë një provim nën mbikëqyrjen e drejtpërdrejtë të policisë dhe t'u lëshojë grave patentë shoferi motoçikletash", thotë Ilna.

Ndryshimi vjen pas një vale protestash në të gjithë Iranin që fillimisht u nxitën nga ankesat ekonomike, por që muajin e kaluar u shndërruan në demonstrata kombëtare antiqeveritare.

Teherani ka pranuar se më shumë se 3,000 vdekje ndodhën gjatë trazirave, duke këmbëngulur se shumica ishin anëtarë të forcave të sigurisë dhe kalimtarë. Grupet e të drejtave përmendin një numër më të lartë vdekjesh dhe thonë se shifra e vërtetë mund të jetë edhe më e lartë, në dhjetëra mijëra.

Që nga Revolucioni Islamik i Iranit në vitin 1979, gratë janë përballur me një sërë kufizimesh shoqërore, me kodet e veshjes që paraqesin një sfidë për ato që ngasin motoçikleta.

Gratë duhet të mbulojnë flokët me shami në publik dhe të veshin rroba modeste dhe të gjera, por vitet e fundit shumë prej tyre i kanë sfiduar këto rregulla, me numrin e grave në motoçikleta që është rritur ndjeshëm në muajt e fundit.

Ky trend u përshpejtua pas vdekjes së Mahsa Amini, një gruaje të re iraniane të arrestuar për shkelje të dyshuar të kodit të veshjes, në vitin 2022.

Vdekja e saj shkaktoi protesta në të gjithë Iranin nga gratë që kërkonin liri më të mëdha. /Telegrafi/