❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Fëmijët me aftësi të kufizuara pa mbështetje psiko-sociale në shkollë: Nuk zbatohet ligji

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Mbi 4 mijĂ« e 500 nxĂ«nĂ«s me aftĂ«si tĂ« kufizuara ndjekin shkollĂ«n pa mbĂ«shtetjen minimale psiko-sociale, pavarĂ«sisht se kjo Ă«shtĂ« e garantuar me ligj. TĂ« dhĂ«nat e auditimit nga KLSH pĂ«r vitin shkollor 2023–2024 tregojnĂ« nxĂ«nĂ«sit me aftĂ«si tĂ« kufizuara nuk marrin asnjĂ« formĂ« tĂ« strukturuar shĂ«rbimi psiko-social, njĂ« situatĂ« qĂ« vĂ« nĂ« pikĂ«pyetje funksionimin e arsimit gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s nĂ« vend.

Sipas ligjit, institucionet arsimore janë të detyruara të shtojnë një punonjës psiko-social për çdo 10 nxënës me aftësi të kufizuara. Megjithatë, auditimi evidenton se ky standard nuk zbatohet në praktikë. 50 Zyra Vendore të Arsimit Parauniversitar (ZVAP), ndonëse kanë mbi 10 nxënës me aftësi të kufizuara, nuk kanë të punësuar asnjë punonjës shtesë të shërbimit psiko-social, siç parashikohet në aktin nënligjor.

Mbështetje e pjesshme dhe jo profesionale

Në mungesë të specialistëve, mbështetja për nxënësit me aftësi të kufizuara mbetet e fragmentuar dhe jo e specializuar. Në shumicën e rasteve, ajo realizohet nga mësues ndihmës apo mësues të klasës, të cilët, ndonëse përpiqen të plotësojnë boshllëkun, nuk kanë formimin e nevojshëm për të ofruar ndërhyrje psiko-sociale të strukturuara.

Kjo situatë cenon drejtpërdrejt jo vetëm mirëqenien emocionale dhe sociale të fëmijëve me aftësi të kufizuara, por edhe përfshirjen e tyre reale në procesin mësimor, duke i ekspozuar ndaj rrezikut të izolimit, stigmatizimit dhe dështimit shkollor.

Arsimi gjithëpërfshirës, vetëm në letër

Ligji nr. 69/2012 “PĂ«r sistemin arsimor parauniversitar” parashikon qartĂ« garantimin e mbĂ«shtetjes psiko-sociale pĂ«r nxĂ«nĂ«sit, veçanĂ«risht pĂ«r kategoritĂ« vulnerabĂ«l. MegjithatĂ«, gjetjet e auditimit tregojnĂ« se arsimi gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s pĂ«r fĂ«mijĂ«t me aftĂ«si tĂ« kufizuara mbetet kryesisht deklarativ.

Mungesa e burimeve njerëzore, planifikimi jo i duhur dhe moszbatimi i akteve nënligjore kanë krijuar një realitet ku ligji ekziston, por nuk përkthehet në shërbim konkret për fëmijët që kanë më shumë nevojë për të.

Për shumë fëmijë me aftësi të kufizuara, punonjësi social është figura kyçe që mund të ndërmjetësojë mes fëmijës, familjes dhe shkollës, të identifikojë shenja ankthi, traume apo bullizimi dhe të parandalojë përjashtimin e heshtur nga sistemi arsimor.

Mungesa e këtij shërbimi nuk është thjesht një problem administrativ, por një problem që rrezikon të thellojë pabarazitë dhe të mohojë të drejtën për arsim cilësor dhe dinjitoz për mijëra fëmijë me aftësi të kufizuara.

Gjithashtu, mbulimi i shkollave me punonjës psiko-social mbetet i pabarabartë në nivel kombëtar.

PavarĂ«sisht rritjes sĂ« numrit tĂ« punonjĂ«sve psiko-socialĂ«, nĂ« disa ZVAP, si Finiq–Dropull, mungon plotĂ«sisht stafi psiko-social, ndĂ«rsa nĂ« zona tĂ« tjera si SelenicĂ« dhe TepelenĂ« – Memaliaj, njĂ« punonjĂ«s mbulon pĂ«rkatĂ«sisht 18 dhe 14 shkolla. NĂ« ZVAP BulqizĂ« dhe DibĂ«r, njĂ« punonjĂ«s mbulon deri nĂ« 3.2 shkolla, nĂ« tejkalim tĂ« ndjeshĂ«m tĂ« mesatares kombĂ«tare prej 1.7 shkolla pĂ«r punonjĂ«s. Kjo mbingarkesĂ« Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e theksuar nĂ« zonat rurale, malore dhe me popullatĂ« tĂ« shpĂ«rndarĂ«, duke kufizuar ndjeshĂ«m aksesin e nxĂ«nĂ«sve nĂ« mbĂ«shtetjen psiko-sociale dhe duke ndikuar negativisht nĂ« cilĂ«sinĂ« dhe barazinĂ« e shĂ«rbimit arsimor.

TĂ« dhĂ«nat e auditimit evidentojnĂ« se, pĂ«r vitin shkollor 2023-2024 rreth ÂŒ e shkollave nĂ« rang vendi nuk kanĂ« pasur shĂ«rbim psiko-social dhe rreth 92,991 nxĂ«nĂ«s nuk kanĂ« marrĂ« mbĂ«shtetjen e nevojshme psiko-sociale.

The post Fëmijët me aftësi të kufizuara pa mbështetje psiko-sociale në shkollë: Nuk zbatohet ligji appeared first on Gazeta Si.

↗

A shĂ«non vdekja e Valentinos fundin e ‘Made in Italy’?

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Valentino Garavani, si stilist dhe si biznesmen, ishte njĂ« nga figurat e pakta tĂ« mbetura qĂ« hapĂ«n rrugĂ«n pĂ«r epokĂ«n e artĂ« tĂ« modĂ«s italiane, e cila pĂ«rcaktoi luksin global. Vdekja e tij ngre pyetjen nĂ«se modeli i modĂ«s “Made in Italy” mund tĂ« lulĂ«zojĂ« nĂ« njĂ« treg global nĂ« ndryshim.

PĂ«r shumĂ« njerĂ«z, vdekja e “Perandorit tĂ« Fundit” shihet si fundi natyror i njĂ« brezi tĂ« tĂ«rĂ« stilistĂ«sh mode. VetĂ«m pak muaj mĂ« parĂ«, vdiq Giorgio Armani, njĂ« tjetĂ«r gjeni italian tashmĂ« i hmubur.

Paola Fendi është anëtarja e fundit e mbetur e një grupi krijuesish që e bënë stilin italian të njohur në të gjithë botën. Ai përfshinte emra të tillë si Gianni Versace, Moschino, Missoni dhe shumë të tjerë.

Fundi i viteve ‘80, i njohur edhe pĂ«r “bumin” ekonomik tĂ« ItalisĂ«, ishte epoka e artĂ« e tĂ« ashtuquajturave markave tĂ« modĂ«s “Made in Italy”. Milano ishte vendi i nxehtĂ«, tĂ« gjithĂ« donin tĂ« visheshin atje dhe asnjĂ« nga shtĂ«pitĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« modĂ«s nuk ishte blerĂ« ende nga investitorĂ« tĂ« huaj.

ÇfarĂ« duhet tĂ« bĂ«jmĂ« me faktin se ky brez ka marrĂ« fund? A ka mbaruar pĂ«rsosmĂ«ria “italiane” nĂ« modĂ« dhe çfarĂ« e pret tĂ« ardhmen?

Sipas Carlo Fei, konsulent ndërkombëtar në strategjinë e markave dhe profesor në Universitetin Luiss ku ai jep mësim në industritë e Modës, nuk ka arsye për panik.

â€œĂ‡Ă«shtja nuk Ă«shtĂ« nĂ«se njĂ« markĂ« Ă«shtĂ« italiane apo jo, por mĂ« tepĂ«r aftĂ«sia pĂ«r tĂ« kuptuar se si funksionojnĂ« tregjet”, tha ai pĂ«r EuroneĂ«s.

“Nuk mendoj se vdekja e kĂ«tyre figurave ikonike do tĂ« pĂ«rcaktojĂ« fundin e markĂ«s Made in Italy, veçanĂ«risht nĂ« modĂ«â€, tha ai. “Dhe nuk e besoj narrativĂ«n sipas sĂ« cilĂ«s, fakti qĂ« disa nga kĂ«to shtĂ«pi mode janĂ« blerĂ« nga investitorĂ« tĂ« huaj dobĂ«son atraktivitetin e markave italiane”.

‘Stili duhet tĂ« zgjasĂ« dhe tĂ« mos i bindet trendeve sezonale’

Fei beson se kjo ka më shumë të bëjë me mënyrën se si menaxhohet një markë mode.

“Tregu i luksit personal vlen 360 miliardĂ« euro dhe duhet tĂ« mbrohet”, shtoi ai. “Valentino ishte njĂ« vizionar qĂ« e kuptoi qĂ« nĂ« fillim se stili duhet tĂ« zgjasĂ« dhe nuk iu bind trendeve sezonale. Popullariteti i veshjeve tĂ« dorĂ«s sĂ« dytĂ« kĂ«to ditĂ« Ă«shtĂ« provĂ« e kĂ«saj”.

Sipas ekspertit tĂ« modĂ«s, kryqĂ«zimi midis investimeve tĂ« huaja dhe markave italiane â€œĂ«shtĂ« njĂ« skenar fitimprurĂ«s pĂ«r tĂ« dyja palĂ«t”.

“Ata kanĂ« mbĂ«shtetur markat nĂ« njĂ« kohĂ« krize. Grupet e mĂ«dha franceze ndihmuan disa marka italiane tĂ« rriteshin. Ata nuk do tĂ« kishin qenĂ« nĂ« gjendje ta bĂ«nin kĂ«tĂ« vetĂ«â€.

Një raport nga Istituto Marangoni i vitit 2024 konfirmoi se, pavarësisht pasigurisë gjeopolitike, grupet italiane si Prada dhe Moncler i tejkaluan gjigantët francezë si Lvmh dhe Kering.

“Ka kaq shumĂ« marka italiane qĂ« ende po ecin shkĂ«lqyeshĂ«m”. Tha Fei. “Merrni Prada, Brunello Cucinelli, Moncler dhe Tod’s, por nuk ka rĂ«ndĂ«si se kush e zotĂ«ron markĂ«n, gjithçka varet nga mĂ«nyra se si po menaxhohen”.

Industria e modës sigurisht që ka ndryshuar që nga kulmi i modës italiane, kërkesat e klientëve nuk janë më të njëjta dhe tregu po evoluon me shpejtësi.

“NĂ« njĂ« klimĂ« tĂ« tillĂ«, ku besueshmĂ«ria e njĂ« marke ka mĂ« shumĂ« rĂ«ndĂ«si sesa njĂ« shfaqje e thjeshtĂ«, ata qĂ« kuptojnĂ« se si t’i shohin ndryshimet e tilla do tĂ« rriten. KompanitĂ« qĂ« kanĂ« pĂ«rfituar nga shitja nĂ«n etiketĂ«n Made in Italy duhet tĂ« jenĂ« gjithashtu ato qĂ« e mbrojnĂ« atĂ«â€, pĂ«rfundoi Fei.

The post A shĂ«non vdekja e Valentinos fundin e ‘Made in Italy’? appeared first on Gazeta Si.

↗

Komiteti i Helsinkit: Qeveria të mos fajësojë qytetarët për përmbytjet, të marrë përgjegjësitë e saj!

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Komiteti Shqiptar i Helsinkit vlerĂ«son se pĂ«r pĂ«rmbytjet e ndodhura nĂ« vend mĂ« 6 janar, shteti duhet tĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e veta e jo t’i lĂ«rĂ« gjithĂ« fajin qytetarĂ«ve.

Pas përmbytjeve masive që preken disa qytete të Shqipërisë më 6 janar, një grup vëzhguesish të Komitetit Shqiptar të Helsinkit (KShH) realizuan një monitorim të pjesshëm në Durrës për të verifikuar situatën dhe pasojat e këtyre fatkeqësive.

Autoritetet lokale referojnĂ« si shkaktarin kryesor tĂ« pĂ«rmbytjeve hedhjet pa kriter tĂ« mbeturinave qĂ« qytĂ«tarĂ«t kanĂ« bĂ«rĂ« apo ndĂ«rhyrjet nĂ« infrastrukturĂ«n e sistemit tĂ« kanalizimeve por KShH vlerĂ«son se pĂ«r tĂ« arritur nĂ« njĂ« konkluzion objektiv, nevojitet njĂ« verifikim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s, duke mbikqyrur edhe realizimin e detyrave nga institucionet e ngarkuara me pastrimin dhe mirĂ«mbajtjen e sistemit tĂ« kanalizimit, si dhe institucionet qĂ« kanĂ« tĂ« detyrĂ« tĂ« mbrojnĂ« mjedisin, konform parimit “ndotĂ«si paguan”.

“Shteti nuk mund tĂ« ngarkojĂ« tĂ« gjithĂ« fajin tek banorĂ«t, por duhet tĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r edhe pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e tij duke informuar nĂ«se autoritetet vendore kanĂ« realizuar me pĂ«rpikmĂ«ri detyrat e pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e tyre nĂ« kĂ«tĂ« drejtim”, thuhet nĂ« deklaratĂ«n pĂ«r shtyp.

KShH pĂ«rmend edhe ligjin “PĂ«r vetĂ«qeverisjen vendore”, ku bashkitĂ« janĂ« pĂ«rgjegjĂ«se pĂ«r mbledhjen, largimin dhe trajtimin e  ujĂ«rave tĂ« shiut dhe mbrojtjen nga pĂ«rmbytjet nĂ« zonat e  banuara, ndĂ«rtimin, rehabilitimin dhe mirĂ«mbajtjen e rrugĂ«ve vendore, mbledhjen, largimin dhe trajtimin e mbetjeve tĂ« ngurta dhe shtĂ«piake si dhe kujdesen pĂ«r parandalimin e ndĂ«rhyrjeve tĂ« paligjshme nĂ« rrjetin e furnizimit me ujĂ« tĂ« pijshĂ«m dhe kanalizimeve tĂ« ujĂ«rave.

Gjithashtu, KShH thotë se një pjesë e qytetarëve të pyetur nuk ishin të informuar për procedurat që duhet të ndiqnin pranë autoriteteve lokale me qëllim përfitimin e dëmshpërblimi përkatës.

Pjesës tjetër të banorëve që kishin dorëzuar kopje të dokumentacionit të kërkuar për vlerësimin e dëmeve, nuk ju ishte vendosur në dispozicion një kopje e procesverbalit të mbajtur nga komisioni në terren për konstatimin e dëmeve si dhe nuk ishin në dijeni se si do të vijonte procesi i dëmshpërblimeve më tej.

“QytetarĂ«t duhet tĂ« ndĂ«rgjegjĂ«sohen konform parimit tĂ« barazisĂ«, mbi procedurat qĂ« duhet tĂ« ndjekin pĂ«r kĂ«rkimin e dĂ«meve”.

KShH vlerëson gjithashtu se paraqitja e grupeve të punës në terren, të ngritura nga Bashkia, me distancë kohore nga momenti kur kanë ndodhur përmbytjet, mund të ndikojë në objektivitetin e vlerësimit të dëmeve për secilën banesë, qoftë duke ndikuar në uljen apo edhe shtimin e vlerës reale të tyre.

The post Komiteti i Helsinkit: Qeveria të mos fajësojë qytetarët për përmbytjet, të marrë përgjegjësitë e saj! appeared first on Gazeta Si.

↗

Provimet e maturës, aplikimet për lëndët me zgjedhje hapen me 2 shkurt

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Më dy shkurt nis periudha e aplikimeve për formularët A1 dhe A1Z nga të gjithë maturantët.

Maturantët në këto formularë do të përcaktojnë edhe lëndët me zgjedhje.

Ndërkohë theksohet se për maturantët e viteve të kaluara të cilët duan të bëhen pjesë e Maturës Shtetërore 2026, aplikimi do të jetë më 10-11 shkurt.

Në fillim të këtij muaji u publikuan edhe datat e provimeve të maturës ku provimi i gjuhës së huaj do të jetë më 2 qershor, më 9 qershor i gjuhës shqipe, provimi i matematikës do të jetë më 16 qershor dhe ai i lëndës me zgjedhje më 23 qershor.

Për përgatitjen e maturantëve, testet model për provimet e ardhshme janë shpërndarë në të gjitha shkollat, duke i orientuar nxënësit për formatin dhe kërkesat e provimeve.

The post Provimet e maturës, aplikimet për lëndët me zgjedhje hapen me 2 shkurt appeared first on Gazeta Si.

↗

Robotët bëjnë paradë në rrugët e Davos

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Rrugët e Davosit u shndërruan në një shfaqje teknologjike live, ndërsa një grup robotësh dolën në rrugë gjatë Forumit Ekonomik Botëror që po zhvillohet, duke magjepsur njerëzit.

Robotët parakaluan nëpër rrugët e Davosit, Zvicër përpara Samitit Teknologjik të Davosit, një ngjarje teknologjike e planifikuar të zhvillohet për herë të parë në fillim të korrikut.

Samiti Teknologjik i Davosit, i titulluar “Prekja e InteligjencĂ«s”, do tĂ« zhvillohet nĂ« korrik dhe do tĂ« bashkojĂ« udhĂ«heqĂ«s nga industria, shkenca dhe politika pĂ«r tĂ« diskutuar se si robotĂ«t e pĂ«rparuar bashkĂ«veprojnĂ« me botĂ«n fizike.

The post Robotët bëjnë paradë në rrugët e Davos appeared first on Gazeta Si.

↗

Dërgimi i foshnjave në çerdhe riformëson plotësisht mikrobiomën e tyre

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Një analizë ka zbuluar se një pjesë e madhe e mikrobiomës në zhvillim të një foshnje vjen nga bashkëmoshatarët e tyre në çerdhe, madje edhe pas vetëm një muaji frekuentimi.

Studimi, i botuar në Nature, analizoi mikrobiomet e zorrëve të foshnjave gjatë vitit të tyre të parë në çerdhe. Sasia e mikroorganizmave që transmetoheshin midis foshnjave u rrit gjatë gjithë vitit. Pas katër muajsh, foshnjat në një çerdhe ndanin tashmë 15-20% të specieve të tyre mikrobike.

“Kjo ishte mĂ« e lartĂ« se pĂ«rqindja e tĂ« gjitha mikrobeve qĂ« ata kishin fituar qĂ« nga lindja deri nĂ« atĂ« pikĂ« nga familja”, thotĂ« Nicola Segata, mikrobiologe nĂ« Universitetin e Trentos nĂ« Itali.

Disa nga ndryshimet në mikrobiomat e fëmijëve janë për shkak të dietës që ata kishin në çerdhe, por studimi tregon se transmetimi i llojeve mikrobike midis foshnjave është i gjerë gjatë vitit të parë të çerdhes dhe tregon se ndërveprimet shoqërore në këtë fazë janë çelësi për ndërtimin e një mikrobiome të larmishme dhe të shëndetshme, shton Segata.

Transmetimi i mikrobeve

Ndërsa një fetus është ende në mitër, mikrobioma e tij mendohet të mos ekzistojë në shtatzënitë e shëndetshme, por ajo fillon të zhvillohet shpejt pas lindjes, kryesisht përmes transmetimit mikrobik nga nëna. Hulumtimet kanë treguar se njerëzit që jetojnë së bashku fillojnë të ndajnë lloje mikrobike. Por, mënyra se si ndryshon mikrobiota në zhvillim gjatë viteve të para të jetës nuk është studiuar mirë.

Për të mbushur boshllëkun e njohurive, Segata dhe kolegët e tij shqyrtuan mikrobiomet e 43 foshnjave me një moshë mesatare prej 10 muajsh në fillim të studimit. Ata i ndoqën ata para, gjatë dhe pasi ndoqën vitin e tyre të parë të çerdhes në Trento, Itali.

“Ne regjistruam foshnjat qĂ« takoheshin pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, nĂ« ditĂ«n e parĂ« tĂ« kujdesit ditor,” thotĂ« Segata. “Kjo Ă«shtĂ« njĂ« dritare kohore nĂ« tĂ« cilĂ«n zorra e tyre Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e prirur pĂ«r tĂ« marrĂ« lloje nga foshnjat e tjera dhe nga tĂ« rriturit, sepse sistemi imunitar nuk Ă«shtĂ« ende i trajnuar mirĂ«.”

Ekipi analizoi mostrat fekale nga foshnjat, si dhe nga 10 punonjës të çerdhes dhe individë që jetonin në të njëjtat shtëpi me fëmijët: 39 nëna, 30 baballarë, 7 vëllezër e motra, 3 qen dhe 2 mace.

Pasi fëmijët filluan çerdhen, studiuesit vazhduan të merrnin mostra çdo javë deri në pushimet e Krishtlindjeve, dhe për disa foshnje kjo vazhdoi deri në korrik. Të gjithë pjesëmarrësve iu morën mostra pasuese në korrik dhe një vit pas fillimit të studimit.

Pasuria mikrobike

Analiza zbuloi transmetim të gjerë të mikrobiomës nga foshnja në foshnjë vetëm një muaj pasi foshnjat filluan çerdhen, i cili vazhdoi të rritej gjatë vitit të çerdhes. Nëse një foshnjë kishte një vëlla/motër, ata merrnin më shumë mikrobe nga vëllai/motra sesa nga prindërit e tyre, ata kishin tendencë të kishin një mikrobiotë më të larmishme në përgjithësi dhe merrnin më pak lloje bakteriale nga bashkëmoshatarët e çerdhes.

Studimi gjithashtu hartëzoi transmetimin e specieve individuale mikrobike midis individëve. Segata jep një shembull të asaj që ndodhi me një lloj bakteri të quajtur Akkermansia muciniphila.

“Kemi njĂ« shembull tĂ« njĂ« lloji qĂ« kalon nga nĂ«na tek foshnja. Foshnja nĂ« çerdhe mĂ« pas ia transmetoi atĂ« njĂ« foshnje tjetĂ«r, e cila ua transmetoi tĂ« dy prindĂ«rve mĂ« pas.”

Madje kishte shenja se kafshët shtëpiake dhe foshnjat shkëmbenin lloje bakteriale.

“ËshtĂ« interesante se kjo ishte vetĂ«m pĂ«r foshnjat dhe jo pĂ«r tĂ« rriturit. Pra, ndoshta ka ndĂ«rveprime mĂ« ‘intime’ midis foshnjave dhe kafshĂ«ve shtĂ«piake”, thotĂ« Segata.

Megjithatë, efekti më drastik në mikrobiotën tek foshnjat erdhi nga përdorimi i antibiotikëve. Trajtimi me antibiotikë gjatë vitit të parë të jetës uli ndjeshëm numrin e llojeve bakteriale në mikrobiotën e zorrëve të foshnjave, por kjo u pasua nga një rikuperim i shpejtë i ndihmuar nga një fluks i gjerë i llojeve të reja.

“PĂ«r mua ishte njĂ« surprizĂ« tĂ« shihja se si nĂ«nat gjithashtu merrnin baktere nga familje tĂ« tjera pĂ«rmes fĂ«mijĂ«ve tĂ« tyre”, thotĂ« Maria Carmen Collado, bioteknologe ushqimore.

“Mendoj se Ă«shtĂ« njĂ« punĂ« vĂ«rtet e mirĂ« qĂ« mbush njĂ« boshllĂ«k nĂ« njohuritĂ« rreth transmetimit tĂ« mikrobiomĂ«s”, thotĂ« Collado.

“Mendoj se kjo do tĂ« hapĂ« mundĂ«si tĂ« reja, jo vetĂ«m nĂ« lidhje me mikrobiomĂ«n, por edhe me kuptimin tonĂ« se si pĂ«rhapen patogjenĂ«t.”

Ndikimet afatgjata shëndetësore të ekspozimit ndaj llojeve të tjera mikrobike në çerdhe në mikrobiomat e zorrëve të foshnjave nuk dihen. Ndoshta është një kombinim i dietës dhe stilit të jetesës që ruan diversitetin e baktereve në mikrobiotën e zorrëve më vonë në jetë, thotë Segata. Duke pasur parasysh se llojet e fituara rishtazi ishin ende aty në fund të vitit, është e mundur që ato të qëndrojnë edhe në moshë madhore.

“Ndoshta pas 20 vjetĂ«sh, do tĂ« zbulojmĂ« se njerĂ«zit ende duhet t’i falĂ«nderojnĂ« miqtĂ« e tyre nĂ« çerdhe pĂ«r mikrobet qĂ« morĂ«n kur ishin atje”, thotĂ« ai.

Burimi: Nature. PĂ«rshtati: Gazeta Si.

The post Dërgimi i foshnjave në çerdhe riformëson plotësisht mikrobiomën e tyre appeared first on Gazeta Si.

↗

A është marrëveshja SHBA-TikTok një realitet i ri për kampionët e teknologjisë së Kinës?

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Një në shtatë njerëz në botë përdorin TikTok. Megjithatë, për kompaninë që qëndron pas një fenomeni të tillë, vitet e fundit kanë qenë një rrëmujë e vërtetë.

Shqetësimet në lidhje me aplikacionin u shfaqën për herë të parë më shumë e pesë vite më parë, duke e shtyrë Presidentin Trump, në mandatin e tij të parë, të nënshkruante një urdhër ekzekutiv që synonte heqjen e TikTok nga Amerika.

Ligjvënësit ishin të shqetësuar se qeveria kineze mund të hynte në të dhënat e përdoruesve të 200 milionë amerikanëve që përdorin aplikacionin dhe ndoshta të manipulonte burimet e tyre.

PĂ«r t’iu pĂ«rgjigjur kĂ«tyre shqetĂ«simeve, kompania mĂ«mĂ« e TikTok, ByteDance, nisi Projektin Texas, duke ruajtur tĂ« dhĂ«nat e pĂ«rdoruesve amerikanĂ« nĂ« servera vendas tĂ« drejtuar nga Oracle nĂ« pronĂ«si amerikane. Kompania gjithashtu zhvendosi selinĂ« e saj nĂ« Singapor dhe Los Angeles, pjesĂ«risht pĂ«r t’u distancuar nga rrĂ«njĂ«t e saj kineze.

Këto u panë si lëshime të rëndësishme në atë kohë. Por përsëri, në vitin 2024 Kongresi miratoi një ligj që kërcënonte ta ndalonte plotësisht aplikacionin, përvec nëse Byte Dance që nënshkruan një marrëveshje për të ndarë aplikacionin amerikan nga pjesë tjetër e biznesit të saj global nën një numër të ri kompanish që përfshinte edhe Oracle.

TikTok mbetet aktiv në një treg kritik, por kushtet nënvizojnë kompromiset dhe kufizimet me të cilat ByteDance, dhe ndoshta firma të tjera kineze të teknologjisë, mund të përballen ndërsa përpiqen të zgjerohen globalisht.

Si arritëm deri këtu?

Rivaliteti SHBA-Kinë ka bërë që Uashingtoni dhe Pekini të godasin firmat e njëri-tjetrit për shkak të shqetësimeve për sigurinë kombëtare.

MegjithatĂ«, nĂ« luftĂ«n mĂ« tĂ« fundit tregtare, TikTok u bĂ« “frut” qĂ« Kina mund tĂ« ofronte nĂ« kĂ«mbim tĂ« lĂ«shimeve tĂ« tjera tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, si produktet bujqĂ«sore amerikane.

Marrëveshja i lejon Kinës ta paraqesë rezultatin si një fitore, duke eksportuar teknologji sipas kushteve të veta, ndërsa fiton ndikim në negociatat më të gjera tregtare.

ByteDance do të ruajë aksesin në 200 milionë përdoruesit dhe 7.5 milionë bizneset e Amerikës, por humbet kontrollin mbi algoritmin dhe të dhënat e TikTok.

NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, kompania do t’ia licencojĂ« algoritmin entitetit tĂ« ri amerikan, nĂ« njĂ« marrĂ«veshje qĂ« administrata Trump e ka vlerĂ«suar nĂ« 14 miliardĂ« dollarĂ«.

“Fuqia e TikTok qĂ«ndron nĂ« grafikun e pĂ«rmbajtjes sĂ« tij, njĂ« algoritĂ«m qĂ« mĂ«son nga mijĂ«ra sinjale pĂ«rdoruesish pĂ«r tĂ« ofruar video hiper-relevante dhe shumĂ« problematike”, tha Kelsey Chickering, analiste.

“Me njĂ« sipĂ«rmarrje tĂ« pĂ«rbashkĂ«t amerikane qĂ« ritrajnon atĂ« algoritĂ«m mbi tĂ« dhĂ«nat vendase, pĂ«rvoja do tĂ« ndryshojĂ« dhe njĂ« gjĂ« Ă«shtĂ« e sigurt: TikTok nĂ« AmerikĂ« nuk do tĂ« jetĂ« i njĂ«jtĂ«.”

Ky ndryshim mund të ketë efekte anësore për reklamuesit dhe krijuesit për shkak të ndryshimeve.

Krijuesit mund tĂ« shohin qĂ« angazhimi i tyre tĂ« tkurret, veçanĂ«risht sepse viraliteti global do tĂ« pĂ«sojĂ« njĂ« goditje dhe pĂ«rmbajtja e mĂ«parshme qĂ« u pĂ«rhap nĂ« njĂ« rajon mund tĂ« bĂ«hej popullore nĂ« SHBA organikisht. NjĂ« algoritĂ«m vetĂ«m pĂ«r SHBA-nĂ« mund ta dobĂ«sojĂ« kĂ«tĂ«, duke i detyruar markat tĂ« ristrukturojnĂ« marrĂ«veshjet dhe ndoshta t’u duhet tĂ« paguajnĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«r ekspozimin nĂ« SHBA.

Të ardhurat globale të TikTok u vlerësuan të ishin 20-26 miliardë dollarë në vitin 2024, afërsisht 10 miliardë dollarë nga të cilat erdhën nga SHBA-ja, me reklamat që përbëjnë një pjesë të madhe.

Ndryshimet ka tĂ« ngjarĂ« tĂ« dĂ«mtojnĂ« rezultatin financiar tĂ« TikTok nĂ« SHBA, por ByteDance mban njĂ« pjesĂ« prej 19.9% ​​dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye njĂ« pjesĂ« tĂ« fitimeve.

Ritrajnimi i algoritmit mund të ketë gjithashtu pasoja për zhvillimin teknologjik të ByteDance.

Funksionimi i algoritmeve të ndara në SHBA dhe globalë, ndarja e fuqisë punëtore dhe qeverisja paralele shtojnë kostot e inxhinierisë, ngadalësojnë inovacionin dhe shtojnë kompleksitetin operacional, thotë Charlie Dai, analist.

Përvoja në Indi

ByteDance është përballur me pengesa politike dhe rregullatore më parë.

Humbja e IndisĂ« nĂ« vitin 2020, atĂ«herĂ« tregu mĂ« i madh i TikTok, me 200 milionĂ« pĂ«rdorues, ishte njĂ« pengesĂ« shumĂ« mĂ« e madhe se çdo ndĂ«rprerje e mundshme nĂ« SHBA, thotĂ« Chris Stokel-Ëalker, autor i “TikTok Boom: The Inside Story of the Ëorld’s Favourite App”.(Bumi i TikTok, historia e aplikacionit tĂ« preferuar).

Por, thotĂ« ai, edhe “pengesa” e IndisĂ« nuk ishte njĂ« pengesĂ« e madhe.

“Ata kanĂ« vazhduar tĂ« tregojnĂ« rritje pavarĂ«sisht kĂ«tyre sfidave.”

Vështirësitë si në SHBA ashtu edhe në Indi kanë një fije të përbashkët: ato u shkaktuan nga tensionet gjeopolitike.

Ndalimi i Indisë, megjithatë, nuk kishte për qëllim vetëm TikTok, ai synonte Kinën më gjerësisht, me afërsisht 200 aplikacione të bllokuara në të gjithë vendin. Dhe ndërsa ky ndalim hapi derën për shfaqjen e platformave vendase, asnjëra nuk i është afruar suksesit të TikTok.

Për disa, marrëveshja me TikTok në mënyrë të pashmangshme sjell krahasime me Huaëei, një tjetër kampion kinez i teknologjisë, ambiciet globale të të cilit janë riformësuar nga gjeopolitika.

Por ka dallime të mëdha, Huaëei është bllokuar në mënyrë efektive nga tregjet perëndimore pasi sanksionet amerikane ndërprenë aksesin në infrastrukturën kritike 5G.

Në të kundërt, TikTok është lejuar të mbetet, megjithëse me kushte kufizuese për ByteDance.

Chris Stokel-Ëalker thotĂ« se kjo pasqyron njĂ« ndryshim nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si qeveritĂ« po i pĂ«rgjigjen kompanive kineze tĂ« teknologjisĂ«.

Disa janë përjashtuar krejtësisht; të tjerave u lejohet të operojnë, por vetëm brenda kufijve politikë dhe rregullatorë të përcaktuar mirë.

Një kampion vendas

Ndërsa TikTok po riformësohet jashtë vendit, ai ka kontroll të plotë mbi Douyin, aplikacionin e tij simotër kinez, i cili është jashtëzakonisht i suksesshëm në vetvete brenda Kinës.

Douyin formon një shtyllë thelbësore të biznesit të ByteDance pasi është fitimprurës, i lidhur politikisht dhe i aftë të mbizotërojë sepse është përgjegjës për trajnimin e algoritmit mbi të dhënat në të cilat ka akses të plotë.

Por ByteDance po kujdeset gjithashtu për të ardhmen, duke investuar në qendra të dhënash, cloud dhe Inteligjencë Artificiale, duke nënvizuar përpjekjet e kompanisë për të diversifikuar përtej aplikacioneve të konsumatorëve të udhëhequra nga reklamat.

Chris Stokel-Ëalker argumenton se gjendja e vĂ«shtirĂ« e TikTok nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« mĂ« me sigurinĂ« e tĂ« dhĂ«nave, por me atĂ« se kush kontrollon fjalĂ«n, kulturĂ«n dhe ndikimin nĂ« SHBA.

Trump nuk e ka pëlqyer kurrë që Kina mund të jetë duke formësuar kulturën amerikane, thotë ai.

Realiteti është se ByteDance do të vazhdojë të operojë TikTok në SHBA, por me kufizime të dallueshme. Dhe kjo mund të përhapet në tregje të tjera në të cilat planifikon të zgjerohet, me rregullatorët që kërkojnë më shumë kontroll mbi teknologjinë kineze.

Ekspertë të tjerë kanë thënë se aspekti i licencimit të marrëveshjes mund të formojë një model për mënyrën se si kompanitë e tjera kineze të teknologjisë zgjerohen globalisht në një mjedis me mosbesim në rritje ndaj Pekinit.

The post A është marrëveshja SHBA-TikTok një realitet i ri për kampionët e teknologjisë së Kinës? appeared first on Gazeta Si.

↗

Nuk kanë marrë ende rrogën e dhjetorit, Shoqata e Infermierëve: Punonjësit heshtin nga frika e presionit

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Pa asnjë njoftim dhe pa asnjë justifikim, Infermierët thonë se nuk kanë marrë ende pagën e dhjetorit, një vonesë që sipas tyre është ekstreme.

Në një njoftim për mediat, Shoqata e Infermierëve thotë se edhe pse është data 22 Janar, paga e muajit Dhjetor ende nuk ju është dhënë punonjësve të Shëndetësisë.

“MĂ« e turpshme se kjo Ă«shtĂ« dhe heshtja qĂ« ka kapluar çdo individ, punonjĂ«s dhe institucion e pĂ«r mĂ« tepĂ«r sindikatat inekzistente nĂ« ShqipĂ«ri qĂ« reagojnĂ« vetĂ«m kur kanĂ« interesa personale apo politike pĂ«r marrje kuotash ose fondesh por qĂ« punonjĂ«sit i shohin si pĂ«rfitim e jo si individ pĂ«r ti pĂ«rfaqĂ«suar”, shkruhet nĂ« njoftimin e ShoqatĂ«s.

MĂ« tej, shoqata shton se e rĂ«ndĂ« Ă«shtĂ« edhe heshtja e vetĂ« punonjĂ«sve qĂ« dhe kur s’ju japin hakun e merituar, heshtin nga frika e presioneve tĂ« vazhdueshme qĂ« ju bĂ«hen me largime nga puna. “Dhe qershia mbi tortĂ« Ă«shtĂ« heshtja e vetĂ« MinistrisĂ« lidhur me kĂ«tĂ« shqetĂ«sim duke mos bĂ«rĂ« asnjĂ« reagim e pĂ«r mĂ« tepĂ«r duke premtuar rritje page nĂ« formĂ« lĂ«moshe ose si formĂ« pĂ«r t’ju mbyllur gojĂ«n”, thotĂ« Shoqata e InfermierĂ«ve.

The post Nuk kanë marrë ende rrogën e dhjetorit, Shoqata e Infermierëve: Punonjësit heshtin nga frika e presionit appeared first on Gazeta Si.

↗

TĂ«rhiqet nga tregu qumĂ«shti formulĂ« ‘NAN OPTIPRO’, ShqipĂ«ria njofton dy javĂ« mĂ« vonĂ« se Europa

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- 2 javĂ« pasi vendet europiane kanĂ« njoftuar tĂ«rheqjen nga tregu tĂ« qumĂ«shtit formulĂ« “NAN OPTIPRO 1”, ka ardhur edhe njoftimi i AKU nĂ« vendin tonĂ«.

Në 5 janar 2026, autoritetet ushqimore në disa vende europiane nisën paralajmërimet publike për tërheqjen nga tregu të loteve të caktuara të formulës për foshnje NAN 1 OPTIPRO, si masë parandaluese pas dyshimeve për praninë e toksinës cereulide, e lidhur me bakterin Bacillus cereus. Ndërkohë, në Shqipëri njoftimi publik erdhi me vonesë, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën dhe ritmin e informimit të konsumatorëve.

Të dhënat publike tregojnë se reagimi në Europë ishte pothuajse i njëkohshëm në disa shtete.

Nestle Malta publikoi  njoftimin zyrtar për tërheqjen vullnetare të disa loteve të formulave për foshnje, përfshirë NAN OPTIPRO 1, duke i kërkuar konsumatorëve të mos e përdorin produktin dhe ta kthejnë atë në pikat e shitjes me datë 5 janar.

Njoftime nga vende të tjera si Italia, Austria, Belgjika, Bullgaria, Danimarka, Finlanda, Franca dhe Suedia erdhën në datat 6 dhe 7 janar.

Në këto vende, paralajmërimi publik u bë menjëherë pas vendimit të Nestle për tërheqje, edhe pse rreziku ishte potencial dhe jo i konfirmuar me raste konkrete sëmundjesh.

Në Shqipëri, ndryshe nga vendet e mësipërme, njoftimi publik për tërheqjen nga tregu të NAN 1 OPTIPRO u bë në datë 20 janar.

Thënë kjo, ndërkohë që vendet e Europës e kishin tërhequr produktin nga tregu, në Shqipëri vijoi të shitej edhe për dy javë të tjera.

Një nga arsyet kryesore të vonesës është se në praktikë, autoritetet europiane reagojnë dhe informojnë konsumatorët më herët, ndërsa Shqipëria nis procesin e vet të verifikimit pasi alarmi është tashmë i njohur në disa tregje të tjera.

Gjithashtu, ndĂ«rkohĂ« qĂ« vendet e tjera njoftojnĂ« tĂ«rheqjen vullnetare tĂ« produktit, edhe pse nuk ka indicie pĂ«r sĂ«mundshmĂ«rinĂ« e personave qĂ« e konsumojnĂ« si dhe njoftimi mund tĂ« vijĂ« nga vetĂ« kompania qĂ« operon nĂ« atĂ« vend (si nĂ« MaltĂ« qĂ« njoftimin pĂ«r tĂ«rheqjen e produktit e ka dhĂ«nĂ« Nestle Malta) nĂ« ShqipĂ«ri masat kufizuese pĂ«r nxjerrjen nĂ« treg tĂ« ushqimeve si dhe heqjen e tyre nga tregu, nĂ«se ka dyshime tĂ« argumentuara shkencĂ«risht se ushqimi Ă«shtĂ« i pasigurt, pĂ«rcaktohen, pёr çdo rast, me urdhĂ«r tĂ« Ministrit tĂ« BujqĂ«sisĂ«. Kjo masĂ« merret pas rezultateve tĂ« vlerĂ«simit tĂ« riskut.

Disa ditë më parë, po një produkt i Nestle është tërhequr nga tregu sepse është konstatuar prania e substancës Cereulide në qumështin formulë BEBA për fëmijë.

The post TĂ«rhiqet nga tregu qumĂ«shti formulĂ« ‘NAN OPTIPRO’, ShqipĂ«ria njofton dy javĂ« mĂ« vonĂ« se Europa appeared first on Gazeta Si.

↗

Daja apel prindërve: Vaksinoni djemtë kundër HPV-së, forcohet imuniteti i popullatës

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Djemtë e moshës 13-vjeçare në Shqipëri janë përfshirë për herë të parë në programin kombëtar të vaksinimit kundër HPV-së (virusi i Papilomës humane).

Që në ditët e para të këtij viti, ka nisur aplikimi i vaksinës kundër HPV-së te djemtë e moshës 13 vjeç, si një hap në politikat e parandalimit të sëmundjeve infektive dhe onkologjike.

Rovena Daja, drejtuese e programit të vaksinimit pranë Institutit të Shëndetit Publik, bën thirrje për prindërit që të vaksinojnë djemtë kundër HPV-së.

Sipas saj, “HPV nuk prek vetĂ«m vajzat. PĂ«rvoja ndĂ«rkombĂ«tare tregon se vaksinimi i tĂ« dyja gjinive çon nĂ« mĂ« pak infeksione dhe hedh bazat pĂ«r eliminimin e kancerit tĂ« qafĂ«s sĂ« mitrĂ«s”.

“Kur djemtĂ« vaksinohen, ulet ndjeshĂ«m pĂ«rhapja e HPV, reduktohet transmetimi i virusit te partnerĂ«t dhe forcohet imuniteti i popullatĂ«s, duke mbrojtur edhe ata qĂ« nuk janĂ« vaksinuar”, thuhet nĂ« apelin e saj.

Gjithashtu, Daja shprehet se “HPV Ă«shtĂ« njĂ« infeksion viral qĂ« mund tĂ« shkaktojĂ« sĂ«mundje, lezione prekanceroze, madje nĂ« tĂ« ardhmen mund tĂ« shkojĂ« deri nĂ« kancer, jo vetĂ«m te vajzat, por edhe te djemtĂ«â€.

Prej nëntorit të vitit 2022, në kuadër të kalendarit kombëtar të vaksinimit aplikohet te vajzat 13 vjeç. Aktualisht, që në ditët e para të janarit 2026, kjo vaksinë aplikohet edhe te djemtë 13 vjeç.

The post Daja apel prindërve: Vaksinoni djemtë kundër HPV-së, forcohet imuniteti i popullatës appeared first on Gazeta Si.

↗

Vaksina kundër herpes ngadalëson procesin e plakjes

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Vaksina kundër herpes ngadalëson procesin e plakjes biologjike. Sipas analizave dhe studimeve të deritanishme, është vërejtur se kjo vaksinë ka zbehur disa procese qelizore tipike të kalimit të moshës, përfshirë inflamacionet.

Herpes është një infeksion i shkaktuar nga riaktivizimi i virusit të Lisë së Dhenve, që qëndron në organizëm i fjetur dhe, kur aktivizohet, shkakton shpërthime në lëkurë, përveç simptomave të tjera.

Vaksina kundër herpes zoster bëhet ndaj atyre që janë të prekshëm nga patologji kronike. Mbi studimet e kryera te pacientët, kërkuesit e Universitetit të Kalifornisë kanë vërejtur ndryshimet në organizëm dhe se kush ishte i vaksinuar kishte parametra më të mirë në krahasim me moshatarët, në kushte të njëjta, veçanërisht në plakjen biologjike, duke u bazuar në 6 parametra mjekësorë.

Plakja biologjike nuk Ă«shtĂ« gjithnjĂ« koherente me plakjen anagrafike dhe Ă«shtĂ« procesi qĂ« mat gjendjen e vĂ«rtetĂ« tĂ« indeve dhe organeve tĂ« trupit. ËshtĂ« njĂ« proces qĂ« sjell humbjen e efikasitetit tĂ« mekanizmave riparuese nĂ« nivel qelizor dhe molekular tĂ« organizmit.

Sipas hipotezave, mendohet se kjo vaksinë redukton të gjitha inflamacionet në organizëm, ndërkohë që parandalon riaktivizimin e virusit të lisë së dhenve dhe, njëkohësisht, bllokon procese të dëmshme.

The post Vaksina kundër herpes ngadalëson procesin e plakjes appeared first on Gazeta Si.

↗

Policia ngre alarmin: Kujdes nga sms mashtruese për gjoba makinash!

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Drejtoria për Hetimin e Krimit Kibernetik ka informuar se po qarkullojnë mesazhe mashtruese të cilat imitojnë faqen zyrtare të Policisë dhe synojnë mashtrimin e qytetarëve nëpërmjet kërkesave për gjoba automjetesh.

Në mesazh është i vendosur edhe një link që të dërgon drejt një faqeje të rreme, e cila në pamje të parë paraqitet si faqe zyrtare e Policisë së Shtetit, duke përdorur stemën institucionale, imazhe të ndërtesës së Drejtorisë së Përgjithshme, si dhe elemente grafike që imitojnë shërbimet emergjente.

Në hapin e parë, qytetarëve iu kërkohet të konfirmojnë identitetin, duke vendosur numrin e telefonit celular. Në hapin vijues, faqja kërkon numrin e targës së automjetit, ndërsa në fazën e fundit iu kërkohet plotësimi i të dhënave bankare, me pretendimin për kryerjen e pagesës së gjobës.

Policia e Shtetit sqaron se kjo faqe nuk është faqe zyrtare, pasi përdor një adresë interneti të rreme (domain: aspalgov.cyou), e cila nuk i përket asnjë institucioni shtetëror.

Drejtoria e Hetimit të Krimit Kibernetik apelon për qytetarët që të mos klikojnë në mesazhe të dyshimta, të mos vendosin numra telefoni, të dhëna personale apo bankare në faqe që nuk janë zyrtare.

Gjithashtu, qytetarët duhet të kenë parasysh se Policia e Shtetit nuk kërkon konfirmim identiteti apo pagesa gjobash përmes linkeve të dërguara me SMS.

The post Policia ngre alarmin: Kujdes nga sms mashtruese për gjoba makinash! appeared first on Gazeta Si.

↗

Lamallari prezanton Kodin Penal: Ashpërsim dënimi për abuzimet seksuale, parkimin e dyfishtë e ndërtimet pa leje

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Korrigjimet në Kodin Penal ekzistues parashikojnë ashpërsimin e veprave penale me natyrë seksuale në raport me fëmijët, trafikimin e qenieve njerëzore apo shfrytëzimin e njeriut.

Ministri i Drejtësisë Besfort Lamallari ka prezantuar në Komisionin e Ligjeve paketën e ndryshimeve për Kodin Penal, që do të miratohet në javën pasardhëse.

Ashpërsime do të ketë për zaptimin e paligjshëm të tokës dhe ndërtimet pa leje, sidomos për zonat e mbrojtura. Rishikime do të ketë dhe për zjarrvënësit kur qëllimi është tjetërsimi i tokës.

“AshpĂ«rsojmĂ« veprat penale me natyrĂ« seksuale nĂ« raport me fĂ«mijĂ«t. Trafikimi i qenieve njerĂ«zore, pĂ«rjashtohet çdo justifikim me pĂ«lqimin e viktimave. Zero tolerancĂ« pĂ«r shfrytĂ«zimin e njeriut nga njeriu. AshpĂ«rsohen ndjeshĂ«m edhe dĂ«nimet pĂ«r zĂ«nien e paligjshme tĂ« tokĂ«s dhe ndĂ«rtimet pa leje, sidomos nĂ« zonat e mbrojtura”, tha Lamallari, duke shtuar se dĂ«nime tĂ« ashpra do tĂ« ketĂ« edhe pĂ«r parkimin e dyfishtĂ«.

“DĂ«nohet parkimi i dyfishtĂ« mĂ« shumĂ« kur pengon mjetet e emergjencĂ«s”, thotĂ« Lamallari.

Gjithashtu, projektligji forcon mbrojtjen e gazetarëve dhe lirinë e medias, duke përjashtuar përgjegjësinë penale për gazetarët që veprojnë me mirëbesim dhe në interes publik, ndërsa ashpërson ndëshkimet për dhunën dhe kërcënimet ndaj tyre.

Në përfundim, ministri e cilësoi paketën si një reformë të guximshme dhe të domosdoshme, që synon jo vetëm ndëshkimin e krimit, por edhe parandalimin dhe garantimin e sigurisë për qytetarët, duke ndërtuar një sistem penal modern dhe plotësisht të përputhshëm me standardet europiane.

The post Lamallari prezanton Kodin Penal: Ashpërsim dënimi për abuzimet seksuale, parkimin e dyfishtë e ndërtimet pa leje appeared first on Gazeta Si.

↗

Goditet një grup kriminal që shiste armë zjarri në Fresk dhe Tufinë, 3 të arrestuar (video)

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Pas 3 muajsh hetime, Policia e Tiranës ka arrestuar 3 persona, A. B., I. Z., dhe A. R., pjesë e një grupi kriminal që shiste armë zjarri.

Dy prej tyre u kapën në flagrancë, nga policia në zonën e Tufinës (pranë Kinostudios), në tentativë për të shitur 2 armë zjarri kallashnikov. Policia ka identifikuar dhe shpallur një person tjetër i cili dyshohet si pjestar i këtij grupi.

Gjatë arrestimit, policia ka sekuestruar 5 armë zjarri dhe municion luftarak, që dyshohet se do të shiteshin në Tufinë dhe në Fresk. 

I. Z., 55 vjeç, banues në Tiranë ka qenë i dënuar më parë për vrasje, A. B., 63 vjeç, banues në Tiranë, ka qenë i dënuar më parë për prodhim dhe shitje të narkotikëve dhe për mashtrim ndërsa A. R., 46 vjeç, banues në Tiranë ka qenë i dënuar më parë për plagosje të rëndë me dashje.

The post Goditet një grup kriminal që shiste armë zjarri në Fresk dhe Tufinë, 3 të arrestuar (video) appeared first on Gazeta Si.

↗

OKB: Bota ka hyrĂ« nĂ« njĂ« epokĂ« tĂ« ‘falimentimit tĂ« ujit’. ÇfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo?

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Aktiviteti njerĂ«zor e ka shtyrĂ« botĂ«n nĂ« njĂ« epokĂ« tĂ« “falimentimit global tĂ« ujit”, ndĂ«rsa ekspertĂ«t bĂ«jnĂ« thirrje pĂ«r njĂ« transformim urgjent dhe tĂ« bazuar nĂ« shkencĂ«.

NjĂ«  raport i ri nga Universiteti i Kombeve tĂ« Bashkuara (UNU) paralajmĂ«ron se dekada tĂ« tĂ«ra shpyllĂ«zimi, ndotja, degradimi i tokĂ«s, mbishpĂ«rndarja e ujit dhe pakĂ«simi kronik i ujĂ«rave nĂ«ntokĂ«sore, tĂ« pĂ«rkeqĂ«suara nga ngrohja globale, kanĂ« shkaktuar dĂ«me tĂ« pakthyeshme nĂ« furnizimin me ujĂ« tĂ« planetit dhe aftĂ«sinĂ« e tij pĂ«r t’u rikuperuar.

Ai argumenton se terma tĂ« tillĂ« si “stresi i ujit” dhe “kriza e ujit” nuk pasqyrojnĂ« mĂ« ne saktĂ«si realitetin e zymtĂ« tĂ« sotĂ«m, i cili po nxit “zhvendosjen dhe konfliktin” nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n.

ÇfarĂ« do tĂ« thotĂ« “falimentimi i ujit”?

Raporti i UNU-sĂ« e pĂ«rcakton falimentimin e ujit si njĂ« “tĂ«rheqje tĂ« vazhdueshme tĂ« tepĂ«rt nga ujĂ«rat sipĂ«rfaqĂ«sore dhe nĂ«ntokĂ«sore nĂ« krahasim me hyrjet e rinovueshme dhe nivelet e sigurta tĂ« pakĂ«simit”. Termi gjithashtu flet pĂ«r “humbje tĂ« pakthyeshme ose tepĂ«r tĂ« kushtueshme tĂ« kapitalit natyror tĂ« lidhur me ujin”.

Kjo ndryshon nga stresi ujor i cili pasqyron situata me presion të lartë që mbeten të kthyeshme ose një krizë uji, e cila përdoret për të përshkruar goditjet akute që mund të kapërcehen.

Edhe pse jo çdo pellg dhe vend është i falimentuar nga ana e ujit, autori kryesor Kaveh Madani, Drejtor i grupit të ekspertëve të OKB-së për ujin, thotë se mjaftueshëm sisteme kritike kanë kaluar tashmë këto pragje.

“KĂ«to sisteme janĂ« tĂ« ndĂ«rlidhura pĂ«rmes tregtisĂ«, migrimit, reagimeve klimatike dhe varĂ«sive gjeopolitike, kĂ«shtu qĂ« peizazhi global i rrezikut tani Ă«shtĂ« ndryshuar rrĂ«njĂ«sisht”, shton ai.

Si duket falimentimi i ujit?

Falimentimi i ujit nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me sa i lagĂ«sht ose i thatĂ« duket njĂ« vend, ka tĂ« bĂ«jĂ« me ekuilibrin, kontabilitetin dhe qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ«. Edhe rajonet qĂ« pĂ«rjetojnĂ« pĂ«rmbytje çdo vit mund tĂ« jenĂ« ende tĂ« falimentuara nga uji nĂ«se shpenzojnĂ« mĂ« shumĂ« seç duhet “tĂ« ardhurat” e tyre vjetore tĂ« rinovueshme nga uji.

Raporti argumenton se falimentimi i ujit duhet të shihet përmes një lente globale, ndërsa pasojat e tij përhapen.

“BujqĂ«sia pĂ«rbĂ«n shumicĂ«n dĂ«rrmuese tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« ujĂ«rave tĂ« Ă«mbla dhe sistemet ushqimore janĂ« tĂ« ndĂ«rlidhura ngushtĂ« pĂ«rmes tregtisĂ« dhe çmimit”, thotĂ« Madani.

“Kur mungesa e ujit dĂ«mton bujqĂ«sinĂ« nĂ« njĂ« rajon, efektet pĂ«rhapen nĂ« tregjet globale, stabilitetin politik dhe sigurinĂ« ushqimore diku tjetĂ«r. Kjo e bĂ«n falimentimin e ujit jo njĂ« seri krizash lokale tĂ« izoluara, por njĂ« rrezik tĂ« pĂ«rbashkĂ«t global.”

Uji i botës në numra

Duke përdorur të dhëna globale dhe prova shkencore të kohëve të fundit, raporti harton një përmblehdje të zymtë të trendëve të ujit, duke fajësuar më së shumti aktivitetin njerëzor.

Kjo përfshin 50 për qind të liqeneve të mëdha në të gjithë botën që kanë humbur ujë që nga fillimi i viteve 1990, me 25 për qind të njerëzimit që varet drejtpërdrejt nga burimi i ujit, dhe dhjetëra lumenj të mëdhenj që tani nuk arrijnë të arrijnë në det për pjesë të vitit.

410 milion hektarë ligatina natyrore, një sipërfaqe pothuajse e barabartë me madhësinë e BE-së, janë fshirë gjithashtu në pesë dekadat e fundit. Humbja globale e akullnajave që nga vitet 1970 është rritur me 30 për qind.

Kripëzimi ka dëmtuar rreth 100 milion hektarë tokë bujqësore dhe 70 për qind e akuiferëve kryesorë (të cilët mbajnë dhe transmetojnë ujëra nëntokësore) po tregojnë rënie afatgjatë.

‘Rivendosja’ e axhendĂ«s globale tĂ« ujit

Raporti argumenton se axhenda aktuale globale e ujit, e cila është kryesisht e përqendruar në ujin e pijshëm, kanalizimet dhe përmirësimet e efikasitetit, nuk është më e përshtatshme për qëllimin.

Ai bĂ«n thirrje pĂ«r njĂ« axhendĂ« tĂ« re qĂ« njeh zyrtarisht gjendjen e falimentimit tĂ« ujit, njeh ujin si “njĂ« kufizim dhe njĂ« mundĂ«si” pĂ«r pĂ«rmbushjen e angazhimeve klimatike dhe pĂ«rfshin monitorimin e falimentimit tĂ« ujit nĂ« njĂ« kornizĂ« globale.

Prandaj, qeveritë po nxiten të marrin masa drastike ndaj ndotjes dhe dëmtimit të ligatinave, të mbështesin tranzicionet për komunitetet, jetesa e të cilave duhet të ndryshojë dhe të transformojnë sektorët që përdorin intensivisht ujë, përfshirë bujqësinë.

Përndryshe, barra do të bjerë në mënyrë disproporcionale mbi fermerët e vegjël, popujt indigjenë, banorët urbanë me të ardhura të ulëta, gratë dhe të rinjtë, shton raporti.

“Falimentimi i ujit po bĂ«het njĂ« nxitĂ«s i brishtĂ«sisĂ«, zhvendosjes dhe konfliktit”, thotĂ« nĂ«nsekretari i pĂ«rgjithshĂ«m i OKB-sĂ«, Tshilidzi MarĂ«ala.

“Menaxhimi i tij nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« drejtĂ«, sigurimi qĂ« komunitetet e cenueshme tĂ« mbrohen dhe qĂ« humbjet e pashmangshme tĂ« ndahen nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ«, nuk Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r ruajtjen e paqes, stabilitetit dhe kohezionit social.”

The post OKB: Bota ka hyrĂ« nĂ« njĂ« epokĂ« tĂ« ‘falimentimit tĂ« ujit’. ÇfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo? appeared first on Gazeta Si.

↗

Rikthehet dëbora në veri e juglindje të vendit

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Në vendin tonë janë rikthyer reshjet e dëborës, duke zbardhur vendin edhe një herë tjetër.

Gjatë natës ka pasur reshje shiu me intensitet mesatar dhe ka filluar dëbora në të gjithë zonën veriore dhe juglindore të vendit. Sipas Autoritetit Rrugor Shqiptar, akset janë të hapura dhe qarkullimi vijon normalisht.

ARRSH këshillon drejtuesit e mjeteve për kujdes të shtuar dhe pajisjen e tyre me goma dimërore e zinxhirë.

Ndërkohë Policia e Qarkullimit Rrugor u bën apel drejtuesve të mjeteve që të bëjnë kujdes teksa qarkullojnë përgjatë akseve rrugore që përshkojnë veriun e vendit.

Bora ka zbardhur qytetin e Kukësit, ndërsa në zonat malore mbi 600 metra mbi nivelin e detit, trashësia e saj ka kaluar 5 centimetra.

Termometri ka zbritur në -2 gradë Celsius në qytetin e Kukësit, ndërsa në zonat më të thella malore temperaturat kanë arritur deri në -9 gradë. Këto kushte atmosferike kanë krijuar prezencë të ngricave në disa akse rrugore nacionale.

The post Rikthehet dëbora në veri e juglindje të vendit appeared first on Gazeta Si.

↗

Përmet, 31-vjeçari i jep fund jetës, gjendet i varur në shkallët e banesës

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në Përmet, kur rreth orës 19:00, është gjetur i vetëvarur D. Muçenji, 31 vjeç, në fshatin Skutaraq, Njësia Administrative Petran.

Kanë qenë të afërmit e viktimës të cilët kanë gjetur viktimën të vetëvarur në shkallët e shtëpisë.

The post Përmet, 31-vjeçari i jep fund jetës, gjendet i varur në shkallët e banesës appeared first on Gazeta Si.

↗

Trump konferencë në Shtëpinë e Bardhë: Nuk ka kthim mbrapa për Groenlandën. Venezuelën e dua

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Presidenti amerikan Donald Trump, në një konferencë në Shtëpinë e Bardhë, ka ripërsëritur kërkesën për të marrë Groenlandën.

Ai tha se “nuk ka kthim prapa” nĂ« planin e tij pĂ«r tĂ« pĂ«rfshirĂ« GroenlandĂ«n si pjesĂ« tĂ« strategjisĂ« amerikane.

Trump gjithashtu vlerësoi lideren opozitare të Venezuelës, e cila i dërgoi edhe çmimin Nobel në Zyrën Ovale në takimin e pak ditëve më parë, duke thënë se ajo është grua e jashtëzakonshme.

“Po flasim me Machadon, ndoshta do tĂ« bĂ«jmĂ« diçka nĂ« VenezuelĂ« me tĂ«. NjĂ« grua jashtĂ«zakonisht e sjellshme, bĂ«ri gjithashtu diçka shumĂ« tĂ« pabesueshme. Po flasim me tĂ« dhe ndoshta mund ta pĂ«rfshijmĂ« nĂ« njĂ« farĂ« mĂ«nyre. Maria
 Ndoshta mund ta bĂ«jmĂ« kĂ«tĂ«â€, u shpreh ai.

Dhe duke folur për vendin amerikano-latin, shtoi:

“Dikur e urreja VenezuelĂ«n, por sot e dua”.

The post Trump konferencë në Shtëpinë e Bardhë: Nuk ka kthim mbrapa për Groenlandën. Venezuelën e dua appeared first on Gazeta Si.

↗

Kryeministri kanadez me fjalim provokues në Davos: Rendi i vjetër nuk do të kthehet

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Kryeministri kanadez Mark Carney dha njĂ« vlerĂ«sim tĂ« sinqertĂ« se si e sheh botĂ«n nĂ« njĂ« fjalim provokues nĂ« Davos tĂ« ZvicrĂ«s, ku tha se rendi ndĂ«rkombĂ«tar i udhĂ«hequr nga SHBA-tĂ« dhe i bazuar nĂ« rregulla ka mbaruar dhe fuqitĂ« e mesme si Kanadaja duhet tĂ« ndryshojnĂ« drejtim pĂ«r tĂ« shmangur rĂ«nien pre e “shtrĂ«ngimit” tĂ« mĂ«tejshĂ«m nga aktorĂ« tĂ« fuqishĂ«m.

Pa e pĂ«rmendur Presidentin e SHBA-sĂ« Donald Trump me emĂ«r, Carney iu referua “hegjemonisĂ« amerikane” dhe tha se “fuqitĂ« e mĂ«dha” po e pĂ«rdorin integrimin ekonomik si “armĂ«â€.

“KanadezĂ«t e dinĂ« se supozimi ynĂ« i vjetĂ«r dhe i rehatshĂ«m se gjeografia dhe anĂ«tarĂ«simi ynĂ« nĂ« aleancĂ« automatikisht siguronte prosperitet dhe siguri nuk Ă«shtĂ« mĂ« i vlefshĂ«m”, tha Carney.

NdĂ«rsa pĂ«rballet me kĂ«tĂ« dinamikĂ« tĂ« re, Carney tha se Kanadaja duhet tĂ« jetĂ« “parimore dhe pragmatike” dhe tĂ« kthehet nga brenda pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar vendin dhe pĂ«r tĂ« diversifikuar marrĂ«dhĂ«niet tregtare pĂ«r t’u bĂ«rĂ« mĂ« pak e varur nga vende si SHBA-ja, tani qĂ« Ă«shtĂ« e qartĂ« se “integrimi” mund tĂ« çojĂ« nĂ« “nĂ«nshtrim”.

Carney tha se “arkitektura e zgjidhjes kolektive tĂ« problemeve”, ​​duke u mbĂ«shtetur nĂ« institucione si Organizata BotĂ«rore e TregtisĂ«, Kombet e Bashkuara dhe Konferenca e PalĂ«ve (COP) pĂ«r bisedimet pĂ«r klimĂ«n, Ă«shtĂ« “zvogĂ«luar” dhe vendet duhet tĂ« pranojnĂ« se mund tĂ« duhet tĂ« veprojnĂ« vetĂ« mĂ« shpesh sesa nĂ« tĂ« kaluarĂ«n e afĂ«rt.

“ShumĂ« vende po nxjerrin tĂ« njĂ«jtat pĂ«rfundime. Ato duhet tĂ« zhvillojnĂ« njĂ« autonomi mĂ« tĂ« madhe strategjike: nĂ« energji, ushqim, minerale kritike, nĂ« financĂ« dhe zinxhirĂ« furnizimi. NjĂ« vend qĂ« nuk mund tĂ« ushqehet, tĂ« furnizohet me karburant ose tĂ« mbrohet ka pak mundĂ«si. Kur rregullat nuk tĂ« mbrojnĂ« mĂ«, duhet tĂ« mbrohesh”, tha Carney.

Carney tha se kjo qasje, ku ekziston njĂ« “botĂ« fortesash”, do t’i bĂ«jĂ« vendet mĂ« tĂ« varfra, tĂ« brishta dhe mĂ« pak tĂ« qĂ«ndrueshme. Por megjithatĂ« po vjen dhe Kanadaja duhet tĂ« punojĂ« me aleatĂ« me tĂ« njĂ«jtat mendje, sa herĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e mundur, pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar dominimin nga vendet mĂ« tĂ« mĂ«dha, mĂ« tĂ« pasura dhe mĂ« tĂ« armatosura mirĂ«.

“Ky nuk Ă«shtĂ« multilateralizĂ«m naiv. As nuk mbĂ«shtetet nĂ« institucione tĂ« dobĂ«suara. ËshtĂ« ndĂ«rtimi i koalicioneve qĂ« funksionojnĂ«, çështje pas çështjeje, me partnerĂ« qĂ« ndajnĂ« mjaftueshĂ«m terren tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r tĂ« vepruar sĂ« bashku. FuqitĂ« e mesme duhet tĂ« veprojnĂ« sĂ« bashku sepse nĂ«se nuk je nĂ« tryezĂ«, je nĂ« menu”, tha Carney.

“Ne po angazhohemi gjerĂ«sisht, strategjikisht, me sy hapur. Ne e trajtojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive botĂ«n ashtu siç Ă«shtĂ«, jo duke pritur qĂ« bota tĂ« jetĂ« ashtu siç dĂ«shirojmĂ«â€, tha ai.

“Rendi i vjetĂ«r nuk po kthehet. Nuk duhet ta vajtojmĂ«. Nostalgjia nuk Ă«shtĂ« strategji. Por nga thyerja, ne mund tĂ« ndĂ«rtojmĂ« diçka mĂ« tĂ« mirĂ«, mĂ« tĂ« fortĂ« dhe mĂ« tĂ« drejtĂ«.”

Përmend shpenzimet e mbrojtjes, tregtinë e diversifikuar

Carney tha se që nga marrja e detyrës, ai ka ndërmarrë hapa për të ndryshuar trajektoren e Kanadasë: duke dyfishuar shpenzimet e mbrojtjes, duke diversifikuar me shpejtësi tregtinë duke nënshkruar 12 marrëveshje tregtare dhe sigurie në katër kontinente në gjashtë muaj dhe duke u afruar edhe më shumë me Bashkimin Evropian.

MĂ« parĂ« kĂ«tĂ« javĂ«, Carney gjithashtu arriti njĂ« marrĂ«veshje tregtare me KinĂ«n pĂ«r automjetet elektrike dhe produktet bujqĂ«sore – duke i dhĂ«nĂ« fund viteve tĂ« armiqĂ«sisĂ« dypalĂ«she – dhe i bĂ«ri thirrje fuqisĂ« sĂ« Lindjes sĂ« Mesme, Katarit.

Kanadaja po ndjek gjithashtu pakte të tregtisë së lirë me Indinë, Tajlandën, Filipinet dhe vendet në Shoqatën e Kombeve të Azisë Juglindore dhe Mercosur, bllokun e Amerikës së Jugut që përfshin Argjentinën, Bolivinë, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain.

“FuqitĂ« e mĂ«dha mund tĂ« pĂ«rballojnĂ« tĂ« ecin vetĂ«. Ato kanĂ« madhĂ«sinĂ« e tregut, kapacitetin ushtarak, ndikimin pĂ«r tĂ« diktuar kushtet. FuqitĂ« e mesme nuk e kanĂ«. Por kur negociojmĂ« vetĂ«m nĂ« mĂ«nyrĂ« bilaterale me njĂ« hegjemon, negociojmĂ« nga dobĂ«sia. Ne pranojmĂ« atĂ« qĂ« ofrohet. Ne konkurrojmĂ« me njĂ«ri-tjetrin pĂ«r tĂ« qenĂ« mĂ« tĂ« akomodueshmit. Ky nuk Ă«shtĂ« sovranitet. ËshtĂ« performanca e sovranitetit duke pranuar nĂ«nshtrimin”, tha Carney.

“NĂ« njĂ« botĂ« me rivalitet tĂ« fuqive tĂ« mĂ«dha, vendet midis tyre kanĂ« njĂ« zgjedhje: tĂ« konkurrojnĂ« me njĂ«ri-tjetrin pĂ«r favor, ose tĂ« bashkohen pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« rrugĂ« tĂ« tretĂ« me ndikim”.

Kanadaja njĂ« ‘partner i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i besueshĂ«m’

NdĂ«rsa mban njĂ« ton skeptik pĂ«r disa institucione globale dhe vajton atĂ« qĂ« ai e quajti njĂ« “kĂ«putje” nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si gjĂ«rat kanĂ« funksionuar prej kohĂ«sh, Carney tha se ndihet i sigurt pĂ«r tĂ« ardhmen e KanadasĂ« pavarĂ«sisht rĂ«rĂ«s sĂ« lĂ«vizshme.

Kanadaja Ă«shtĂ« njĂ« “partner i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i besueshĂ«m” qĂ« “vlerĂ«son marrĂ«dhĂ«niet afatgjata”, gjĂ« qĂ« e bĂ«n atĂ« tĂ«rheqĂ«se pĂ«r vendet e tjera, tha ai.

“Kanadaja ka atĂ« qĂ« dĂ«shiron bota. Ne jemi njĂ« superfuqi energjetike. Ne kemi popullsinĂ« mĂ« tĂ« arsimuar nĂ« botĂ«â€, tha ai. “Ne kemi kapital, talent dhe njĂ« qeveri me kapacitet tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m fiskal pĂ«r tĂ« vepruar me vendosmĂ«ri. Dhe ne kemi vlerat qĂ« shumĂ« tĂ« tjerĂ« aspirojnĂ«.”

Duke folur më vonë në një bisedë në Forumin Ekonomik Botëror, Carney pranoi se Kanadaja është e ndjeshme ndaj një SHBA-je gjithnjë e më të vendosur, duke pasur parasysh gjeografinë dhe lidhjet ekonomike afatgjata.

Por ai tha se Kanadaja tashmë e ka provuar qëndrueshmërinë e saj përballë një lufte tregtare të SHBA-së: vendi ka shtuar më shumë vende pune sesa Shtetet e Bashkuara që kur Trump vendosi tarifa për mallrat globale.

I pyetur nĂ«se prerja e marrĂ«veshjeve me KinĂ«n e bĂ«n KanadanĂ« tepĂ«r tĂ« varur nga superfuqia aziatike, Carney tha se po luan “sulm” dhe thellimi i lidhjeve ekonomike me vendin e dytĂ« mĂ« tĂ« madh nĂ« botĂ« Ă«shtĂ« njĂ« veprim i kujdesshĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«.

“Ne duhet tĂ« kemi njĂ« partneritet strategjik me ta”, tha ai pĂ«r KinĂ«n, ndĂ«rsa tha se do tĂ« ketĂ« “gardhe mbrojtĂ«se”.

NdĂ«rsa Trump kĂ«mbĂ«ngul se SHBA-tĂ« duhet tĂ« marrin GroenlandĂ«n, gjoja pĂ«r qĂ«llime tĂ« sigurisĂ« kombĂ«tare, Carney tha se Kanadaja qĂ«ndron “vendosmĂ«risht” me DanimarkĂ«n, e cila nĂ« fund tĂ« fundit kontrollon territorin autonom.

“Angazhimi ynĂ« ndaj Nenit 5 Ă«shtĂ« i palĂ«kundur”, tha Carney, duke iu referuar parimit tĂ« NATO-s pĂ«r mbrojtje kolektive. “Ne po punojmĂ« me aleatĂ«t tanĂ« tĂ« NATO-s pĂ«r tĂ« siguruar mĂ« tej krahĂ«t veriorĂ« dhe perĂ«ndimorĂ« tĂ« aleancĂ«s”.

Duke folur pĂ«r territorin danez tĂ« lakmuar nga Trump, Carney tha: “Mendoj se NATO po pĂ«rjeton njĂ« provĂ« tani”.

Ai tha se Kanadaja po e rrit praninĂ« e saj ushtarake nĂ« Arktik, ndĂ«rkohĂ« qĂ« po nxit gjithashtu “diskutime” midis aleatĂ«ve pĂ«r tĂ« sjellĂ« njĂ« “rezultat mĂ« tĂ« mirĂ«â€ nĂ« Atlantikun e Veriut.

Komentet e Carney-t vijnĂ« pas kĂ«rcĂ«nimit tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« Trump pĂ«r tĂ« vendosur tarifa ndaj aleatĂ«ve evropianĂ« dhe BritanisĂ« derisa Uashingtonit t’i lejohet tĂ« blejĂ« GroenlandĂ«n. Kryeministri tha se Kanadaja “kundĂ«rshton fuqimisht” planin e SHBA-sĂ« pĂ«r t’i goditur aleatĂ«t me taksa ndĂ«shkuese nĂ«se nuk pajtohen me imperializmin e Trump.

Marrë nga CBC. Përshtati: Gazeta Si.

The post Kryeministri kanadez me fjalim provokues në Davos: Rendi i vjetër nuk do të kthehet appeared first on Gazeta Si.

↗

Makron në Davos: Bota është përballë një zgjedhjeje kritike

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

NĂ« fjalimin e tij gjatĂ« Forumit Ekonomik BotĂ«ror nĂ« Davos, presidenti francez Emmanuel Macron theksoi se bota Ă«shtĂ« pĂ«rballĂ« njĂ« zgjedhjeje kritike: tĂ« pranohet ligji i mĂ« tĂ« fortit, qĂ« do tĂ« çonte nĂ« njĂ« “qasje tĂ« re koloniale”, ose tĂ« mbrohet multilateralizmi efektiv, i cili i shĂ«rben interesave tĂ« shteteve dhe siguron rendin global.

Macron theksoi se ky Ă«shtĂ« njĂ« moment kyç pĂ«r tĂ« mbrojtur sovranitetin dhe pavarĂ«sinĂ« kombĂ«tare. Ai shtoi se masa e fundit pĂ«r stacionimin tĂ« ushtrisĂ« franceze nĂ« GroenlandĂ« ishte njĂ« hap pĂ«r tĂ« mbrojtur kĂ«tĂ« territor strategjik, pa “kĂ«rcĂ«nuar askĂ«nd”, por pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur njĂ« aleat dhe njĂ« vend tjetĂ«r europian.

Kreu i FrancĂ«s gjithashtu theksoi rĂ«ndĂ«sinĂ« e G7 nĂ« kĂ«tĂ« kontekst. Ai theksoi se Franca, pĂ«rmes presidencĂ«s sĂ« saj tĂ« Grupit tĂ« ShtatĂ«, do tĂ« kĂ«rkojĂ« tĂ« ringjallĂ« G7 si njĂ« forum pĂ«r “dialog tĂ« sinqertĂ«â€ dhe pĂ«r tĂ« parandaluar luftĂ«rat tregtare, rritjen e proteksionizmit dhe pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« prishur rendin ekonomik global.

“Objektivi ynĂ« pĂ«rmes G7 Ă«shtĂ« tĂ« tregojmĂ« se fuqitĂ« kryesore tĂ« botĂ«s janĂ« ende tĂ« afta tĂ« arrijnĂ« njĂ« diagnozĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t tĂ« ekonomisĂ« globale”, tha Macron.

Në këtë kuadër, ai bëri thirrje për një angazhim më të madh në nivele ndërkombëtare, për të siguruar që shtetet të mund të bashkëpunojnë për të zgjidhur krizat globale, përfshirë ato tregtare dhe gjeopolitike.

The post Makron në Davos: Bota është përballë një zgjedhjeje kritike appeared first on Gazeta Si.

❌