❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Ankandet publike, APP autoriteteve kontraktore: Raportoni procedurat, ja të dhënat që duhen

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Agjencia e Prokurimit Publik (APP) u ka kujtuar autoriteteve kontraktore se çdo 6 muaj duhet të raportojnë procedurat që janë në formën e ankandit publik.

Kjo Agjenci ka nĂ«nvizuar se detyrimi rrjedh nga neni 7 i Ligjit Nr. 9874, datĂ« 14.02.2008 “PĂ«r ankandin publik”, tĂ« ndryshuar ku mbikĂ«qyrja e zbatimit tĂ« procedurave tĂ« shitjes me ankand bĂ«het nga Agjencia e Prokurimit Publik(APP).

Kjo e fundit verifikon zbatimin procedurave të ankandeve, pas nënshkrimit të kontratës në përputhje me këtë ligj dhe me akte të tjera të dala në zbatim të tij, duke u kërkuar autoriteteve shitëse të gjithë informacionin e nevojshëm.

“NĂ« pikĂ«n 4, tĂ« nenit 6 tĂ« LAP, parashikohet se: “Autoriteti shitĂ«s, çdo 6 muaj, duhet tĂ« dorĂ«zojĂ« nĂ« AgjencinĂ« e Prokurimit Publik njĂ« raport pĂ«r veprimtaritĂ« e tij tĂ« ankandit”.

Referuar përcaktimit në dispozitën e sipërcituar, APP sjell në vëmendje të autoriteteve shitëse detyrimin për të raportuar çdo 6 muaj, mbi veprimtarinë e ankandeve të zhvilluara.

NĂ« tĂ« Autoritetet shitĂ«se duhet tĂ« raportojnĂ« vetĂ«m pĂ«r procedura, objekti, i tĂ« cilave pĂ«rfshihet fushĂ«n e zbatimit tĂ« LAP, si dhe procedura objekti i tĂ« cilave Ă«shtĂ« i pĂ«rcaktuar me ligj veçantĂ«, por qĂ« procedura e ankandit zhvillohet sipas pĂ«rcaktimeve tĂ« LAP (neni 4, pika 1, gĂ«rma “d” e LAP)” thuhet nĂ« shkresĂ«n e APP.

Kjo e fundit nënvizon se cilat janë detajet që duhet të përmbajë raporimi standard që bëjnë institucionet për ankandet publike. Kështu ë dhënat duhet të kenë të përfshirë:

– objektin e procedurĂ«s sĂ« ankandit; llojin e procedurĂ«s sĂ« ankandit dhe pĂ«rcaktimin e numrit tĂ« loteve (nĂ« rastet kur procedura Ă«shtĂ« e ndarĂ« nĂ« lote);

– vlerĂ«n fillestare tĂ« ankandit;

– datĂ«n e zhvillimit tĂ« procedurĂ«s:

– datĂ«n e nĂ«nshkrimit tĂ« kontratĂ«s (pĂ«r rastet kur procedura Ă«shtĂ« finalizuar me kontratĂ« tĂ« nĂ«nshkruar);

–  vlerĂ«n e kontratĂ«s sĂ« nĂ«nshkruar (pĂ«r rastet kur procedura Ă«shtĂ« finalizuar me kontratĂ« nĂ«nshkruar);

– arsyen e anulimit tĂ« procedurĂ«s (pĂ«r rastet kur procedura anulohet).

 

The post Ankandet publike, APP autoriteteve kontraktore: Raportoni procedurat, ja të dhënat që duhen appeared first on Revista Monitor.

↗

Studimi: Rritje e fortë e luhatjeve ekstreme ditore të temperaturës në mbarë botën

✇Revista Monitor
By: Megi Dumi

Kërkimi i Nature e lidh rritjen e paqëndrueshmërisë me ndryshimet klimatike dhe paralajmëron për rreziqe shëndetësore e ekonomike

Luhatjet ekstreme të temperaturës nga një ditë në tjetrën janë shtuar ndjeshëm në dekadat e fundit, veçanërisht në rajonet me gjerësi të ulëta dhe të mesme gjeografike, ku jeton shumica e popullsisë së botës, sipas një studimi të botuar në revistën Nature.

Studimi, i kryer nga shkencëtarë të Universitetit të Nanjingut dhe Akademisë Kineze të Shkencave, analizoi të dhëna klimatike nga viti 1961 deri në 2020 dhe projeksione deri në vitin 2100.

Ai zbuloi se ndryshimet e papritura dhe të mëdha të temperaturës nga një ditë në tjetrën, një formë e nënvlerësuar e motit ekstrem, po bëhen më të shpeshta, më intensive dhe më të mëdha në amplitudë.

Studimi ia atribuon këtë prirje kryesisht emetimeve të gazeve serrë, duke identifikuar tokat më të thata dhe paqëndrueshmërinë e rritur të presionit të ajrit dhe lagështisë së tokës si faktorë kyç.

Ndërsa rajonet me gjerësi të larta gjeografike kanë përjetuar më pak këto luhatje, zonat me gjerësi të ulëta dhe të mesme në të dy hemisferat tregojnë një rritje të qartë dhe përshpejtuese.

Rritjet më të forta janë regjistruar në SHBA-në perëndimore, Kinën lindore, pjesë të Amerikës së Jugut dhe pellgun e Mesdheut.

Në periudha 10-vjeçare, intensiteti i rritjes arriti 11.1°C në SHBA-në perëndimore, 9.4°C në Kinën lindore, 12.4°C në Amerikën e Jugut dhe 7.1°C në Mesdhe.

Në vitin 2022 u shënuan rekorde, me Kinën lindore që përjetoi një ndryshim 22.9°C dhe SHBA-në perëndimore 20.3°C.

Deniz Demirhan nga Universiteti Teknik i Stambollit tha se ngrohja globale po rrit paqëndrueshmërinë ditore të temperaturave në gjerësi të mesme, ndërsa e ul atë në rajonet polare.

Kjo ndodh sepse ndryshimet klimatike alterojnë retë, lagështinë dhe qarkullimin atmosferik, duke krijuar kontraste më të forta mes ditës dhe natës në zonat më të ngrohta.

Ajo paralajmëroi se luhatjet e papritura të temperaturës mund të dobësojnë sistemin imunitar, të nxisin sëmundje kardiovaskulare e të frymëmarrjes dhe të rrisin vdekshmërinë.

Në ekonomi, ato shkaktojnë humbje në bujqësi, rritje të papritura të kërkesës për energji dhe ndërprerje të aktivitetit ekonomik.

Sipas projeksioneve pĂ«r periudhĂ«n 2050–2100, frekuenca e kĂ«tyre ngjarjeve mund tĂ« rritet me 17%, madhĂ«sia mesatare me 3% dhe ngarkesa vjetore e nxehtĂ«sisĂ« me 20%, duke i bĂ«rĂ« kĂ«to luhatje njĂ« tipar gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« zakonshĂ«m tĂ« motit ditor nĂ« shumĂ« rajone tĂ« populluara. / AA.com

The post Studimi: Rritje e fortë e luhatjeve ekstreme ditore të temperaturës në mbarë botën appeared first on Revista Monitor.

↗

Trump hedh poshtë kërcënimin me tarifa ndaj BE-së, ndryshon kursin për Groenlandën

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Presidenti amerikan tërhiqet nga një luftë e re tregtare pas bisedimeve me shefin e NATO-s, Mark Rutte

Donald Trump hodhi poshtĂ« kĂ«rcĂ«nimin e tij pĂ«r tĂ« goditur vendet europiane me tarifa tĂ« reja, pasi arriti “kornizĂ«n e njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« ardhshme” pĂ«r GroenlandĂ«n nĂ« bisedimet me sekretarin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« NATO-s, Mark Rutte.

Presidenti amerikan tha tĂ« mĂ«rkurĂ«n se kishte zhvilluar njĂ« takim “shumĂ« produktiv” me Rutte-n dhe se do tĂ« mbante bisedime tĂ« tjera nĂ« tĂ« ardhmen pĂ«r tĂ« gjetur njĂ« zgjidhje qĂ«, “nĂ«se konkretizohet”, do tĂ« ishte “shumĂ« e mirĂ«â€ pĂ«r SHBA-nĂ« dhe vendet anĂ«tare tĂ« NATO-s.

“Bazuar nĂ« kĂ«tĂ« mirĂ«kuptim, nuk do tĂ« vendos tarifat qĂ« ishin planifikuar tĂ« hynin nĂ« fuqi mĂ« 1 shkurt,” shkroi Trump nĂ« Truth Social. “Po zhvillohen diskutime shtesĂ« lidhur me Golden Dome nĂ« raport me GroenlandĂ«n,” shtoi ai, duke iu referuar sistemit tĂ« tij tĂ« planifikuar tĂ« mbrojtjes raketore.

Trump shtoi se marrĂ«veshja mund tĂ« pĂ«rfshinte burimet natyrore tĂ« GroenlandĂ«s. “Ata do tĂ« jenĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« tĂ« drejtat minerare dhe po ashtu edhe ne.”

ZĂ«vendĂ«spresidenti JD Vance, sekretari i Shtetit Marco Rubio dhe i dĂ«rguari special i presidentit Steve Witkoff do tĂ« zhvillojnĂ« negociata tĂ« mĂ«tejshme. MarrĂ«veshja do tĂ« zgjaste “pĂ«rgjithmonĂ«â€, tha Trump.

Komentet e tij shënuan një tjetër tërheqje nga kërcënimet me tarifa dhe një zbutje të ndjeshme të qëndrimit të tij ndaj Groenlandës. Ato erdhën disa orë pasi ai i tha një audience në Forumin Ekonomik Botëror në Davos se nuk do të përdorte forcë për të marrë territorin nga Danimarka, por i kërkoi Europës të mbështeste planin e tij.

EuropianĂ«t kishin mundĂ«si zgjedhje pĂ«r GroenlandĂ«n, tha ai: “Mund tĂ« thoni po dhe ne do tĂ« jemi shumĂ« mirĂ«njohĂ«s, ose mund tĂ« thoni jo dhe ne do ta mbajmĂ« mend.”

NATO tha: “Diskutimet mes aleatĂ«ve tĂ« NATO-s pĂ«r kornizĂ«n qĂ« pĂ«rmendi presidenti do tĂ« pĂ«rqendrohen nĂ« garantimin e sigurisĂ« nĂ« Arktik pĂ«rmes pĂ«rpjekjeve tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta tĂ« aleatĂ«ve, veçanĂ«risht tĂ« shtatĂ« aleatĂ«ve arktikĂ«.”

Aleanca ushtarake shtoi se “negociatat midis DanimarkĂ«s, GroenlandĂ«s dhe Shteteve tĂ« Bashkuara do tĂ« ecin pĂ«rpara me synimin qĂ« Rusia dhe Kina tĂ« mos fitojnĂ« kurrĂ« njĂ« bazĂ«, ekonomike apo ushtarake, nĂ« GroenlandĂ«â€.

Rutte tha se ai dhe Trump nuk kishin diskutuar nëse Groenlanda do të mbetej pjesë e Mbretërisë së Danimarkës sipas kësaj kornize.

Kërcënimet e Trumpit për të vendosur tarifa të reja ndaj vendeve europiane kishin tronditur marrëdhëniet transatlantike dhe kishin ngritur frikën e një lufte të re tregtare, duke alarmuar tregjet.

Kthesa e fundit e presidentit amerikan vjen pasi aksionet në Wall Street pësuan rënie të martën, kur ai kërcënoi të hapte një front të ri në luftën e tij tregtare globale. Indeksi i aksioneve S&P 500 regjistroi ditën e tij më të keqe që nga tetori, ndërsa obligacionet e qeverisë amerikane u vunë gjithashtu nën presion.

PaqĂ«ndrueshmĂ«ria e tregjeve e ka frenuar mĂ« parĂ« Trumpin, pĂ«rfshirĂ« pas shpalljes sĂ« tarifave nĂ« “ditĂ«n e çlirimit” nĂ« prill, qĂ« ndezi trazira serioze nĂ« aksione dhe nĂ« bonot e thesarit.

Aksionet u rritĂ«n tĂ« mĂ«rkurĂ«n pasi ai hoqi kĂ«rcĂ«nimin pĂ«r tarifa tĂ« reja, me S&P 500 qĂ« u rrit me 1.2%. Çmimi i borxhit tĂ« qeverisĂ« amerikane u rrit gjithashtu, duke ulur rendimentin e bonove 10-vjeçare tĂ« thesarit me 0.04 pikĂ« pĂ«rqindjeje, nĂ« 4.25%.

Trump e shpalli marrëveshjen e tij të re vetëm disa orë pasi mbajti një fjalim të gjatë dhe herë-herë të çrregullt në Davos.

Ai tha nĂ« atĂ« fjalim se po “kĂ«rkonte negociata tĂ« menjĂ«hershme” pĂ«r tĂ« diskutuar blerjen e GroenlandĂ«s nga Danimarka, “ashtu siç kemi blerĂ« shumĂ« territore tĂ« tjera gjatĂ« historisĂ« sonĂ«â€.

Ministri i JashtĂ«m i DanimarkĂ«s, Lars LĂžkke Rasmussen, e mirĂ«priti deklaratĂ«n e Trumpit nĂ« Truth Social, duke thĂ«nĂ« se “dita pĂ«rfundon mĂ« mirĂ« se sa nisi”.

Por ai shtoi: “Nuk do tĂ« ndodhĂ« qĂ« SHBA-ja tĂ« zotĂ«rojĂ« GroenlandĂ«n. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« vijĂ« e kuqe.”

Kryeministrja italiane Giorgia Meloni, e cila ka krijuar njĂ« lidhje tĂ« ngrohtĂ« personale me Trumpin, gjithashtu e pĂ«rshĂ«ndeti vendimin, por tha se â€œĂ«shtĂ« thelbĂ«sore tĂ« vazhdohet tĂ« kultivohet dialogu mes vendeve aleate”.

Danimarka dhe Groenlanda kanë këmbëngulur vazhdimisht se ishulli arktik nuk është në shitje që kur Trump shprehu interesin e tij për herë të parë në vitin 2019.

Udhëheqësit e BE-së do të mblidhen për një samit urgjent në Bruksel të enjten për të diskutuar qasjen e tyre ndaj bisedimeve për Groenlandën, ndërsa shtohen shqetësimet për përkeqësimin e marrëdhënieve me Uashingtonin.

Trump e pĂ«rdori gjithashtu fjalimin pĂ«r tĂ« kritikuar njĂ« EuropĂ« qĂ«, sipas tij, ‘nuk njihet më’, e dobĂ«suar nga rĂ«nia ekonomike dhe nga emigracioni i pakontrolluar.

Presioni i tij ndaj Danimarkës dhe partnerëve të saj europianë ka zemëruar zyrtarët europianë, me shumë prej tyre që thonë se ai ka shkatërruar besimin në marrëdhëniet transatlantike.

Kryeministri kanadez Mark Carney tĂ« martĂ«n deklaroi njĂ« “çarje” nĂ« rendin ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«r shkak tĂ« pohimit tĂ« pakufizuar tĂ« fuqisĂ« amerikane nga Trump.

Kryeministri i MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar, Sir Keir Starmer, i cili vendosi tĂ« mos marrĂ« pjesĂ« nĂ« WEF, e akuzoi Trumpin se “po e ndan botĂ«n nĂ« kĂ«tĂ« moment me pasoja reale” pĂ«rmes planeve tĂ« tij pĂ«r tĂ« marrĂ« nĂ«n kontroll GroenlandĂ«n.

Tensionet mes zyrtarëve europianë dhe amerikanë shpërthyen në Davos të martën në mbrëmje, kur sekretari amerikan i Tregtisë, Howard Lutnick, u prit me fishkëllima gjatë një darke pas komenteve përplasëse që çuan disa të ftuar të largoheshin.

Mes atyre që u larguan herët nga darka ishte edhe presidentja e Bankës Qendrore Europiane, Christine Lagarde, sipas personave të njohur me çështjen.

MĂ« herĂ«t tĂ« mĂ«rkurĂ«n, menaxheri i fondeve spekulative Ken Griffin e kritikoi Trumpin, duke thĂ«nĂ« se SHBA-ja kishte “dĂ«mtuar marrĂ«dhĂ«nien tonĂ« me aleatĂ«t europianĂ« nĂ« mĂ«nyra qĂ« nuk i kuptoj ose nuk i vlerĂ«soj”. / FT

The post Trump hedh poshtë kërcënimin me tarifa ndaj BE-së, ndryshon kursin për Groenlandën appeared first on Revista Monitor.

↗

Google forcon përdorimin e AI në universitet, në bashkëpunim me Universitetin e Oksfordit

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka

Google ka konfirmuar një bashkëpunim me Universitetin e Oksfordit për të zgjeruar përdorimin e inteligjencës artificiale në arsimin e lartë. Përmes kësaj marrëveshjeje, studentët dhe stafi i Oksfordit do të kenë akses në Gemini for Education dhe NotebookLM, dy mjete AI të zhvilluara nga Google. Lajmi u bë publik gjatë panairit ndërkombëtar të teknologjisë arsimore Bett 2026 në Londër.

Sipas Google, vendimi për ta shtrirë këtë bashkëpunim erdhi pas një programi pilot të zhvilluar më herët në Oksford, ku u testuan mjetet Gemini. Rezultatet ishin pozitive: 85 për qind e pjesëmarrësve thanë se ishin më produktivë, ndërsa rreth 75 për qind pohuan se mjetet e AI i ndihmuan të punonin më mirë dhe më shpejt.

NĂ« kuadĂ«r tĂ« marrĂ«veshjes, studentĂ«t, pedagogĂ«t dhe stafi administrativ do t’i pĂ«rdorin kĂ«to mjete pĂ«rmes platformĂ«s sĂ« sigurt Google for Education tĂ« universitetit. Licencat profesionale do tĂ« shpĂ«rndahen nga kolegjet dhe departamentet pĂ«rkatĂ«se.

Google shpjegon se Gemini for Education nuk jep thjesht përgjigje të gatshme, por ndihmon studentët të mësojnë përmes pyetjeve orientuese dhe hapave të strukturuar, duke nxitur të kuptuarit më të thellë të lëndës. Përdoruesit në Oksford do të kenë gjithashtu akses në Gemini 3, versioni më i fundit i modelit të Google, si edhe në funksionin Deep Research, i cili ndihmon në ndërtimin e planeve kërkimore, analizimin e shumë burimeve online dhe përmbledhjen e tyre në raporte me referenca.

Nga ana e Universitetit tĂ« Oksfordit, theksi vihet te siguria dhe pĂ«rdorimi i pĂ«rgjegjshĂ«m i AI. Sipas drejtuesve tĂ« universitetit, kĂ«to mjete do t’u ofrohen studentĂ«ve dhe stafit me trajnime dhe udhĂ«zime tĂ« qarta, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« pĂ«rdoren nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« sigurt pĂ«r studim, mĂ«simdhĂ«nie dhe kĂ«rkim shkencor. Pritet qĂ« ato tĂ« ndihmojnĂ« edhe nĂ« pĂ«rshpejtimin e projekteve kĂ«rkimore, aplikimeve pĂ«r grante dhe nĂ« rritjen e produktivitetit administrativ.

Ky bashkëpunim me Oksfordin është pjesë e një strategjie më të gjerë të Google për të zgjeruar përdorimin e inteligjencës artificiale në arsim, nga shkollat deri te universitetet, me fokus te akses i barabartë, kontroll institucional dhe përdorim i sigurt i teknologjisë./ EdTechInnovationHUB

The post Google forcon përdorimin e AI në universitet, në bashkëpunim me Universitetin e Oksfordit appeared first on Revista Monitor.

↗

Kurti në Davos: Ekonomia në Kosovë po rritet çdo vit, ndërmarrjet e huaja janë shtuar 55%

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, gjatë qëndrimit në Davos ku po mbahet Forumi Ekonomik Botëror,  ka treguar se partnerëve ndërkombëtarë dhe atyre potencialë u kanë prezantuar mundësitë për investime në Kosovë.

Në Davos, aty ku takohen liderët dhe investitorët më të fuqishëm të botës, Kosova ka shfaqur fytyrën e saj të re, atë të një vendi të qëndrueshëm, me ekonomi në rritje dhe me të rinj plot energji e talent.

Nga Forumi Ekonomik Botëror, Albin Kurti ka prezantuar Kosovën si një partner të besueshëm dhe një destinacion tërheqës për investime, duke theksuar stabilitetin institucional dhe rritjen e vazhdueshme ekonomike që po e karakterizon vendin.

Kurt tha se partnerëve ndërkombëtarë dhe atyre potencialë u kanë prezantuar mundësitë për investime në Kosovë, duke theksuar rolin e qeverisë si partnere e besueshme, stabilitetin institucional dhe potencialin e të rinjve të vendit.

“Ne tĂ« gjithĂ« partnerĂ«ve ndĂ«rkombĂ«tarĂ« dhe partnerĂ«ve tĂ« mundshĂ«m ndĂ«rkombĂ«tarĂ« u tregojmĂ« mundĂ«sitĂ« pĂ«r investime nĂ« KosovĂ«, prej faktit qĂ« atje do tĂ« kemi njĂ« qeveri qĂ« Ă«shtĂ« partnere – jo vetĂ«m njĂ« treg apo vetĂ«m njĂ« platformĂ« pĂ«r prodhimtari tĂ« lirĂ«, por edhe njĂ« shtet me politika fiskale tĂ« favorshme dhe me mundĂ«si pĂ«r tĂ« angazhuar tĂ« rinjtĂ« tanĂ«, tĂ« cilĂ«t janĂ« energjikĂ«, tĂ« talentuar dhe shumĂ«gjuhĂ«sh”.

Ai theksoi se Kosova ofron mundësi unike për krijimin e degëve apo bizneseve të reja, duke qenë në zemër të rajonit EMEA.

“ËshtĂ« njĂ« mundĂ«si unike qĂ« tĂ« krijojnĂ« degĂ«t e tyre apo bizneset e tyre nĂ« vendin tonĂ«, i cili Ă«shtĂ« nĂ« zemĂ«r tĂ« kĂ«tij rajoni qĂ« njihet nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« popullarizuar si EMEA – Evropa, Lindja e Mesme dhe Afrika Veriore”, u shpreh ai.

Kurti theksoi rëndësinë e besimit dhe stabilitetit institucional në kohë turbulencash gjeopolitike.

“KĂ«rkojmĂ« qĂ« sa mĂ« shumĂ«, pĂ«r shkak tĂ« miqĂ«sisĂ« dhe afĂ«rsisĂ« nĂ« kohĂ« turbulencash gjeopolitike dhe kur kemi çrregullim tĂ« linjave botĂ«rore tregtare, te Kosova ta kenĂ« edhe shtetin demokratik me sundim tĂ« ligjit dhe parashikueshmĂ«ri institucionale”.

Sipas tij, Kosova po shĂ«non rritje tĂ« vazhdueshme ekonomike. “ËshtĂ« njĂ« ekonomi qĂ« sa vjen e rritet çdo vit dhe ku ndĂ«rmarrjet me pronĂ«si tĂ« huaj, krahasuar me para katĂ«r viteve, janĂ« rritur pĂ«r plot 55%”, theksoi Kurti.

Duke folur për pjesëmarrjen në Davos, Kurti tha se këtë vit aktivitetet kanë qenë më intensive.

“Rregullisht, Qeveria e KosovĂ«s merr pjesĂ«, pĂ«rveç meje zakonisht edhe disa ministra. Por kĂ«saj radhe Ă«shtĂ« e veçantĂ«, aktivitetet qĂ« kemi zhvilluar nĂ« ShtĂ«pinĂ« e KosovĂ«s kanĂ« qenĂ« mĂ« tĂ« dendura se kurrĂ« mĂ« parĂ«. Kemi pasur mĂ« shumĂ« panele se herĂ«n e kaluar, mĂ« shumĂ« takime bilaterale”.

Ai falĂ«nderoi edhe ndĂ«rmarrĂ«sit nga mĂ«rgata. “Dua tĂ« falĂ«nderoj ndĂ«rmarrĂ«sit nga mĂ«rgata, tĂ« cilĂ«t kanĂ« kontribuar kaq shumĂ« qĂ« nĂ« Davos, qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« kryeqendĂ«r e pĂ«rkohshme e globit, tĂ« ketĂ« kaq shumĂ« mysafirĂ« nga e gjithĂ« bota nĂ« ShtĂ«pinĂ« e KosovĂ«s, e cila kĂ«tĂ« herĂ« u quajt edhe ShtĂ«pia apo Vatra e Talentit”, u shpreh Kurti.

Kurti potencoi se nĂ« fjalimet e tij nĂ« “ShtĂ«pinĂ« e Shteteve tĂ« Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s” nĂ« Davos, foli pĂ«r çështjen e besimit nĂ« politikĂ« dhe rĂ«ndĂ«sinĂ« e tij pĂ«r shoqĂ«rinĂ« dhe ekonominĂ«.

“Aty ishte çështja e besimit nĂ« politikĂ«. UnĂ« besoj se besimi nĂ« institucionet publike dhe besimi i qytetarĂ«ve nĂ« shoqĂ«ri tek njĂ«ri-tjetri kanĂ« edhe njĂ« aspekt tĂ« fuqishĂ«m, jo vetĂ«m pĂ«r kohezionin social dhe pĂ«r mbijetesĂ«n nĂ« kriza, por edhe pĂ«r hovin ekonomik edhe pĂ«r shanset mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r zhvillim dhe progres. Besimi Ă«shtĂ« shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m, sa i pĂ«rket besimit tĂ« qytetarĂ«ve nĂ« udhĂ«heqĂ«si, por edhe vetĂ«besimit tĂ« udhĂ«heqĂ«sve kur ata ndodhen nĂ« kauza dhe ide fisnike qĂ« i shĂ«rbejnĂ« interesit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m”.

Forumi Ekonomik Botëror po mbahet këtë javë në Davos të Zvicrës, duke mbledhur liderë politikë, përfaqësues biznesesh globale, ekspertë e figura të njohura nga mbarë bota. Tema qendrore e edicionit të sivjetmë fokusohet në bashkëpunimin ndërkombëtar përballë krizave ekonomike dhe sfidave gjeopolitike, me theks të veçantë në tranzicionin energjetik, zhvillimin e qëndrueshëm dhe ndikimin e inteligjencës artificiale në ekonomi.

 

The post Kurti në Davos: Ekonomia në Kosovë po rritet çdo vit, ndërmarrjet e huaja janë shtuar 55% appeared first on Revista Monitor.

↗

Fondi suedez i pensioneve ul bonot e thesarit amerikan për shkak të pasigurisë politike

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Fondi i pensioneve i Suedisë Alecta ka shitur pjesën më të madhe të zotërimeve të tij në bono të thesarit të SHBA-së gjatë vitit të kaluar, për shkak të rritjes së rrezikut dhe paparashikueshmërisë së politikës amerikane, tha drejtori i investimeve i fondit.

“QĂ« nga fillimi i vitit 2025, ne i kemi ulur zotĂ«rimet tona nĂ« obligacione tĂ« qeverisĂ« amerikane nĂ« disa raunde dhe, sĂ« bashku, kĂ«to reduktime pĂ«rbĂ«jnĂ« shumicĂ«n e zotĂ«rimeve tona,” tha drejtori i investimeve tĂ« Alectas, Pablo Bernengo, nĂ« njĂ« deklaratĂ« pĂ«r Reuters.

“Mbi kĂ«tĂ«, ne kemi vazhduar tĂ« mbajmĂ« njĂ« raport tĂ« lartĂ« mbrojtjeje valutore kundĂ«r dollarit amerikan,” tha ai.

Bernengo, megjithatë, nuk pranoi të komentojë për sasinë e saktë të aseteve të shitura.

E pĂ«rditshmja suedeze e biznesit Dagens Industri raportoi, pa identifikuar burimet e saj, se Alecta kishte shitur bono tĂ« thesarit amerikan nĂ« vlerĂ« 70–80 miliardĂ« korona suedeze (7.7–8.8 miliardĂ« dollarĂ«) gjatĂ« vitit tĂ« kaluar, nga njĂ« portofol prej 100 miliardĂ«sh.

Në deklaratën e tij për Reuters, Bernengo nuk përmendi në mënyrë specifike shqetësimet e shtuara mbi politikën ndërkombëtare të SHBA-së që nga fillimi i këtij viti dhe kërcënimet për tarifa të tjera tregtare.

KĂ«to zhvillime kanĂ« ringjallur nĂ« tregje bisedat pĂ«r strategjinĂ« “Sell America”, e cila u shfaq pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« vitin e kaluar, kur Presidenti i SHBA-sĂ« Donald Trump nisi vendosjen e tarifave.

Dalja nga investimet u bazua nĂ« njĂ« vlerĂ«sim tĂ« rritjes sĂ« riskut nĂ« bonot e qeverisĂ« amerikane dhe nĂ« dollarĂ«, “tĂ« lidhur me uljen e parashikueshmĂ«risĂ« sĂ« politikave tĂ« ndjekura, nĂ« kombinim me deficite tĂ« mĂ«dha buxhetore dhe rritjen e borxhit publik,” shtoi deklarata e Bernengos.

Të martën, fondi danez i pensioneve AkademikerPension tha se do të shesë zotërimet e tij në bono të thesarit të SHBA-së, me vlerë rreth 100 milionë dollarë, deri në fund të këtij muaji, duke përmendur gjendjen e dobët të financave të qeverisë amerikane. / Reuters

 

The post Fondi suedez i pensioneve ul bonot e thesarit amerikan për shkak të pasigurisë politike appeared first on Revista Monitor.

↗

12:40 Merz nga Forumi i Davos: Me Melonin do propozojmë ide të reja për të ndryshuar BE-në

✇Gazeta Fjala
By: Klara

Kancelari gjerman Friedrich Merz, nĂ« fjalĂ«n e tij nĂ« Forumin e Davosit, deklaroi se ka pĂ«rpunuar sĂ« bashku me kryeministren Giorgia Meloni “ide tĂ« reja” pĂ«r tĂ« ndryshuar Bashkimin Evropian, “tĂ« cilat do tĂ« propozohen sĂ« shpejti”, mes tyre edhe “njĂ« frenĂ« emergjente pĂ«r burokracinĂ«â€.

Merz kritikoi ashpĂ«r teprinĂ« e burokracisĂ« dhe tĂ« rregulloreve nĂ« BE, qĂ« sipas tij kanĂ« “frenuar potencialin tonĂ«: e gjithĂ« kjo duhet tĂ« ndryshojĂ«â€. Merz dhe Meloni do tĂ« takohen tĂ« premten nĂ« RomĂ« pĂ«r njĂ« samit ndĂ«rqeveritar./K.M

↗

12:38 “E di qĂ« prisnit tĂ« mĂ« shihnit nĂ« Davos”/ Pse Rama nuk ishte nĂ« Davos, çfarĂ« i kĂ«rkoi Trump-it

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana

Last Updated on 22/01/2026 by Kesjana

Kryeministri Edi Rama, në seancën për ratifikimin e marrëveshjes për Bordin e Paqes, nuk ka kursyer edhe ironitë ndaj opozitës.

Rama i tha opozitës se duhet të zgjidhte mes ftesës së babait dhe mikpritjes së vajzës, referuar ftesës së Trump dhe Shqipërisë.

Më tej kryeministri tha se zgjodhi vajzën me leje të babait.

Drejtuar opozitës, Rama u shpreh se e dinte që ata prisnin ta shihnin në Davos sot.

“UnĂ« e di qĂ« ju prisnit tĂ« mĂ« shihnit nĂ« Davos sot, por jam kĂ«tu. Duhet tĂ« zgjidhja mes ftesĂ«s sĂ« babait dhe mikpritjes sĂ« vajzĂ«s. Duhet tĂ« bĂ«ja njĂ« zgjedhje dhe zgjodha vajzĂ«n, natyrisht me lejen e babait. Prisja nga zoti Mediu qĂ« tĂ« hidhte poshtĂ« pretendimin e BritanisĂ« dhe tĂ« mbante anĂ« e AmerikĂ«s. Ne nuk na ka ardhur akoma koha tĂ« analizojmĂ« ata qĂ« na ftojnĂ«â€, tha Rama./kb

↗

12:34 Bllokoi foltoren/ Peleshi merr masa ndaj Berishës

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana

Last Updated on 22/01/2026 by Kesjana

Kryetari i Kuvendit Niko Peleshi i ka fikur mikrofonin kreut të PD-së Sali Berisha i cili sipas tij përdori gjuhë të ashpër në Kuvend.

Berisha nuk është larguar nga foltorja duke vijuar me deklaratat e tij dhe për këtë arsye Peleshi i ka tërhequr vëmendjen se nëse nuk liron foltoren do të hiqet fjala për ditën e sotme.

“Liro foltoren. Po marr masĂ«n vĂ«rejtje ndaj jush”, tha Peleshi./Kb

↗

12:30 Studimi i ri zbulon prova si u ndërtuan piramidat në Egjipt

✇Gazeta Fjala
By: Klara

Një studim i ri shkencor po rishkruan një nga misteret më të mëdha të historisë, mënyrën se si u ndërtua Piramida e Madhe e Gizës.

Për dekada me radhë, arkeologët janë mbështetur te teoritë tradicionale të rampave të jashtme dhe punës së ngadaltë, por këto modele nuk kanë arritur të shpjegojnë bindshëm se si blloqe guri që peshojnë deri në 60 tonë u ngritën qindra metra lart brenda vetëm rreth 20 vitesh.

Sipas njĂ« studimi tĂ« publikuar nĂ« revistĂ«n shkencore ‘Nature’, studiuesi Dr. Simon Andreas Scheuring nga ‘Weill Cornell Medicine’ nĂ« Nju Jork propozon njĂ« teori revolucionare: Piramida e Madhe u ndĂ«rtua nga brenda, duke pĂ«rdorur njĂ« sistem tĂ« fshehtĂ« kundĂ«rpeshash dhe mekanizmash tĂ« ngjashĂ«m me rrotulla ngritĂ«se.

Ai llogarit se, falë këtij sistemi, ndërtuesit mund të vendosnin blloqet me një ritëm befasues, madje deri në një bllok në minutë.

Studimi sugjeron se korridore të brendshme si Galeria e Madhe kanë shërbyer si rampa të pjerrëta, ku kundërpeshat rrëshqisnin poshtë për të gjeneruar forcën e nevojshme për ngritjen e gurëve. Dhoma e Antekamerës, e konsideruar më herët si element sigurie kundër grabitësve, rinterpretohet si një stacion mekanik ngritës me trarë druri dhe litarë.

Gjurmët, gërvishtjet dhe sipërfaqet e lëmuara në Galerinë e Madhe mbështesin idenë e lëvizjes së vazhdueshme të sliteve të rënda.

Nëse kjo teori konfirmohet nga kërkime të ardhshme, ajo mund të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si kuptohet ndërtimi i piramidave në Egjiptin e Lashtë, duke i paraqitur ndërtuesit e saj si inxhinierë shumë më të avancuar sesa është menduar deri tani./KM

↗

12:20 Java e ardhshme sjell një kthesë të madhe në jetën romantike për këto shenja

✇Gazeta Fjala
By: Klara

Javën e ardhshme, Neptuni kalon në shenjën e Dashit dhe kjo lëvizje do të ndryshojë tërësisht marrëdhëniet tuaja romantike.

Neptuni udhĂ«heq Ă«ndrrat, romancĂ«n dhe shpresĂ«n. NĂ« shenjĂ«n e Dashit energjia e kĂ«tij planeti bĂ«het edhe mĂ« e pĂ«rqendruar. Kjo mund tĂ« ndihmojĂ« marrĂ«dhĂ«nien tuaj, por gjithashtu mund t’ju bĂ«jĂ« tĂ« veproni nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« nxituar. Edhe pse kjo javĂ« mund tĂ« jetĂ« sfiduese pĂ«r disa marrĂ«dhĂ«nie, disa shenja do tĂ« mund tĂ« forcojnĂ« lidhjet e tyre.

1. Peshorja

Kini kujdes ku dhe pĂ«r çfarĂ« angazhoheni, Peshore. TĂ« hĂ«nĂ«n, mĂ« 26 janar, Neptuni kalon nĂ« Dash, ku do tĂ« qĂ«ndrojĂ« deri nĂ« vitin 2039. Neptuni sjell energji pozitive nĂ« marrĂ«dhĂ«nien tuaj, por nĂ« Dash, ai vjen me njĂ« paralajmĂ«rim. NĂ«se tashmĂ« jeni nĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie, ruani kufijtĂ« tuaj dhe jini tĂ« vĂ«mendshĂ«m se si dhe kur trajtoni çështjet qĂ« janĂ« pak tĂ« ndjeshme. Pritja ose sakrifikimi i nevojave tuaja mund tĂ« sjellĂ« tension mĂ« vonĂ«. Veproni nĂ« kohĂ« ndaj sfidave dhe zbuloni se ku jeni tĂ« gatshĂ«m t’i lejoni disa lĂ«shime dhe ku jo.

Kjo energji do tĂ« ketĂ« mĂ« shumĂ« ndikim te beqarĂ«t, tĂ« cilĂ«t mund tĂ« jenĂ« nĂ« kĂ«rkim tĂ« njĂ« romance tĂ« re. Neptuni mund t’ju bĂ«jĂ« tĂ« shihni vetĂ«m anĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« dikujt, por pĂ«rpara se tĂ« dilni nĂ« takime sigurohuni tĂ« mos shpĂ«rfillini as ato gjĂ«ra qĂ« mund tĂ« jenĂ« shqetĂ«suese. Sigurohuni qĂ« ata tĂ« investojnĂ« po aq energji sa ju nĂ« marrĂ«dhĂ«nie.

2. Shigjetari

Çështjet nĂ« lidhje me romancat do tĂ« ndihen edhe mĂ« tĂ« vĂ«rteta pĂ«r ju javĂ«n e ardhshme. Neptuni mund t’ju bĂ«jĂ« tĂ« ndiheni sikur keni gjetur personin e duhur, por gjithashtu mund tĂ« zbukurojĂ« realitetin duke ju bĂ«rĂ« tĂ« anashkaloni disa detaje qĂ« janĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r njĂ« marrĂ«dhĂ«nie afatgjatĂ«. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« kohĂ« e mirĂ« pĂ«r tĂ« manifestuar marrĂ«dhĂ«nien qĂ« dĂ«shironi, por sigurohuni qĂ« vendimet tĂ« bazohen vetĂ«m te e vĂ«rteta juaj.

Mos bĂ«ni premtime qĂ« nuk mund t’i mbani. Edhe pse kjo Ă«shtĂ« koha perfekte pĂ«r tĂ« qenĂ« sa mĂ« tĂ« hapur ndaj romancave, tregohuni tĂ« zgjuar dhe merreni procesin me qetĂ«si.

Nëse jeni beqarë, ky nuk është momenti i flirteve kalimtare, mund të gjeni dikë me të cilin/ën do të doni të krijoni jetën që aq shumë e kishit ëndërruar. Magjia për ju fillon sapo Saturni hyn në Dash më 13 shkurt. Deri atëherë, reflektoni mbi dashurinë e ëndrrat tuaja dhe kuptoni çfarë duhet për të ndërtuar një marrëdhënie të qëndrueshme.

3. Luani

Krijoni njĂ« jetĂ« qĂ« e doni sĂ« bashku, Luan. TĂ« martĂ«n, mĂ« 27 janar, MĂ«rkuri bashkohet me AfĂ«rditĂ«n nĂ« Ujor, duke ju ndihmuar qĂ« sĂ« bashku me partnerin/en tĂ« planifikoni mbi tĂ« ardhmen. Komunikimi do tĂ« jetĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes, ndaj sigurohuni tĂ« krijoni hapĂ«sirĂ« pĂ«r biseda domethĂ«nĂ«se. Kjo do t’ju ndihmojĂ« tĂ« reflektoni mbi atĂ« qĂ« doni pĂ«r veten dhe do ta shihni se si, sĂ« bashku, do tĂ« krijoni njĂ« jetĂ« qĂ« e doni tĂ« dy.

NĂ«se jeni beqarĂ«, daljet e takimet do tĂ« shpeshtohen. Kjo energji mund t’ju ndihmojĂ« tĂ« njihni njĂ« person tĂ« ri ose tĂ« jeni ju ata qĂ« hidhni hapin e parĂ«. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« periudhĂ« e favorshme, ndaj shfrytĂ«zojeni kĂ«tĂ« energji dhe hapeni zemrĂ«n drejt njĂ« romance tĂ« re.

4. Binjakët

Marrëdhënia juaj përmirësohet pas të mërkurës, më 28 janar, kur Marsi formon një bashkim me Plutonin në Ujor. Kjo energji do të transformojë jetën tuaj romantike dhe lajmëron ndryshime të mëdha. Në vend që të përpiqeni të kontrolloni marrëdhënien, lejoni partnerin/en të vendosë për veten dhe përqendrohuni te dëshirat tuaja.

Kjo energji e re kĂ«rkon veprim. NĂ«se kishit menduar tĂ« zhvendoseshit ose tĂ« bĂ«nit njĂ« udhĂ«tim, ky ështĂ« momenti i duhur pĂ«r t’i realizuar kĂ«to mendime. Mos lejoni qĂ« frika t’ju mbajĂ« larg marrjes sĂ« vendimeve.

5. Peshqit

Hartoni një plan mbi atë që dëshironi, Peshq. Më 30 janar do të keni mundësinë të planifikoni të ardhmen dhe të kapërceni sfidat.

Kjo Ă«shtĂ« njĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« shprehur gjĂ«rat qĂ« zakonisht do t’i mbanit pĂ«r vete. ShfrytĂ«zojeni energjinĂ« e kĂ«saj kohe pĂ«r tĂ« lĂ«nĂ« pas frikĂ«rat tuaja dhe pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« shĂ«ndetshme plot pĂ«rkushtim.

NĂ«se keni qenĂ« nĂ« kĂ«rkim tĂ« dashurisĂ« ose duke shijuar jetĂ«n si beqarĂ«, kĂ«saj periudhe mund t’i vijĂ« fundi pasi do tĂ« mund tĂ« krijoni njĂ« lidhje tĂ« rĂ«ndĂ«sishme me njĂ« person tĂ« ri, por edhe me dikĂ« nga e kaluara.

Përpiquni të mësoni nga e shkuara, dëgjoni zërin tuaj të brendshëm dhe thoni po ndaj mundësive për romancë sapo ato të shfaqen./K.M

↗

12:10 Etja në rritje e AI-së për ujë po kthehet në rrezik për shëndetin publik

✇Gazeta Fjala
By: Klara

Ndërsa qendrat e të dhënave që konsumojnë shumë ujë po zgjerohen globalisht, ndikimi i tyre në higjienë, pabarazi dhe sëmundje po bëhet një kërcënim serioz dhe shpesh i nënvlerësuar.

Termi “bubble” lidhet shpesh me AI-nĂ«, por tani po kuptojmĂ« se kjo nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« kĂ«rcĂ«nim ekonomik. Konsumi i madh i ujit nga qendrat e tĂ« dhĂ«nave tĂ« AI-sĂ« mund tĂ« ulĂ« higjienĂ«n dhe tĂ« rrisĂ« sĂ«mundjet gastrointestinale nĂ« komunitetet pĂ«rreth, duke shtuar presion mbi infrastrukturĂ«n shĂ«ndetĂ«sore lokale, shkruan Al Jazzera.

Konsumi i energjisë dhe uji nga AI-ja është kolosal

AI-ja gjenerative mund të prodhojë tekst, foto, kod dhe më shumë, dhe tashmë është pjesë e jetës së shumicës së njerëzve në botë. Vetëm ChatGPT merr rreth një miliard kërkesa në ditë. Kompani si Google, Apple dhe Microsoft po integrjnë AI-në në produktet e tyre kryesore, duke rritur kërkesën për energji dhe ujë.

Një kërkim i vetëm në Google me AI përdor deri në 30 herë më shumë energji se versioni standard. GPU-të (Graphics Processing Units), që përdoren për procesimin paralel të algoritmeve të AI-së, prodhojnë shumë nxehtësi dhe kërkojnë deri në qindra mijëra litra ujë të freskët çdo ditë për ftohje.

Sipas një raporti të Qeverisë Britanike, përdorimi global i ujit nga AI-ja mund të rritet nga 1.1 miliard metra kub në 6.6 miliard metra kub deri në vitin 2027.

Rreziqet për shëndetin publik

Qendrat e të dhënave të vendosura në zona me mungesë uji mund të krijojnë ngarkesa të mëdha shëndetësore. Në 2023, Google raportoi se 15% e ujit të tij merrej nga zona me mungesë të lartë uji.

Mungesa e ujit lidhet me infeksione, kequshqyerje dhe ulje të higjienës. Fëmijët janë më të rrezikuar: 84% e sëmundjeve diareike globale godasin fëmijët nën pesë vjeç, me ndikime të mundshme në zhvillimin kognitiv.

Edhe pse lidhja direkte mes qendrave të të dhënave dhe sëmundjeve nuk është provuar plotësisht, shenjat paralajmëruese janë shqetësuese.

Komunitetet e margjinalizuara raportojnë ujë të ndotur

Në Newton County, Georgia, SHBA-të, një qendër AI e Meta-s ka shkaktuar shqetësim pasi banorët raportuan ujë të turbullt dhe me sedimente nga rubinetat. Situata e ngjashme është raportuar edhe në Fayette County dhe Bayview-Hunters Point, Kaliforni, ku komunitetet kryesisht me prani të madhe afrikano-amerikane shqetësohen për ndotje mjedisore.

Rezultatet e akumuluara mund të shkaktojnë sëmundje akute gastrointestinale ose probleme kronike, përfshirë kancerin.

Rëndësia e premtimeve të kompanive dhe rregullimeve

VetĂ«m 0.5% e ujit nĂ« planet Ă«shtĂ« i freskĂ«t. Ai nuk pĂ«rdoret vetĂ«m nga qendrat e tĂ« dhĂ«nave, por edhe pĂ«r prodhimin e çipeve dhe energjisĂ« qĂ« i furnizon. Disa kompani premtuan tĂ« jenĂ« “prodhues pozitiv tĂ« ujit”, por kjo nuk do tĂ« mjaftojĂ« nĂ«se komunitetet lokale nuk pĂ«rfitojnĂ«.

Qeveritë duhet të veprojnë shpejt për të vendosur standarde për menaxhimin e qëndrueshëm të ujit dhe raportimin e transparencës nga korporatat. Një popullatë e shëndetshme është një popullatë produktive, ndërsa rregullimi duhet të vendosë mirëqenien njerëzore mbi rritjen e shpejtë teknologjike.

Në thelb, përdorimi i ujit nga AI-ja është më shumë se një çështje teknologjike; është një sfidë globale për shëndetin publik, barazinë dhe drejtësinë mjedisore./K.M

↗

12:00 Histori / 22 janar 1914: Dorëhiqet Ismail Qemali, tranzicioni i vështirë i shtetit shqiptar

✇Gazeta Fjala
By: Leonard

Nga Leonard Veizi

Në dimrin e ashpër të vitit 1914, Shqipëria ishte ende më shumë një ide sesa një shtet i konsoliduar. Ajo ekzistonte në letra, në protokolle diplomatike dhe në hartat e improvizuara të kancelarive evropiane, por jo ende në jetën e përditshme të qytetarëve të saj. Flamuri i ngritur në Vlorë më 28 Nëntor 1912 kishte ndezur një shpresë të fuqishme kombëtare, por nuk kishte arritur të shuante rreziqet që e rrethonin vendin nga të gjitha anët. Entuziazmi i pavarësisë u përplas shpejt me realitetin brutal të një shteti pa kufij të sigurt, pa ushtri, pa financa dhe pa një administratë funksionale



Pas festĂ«s sĂ« flamurit erdhi ankthi. ShqipĂ«ria e re u zgjua nĂ« njĂ« botĂ« armiqĂ«sore, ku fqinjĂ«t e saj e shihnin si njĂ« rast tĂ« hapur pĂ«r copĂ«tim, ndĂ«rsa FuqitĂ« e MĂ«dha e trajtonin mĂ« shumĂ« si njĂ« eksperiment diplomatik sesa si njĂ« komb me tĂ« drejtĂ« pĂ«r tĂ« jetuar. KufijtĂ« ishin ende nĂ« diskutim, fatet e krahinave shqiptare vareshin nga firmat e diplomatĂ«ve tĂ« huaj dhe çdo telegram nga Londra, Vjena apo Roma mund tĂ« ndryshonte rrjedhĂ«n e historisĂ«.

Brenda vendit, panorama nuk ishte më pak e errët. Varfëria, uria dhe mungesa e rendit e bënin jetën të pasigurt. Qytetet dhe fshatrat jetonin në pasiguri të përhershme, ndërsa shteti i sapolindur përpiqej të mbijetonte mes mungesës së mjeteve dhe përçarjeve të brendshme. Institucionet ishin të brishta, autoriteti i qeverisë i kufizuar dhe besimi i popullit i lëkundur nga premtimet e parealizuara dhe nga presioni i pandërprerë i jashtëm.

NĂ« kĂ«tĂ« klimĂ« pasigurie dhe frike, fati i ShqipĂ«risĂ« varej mĂ« shumĂ« nga tryezat diplomatike evropiane sesa nga vullneti i vet shqiptarĂ«ve. Çështja shqiptare nuk vendosej nĂ« VlorĂ«, ShkodĂ«r apo JaninĂ«, por nĂ« sallonet e LondrĂ«s dhe kryeqyteteve tĂ« tjera, ku interesat gjeopolitike peshoheshin mĂ« shumĂ« se aspiratat e njĂ« kombi tĂ« vogĂ«l ballkanik.

Periudha midis Shpalljes sĂ« PavarĂ«sisĂ« dhe janarit 1914 ishte, nĂ« thelb, njĂ« vrapim i ethshĂ«m kundĂ«r kohĂ«s. Ishte njĂ« luftĂ« e heshtur kundĂ«r urisĂ«, kaosit administrativ dhe komploteve ballkanike; njĂ« pĂ«rpjekje e pĂ«rditshme pĂ«r tĂ« mbajtur gjallĂ« njĂ« shtet qĂ« rrezikonte tĂ« shuhej para se tĂ« merrte frymĂ«n e parĂ«. Çdo ditĂ« ishte njĂ« provĂ« mbijetese dhe çdo vendim politik mbante peshĂ«n e fatit kombĂ«tar. NĂ« kĂ«tĂ« udhĂ«kryq historik, ShqipĂ«ria jetonte me ndjesinĂ« se e nesĂ«rmja mund tĂ« mos vinte kurrĂ«.

NĂ« “darĂ«n” e Fuqive tĂ« MĂ«dha dhe tĂ« fqinjĂ«ve

Qeveria e Vlorës, e udhëhequr nga Ismail Qemali, funksiononte në kushte pothuajse mbinjerëzore. Pa ushtri të rregullt, pa financa dhe pa administratë të konsoliduar, ajo përpiqej të mbante gjallë një shtet që ende nuk kishte mësuar të ecë.

NdĂ«rkohĂ«, Konferenca e AmbasadorĂ«ve nĂ« LondĂ«r (1913) mori njĂ« vendim qĂ« do tĂ« mbetej plagĂ« historike: ShqipĂ«ria u njoh si shtet i pavarur, por u la “gjysmake”. Kosova, ÇamĂ«ria dhe vise tĂ« tjera shqiptare iu shkĂ«putĂ«n trungut kombĂ«tar. Ky vendim nuk ishte vetĂ«m njĂ« amputim territorial, por edhe njĂ« tronditje morale qĂ« dobĂ«soi autoritetin e QeverisĂ« sĂ« VlorĂ«s dhe ushqeu kundĂ«rshtitĂ« e brendshme ndaj “Plakut tĂ« VlorĂ«s”.

Presioni i dyfishtë

Dorëheqja e Ismail Qemalit nuk ishte akt i papritur dhe as rezultat lodhjeje personale. Ajo erdhi si pasojë e një presioni të dyfishtë, të brendshëm dhe të jashtëm.

Nga njëra anë, Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit (KNK), përfaqësues i Fuqive të Mëdha, kishte marrë praktikisht në dorë frenat e shtetit shqiptar. Për ta, qeveria e Vlorës ishte tashmë një pengesë për realizimin e projektit të tyre: vendosjen e një principate dhe ardhjen e Princ Vidit në krye të Shqipërisë.

Nga ana tjetĂ«r, brenda vendit po rritej rreziku i pĂ«rçarjes. Esad PashĂ« Toptani kishte krijuar njĂ« qeveri paralele nĂ« DurrĂ«s, tĂ« ashtuquajturĂ«n “PleqĂ«sia e ShqipĂ«risĂ« sĂ« Mesme”, duke e futur vendin nĂ« njĂ« qorrsokak politik qĂ« kĂ«rcĂ«nonte tĂ« shndĂ«rrohej nĂ« konflikt tĂ« hapur vĂ«llavrasĂ«s.

Sakrifica për unitetin

Në këtë udhëkryq historik, më 22 janar 1914, Ismail Qemali mori vendimin më të rëndë të jetës së tij politike: ai dha dorëheqjen dhe ia dorëzoi pushtetin Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit.

Ky nuk ishte njĂ« akt dorĂ«zimi, por njĂ« sakrificĂ« e ndĂ«rgjegjshme politike. Mesazhi i tij i pashkruar ishte i qartĂ«: “Po largohem qĂ« ShqipĂ«ria tĂ« mos copĂ«tohet nga brenda; po hap rrugĂ«n e unitetit, edhe nĂ«se kjo rrugĂ« kalon pa mua.”

Ishte një largim për të shpëtuar shtetin nga vetvetja.

Largimi me dhimbje dhe misioni në mërgim

Pas dorëheqjes, Ismail Qemali u largua nga Shqipëria drejt Evropës. Edhe në mërgim, ai nuk hoqi dorë nga misioni i tij. U kthye në diplomatin e përhershëm të çështjes shqiptare, duke lobuar në kancelaritë evropiane për njohjen dhe mbrojtjen e atij shteti që kishte lindur në Vlorë.

Deri në frymën e fundit, ai mbeti i lidhur me fatin e Shqipërisë, duke ndjekur zhvillimet dhe duke përgatitur pjesëmarrjen në Konferencën e Paqes në Paris.

Një mësim për sot

Dorëheqja e Ismail Qemalit mbetet një nga aktet më të pastra të etikës politike shqiptare. Ai e kuptoi se, kur pushteti personal rrezikon interesin kombëtar, largimi nuk është dobësi, por madhështi.

I zhgënjyer nga vendimet e Fuqive të Mëdha, ai nuk zgjodhi anarkinë, as përplasjen, por rrugën institucionale, duke lënë pas një shembull që rrallë është ndjekur në historinë politike shqiptare.

Fundi i një jete, jo i një ideali

Ismail Qemali vdiq në Peruxhia të Italisë më 1919, në rrethana që ende mbeten të paqarta, teksa po përgatitej të udhëtonte drejt Parisit. Ai vdiq pa pasuri materiale, duke dëshmuar se pasuria e tij e vetme kishte qenë Shqipëria.

Trupi i tij u kthye dhe u varros nĂ« VlorĂ«, ku populli e priti si themeluesin e shtetit – si njeriun qĂ« nuk e braktisi anijen nĂ« mes tĂ« stuhisĂ«, por e la timonin vetĂ«m pasi i kishte dhĂ«nĂ« njĂ« drejtim.

↗

12:00 Tamagotchi, rikthehet nĂ« modĂ« loja virtuale e viteve ’90-tĂ«

✇Gazeta Fjala
By: Klara

Tamagotchit, krijuar nga kompania japoneze Bandai nĂ« vitin 1996, janĂ« lojĂ«ra portative qĂ« u bĂ«nĂ« njĂ« fenomen global nĂ« fundin e viteve ’90-tĂ«.

Në prag të 30 vjetorit të tyre në 2026, Tamagotchi vazhdojnë të jenë të popullarizuar dhe po rikthehen në vëmendje të njerëzve të çdo moshë përmes rilançimeve, eventeve dhe produkteve speciale.

Nga 7 janari deri më 2 shkurt 2026, Roppongi Museum në Tokio po organizon ekspozitën zyrtare të 30?vjetorit të Tamagotchi, ku vizitorët mund të përjetojnë historinë dhe evoluimin e këtij lojë virtuale ikonë.

Tamagotchi, rikthehet në modë loja virtuale e viteve '90-të

Ekspozita shfaq jo vetĂ«m pajisje klasikĂ«, por edhe instalime immersive qĂ« i fusin vizitorĂ«t brenda botĂ«s sĂ« Tamagotchi, duke eksploruar se pse kĂ«ta “miq digjitalĂ«â€ kanĂ« krijuar lidhje emocionale me njerĂ«zit.

Tamagotchit kanë kapërcyer 100 milionë njësi të shitura në mbarë botën deri në vitin 2025, duke treguar se pavarësisht ndryshimeve teknologjike, këta pets dixhitalë mbeten të dashur nga fansa.

Lançimet e reja përfshijnë modele moderne me Wi?Fi dhe funksione të avancuara, si Tamagotchi Uni apo Tamagotchi Paradise, që ofrojnë përvojë më të pasur dhe ndërveprime online midis përdoruesve dhe pajisjeve.

Tamagotchi, rikthehet në modë loja virtuale e viteve '90-të

Përveç lojërave klasike, modelet e reja dhe bashkëpunimet (p.sh. me marka të njohura si BLACKPINK) kanë ndihmuar që Tamagotchi të mbeten të dashura edhe për brezin e ri./KM

↗

11:52 Davos/ NĂ«nshkruhet Bordi i Paqes

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana

Last Updated on 22/01/2026 by Kesjana

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka nënshkruar Bordin e Paqes së Gazës në Forumin Ekonomik në Davos.

“Jemi nĂ« njĂ« pozicion pĂ«r tĂ« pasur njĂ« shans pĂ«r t’u dhĂ«nĂ« fund dekadave tĂ« vuajtjes dhe gjakderdhjes. Jeni yje. Jeni njerĂ«zit mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sioshĂ«m nĂ« botĂ«. E kundĂ«rta e paqes nuk ka shans, Ă«shtĂ« kĂ«naqĂ«si qĂ« jam me ju.

Dje ndodhën gjëra të mira, për këtë arsye erdha sot janë kaq shumë njerëz në Davos, Bordi i Paqes do të hyjë në zbatim.

Faleminderit shumĂ« tĂ« gjithĂ«ve”, tha Trump./Kb

↗

11:50 “Bota ishte nĂ« flakĂ«â€/ Trump: KĂ«rcĂ«nimet ndaj EuropĂ«s AmerikĂ«s dhe Lindjes sĂ« Mesme janĂ« zbehur

✇Gazeta Fjala
By: Kesjana

Last Updated on 22/01/2026 by Kesjana

Presidenti i SHBA Donald Trump në fjalimin e tij në Davos ka deklaruar se një vit më parë bota ishte në flakë dhe shumë njerëz nuk e dinin këtë fakt.

Trump tha se tani po ndodhin gjëra shumë të mira dhe kërcënimet ndaj Europës, Amerikës dhe Lindjes së Mesme po zbehen.më tej foli për sulmet në centralet bërthamore iraniane që ndodhën verën e kaluar, të cilat ai thotë se SHBA shkatërruan kapacitetin bërthamor të vendit.

“Irani dĂ«shiron tĂ« flasĂ« dhe do tĂ« flasĂ«â€, tha Trump./kb

↗

“Sazanin ia kam ofruar Berlusconi-t”, Berisha: Rama po e pĂ«rdor pĂ«r politikĂ«

✇Opinion.al
By: e xh

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, tha se Kryeministri Edi Rama po e përdor për të fituar ndikim politik marrëveshjen me vajzën dhe dhëndrin e Donald Trump për ishullin e Sazanit. Ai nuk u shpreh kundër investimit, pasi sipas tij edhe Fatos Nano, edhe ai vetë, e kanë ofruar në të kaluarën Sazanin për projekte zhvillimore.

“PĂ«r sa i pĂ«rket ZvĂ«rnecit Ă«shtĂ« njĂ« çështje private. UnĂ« nuk di tĂ« jetĂ« dhĂ«nĂ« tokĂ« publike aty, por do ta shohim. PĂ«r sa i pĂ«rket Sazanit, e kam deklaruar, deklarata ime Ă«shtĂ« kjo: ne mbĂ«shtesim investimet amerikane, por natyrisht ky e bĂ«ri atĂ« pĂ«r influencĂ« politike. I sigurt qĂ« dĂ«shtoi, sepse po tĂ« mos dĂ«shtonte, nuk merrte pĂ«rsipĂ«r tĂ« pĂ«rpiqej tĂ« bĂ«nte gazi i dheut presidentin e SHBA nĂ« njĂ« samit qĂ« u bĂ« kryelajm i atij samiti. Ndaj dhe kĂ«tu duhet t’i ndajmĂ« gjĂ«rat. ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« investim publik. Sazanin ai e dha, por po tĂ« mĂ« çosh pak mĂ« tutje, mund tĂ« them disa gjĂ«ra tĂ« tjera, tĂ« palidhura me kĂ«tĂ«. E kemi ofruar, sepse nĂ« kohĂ«n kur ne kemi bĂ«rĂ« vlerĂ«simin, ai ka qenĂ« njĂ« ishull aspak i lakmuar. E ofroi Fatos Nano para meje. E ofrova unĂ«, ra kriza. Ia ofrova mikut tĂ« shquar tĂ« kombit shqiptar, Silvio Berlusconi. E pranoi dhe bĂ«ri projektin. BĂ«ri njĂ« projekt shumĂ« tĂ« mirĂ«, por erdhi kriza financiare. Aty janĂ« dokumentet. Pse e ofruam? Sepse nuk Ă«shtĂ« i lehtĂ« pĂ«r t’u zhvilluar. Tani fondet janĂ« shumĂ« tĂ« mĂ«dha sepse sipas asaj qĂ« kam dĂ«gjuar janĂ« dy miliardĂ« euro tĂ« fondit sovran arab. NĂ« qoftĂ« se bĂ«het, unĂ« nuk kam asnjĂ« kundĂ«rshtim”, tha Berisha.

Berisha shtoi se Rama e bĂ«ri kĂ«tĂ« marrĂ«veshje pasi Donald Trump u zgjodh president i SHBA. “Sazanin e ofroi ky. Dhe ky gjeti Jared Kushner, i cili erdhi me njĂ« fond shumĂ« tĂ« madh. Por çfarĂ« bĂ«ri ky? NĂ« qoftĂ« se marrĂ«veshja ishte qĂ« ta firmoste para zgjedhjes sĂ« presidentit Trump, ky mashtroi. Ky nuk e firmosi para zgjedhjes sĂ« presidentit dhe ky u pĂ«rpoq gjer nĂ« fund ta pĂ«rdorĂ« atĂ« pĂ«r tĂ« paktĂ«n edhe njĂ« fotografi me LindĂ«n. A e dĂ«gjuat atĂ« qĂ« tha mbrĂ«mĂ« se i rrodhi ajo? TĂ« paktĂ«n njĂ« fotografi me LindĂ«n tĂ« kemi. Ajo nuk ndodhi”, u shpreh ai.

I pyetur a fiton kapital politik Edi Rama nga kjo marrĂ«veshje, Berisha u pĂ«rgjigj: “Nuk ka gjĂ« nĂ« botĂ« qĂ« t’i japĂ« mĂ« kapital Edi RamĂ«s. NĂ« qoftĂ« se ka njĂ« figurĂ« tĂ« nxirĂ«. A e di kur ishte mirĂ« Edi Rama? Kur ishte Maduro nĂ« pushtet. Se thoshin Ă«shtĂ« Ramduro, por Ă«shtĂ« edhe Maduro. Maduro iku, tani ky ka mbetur i vetĂ«m”.

↗

Bordi i Paqes/ Spiropali: Historike, partneritet me SHBA dhe anëtarësim në BE

✇Opinion.al
By: e xh

Ministrja Elisa Spiropali në seancën në Kuvend ka prezantuar marrëveshjen për Bordin e Paqes, duke theksuar se Bordi i Paqes është një mekanizëm për ndërtimin  e paqes për një botë që ndryshon shumë shpejt.

Gjithashtu Spiropali tha se Shqipëria tregon se është gati për vendimmarrje dhe se partneriteti me SHBA është i rëndësishëm.

“Sot po ju ftoj tĂ« votoni pĂ«r seriozitetin e ShqipĂ«risĂ« si aleate; qĂ« po, nĂ«n drejtimin e Edi RamĂ«s Ă«shtĂ« ngritur nĂ« lartĂ«sinĂ« e paimagjinueshme si asnjĂ«herĂ« mĂ« parĂ«â€, tha ajo.

Më tej Spiropali sqaroi se përfshirja e Shqipërisë në Bordin e Paqes nuk sjell angazhime të fshehta dhe se është një përgjegjësi.

“PĂ«r vite me radhĂ« nĂ« kĂ«tĂ« sallĂ« Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« se ShqipĂ«ria nuk pyetet se ShqipĂ«ria nuk dĂ«gjohet. Por ftesa qĂ« kemi sot pĂ«rpara tregon krejt tĂ« kundĂ«rtĂ«n. ËshtĂ« ndĂ«rtuar njĂ« besim me punĂ« e ndershmĂ«ri. Sot ShqipĂ«ria ka marrĂ«dhĂ«nie tĂ« besueshme jo vetĂ«m me partnerĂ«t tanĂ« nĂ« EuropĂ« e SHBA, por edhe nĂ« Lindjen e Mesme, ne Izrael e BotĂ«n Arabe. Sot ShqipĂ«ria ftohet si anĂ«tare themeluese dhe çfarĂ« mund tĂ« bĂ«jĂ« mĂ« shumĂ« njĂ« kryeministĂ«r pĂ«r vendin e tij se sa tĂ« bĂ«jĂ« ShqipĂ«rinĂ« tĂ« shihet e dĂ«gjohet aty ku dikur nuk ekzistonte. Kryeministri i ShqipĂ«risĂ« e ka pasur KosovĂ«n gjithmonĂ« me vete”, tha ajo.

↗

Pse nuk mori pjesë në Davos? Rama: Zgjodha vajzën me lejen e Trump

✇Opinion.al
By: e xh

Kryeministri Edi Rama, i pranishëm në seancën plenare, iu përgjigj deputetëve demokratë se përse nuk mori pjesë në forumin e Ekonomisë në Davos.

“Jeni shqetĂ«suar qĂ« nuk mora pjesĂ« nĂ« Davos. Mes ftesĂ«s sĂ« babait dhe vajzĂ«s, zgjodha vajzĂ«n. Dhe natyrisht vajzĂ«n e zgjodha me lejen e babait. E dyta, duke qenĂ« se z. Mediu lidh AmerikĂ«n me rrugĂ«n e shpresĂ«s tĂ« hidhte poshtĂ« pretendimin e BritanisĂ« dhe tĂ« mbante amanetin e AmerikĂ«s, por s’ka asnjĂ« problem. Rrini i qetĂ«, analizat i kanĂ« bĂ«rĂ« ata qĂ« i kanĂ« ftuar” – tha Rama.

↗

Bordi i Paqes për Gazën/ 19 shtetet që firmosën dokumentin e themelimit

✇Opinion.al
By: e xh

Presidenti amerikan Trump nënshkroi dokumentin i pari, duke themeluar zyrtarisht Bordin e Paqes si një organizatë ndërkombëtare. Udhëheqësit dhe përfaqësuesit e shteteve që janë pjesë e tij firmosën me radhë së bashku me presidentin amerikan. Shtetet që nënshkruan ngritjen e Bordit të Paqes për Gazën në Davos:

  1. Bahreini
  2. Maroku
  3. Argjentina
  4. Armenia
  5. Azerbajxhani
  6. Bullgaria
  7. Hungaria
  8. Indonezia
  9. Jordania
  10. Kazakistani
  11. Kosova
  12. Pakistani
  13. Paraguai
  14. Katari
  15. Arabia Saudite
  16. Turqia
  17. Emiratet e Bashkuara Arabe
  18. Uzbekistani
  19. Mongolia

Shumë shtete nuk ishin të pranishme në ceremoninë e nënshkrimit në Davos edhe pse kanë pranuar të bëhen pjesë e Bordit, siç është rasti i Shqipërisë. Në përfundim të ceremonisë, Presidenti amerikan tha se shumë shtete të tjera i janë bashkuar Bordit, por pa specifikuar një numër konkret.

❌