❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Gocat e Dubait dhe ironia e dëmshme për ligjin që ndëshkon seksin jashtë Shqipërisë

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Në Shqipëri, miratimi i nenit që ndëshkon organizimin e udhëtimeve për qëllime seksuale jashtë vendit ka shkaktuar një kombinim të habitshëm reagimesh. Sipas ligjit, kushdo që organizon ose lehtëson një udhëtim me qëllim kryerjen e marrëdhënieve intime mund të përballet me 2 deri në 6 vjet burg, edhe nëse gjithçka ndodh jashtë territorit dhe nuk ka pasur pagesë apo shfrytëzim.

Megjithëse ligji synon të parandalojë abuzimin dhe trafikimin seksual, shumë komentues në rrjetet sociale  apo dhe media tradicionale nuk e kanë marrë seriozisht. Ironia, meme-t dhe komentet satirike kanë mbushur faqet online, duke e bërë këtë nen të duket absurd ose i ekzagjeruar, veçanërisht për rastet ku individët veprojnë në mënyrë konsensuale dhe jashtë vendit.

Por pas ironisë fshihet një realitet i rreptë: ligji ka implikime reale për qytetarët dhe bizneset që mund të përfshihen në organizimin e udhëtimeve private. Nga perspektiva morale, ky nen ngre një dilemë të qartë. Shteti ka përgjegjësinë për të mbrojtur shoqërinë nga shfrytëzimi dhe abuzimi, por ndërkohë kriminalizimi i zgjedhjeve private prek lirinë personale dhe privatësinë, duke hapur debate mbi proporcionalitetin e dënimit.

Përvoja ndërkombëtare tregon se shumica e vendeve moderne nuk ndëshkojnë marrëdhënie private të konsensuara jashtë vendit, përveç rasteve të shfrytëzimit, prostitucionit të detyruar ose trafikimit. Edhe vendet me ligje më të rrepta morale zakonisht përdorin masa administrative ose gjoba, duke shmangur ndërhyrjen e panevojshme në jetën private dhe duke ruajtur të drejtat e individit.

Në Shqipëri, ky nen mund të shkaktojë debate mbi praktikën dhe zbatimin e tij. Si mund të provohet qëllimi i udhëtimit? A janë dënimet proporcionalë për veprime që ndodhin jashtë vendit? Pyetjet mbeten të hapura, por reagimet ironike online nuk e zbehin seriozitetin e pasojave ligjore.

NjĂ« tjetĂ«r realitet i dukshĂ«m Ă«shtĂ« se shumĂ« shtetas shqiptarĂ«, veçanĂ«risht femra, udhĂ«tojnĂ« jashtĂ« vendit, kryesisht drejt destinacioneve luksoze si Dubai, pĂ«r tĂ« fituar tĂ« ardhura nga marrĂ«dhĂ«nie konsensuale. Ky aktivitet, i njohur si turizĂ«m seksual ose “sugar tourism”, Ă«shtĂ« nĂ« rritje dhe shpesh organizohet pĂ«rmes rrjeteve sociale ose agjencive private.

Rritja e këtij turizmi duket se  ka nxitur ndërhyrjen e shtetit, duke vendosur kufij të qartë mes lirisë personale dhe mbrojtjes së shoqërisë. Për qytetarët dhe bizneset që merren me organizimin e udhëtimeve private me qëllime intime, kjo është një thirrje  se do ndëshohesh. Ndërsa mund të duket një mundësi fitimi, realiteti ligjor mund të kthehet shpejt në rrezik penal dhe reputacional, duke treguar se jo çdo ide e thjeshtë ose luksoze është e lejueshme.

NĂ« pĂ«rfundim, ky nen ka mĂ« shumĂ« peshĂ« se ironia qĂ« ka shpĂ«rthyer online. NdĂ«rsa komentuesit vazhdojnĂ« tĂ« qeshin me dĂ«nimin dhe tĂ« bĂ«jnĂ« meme, realiteti ligjor mbetet serioz, dhe pasojat mund tĂ« jenĂ« tĂ« rĂ«nda pĂ«r ata qĂ« preken. Ky kontrast – midis ironisĂ« sĂ« publikut dhe seriozitetit tĂ« ligjit – e bĂ«n kĂ«tĂ« çështje njĂ« debat qĂ« nĂ« mos ka nisur duhet tĂ« nis nĂ« ShqipĂ«ri.

The post Gocat e Dubait dhe ironia e dëmshme për ligjin që ndëshkon seksin jashtë Shqipërisë appeared first on Gazeta Si.

↗

iPhone iOS 26 / “Call Screening” pĂ«r tĂ« filtruar thirrjet e panjohura mĂ«rzit tĂ« pasurit

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Apple ka prezantuar nĂ« iOS 26 funksionin e ri “Call Screening”, qĂ« synon tĂ« ndihmojĂ« pĂ«rdoruesit tĂ« menaxhojnĂ« thirrjet e panjohura dhe spam-in. Kur dikush telefonon nga njĂ« numĂ«r qĂ« nuk Ă«shtĂ« nĂ« kontaktet e pĂ«rdoruesit, iPhone kĂ«rkon automatikisht emrin dhe arsyen e thirrjes dhe e tregon kĂ«tĂ« informacion pĂ«rpara se tĂ« bjerĂ« telefoni. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, pĂ«rdoruesit mund tĂ« vendosin nĂ«se duan tĂ« pĂ«rgjigjen ose ta injorojnĂ« thirrjen, duke kursyer kohĂ« dhe duke shmangur ndĂ«rhyrjet e panevojshme.

Funksioni ndĂ«rton mbi opsionin e mĂ«parshĂ«m “Silence Unknown Callers”, duke shtuar njĂ« shtresĂ« inteligjence artificiale qĂ« i lejon pĂ«rdoruesit tĂ« kontrollojnĂ« telefonatat pa sakrifikuar privatĂ«sinĂ«. PĂ«rdoruesit mund tĂ« aktivizojnĂ« opsionet: Ask Reason for Calling, Silence Unknown Callers, ose Never, sipas preferencave tĂ« tyre.

Megjithatë, veçoria ka shkaktuar reagime të papritura edhe te biznesmenët dhe individët e pasur, të cilët ndihen se tani humbasin avantazhin që më parë u siguronte asistenca personale në menaxhimin e thirrjeve. Shumë prej tyre po shprehin se edhe thirrjet e nivelit të lartë duhet të kalojnë filtrin e inteligjencës artificiale.

PĂ«r shumicĂ«n e pĂ«rdoruesve, megjithatĂ«, ky funksion pĂ«rfaqĂ«son njĂ« pĂ«rmirĂ«sim tĂ« dukshĂ«m nĂ« kontrollin e telefonatave tĂ« padĂ«shiruara. Ai kombinon inteligjencĂ«n artificiale me privatĂ«sinĂ«, duke e bĂ«rĂ« pĂ«rvojĂ«n mĂ« tĂ« lehtĂ« dhe mĂ« tĂ« organizuar. Apple synon qĂ« tĂ« eliminojĂ« ndĂ«rhyrjet e panevojshme dhe t’u japĂ« pĂ«rdoruesve mundĂ«sinĂ« tĂ« fokusohen vetĂ«m te thirrjet e rĂ«ndĂ«sishme.

The post iPhone iOS 26 / “Call Screening” pĂ«r tĂ« filtruar thirrjet e panjohura mĂ«rzit tĂ« pasurit appeared first on Gazeta Si.

↗

Pse “2026 Ă«shtĂ« si 2016”: Nostalgjia e medias sociale pushton TikTok dhe Instagram nĂ« SHBA dhe EuropĂ«

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

NĂ« fillim tĂ« vitit 2026, njĂ« valĂ« nostalgjie pĂ«r vitin 2016 ka pushtuar rrjetet sociale si TikTok, Instagram dhe X (Twitter), jo vetĂ«m nĂ« Shtetet e Bashkuara, por edhe nĂ« EuropĂ«. PĂ«rdoruesit — veçanĂ«risht milenialĂ«t dhe zillennials (ata qĂ« janĂ« nĂ« mes tĂ« Gen Z dhe milenialĂ«ve tĂ« hershĂ«m) — postojnĂ« foto, video dhe memes qĂ« rikthejnĂ« estetikĂ«n, modĂ«n dhe kulturĂ«n dixhitale tĂ« asaj kohe. (en.wikipedia.org)

Ky trend Ă«shtĂ« i dukshĂ«m nĂ« vendet kryesore evropiane: Britani, Gjermani, FrancĂ«, SpanjĂ« dhe Itali, ku influencuesit dhe blogerĂ«t e modĂ«s kanĂ« filluar tĂ« ripropozojnĂ« stilin e vitit 2016 — chokers, skinny jeans, makeup mat, filtĂ«r vintage pĂ«r Instagram, dhe referenca ndaj muzikĂ«s pop dhe hip‑hop tĂ« asaj kohe. (bbc.com)

Muzika 2016 që rikthehet në playlist-et evropiane

NĂ« EuropĂ«, playlist-et e Spotify dhe Apple Music me hitet e vitit 2016, si Drake – One Dance, Rihanna – Work, dhe The Chainsmokers – Closer, kanĂ« pĂ«suar rritje tĂ« konsiderueshme dĂ«gjimesh. NĂ« Britani, playlist-et e “Throwback 2016” u rritĂ«n me mbi 600% nĂ« muajt e fundit, duke reflektuar interesin e madh pĂ«r muzikĂ«n qĂ« dominoi kulturĂ«n pop tĂ« asaj periudhe. (theguardian.com)

Fenomeni viral në TikTok dhe Instagram

NĂ« TikTok, sfidat virale dhe videot e ripĂ«rshtatura me efekte tĂ« vitit 2016 — si pĂ«rdorimi i kamerave selfie me rezolucion tĂ« ulĂ«t ose efektet retro tĂ« ngjashme me Snapchat — po bĂ«hen trend edhe midis pĂ«rdoruesve evropianĂ«. NĂ« Gjermani dhe FrancĂ«, pĂ«r shembull, komunitetet e rinj tĂ« modĂ«s dhe “content creator”-Ă«t po organizojnĂ« mbrĂ«mje tematikĂ« “2016 party”, duke pĂ«rdorur hitet e asaj kohe dhe duke rikrijuar estetikĂ«n vizuale tĂ« Instagram-it tĂ« mesit tĂ« viteve 2010.

Arsyeja pas nostalgjisë

Psikologët dhe analistët e mediave sociale sugjerojnë se ky trend nuk është vetëm estetikë, por një reagim ndaj shpejtësisë së ndryshimeve teknologjike dhe presionit që ndjejmë për të prodhuar përmbajtje perfekte. Nostalgjia për vitin 2016 krijon një ndjesi të kohës më të thjeshtë, më spontane, kur rrjetet sociale ishin më pak të algoritmuara dhe kur kultura pop ishte më e qasshme. (forbes.com)

Ndikimi kulturor në Europë

Artistët dhe influencuesit evropianë po përqafojnë këtë trend, duke përdorur hashtags si #2016Throwback ose #BackTo2016, dhe duke rikthyer fotografi dhe videos që ngjajnë si të kapura direkt nga smartfonët e vitit 2016. Në Londër, Paris dhe Berlind, club-e të rinj kanë organizuar mbrëmje tematike me hits 2016, duke rikrijuar atmosferën e viteve të para të rrjeteve sociale masive. (bbc.com)

Ky trend tregon se nostalgjia nuk njeh kufij: ajo Ă«shtĂ« e pĂ«rhapur nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n, nga SHBA te EuropĂ«. Fenomeni i “2026 is the new 2016” nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« lojĂ« estetike; ai reflekton dĂ«shirĂ«n pĂ«r kohĂ« mĂ« tĂ« thjeshtĂ« dhe komunikim mĂ« spontan, njĂ« rikthim tek ato momente kur kultura pop dhe rrjetet sociale ishin mĂ« pak tĂ« ndikuara nga algoritmet dhe AI.

The post Pse “2026 Ă«shtĂ« si 2016”: Nostalgjia e medias sociale pushton TikTok dhe Instagram nĂ« SHBA dhe EuropĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

Ngec marrëveshja historike 100 miliardë dollarëshe mes Nvidia dhe OpenAI

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Plani i madh i investimit prej 100 miliardĂ« dollarĂ«sh midis Nvidia dhe OpenAI — i prezantuar me bujĂ« nĂ« shtator 2025 si njĂ« prej bashkĂ«punimeve mĂ« ambicioze nĂ« historinĂ« e inteligjencĂ«s artificiale — Ă«shtĂ« ngrirĂ« dhe nuk ka pĂ«rparuar drejt nĂ«nshkrimit tĂ« njĂ« marrĂ«veshje definitive, sipas raporteve tĂ« fundit nga media kryesore amerikane dhe burime tĂ« tregut.

Nga vizion i madh te pezullim negociatash

NĂ« shtator, Nvidia dhe OpenAI njoftuan njĂ« memorandum kuptimi sipas tĂ« cilit Nvidia do tĂ« investonte deri nĂ« 100 miliardĂ« dollarĂ« nĂ« OpenAI pĂ«r tĂ« ndihmuar nĂ« ndĂ«rtimin e qendrave tĂ« mĂ«dha tĂ« tĂ« dhĂ«nave me kapacitet tĂ« paktĂ«n 10 gigavat fuqi llogaritĂ«se — mjaft pĂ«r tĂ« mbajtur miliona GPU‑a tĂ« avancuara qĂ« do tĂ« ndihmonin nĂ« trajnimin e modeleve tĂ« ardhshme tĂ« AI.

Por negociatat kanë ngecur larg fazës së finalizimit. Burime thanë se planifikimi fillestar ishte vetëm një letër qëllimi dhe nuk ishte ligjërisht i detyrueshëm, duke lënë shumë pika pa u dakordësuar plotësisht. Nvidia tashmë ka rishikuar brenda kompanisë vlerësimin e tillë të madh, duke shprehur dyshime strategjike për modelin e biznesit të OpenAI dhe konkurrencën në rritje nga kompani të tjera si Google dhe Anthropic.

ÇfarĂ« ka ndodhur brenda Nvidia

CEO i Nvidia‑s, Jensen Huang, sipas burimeve, ka komunikuar nĂ« mĂ«nyrĂ« private se marrĂ«veshja origjinale ishte non‑binding — dmth. pa marrĂ« formĂ« kontraktuale — dhe se ai ka ngritur shqetĂ«sime pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e modelit tĂ« biznesit tĂ« OpenAI, ndĂ«rkohĂ« qĂ« rritet konkurrenca pĂ«r teknologji kompute nĂ« industri.

Edhe pse marrĂ«veshja e madhe Ă«shtĂ« “on ice”, Nvidia ka deklaruar se dĂ«shiron tĂ« vazhdojĂ« partneritetin e gjatĂ« me OpenAI dhe mund tĂ« rishikojĂ« formĂ«n e bashkĂ«punimit — pĂ«r shembull pĂ«rmes investimeve mĂ« tĂ« vogla tĂ« kapitalit aksionar nĂ« vend tĂ« njĂ« programi masiv 100 miliardĂ« dollarĂ«sh.

Konkurenca dhe perspektivat e industrisë

NdĂ«rkohĂ«, OpenAI ka nisur bisedime me kompani tĂ« tjera tĂ« mĂ«dha teknologjike pĂ«r rreth 40‑60 miliardĂ« dollarĂ« investime, me Amazon, Microsoft, SoftBank dhe tĂ« tjera qĂ« shihen si investitorĂ« potencialĂ« pĂ«r tĂ« ndihmuar financiarisht dhe infrastrukturĂ« teknologjike.

Kjo reflektim i gjërë i aktivitetit në sektor tregon se përçarjet në marrëveshjen origjinale nuk do të thonë fundin e interesit për financim apo përmirësim të kapacitetit të AI, por pasqyrojnë një panoramë më komplekse konkurrimi dhe bashkëpunimi në industrinë globale të inteligjencës artificiale.

Reagimet e tregut dhe rrezet e ardhshme

Lajmi qĂ« njĂ« marrĂ«veshje e tillĂ« kolosale Ă«shtĂ« pezulluar ka shkaktuar reagime nĂ« tregjet financiare dhe ka shtuar debatet mbi vlerĂ«simin e bashkĂ«punimeve tĂ« mĂ«dha teknologjike dhe rrezikun e investimeve “super‑big” nĂ« AI. InvestitorĂ«t po analizojnĂ« edhe rolin e Nvidia‑s si furnizues kryesor i harduerit pĂ«r modele tĂ« mĂ«dha tĂ« AI-sĂ« — njĂ« pozicion qĂ« mund tĂ« ndryshojĂ« nĂ«se bashkĂ«punimet bĂ«hen mĂ« tĂ« shpĂ«rndara midis ofruesve.

ÇfarĂ« pritet nĂ« vijim

Megjithëse marrëveshja origjinale e 100 miliardë dollarëve mund të mos realizohet në formën e saj fillestare, partneriteti midis Nvidia dhe OpenAI nuk është dëmtuar plotësisht, dhe kompanitë mund të riformulojnë bashkëpunimin e tyre në mënyra të reja me fokus në kapital më të drejtpërdrejtë dhe investime progresive.

Kjo situatë nënvizon se bota e zhvillimit të AI-së vazhdon të evoluojë shpejt, ku negociatat dhe bashkëpunimet strategjike mes gjigantëve teknologjikë ndryshojnë sipas dinamikes së tregut dhe risqeve të biznesit.

The post Ngec marrëveshja historike 100 miliardë dollarëshe mes Nvidia dhe OpenAI appeared first on Gazeta Si.

↗

SHBA-Zgjedhje qĂ« demokratĂ«t mund t’i humbasin vetĂ«

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Në zgjedhjet e mesmandatit, partia që nuk mban Shtëpinë e Bardhë pothuajse gjithmonë fiton terren. Kjo është veçanërisht e vërtetë kur vlerësimi i presidentit është nën 50%, çka do të thotë se republikanët duhet të jenë të shqetësuar. Miratimi i Donald Trump është 42.7% sipas mesatares së RealClearPolitics. Besimi i konsumatorëve po bie. Dhe gabimet e rënda në Minneapolis e kanë dëmtuar atë dhe partinë e tij.

MegjithatĂ«, tĂ« gjitha kĂ«to nuk garantojnĂ« njĂ« fitore tĂ« madhe pĂ«r demokratĂ«t nĂ« nĂ«ntor. Ka ende kohĂ« — mĂ« shumĂ« se nĂ«ntĂ« muaj — qĂ« fati i republikanĂ«ve tĂ« pĂ«rmirĂ«sohet. MĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, demokratĂ«t kanĂ« problemet e tyre.

Shumë prej tyre mendojnë se mjafton të sulmojnë Trump-in për çdo veprim dhe fjalë. Nuk mjafton. Sulmet duhet të lidhen me një axhendë demokrate që adreson çështjet që amerikanët mendojnë se ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e tyre. Sulmimi i verbër i Trump-it çdo ditë i lejon presidentit të zgjedhë fushën e betejës. Demokratët duhet të kenë një plan që u lejon ta sulmojnë atë në terren më të favorshëm për ta.

Nuk ndihmon as fakti që shumë demokratë po bërtasin për shkarkimin (impeachment) e Trump-it. Republikanët e tepruan kur shkarkuan Bill Clinton-in në 1998, dhe demokratët nuk përfituan asgjë kur e shkarkuan Trump-in dy herë në mandatin e tij të parë. Votuesit e lëkundur e dinë se dy të tretat e Senatit nuk do të votojnë për shkarkim sot. Prandaj, thirrjet për largimin e Trump-it duken thjesht si politikë partiake.

Koha e harxhuar për impeachment është kohë e humbur për të diskutuar çfarë lëviz votuesit e pavendosur. Të pavarurit duan të dinë si do ta përmirësonin demokratët ekonominë dhe pse pagat e tyre nuk kanë ndjekur rritjen e çmimeve. Ata janë të shqetësuar për inteligjencën artificiale, tarifat dhe konfliktet tregtare. E shohin botën si të rrezikshme dhe të paqëndrueshme. Dhe janë skeptikë, sepse ia atribuojnë një pjesë të madhe të problemeve ekonomike Joe Biden-it. Pa një axhendë demokrate, shumë prej tyre nuk do të binden se demokratët do të qeverisnin më mirë.

Për të maksimizuar fitoret, axhenda e demokratëve duhet të afrohet më shumë me qendrën dhe të largohet nga ekstremi i majtë. Fitorja e Zohran Mamdanit si kryetar bashkie i Nju Jorkut ka tërhequr vëmendjen e aktivistëve të partisë. Ajo do të inkurajojë kandidatë të ngjashëm në primare. Ai dhe eksperimentet e tij socialiste do të tërheqin vëmendje kombëtare këtë vit. Kjo nuk do të ndihmojë në nëntor. Vizioni i tij është jopopullor jashtë disa zonave thellësisht blu.

Të thuash të drejtën, nuk është shumë popullor as në vetë Nju Jorkun. Atje, 65% e votuesve janë demokratë të regjistruar dhe 11% republikanë. Mamdani fitoi vetëm 50.8% të votave.

Sa më shumë kandidatë të majtë të fitojnë në primare, aq më shumë demokratët kudo do të duhet të shpjegojnë ku qëndrojnë ndaj ideve më kontroverse të së majtës. Beteja brenda Partisë Demokrate është vendimtare. Të luash vetëm në mbrojtje nuk fiton zgjedhje.

As thirrjet pĂ«r shfuqizimin e ICE (AgjencisĂ« sĂ« Emigracionit dhe Doganave) nuk ndihmojnĂ«. Kjo thirrje mund tĂ« jetĂ« po aq e dĂ«mshme pĂ«r demokratĂ«t sa “defund the police”. Ajo forcon idenĂ« se demokratĂ«t mbĂ«shtesin kufij tĂ« hapur dhe mbrojtjen e emigrantĂ«ve tĂ« paligjshĂ«m tĂ« dhunshĂ«m. MĂ« mirĂ« tĂ« dĂ«nohen veprime tĂ« veçanta tĂ« ICE dhe tĂ« kĂ«rkohen reforma tĂ« thella, sesa tĂ« duken sĂ«rish tĂ« butĂ« ndaj krimit dhe emigracionit tĂ« paligjshĂ«m.

DemokratĂ«t kanĂ« bĂ«rĂ« gjithashtu njĂ« gabim tĂ« madh duke mbrojtur pjesĂ«marrjen e burrave nĂ« sportet e grave dhe pĂ«rdorimin e tualeteve tĂ« grave. ShumĂ« votues tĂ« pavendosur shqetĂ«sohen kur demokratĂ«t nuk mund tĂ« pĂ«rkufizojnĂ« fjalĂ«n “grua” ose tĂ« pranojnĂ« se burrat nuk mund tĂ« lindin. KĂ«ta demokratĂ« duken tĂ« çuditshĂ«m.

NjĂ« tjetĂ«r shenjĂ« shqetĂ«suese pĂ«r demokratĂ«t: votuesit u besojnĂ« mĂ« shumĂ« republikanĂ«ve nĂ« Kongres pĂ«r çështje kyçe. NjĂ« sondazh i Wall Street Journal kĂ«tĂ« muaj tregoi se votuesit mendojnĂ« se republikanĂ«t janĂ« “mĂ« tĂ« aftĂ«â€ pĂ«r ekonominĂ« me 38% kundrejt 32% pĂ«r demokratĂ«t. PĂ«r inflacionin, po tĂ« njĂ«jtat shifra. PĂ«r emigracionin, 44% republikanĂ« kundrejt 33% demokratĂ«. PĂ«r politikĂ«n e jashtme, 38% republikanĂ« dhe 33% demokratĂ«.

Së fundi, demokratët përballen me një problem strukturor. Ata kanë më pak objektiva të lehtë këtë vit. Zakonisht, presidentët sjellin me vete kandidatë të partisë së tyre në zona të lëkundura. Jo Trump-i. Republikanët humbën dy vende në Dhomën e Përfaqësuesve në 2024.

Demokratët duhet të bëjnë atë që nuk e kanë bërë kurrë gjatë epokës Trump: të theksojnë një axhendë qeverisëse në vend të denoncimeve të ashpra ndaj presidentit. Të flasin më pak për të dhe më shumë për nevojat e amerikanëve të zakonshëm. Të qëndrojnë larg ekstremit të majtë. Të tregojnë sens të përbashkët. Nuk duhet të jetë e vështirë, por është. Prandaj demokratët janë ende në vështirësi. Wash

*Karl Rove, ish-këshilltar i lartë i Presidentit George W. Bush/Burimi: Wahsington Post

The post SHBA-Zgjedhje qĂ« demokratĂ«t mund t’i humbasin vetĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

Ndonëse rritemi ekonomikisht emigracioni i shqiptarëve të arsimuar do të vazhdojë të jetë i lartë!

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Shqipëria renditet në vendin e tretë për emigracionin e popullsinë e arsimuar në vitet 2023-2024 krahasuar me 38 vende të Rajonit të BERZH. Më keq se Shqipëria renditen Bosnja, Palestina vende që kanë qenë të destabilizuara nga luftërat.

TĂ« dhĂ«nat tregojnĂ« se mbi 23% e tĂ« arsimuarve shqiptarĂ« kanĂ« emigruar nĂ« 2023-2024, vetĂ«m 2-3% e tyre rikthyer. ShqipĂ«ria ka diferencĂ« shumĂ« tĂ« madhe midis “daljes” dhe “hyrjes” sĂ« talenteve, njĂ« nga disproporcionet mĂ« tĂ« larta mes ekonomive tĂ« EBRD-sĂ«.

Flitet me krenari për rritje ekonomike, rritje të pagës mesatare, amnisti fiskale por Shqipëria nuk po arrin të jetë një destinacion tërheqës për talentet ndërkombëtare, ndërkohë që humb vazhdimisht profesionistë vendas drejt vendeve më të zhvilluara.

Megjithëse besojmë tek arsyetimi konvencional që është varfëria ajo që nxit emigracionin , eksperienca edhe studimet empirike tregojnë motive të tjera. Për ta thjeshtuar analizën po marr një shembull! Një nënpunës banke, paguhet në Shqipëri 1000 Euro në muaj, ndërsa kolegu i tij në Gjermani, paguhet rreth 5000 euro në muaj.

NdĂ«rkohĂ« nĂ«se ekonomisti shqiptar emigron e punon nĂ« bankĂ« nĂ« Gjermani , produktiviteti i tij rritet brenda natĂ«s .ThĂ«nĂ« kĂ«tĂ« avantazhi i ekonomistit gjerman nuk Ă«shtĂ« individual. PĂ«rgjigja duhet kĂ«rkuar tek mjedisi ekonomik.Ekonomisti gjerman ka fatin tĂ« operojĂ« e njĂ« ekonomi qĂ« ka teknologji mĂ« tĂ« mirĂ«, firma mĂ« produktive, sektorĂ« ekonomikĂ« mĂ« tĂ« zhvilluar, institucione mĂ« tĂ« mira dhe infrastrukturĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« –arritje kĂ«to qĂ« nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe janĂ« produkte tĂ« veprimeve kolektive tĂ« ndĂ«rmarra ndĂ«r dekada.

Njerëzit kur munden gjithmonë do të përpiqen të emigrojnë drejt mjediseve ekonomike ku produktiviteti I tyre është më i lartë. Studimet empirike tregojnë se ndërsa një vend kalon nga vend i varfër në vend me të ardhura të mesme për frymë mundësia edhe edhe nxitja për të emigruar, rriten në të njëjtin drejtim.

Edhe ka një shpjegim për këtë. Kalimi nga vend i varfër në një vend më të ardhura të mesme për frymë është i lidhur ngushtë me rritjen e investimit individual tek arsimimi. Aftësitë e rritura nxisin dhe lehtësojnë emigrimin. Po kështu barrierat e emigrimit nga vendet e destinacionit të migrantëve, kanë tendencë të zbuten ndërsa vendet e origjinës së migrantëve kalojnë nga vend i varfër tek vend me të ardhura të mesme për frymë.

Lidhja mes zhvillimit te nje vendi dhe nxitje/aftesive per te emigruar

Grafiku tregon qartazi se aftësia për të emigruar edhe nxitja për të emigruar lëvizin në kahe të kundërta në vendet e zhvilluara, pra kur vendi kalon në vend me të ardhura të larta për frymë.

Sa më gjatë vendi të qëndrojë në stadin e vendit me të ardhurave të mesme për frymë (Shqipëria ka hyrë në këtë stad në 2018) aq më e lartë do të jetë nxitja për të emigruar e njerëzve të arsimuar të cilët kanë mundësinë të rrisin produktivitetin e tyre brenda natës në vendet e pasura.

Për çdo ekonomist që studion zhvillimin lajmi i keq nuk është se aktualisht në Shqipëri kemi emigracionin më të lartë të njerëzve të shkolluar pas vendeve të destabilizuara nga lufta , por fakti se nuk ka asnjë shenjë ndryshimi në politikat që nxisin zhvillimin, pra burimet e rritjes.

Shkretëtirizimi i Shqipërisë të bekuar nga natyra e bukur, klima, edhe burimet natyrore, por të mallkuar nga poltikbërës përtacë edhe pa vizion do të vazhdojë .
Mbështetja e zhvillimit tek turizmi edhe ndërtimet e hoteleve me Pesë Yje, është rruga e sigurt drejt ekonomisë Hawaiiane, ose ekonomisë së sherbimeve me produktivitet të ulët (pastruesve edhe kamarierëve). Si rrjedhojë e produktivitetit të ulët rritja ekonomike përkthehet në pabarazi ekonomike edhe në kosto të larta të jetesës.

Pra për ta thjeshtëzuar, vlonjatët do të vazhdojnë të blejnë mallrat bazike të konsumit nga vendet e pasura, ndërkohë që do të pastrojnë tualetet e dhomat e resorteve të ndërmjetësuara nga Ivanka Trump . Në këto kushte një ekonomist , inxhinier, një programues, një kërkues një mjek do të vazhdojë të ketë produktivitet shumë të ulët në Vlorë.

Mungesa totale e politikave tĂ« rritjes sĂ« produktivitetit; vala dytĂ« e deindustrializimit nĂ« tĂ« cilĂ«n po kalon prodhimi vendas ; fakti qĂ« firmat mĂ« tĂ« mĂ«dha prodhojnĂ« thuajse “asgjĂ«â€ edhe parazitojmĂ« mbi fondet e buxhetin e shtetit; mungesa e konkurrencĂ«s ; korrupsioni endemik , janĂ« faktorĂ« qĂ« nuk do tĂ« na mundĂ«sojnĂ« pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« papĂ«rcaktuar kalimin nĂ« njĂ« vend me tĂ« ardhura tĂ« larta.

Thënë këtë stanjacioni tek stadi i vendit ardhura të mesme për frymë gjithmonë e më shumë do ti shtyjë shqiptarët të emigrojnë edhe të kërkojnë mjedise më të favorshme ekonomike ku me të njëjtat aftësi mund të jenë disafish më produktivë.

The post Ndonëse rritemi ekonomikisht emigracioni i shqiptarëve të arsimuar do të vazhdojë të jetë i lartë! appeared first on Gazeta Si.

↗

A mos vallë ne shqiptarët jemi bërë palë me qeverinë kundër opozitës?

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Shpesh secili nga ne, kur riprovon dhe rishikon se gjĂ«rat po shkojnĂ« keq, ka mĂ«rmĂ«ritur nĂ«n dhĂ«mbĂ« se pse nuk arrijmĂ« tĂ« çohemi kundĂ«r si shoqĂ«ri. KĂ«tĂ« mungesĂ« tĂ« revoltĂ«s qytetare tĂ« materializuar nĂ« tubime e protesta, qĂ« tani mund tĂ« ishin mĂ« tĂ« shpjegueshme pĂ«r shkak tĂ« skandaleve tĂ« rĂ«nda tĂ« korrupsionit, e etiketojmĂ« si apati morale ose si mungesĂ« ndĂ«rgjegjeje shoqĂ«rore. Por kjo autokritikĂ« Ă«shtĂ« e cekĂ«t. NĂ« realitet, ajo qĂ« karakterizon sot shoqĂ«rinĂ« shqiptare nuk Ă«shtĂ« mungesa e zemĂ«rimit, por mpirja politike — njĂ« gjendje e ndryshme, mĂ« e thellĂ« dhe mĂ« e rrezikshme se indiferenca.

Mpirja nuk nënkupton pajtim me padrejtësinë. Përkundrazi, ajo lind pikërisht nga akumulimi i padrejtësive pa pasoja. Në këtë kuptim, shoqëria mund të jetë njëkohësisht e vetëdijshme për korrupsionin dhe e paaftë për revoltë. Ky nuk është paradoks, por një mekanizëm i studiuar gjerësisht në shkencat shoqërore.

Konceptet e apatisë politike dhe të learned helplessness shpjegojnë se kur individët përballen vazhdimisht me një sistem ku reagimi nuk sjell ndryshim real, ata mësojnë pafuqinë. Zemërimi nuk zhduket, por shndërrohet në cinizëm, distancim ose emigrim. Protesta, në këtë kontekst, perceptohet jo si mjet ndryshimi, por si ritual i parashikueshëm dhe i padobishëm.

Në terrenin aktual të këtyre ditëve, kjo ndihmon për të kuptuar pse protestat e opozitës, si grupimi më i madh vullnetar dhe me më shumë instrumente për të ndryshuar gjërat, pavarësisht denoncimeve të forta, dështojnë të mobilizojnë masivisht shoqërinë. Problemi nuk është mungesa e arsyeve për revoltë, por mungesa e besimit se revolta prodhon rezultat. Studimet mbi lëvizjet sociale,( veçanërisht ato të përmbledhura në teorinë e politics of contention), tregojnë se pakënaqësia është kusht i domosdoshëm, por jo i mjaftueshëm për mobilizim. Ajo duhet të shoqërohet me strukturë organizative, lidership të besueshëm dhe perceptim të mundësisë reale për fitore.

Në Shqipëri, këta faktorë mungojnë ose janë konsumuar. Opozita shihet shpesh si pjesë e së njëjtës elitë që ka prodhuar zhgënjimin, çka e bën thirrjen e saj për revoltë pak bindëse. Kjo krijon një rreth vicioz: shoqëria është e mpirë sepse nuk beson te politika, ndërsa politika dështon të mobilizojë sepse përballet me një shoqëri të mpirë.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, mungesa e revoltĂ«s nuk duhet interpretuar si mungesĂ« ndjenje morale, por si krizĂ« pĂ«rfaqĂ«simi dhe shprese. ShoqĂ«ria shqiptare nuk Ă«shtĂ« e qetĂ«; ajo Ă«shtĂ« e lodhur. Dhe lodhja kolektive Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e rrezikshme se zemĂ«rimi, sepse nuk shpĂ«rthen — ajo tretet.

Për rrjedhojë, pyetja nuk është pse qytetarët nuk ngrihen, por çfarë e ka bërë ngritjen të duket e pakuptimtë. Pikësëpari, politika duhet të kuptojë se pa adresuar këtë pyetje, çdo thirrje për revoltë do të mbetet thjesht zhurmë mbi një heshtje të thellë shoqërore.

The post A mos vallë ne shqiptarët jemi bërë palë me qeverinë kundër opozitës? appeared first on Gazeta Si.

↗

Lista e ‘habitshme’ e kandidatĂ«ve pĂ«r KĂ«shillin MbikqyrĂ«s tĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Nga Gazeta ‘SI’ – Lista e kandidatĂ«ve konkurrues pĂ«r anĂ«tarĂ« tĂ« KĂ«shillit MbikĂ«qyrĂ«s tĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r vitin 2025 sjell njĂ« ndryshim tĂ« dukshĂ«m krahasuar me garat e mĂ«parshme. NĂ« tĂ« shihen pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« figura qĂ« nuk janĂ« vetĂ«m nga administrata publike apo politika, por edhe nga sektori privat, akademia dhe drejtĂ«sia, duke krijuar njĂ« mozaik profesional qĂ« mund tĂ« pasuroi vendimmarrjen e kĂ«tij institucioni.

Tre anëtarët aktualë, Artan Hoxha, Luljeta Minxhozi dhe Violeta Staka, kandidojnë për një mandat të dytë. Njohuria e tyre e brendshme dhe përvoja e mandateve të mëparshme sigurojnë vazhdimësinë dhe stabilitetin, ndërsa profesionistët e rinj sjellin perspektiva të reja. Elton Korbi, me një karrierë të gjatë në menaxhimin e fondeve të pensionit dhe investimeve, dhe Erjona Bejleri, ish-zëvendësministre e Financave me eksperiencë në sektorin bankar privat, ofrojnë një kombinim të praktikës dhe politikave financiare. Eni Xheko, menaxhere e një hoteli privat, mund të sjell njohuri të menaxhimit dhe praktikës së biznesit, duke shtuar një dimension të veçantë pragmatizmi në vendimmarrje.

Akademikët si Selami Xhepa, President i Universitetit Europian të Tiranës, dhe Matilda Shehu, pedagoge në Fakultetin e Ekonomisë, sjellin analizë të thelluar dhe perspektiva strategjike, që nuk ishin përfaqësuar fuqishëm në listat e mëparshme. Për herë të parë, vendimmarrja e Këshillit duket se do të pasqyrojë një kombinim të balancuar mes teorisë, praktikës dhe ligjit, duke krijuar një institucion më gjithëpërfshirës dhe më të qëndrueshëm.

NjĂ« tjetĂ«r ndryshim i dukshĂ«m Ă«shtĂ« prezenca e profesionistĂ«ve nga drejtĂ«sia dhe strukturat anti-korrupsion. Holta Zaçaj, ish-anĂ«tare dhe kryetare e GjykatĂ«s Kushtetuese, dhe Liljana Mamadhaj nga SPAK kanĂ« ekspertizĂ« ligjore dhe njohuri mbi etikĂ«n institucionale. PĂ«r publikun, kjo mund tĂ« duket pak e pazakontĂ« – kundrejt njĂ« tabuje tĂ« dikurshme kur kandidatĂ«t ishin kryeoisht akademikĂ« dhe nga bota e financave. Tani qĂ« SPAK dhe Gjykata janĂ« bĂ«rĂ« kryefjala e publikut njĂ« ish-gjyqtare apo pĂ«rfaqĂ«suese tĂ« SPAK-ut apo dhe njĂ« pronare hoteli tingĂ«llojnĂ« pak çuditshĂ«m duke krijuar ndjesi se disa kandidatĂ« mund tĂ« kenĂ« garanci tĂ« fshehta, edhe pse ligjĂ«risht procesi Ă«shtĂ« i hapur dhe meritokraci. Tabuja qĂ« shoqĂ«ron figurat e drejtĂ«sisĂ« dhe menaxherĂ«t privat por dhe vetĂ« historikun e KĂ«shillit MbikqyrĂ«s shton kĂ«tĂ« ndjesi dyshimi.

Krahasuar me listat e vitit 2022 dhe 2023, ndryshimi mĂ« i dukshĂ«m Ă«shtĂ« diversiteti i profileve. Lista e vitit 2022 pĂ«rbĂ«hej kryesisht nga profesionistĂ« me pĂ«rvojĂ« nĂ« administratĂ« publike dhe politikĂ«, si Natasha Ahmetaj dhe Anastas Angjeli, tĂ« cilĂ«t u zgjodhĂ«n pĂ«r tĂ« mbajtur vendet vakante. PĂ«rveç tyre, kandidatĂ« si Emis Çerava, Diana Dervishi dhe Altin Hoti vinin nga administrata publike, ekonomia dhe financat, ndĂ«rsa njĂ« pjesĂ« e vogĂ«l ishte me eksperiencĂ« akademike. PĂ«rqendrimi kryesor ishte te pĂ«rvoja nĂ« qeverisje dhe njohuritĂ« financiare.NdĂ«rsa mĂ« parĂ« dominonin figurat e administratĂ«s dhe politikĂ«s, tani kemi njĂ« kombinim ku secila pĂ«rvojĂ« ka rĂ«ndĂ«si: privatĂ«t sjellin praktikĂ« dhe menaxhim tĂ« riskut, drejtĂ«sia siguron etikĂ« dhe pĂ«pruthje mĂ« tĂ« plotĂ« me ligjin , akademikĂ«t ofrojnĂ« analizĂ« dhe strategji, ndĂ«rsa anĂ«tarĂ«t aktualĂ« garantojnĂ« vazhdimĂ«sinĂ« dhe njohuritĂ« e brendshme tĂ« KĂ«shillit.

MegjithĂ« dyshimet e mundshme apo tabutĂ« e disa figurave, larmia dhe eksperiencat qĂ« sjellin kĂ«ta kandidatĂ« Ă«shtĂ« njĂ« vlerĂ« pĂ«r BankĂ«n e ShqipĂ«risĂ«. KĂ«shilli MbikĂ«qyrĂ«s nuk drejton pĂ«rditshmĂ«rinĂ« e bankave, por vendos politika strategjike dhe kontrollon riskun; pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, kombinimi i profileve praktike, ligjore dhe akademike mund tĂ« pĂ«rforcojĂ« stabilitetin dhe besueshmĂ«rinĂ« e vendimeve. NĂ« fund, kjo listĂ« duket se ka bĂ«rĂ« njĂ« hap tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m drejt profesionalizmit, diversitetit dhe vendimmarrjes tĂ« balancuar, duke rritur kapacitetin e KĂ«shillit pĂ«r tĂ« mbikĂ«qyrur me efikasitet sistemin bankar shqiptar. MirĂ« do tĂ« ishtĂ« kĂ«shtu pĂ«r tu parĂ« si model edhe nĂ« grehina tĂ« tjera tĂ« shtetit shqiptar
 por koha do ta tregojĂ«. 

The post Lista e ‘habitshme’ e kandidatĂ«ve pĂ«r KĂ«shillin MbikqyrĂ«s tĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

Pse futbolli i femrave është kaq i rëndësishëm për komunitetit LGBT+

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Futbolli i femrave po shndĂ«rrohet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« nĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« tĂ« sigurt, gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se dhe tĂ«rheqĂ«se pĂ«r komunitetin LGBTQ+, duke ofruar jo vetĂ«m sport, por edhe ndjenjĂ« pĂ«rkatĂ«sie dhe komuniteti. NjĂ« nga shembujt mĂ« domethĂ«nĂ«s Ă«shtĂ« “Ball Together Now”, njĂ« festival gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s futbolli i themeluar nĂ« vitin 2022 nĂ« Angli, i cili mbledh ekipe jo-profesionale nga e gjithĂ« MbretĂ«ria e Bashkuar pĂ«r tĂ« luajtur futboll gjatĂ« ditĂ«s dhe pĂ«r tĂ« festuar sĂ« bashku nĂ« mbrĂ«mje. Ngjarja karakterizohet nga njĂ« prani e fortĂ« simbolesh queer dhe synon tĂ« pĂ«rfshijĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive gra, persona trans dhe jo-binarĂ«.

Ky fenomen nuk është i izoluar. Në mbarë Evropën dhe SHBA-në, ndeshjet e futbollit të femrave po tërheqin gjithnjë e më shumë tifozë LGBTQ+, të cilët e shohin këtë sport si një alternativë më mikpritëse krahasuar me futbollin e meshkujve, ku ende dominojnë kultura e maskilizmit dhe mungesa e hapjes. Ndryshe nga loja e meshkujve, ku pothuajse nuk ka lojtarë të deklaruar hapur si LGBTQ+ në nivelet më të larta, futbolli i femrave ka një numër të konsiderueshëm lojtare të njohura publikisht për orientimin e tyre seksual, çka ka ndikuar drejtpërdrejt në krijimin e një atmosfere më të hapur dhe gjithëpërfshirëse.

Turnetë ndërkombëtare të futbollit të femrave pasqyrojnë qartë këtë realitet. Në Kampionatin Evropian të Femrave 2025, më shumë se 20% e lojtareve ishin hapur LGBTQ+, një përqindje dukshëm më e lartë se mesatarja globale. Kjo dukshmëri ka shërbyer si magnet për tifozë të rinj, përfshirë persona që më parë nuk kishin interes për futbollin.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, futbolli i femrave po merr njĂ« rol gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m shoqĂ«ror. Me mbylljen graduale tĂ« bareve dhe hapĂ«sirave tradicionale queer, veçanĂ«risht nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, ndeshjet dhe aktivitetet e lidhura me futbollin e femrave po shĂ«rbejnĂ« si “hapĂ«sira tĂ« treta” sociale, ku njerĂ«zit mund tĂ« mblidhen pa presionin e konsumit tĂ« alkoolit apo jetĂ«s sĂ« natĂ«s.

Në SHBA, ky rol ka edhe dimension politik dhe simbolik. Futbolli i femrave ka qenë historikisht një platformë rezistence kundër diskriminimit, me figura si Megan Rapinoe që kanë kombinuar suksesin sportiv me aktivizmin për të drejtat LGBTQ+. Ky kombinim i sportit, dukshmërisë dhe angazhimit shoqëror ka forcuar lidhjen mes komunitetit queer dhe futbollit të femrave.

Edhe pse loja e femrave po fiton popullaritet dhe audiencë rekord, tifozët theksojnë se ajo vazhdon të ruajë thelbin e saj: një hapësirë e gëzueshme, e hapur dhe përfshirëse, ku sporti shërben si mjet lidhjeje shoqërore dhe afirmimi identitar. Për shumë persona LGBTQ+, futbolli i femrave nuk është thjesht një lojë, por një komunitet. Burimi:CNN

The post Pse futbolli i femrave është kaq i rëndësishëm për komunitetit LGBT+ appeared first on Gazeta Si.

↗

Tifozët të tronditur nga çmimet shumë të larta të biletave të Kupës së Botës

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Me Kupën e Botës për meshkuj që pritet të nisë në Amerikën e Veriut pas rreth gjashtë muajsh, entuziazmi i tifozëve po zbehet nga zemërimi për çmimet e biletave të zbuluara në fazën më të fundit të shitjes. Disa bileta për finalen po shiten për mbi 4,000 dollarë, duke shkaktuar kritika të gjera nga tifozët, të cilët thonë se po përjashtohen financiarisht nga turneu.

Reagimet negative erdhĂ«n pasi FIFA hapi skemĂ«n e shpĂ«rndarjes sĂ« biletave pĂ«r Shoqatat AnĂ«tare PjesĂ«marrĂ«se (PMA), e cila u lejon federatave kombĂ«tare tĂ« futbollit t’u shesin bileta drejtpĂ«rdrejt tifozĂ«ve mĂ« besnikĂ« pĂ«rmes grupeve zyrtare tĂ« mbĂ«shtetĂ«sve ose skemave tĂ« besnikĂ«risĂ«. KĂ«ta janĂ« zakonisht tifozĂ« qĂ« prej vitesh ndjekin ekipet e tyre, shpesh duke udhĂ«tuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vazhdueshme pĂ«r ndeshje.

Organizatat e tifozĂ«ve argumentojnĂ« se kĂ«ta mbĂ«shtetĂ«s tani pĂ«rballen me njĂ« zgjedhje tĂ« padrejtĂ«: tĂ« paguajnĂ« çmime shumĂ« tĂ« larta ose tĂ« mbeten jashtĂ« turneut. Football Supporters Europe (FSE) tha se ishte “i habitur” nga çmimet qĂ« i cilĂ«soi si zhvatĂ«se dhe i bĂ«ri thirrje FIFA-s tĂ« pezullojĂ« shitjen e biletave derisa tĂ« gjendet njĂ« zgjidhje qĂ« respekton traditĂ«n, universalitetin dhe rĂ«ndĂ«sinĂ« kulturore tĂ« KupĂ«s sĂ« BotĂ«s.

Sipas FSE-sĂ«, njĂ« tifoz qĂ« ndjek ekipin e tij nga faza e grupeve deri nĂ« finale do tĂ« duhet tĂ« shpenzojĂ« tĂ« paktĂ«n 6,900 dollarĂ« vetĂ«m pĂ«r bileta – gati pesĂ« herĂ« mĂ« shumĂ« se gjatĂ« KupĂ«s sĂ« BotĂ«s sĂ« mĂ«parshme nĂ« Katar. Kjo shumĂ« nuk pĂ«rfshin shpenzimet e udhĂ«timit dhe akomodimit, tĂ« cilat pritet tĂ« jenĂ« tĂ« konsiderueshme nĂ« vendet pritĂ«se: MeksikĂ«, Shtetet e Bashkuara dhe Kanada.

Duke marrĂ« si shembull AnglinĂ«, Federata Angleze e Futbollit i informoi tifozĂ«t se bileta mĂ« e lirĂ« pĂ«r ndeshjen hapĂ«se tĂ« AnglisĂ« kundĂ«r KroacisĂ« kushton 265 dollarĂ«. NĂ«se Anglia do tĂ« arrinte nĂ« finale, çmimet e biletave do tĂ« varionin nga 4,185 deri nĂ« 8,680 dollarĂ«. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, tifozĂ«t duhet t’i paguajnĂ« kĂ«to bileta qĂ« nĂ« fillim tĂ« vitit 2026.

Shoqata e Mbështetësve të Futbollit (FSA), që përfaqëson tifozët në Angli dhe Uells, tha se këto çmime janë përtej mundësive të shumë mbështetësve dhe akuzoi FIFA-n se po shfrytëzon besnikërinë e tifozëve për fitim.

Nga ana e saj, FIFA ka kĂ«mbĂ«ngulur se turneu do tĂ« jetĂ« i pĂ«rballueshĂ«m, duke theksuar se ekzistojnĂ« bileta mĂ« tĂ« lira – duke nisur nga 60 dollarĂ« pĂ«r disa ndeshje tĂ« fazĂ«s sĂ« grupeve. MegjithatĂ«, kĂ«to bileta mĂ« tĂ« lira nuk janĂ« tĂ« disponueshme pĂ«rmes sistemit PMA, qĂ« do tĂ« thotĂ« se tifozĂ«t mĂ« besnikĂ« tĂ« pĂ«rfaqĂ«suar nga federatat kombĂ«tare nuk kanĂ« akses nĂ« to.

Për herë të parë në historinë e Kupës së Botës, ndeshjet e fazës së grupeve do të kenë çmime dinamike sipas kërkesës, çka do të thotë se tifozë nga vende të ndryshme do të paguajnë çmime të ndryshme për ndeshje të së njëjtës fazë. Grupet e tifozëve argumentojnë se kjo minon traditën e turneut dhe rrezikon të dëmtojë atmosferën, duke përjashtuar mbështetësit afatgjatë.

Ndërsa kritikat po shtohen, presioni ndaj FIFA-s po rritet që ajo të rishikojë strategjinë e çmimeve dhe të sigurojë që Kupa e Botës e vitit të ardhshëm të mbetet e aksesueshme për tifozët që prej kohësh janë në zemër të futbollit.

The post Tifozët të tronditur nga çmimet shumë të larta të biletave të Kupës së Botës appeared first on Gazeta Si.

↗

Simbolika e kafazit të xhamit për Veliajn

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

KĂ«rkesa e Erion Veliajt pĂ«r tĂ« mos u mbajtur nĂ« “kafazin e xhamit” gjatĂ« seancave nĂ« GJKKO nuk ishte thjesht njĂ« detaj procedural. Ajo Ă«shtĂ« njĂ« betejĂ« pĂ«r imazh, perceptim publik dhe kontroll narrativ, e cila shkon pĂ«rtej mureve tĂ« sallĂ«s sĂ« gjyqit.

“Kafazi i xhamit” ka njĂ« simbolikĂ« tĂ« fortĂ« nĂ« opinionin publik. NĂ« shumĂ« vende, ai pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« izoluar tĂ« pandehur qĂ« konsiderohen tĂ« rrezikshĂ«m ose me rrezik arratisjeje. PĂ«r pasojĂ«, pamja e njĂ« personi brenda kĂ«tij izolimi mund tĂ« krijoj idenĂ« e fajĂ«sisĂ«, tĂ« krimit tĂ« rĂ«ndĂ« dhe tĂ« cenimit tĂ« sigurisĂ«.

Nga pikëpamja humane dhe vizuale, kafazi është po aq simbol denigrues sa edhe sigurie. I izoluar në një kuti xhami, i pandehuri duket i mbyllur, i kontrolluar dhe i reduktuar në një figurë të pafuqishme. Për një kryebashkiak të Tiranës, një nga figurat politike më të ekspozuara të viteve të fundit, ky imazh është politikisht shkatërrues.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, kĂ«rkesa e Veliajt nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m juridike. Ajo Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« shmangur njĂ« dĂ«m tĂ« madh simbolik. Çdo dalje para kamerave brenda kafazit e kthen procesin gjyqĂ«sor nĂ« njĂ« spektakĂ«l vizual, ku mbizotĂ«ron fotoja, jo fakti; imazhi, jo argumenti. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, kĂ«rkesa e tij Ă«shtĂ« njĂ« strategji pĂ«r tĂ« mbrojtur jo vetĂ«m tĂ« drejtat e tij procedurale, por edhe kapitalin e tij politik dhe ndĂ«rkohĂ« edhe minmizuar barrĂ«n e akuzave tĂ« rĂ«nda ndaj tij.

Nga ana tjetër, GJKKO ka refuzuar kërkesën duke argumentuar se kafazi garanton standardet e sigurisë në sallë. Kjo përplasje mes simbolikës dhe teknikaliteteve ligjore e çon procesin drejt një debati më të gjerë mbi standardet e drejtësisë në Shqipëri: a duhet që një i pandehur i profilit të lartë të trajtohet si çdo qytetar tjetër, apo trajtimi duhet të shmangë perceptimin e paragjykimit?

NĂ« fund, pavarĂ«sisht se Veliaj e humbi kĂ«tĂ« betejĂ« tĂ« vogĂ«l brenda seancĂ«s, njĂ« gjĂ« Ă«shtĂ« e qartĂ«: nĂ« proceset gjyqĂ«sore , drejtĂ«sia nuk zhvillohet vetĂ«m nĂ« sallĂ«, por edhe jashtĂ« saj — nĂ« perceptim, nĂ« imazh dhe nĂ« mĂ«nyrĂ«n si njĂ« fotografi mund tĂ« kthehet nĂ« gjykim publik pĂ«rpara vendimit tĂ« gjykatĂ«s.

The post Simbolika e kafazit të xhamit për Veliajn appeared first on Gazeta Si.

↗

Sonambulisëm- Buxheti që na garanton të hamë e të jashtëqitim

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Nga Gazeta ‘Si’- NĂ« Kuvend ka nisur tĂ« miratohet njĂ« buxhet prej 8.8 miliardĂ« lekĂ«sh pĂ«r vitin e ardhshĂ«m. NĂ« letĂ«r, mund tĂ« tingĂ«llojĂ« i mirĂ«: parashikon rritje pagash, pensionesh dhe fonde sociale. Ka edhe rreth 1.8 miliardĂ« lekĂ« pĂ«r investime publike. Por realiteti nuk Ă«shtĂ« letĂ«r dokumenti.

Ky buxhet, me njĂ« rritje ekonomike tĂ« parashikuar prej 3.9% — vĂ«rtitet e njĂ«jta pĂ«r shtatĂ« vite me radhĂ« — u garanton shqiptarĂ«ve vetĂ«m tĂ« hanĂ« e tĂ« jashtĂ«qitet. PikĂ« sĂ« pari, sepse shifra e rritjes ekonomike nĂ« vetvete Ă«shtĂ« njĂ« tregues i pesimizmit racional: me kĂ«tĂ« ritĂ«m nuk t’i afrohemi mĂ« shpejtĂ«sine e duhur as standardeve minimale tĂ« jetĂ«s qĂ« ka Bashkimi Europian.

Edhe pse shpenzimet buxhetore janĂ« rritur me rreth 7%, ky zgjerim mbetet i vogĂ«l nĂ« raport me nevojat e zhvillit tĂ« vendit. Fokus i madh i Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« rritjes sĂ« pagave, pensioneve dhe mbrojtjes sociale — e cila Ă«shtĂ« e domosdoshme — por shpenzimet kapitale pĂ«r investime strategjike mbeten relativisht tĂ« kufizuara. Ndaj buxheti i ri nuk e rrit produktivitetin, nuk forcon sektorĂ«t inovativĂ« dhe nuk zgjidh problemin e mungesĂ«s sĂ« fuqisĂ« punĂ«tore tĂ« kualifikuar.

Rritja e pagave minimale dhe e pensioneve ka një efekt të kufizuar në mirëqenie për shkak të inflacionit, kostos së jetesës dhe mungesës së punësimit cilësor dhe investimeve që krijojnë vende pune të qëndrueshme. Shpenzimet kryesore shkojnë drejt administratës dhe jo drejt rritjes së kapaciteteve prodhuese të ekonomisë.

Një shqetësim i madh mbetet drejtësia fiskale. Politika fiskale e shprehur përmes amnistisë fiskale duket se favorizon të pasurit dhe ata që shmangin taksat, ndërsa qytetarët që paguajnë rregullisht nuk gjejnë shpërblim. Në mungesë të një strategjie të qartë për të ndarë barrën fiskale dhe për të inkurajuar bizneset e vogla dhe të mesme të formalizohen, buxheti rrezikon të mbetet një instrument që vijon të ndihmojë më shumë bizneset e forta sesa qytetarët e thjeshtë.

Nga ana tjetër, kapaciteti i dobët institucional dhe korrupsioni e rrëzojnë buxhetin në praktikë. Shqipëria vazhdon të përballet me një nivel të lartë korrupsioni dhe ndikimi të interesave klienteliste në shpërndarjen e fondeve publike. Institucionet publike vazhdojnë të dallohen për mungesë transparence dhe pavarësie, duke ulur besueshmërinë dhe efektivitetin e kontrollit mbi shpenzimet.

Ky vit sjell edhe një kontekst të ri: SPAK dhe hetimet në nivele të larta drejtuese kanë krijuar një mjedis të bllokuar, të frikësuar brenda një administrate që nuk dallon për cilësi ekzekutive.

Administrata publike duket e mpirë nga frika: pak njerëz marrin vendime, shumica refuzojnë të firmosin, dhe vendimet vonohen. Fryma e përgjegjësisë mungon nga frika e vendimeve të paqarta e të kontestueshme, qoftë edhe nga drejtësia e re.

Më shumë sot kanë rëndësi tabulatet e përgjimeve që enkas dalin në media sesa draftet e projekteve të zhvillimit.

I njomi e i thati janë bërë bashkë dhe është mëse e pritshme të krijohet një periudhë pritjeje derisa të shpërndahen retë. Por një buxhet i mirë, pa njerëzit që do ta ekzekutojnë dhe në një mjedis të bjerrë vetëm një gjë garanton: sonambulizëm.

AtĂ«herĂ« ç’kuptim ka tĂ« flasim pĂ«r buxhetin e ri qĂ« personifikon tĂ« ardhmen, kur e ardhmja Ă«shtĂ« njĂ«soj si sot, e kur nĂ« buxhet secili nga ne Ă«shtĂ« veç njĂ« numĂ«r pa aspirata?!

The post Sonambulisëm- Buxheti që na garanton të hamë e të jashtëqitim appeared first on Gazeta Si.

↗

ShqipĂ«ria u zhvesh nga turpi, politikanĂ«t – mĂ«katarĂ« tĂ« vonuar

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Nga Gazeta ‘Si’- Pas 12 vitesh kĂ«rkesash dhe tri vitesh pritje nga miratimi nĂ« Kuvend, ShqipĂ«ria ka vĂ«nĂ« mĂ« nĂ« fund nĂ« funksion Regjistrin KombĂ«tar tĂ« tĂ« dĂ«nuarve pĂ«r krime seksuale – njĂ« masĂ« qĂ« pritej prej kohĂ«sh dhe qĂ« shĂ«non njĂ« kthesĂ« tĂ« vonuar, por tĂ« domosdoshme, nĂ« mĂ«nyrĂ«n si shteti dhe shoqĂ«ria pĂ«rballen me dhunĂ«n seksuale.

Ky regjistër, tashmë i aksesueshëm përmes e-Albania, i jep qytetarëve mundësinë të verifikojnë personat e dënuar për abuzim seksual, duke forcuar mbrojtjen e fëmijëve dhe besimin tek institucionet.

Në një vend ku, sipas të dhënave të vitit 2024, krimet seksuale janë rritur me rreth 30%, krijimi i këtij regjistri është shumë më tepër se një hap administrativ: është një sinjal që shteti dhe shoqëria kanë filluar të pranojnë realitetin e dhunës seksuale si plagë sociale që kërkon përgjigje serioze.

Vonesa 12-vjeçare pĂ«r miratimin e ligjit nuk ishte e rastĂ«sishme. Ajo lindi nga frika politike pĂ«r tĂ« prekur tema tĂ« ndjeshme, qĂ« shpesh pĂ«rplasen me bindjet morale, fetare apo familjare tĂ« publikut. PĂ«r shumĂ« vite, politika shqiptare ka zgjedhur rrugĂ«n e lehtĂ« — duke shpenzuar energji nĂ« debate tĂ« vogla, akuza tĂ« pĂ«rditshme apo çështje dytĂ«sore — nĂ« vend qĂ« tĂ« pĂ«rballet me realitetet e rĂ«nda qĂ« prekin jetĂ«n dhe sigurinĂ« e qytetarĂ«ve.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, edhe kultura shoqĂ«rore e heshtjes dhe turpit ka bĂ«rĂ« pjesĂ«n e saj. PĂ«r shumĂ« familje shqiptare, abuzimi seksual ka qenĂ« njĂ« “sekret” qĂ« duhej fshehur, jo njĂ« krim qĂ« duhej denoncuar. Kjo klimĂ« heshtjeje ka ushqyer pĂ«r vite me radhĂ« pandĂ«shkueshmĂ«rinĂ«. Regjistri i ri e prish kĂ«tĂ« cikĂ«l: ai e zhvendos barrĂ«n nga viktima te sistemi, nga fshehja te transparenca.

Përfitimet janë të qarta: fëmijët dhe të rinjtë mbrohen më mirë, institucionet kanë detyrim ligjor për verifikim, dhe shoqëria fiton një instrument real për parandalim. Por përtej praktikës, ky hap ka një domethënie më të thellë politike: është një kujtesë se një politikë serioze matet jo nga fjalët, por nga aftësia për të trajtuar plagët e shoqërisë.

NĂ« njĂ« kohĂ« kur vendi shpesh mbetet peng i polemikave tĂ« pavlera, ky ligj tregon se politika shqiptare duhet tĂ« gjejĂ« mĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r çështjet qĂ« prekin jetĂ«n reale tĂ« njerĂ«zve — fĂ«mijĂ«t, sigurinĂ«, dinjitetin — dhe mĂ« pak pĂ«r luftĂ«ra fjalĂ«sh qĂ« s’ndryshojnĂ« asgjĂ«.

Regjistri i krimeve seksuale nuk është vetëm një mjet ligjor; është një test për ndërgjegjen e politikës dhe për seriozitetin me të cilin ajo i shërben shoqërisë që përfaqëson.

The post ShqipĂ«ria u zhvesh nga turpi, politikanĂ«t – mĂ«katarĂ« tĂ« vonuar appeared first on Gazeta Si.

↗

Taulant, po kur tĂ« bĂ«hen zgjedhjet — si do t’i respektosh kuotat e kandidatĂ«ve pĂ«rveç burrit e gruas?

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Në Kuvendin e Shqipërisë, debati për projektligjin e ri të Barazisë Gjinore është kthyer nga një diskutim mbi standardet e integrimit europian, në një arenë përplasjesh politike. Përplasja e sotme mes Sali Berishës dhe Taulant Ballës është vetëm sipërfaqja e një problemi më të thellë: mungesa e një diskutimi të ndershëm mbi përmbajtjen reale të ligjit.

Nga pyetja ligjore te përplasja politike

Në qendër të debatit, Berisha ngriti një pyetje të thjeshtë dhe legjitime:

“A ekziston ndonjĂ« direktivĂ« e Bashkimit Europian qĂ« kĂ«rkon pĂ«rfshirjen e koncepteve si ‘pĂ«rkatĂ«si tĂ« shumĂ«fishta gjinore’ apo ‘gjini gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se’ nĂ« ligjin shqiptar?”

Kjo është një pyetje juridike që meriton një përgjigje faktike, pasi Shqipëria po justifikon ndryshimet ligjore si pjesë të procesit të integrimit europian.
Por në vend të një përgjigjeje, Balla reagoi në plan politik dhe etik, duke e akuzuar Berishën për sulm ndaj ambasadorëve të BE-së dhe kërkuar masa disiplinore në Komisionin e Etikës.

Kështu, thelbi u zëvendësua nga retorika politike, dhe çështja juridike mbeti pezull.
NĂ« vend qĂ« tĂ« sqarohej burimi i konceptit tĂ« “gjinisĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se”, debati u kthye nĂ« njĂ« duel mbi qĂ«ndrime personale dhe qĂ«llime politike.

Një ligj me shumë ambicie, por me pak qartësi

Projektligji synon tĂ« modernizojĂ« kuadrin e barazisĂ« gjinore, duke pĂ«rfshirĂ« terma si “identitet gjinor” dhe “shprehje gjinore”.
Por këto terma, megjithëse përdoren në gjuhën e politikave europiane, nuk kanë përkufizime të qarta ligjore në draftin shqiptar.

A do të njihet ligjërisht më shumë se dy gjini në dokumentet zyrtare?
Si do tĂ« trajtohen rastet nĂ« tĂ« cilat individĂ«t vetĂ«identifikohen jashtĂ« kategorive tradicionale “burrĂ«â€ dhe “grua”?
Në mungesë të përgjigjeve të qarta, rrezikohet që ligji të bëhet më shumë deklarativ se funksional.

Kuotat gjinore në krizë konceptuale

NjĂ« nga dilemat mĂ« tĂ« prekshme Ă«shtĂ« ajo e kuotave gjinore, qĂ« ekzistojnĂ« nĂ« shumĂ« ligje shqiptare — nga pĂ«rfaqĂ«simi nĂ« politikĂ« deri te bordet publike.
Nëse pranohet që gjinia nuk është më binare, si do të zbatohen kuotat aktuale?

A do të krijohen kuota për gjini të tjera, përtej burrave dhe grave?
Nëse po, mbi çfarë baze ligjore dhe statistikore do të përcaktohen ato?
Këto janë pyetje që projekti i ligjit nuk i adreson, duke hapur një boshllëk të madh interpretimi që mund të sjellë vështirësi praktike dhe madje konflikte juridike.

Mes BE-së dhe realitetit shqiptar

BE-ja promovon barazi dhe përfshirje, por nuk kërkon detyrimisht uniformizim konceptual mbi gjininë.
Direktivat europiane flasin për mosdiskriminim, jo për rishpikje të përkufizimit të gjinisë.
Në këtë kuptim, duket se projektligji shqiptar ka shkuar përtej kërkesave të Brukselit, duke futur koncepte që nuk janë ende të konsoliduara as në vendet anëtare.

Përfundim: një ligj që kërkon më shumë qartësi

NĂ« vend qĂ« tĂ« shihet si njĂ« “betejĂ« morale” mes politikĂ«s, debati pĂ«r kĂ«tĂ« ligj duhet tĂ« rikthehet aty ku i takon — nĂ« analizĂ«n juridike, institucionale dhe shoqĂ«rore.
Nëse qëllimi është të garantohet barazia, atëherë qartësia ligjore është hapi i parë drejt saj.
Sepse një ligj që përpiqet të përfshijë të gjithë, por nuk di kë përfshin dhe si, rrezikon të mos mbrojë askënd.

The post Taulant, po kur tĂ« bĂ«hen zgjedhjet — si do t’i respektosh kuotat e kandidatĂ«ve pĂ«rveç burrit e gruas? appeared first on Gazeta Si.

↗

E megjithatë, Tirana mbetet pa kryetar

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Vendimi i Gjykatës Kushtetuese që shpalli të pavlefshëm shkarkimin e Erion Veliajt i dha fund një beteje ligjore, por hapi një plagë shumë më të thellë: Tiranën e drejton një kryetar në paraburgim.
Ligjërisht ai mbetet në detyrë. Moralisht, qyteti është pa drejtim.
Në këtë boshllëk, ndeshen për herë të parë dy nocione që shpesh përzihen në politikën shqiptare: ligjshmëria dhe përgjegjësia publike.

Kriza e moralit

Kryetari i bashkisĂ« Ă«shtĂ« figura mĂ« e afĂ«rt me qytetarin. Ai nuk bĂ«n politika tĂ« mĂ«dha, por merret me dritat, rrugĂ«t, pastrimin, ndihmĂ«n sociale — me jetĂ«n e pĂ«rditshme.
Kur ky njeri ndodhet në paraburgim, pavarësisht pafajësisë ligjore, lind një boshllëk moral që asnjë argument juridik nuk e mbush dot. Pafajësia është parim themelor. Por qeverisja nuk është privilegj, është përgjegjësi. Nëse një i zgjedhur nuk mund ta ushtrojë këtë përgjegjësi, vazhdimi formal në detyrë kthehet në mungesë respekti për qytetin që e zgjodhi. Kështu, ligji mbetet në fuqi, por besimi publik shkon në krizë.

Kostoja politike e vakumit

Vendimi i Gjykatës Kushtetuese ka mbrojtur autonominë vendore, por ka lënë pas një boshllëk praktik: Qeveria nuk mund të shkarkojë pa shkelur Kushtetutën; Këshilli Bashkiak nuk mund të përsërisë të njëjtin vendim dhe Presidenti nuk mund të shpallë zgjedhje të reja.

Rezultati: një qytet me kryetar formal, por pa udhëheqje reale.
Në politikë, boshllëku është më i rrezikshëm se konflikti, sepse krijon një vakum ku askush nuk mban përgjegjësi të plotë. Në këtë rast, Tirana është peng i një procesi gjyqësor dhe i një ligji që nuk parashikon asnjë zgjidhje humane.

Kur Europa flet me shembuj

Në vende të tjera të Europës, kjo situatë do të ishte zgjidhur me ndërgjegje dhe institucione, jo me formalizma.

Në Itali, një kryetar bashkie që ndodhet në paraburgim pezullohet automatikisht; detyrën e merr nënkryetari ose një komisar i përkohshëm.

Në Francë, zakonisht dorëhiqet vetë, për të mos e vënë qytetin në krizë morale.

Në Spanjë, pezullimi është automatik derisa drejtësia të vendosë, ndërsa në Greqi nevojitet vendim gjykate për ta balancuar proporcionalisht.

Në të gjitha këto vende, interesi i qytetarëve vjen përpara fatit personal të zyrtarit.
Ligji dhe morali ecin bashkë, jo kundër njëri-tjetrit.

Nevoja etike për dorëheqje

Në kushtet aktuale, zgjidhja më e ndershme dhe më dinjitoze është mundësia që Erion Veliaj duhet të japë dorëheqjen, derisa drejtësia të përfundojë procesin ndaj tij. Një akt i tillë nuk do të ishte pranim faji, por shenjë respekti për qytetin. Do të tregonte se drejtimi i Tiranës nuk është një trofe personal, por një shërbim publik që kërkon prani, vendimmarrje dhe përgjegjësi.
Një dorëheqje e tillë do ta çlironte administratën, qytetarët dhe vetë Veliajn nga një situatë e padrejtë për të gjithë.  

Përfundim: Tiranës i duhet drejtim, jo justifikime

Shqipëria ka nevojë për një reformë që të parashikojë pezullimin e përkohshëm të funksionarëve të zgjedhur në raste paraburgimi, si në shumicën e vendeve evropiane.
Një mekanizëm i tillë do të ruante ekuilibrin mes pafajësisë ligjore dhe përgjegjësisë publike, duke shmangur kriza si kjo që po përjeton kryeqyteti.

Në fund, demokracia nuk matet me numrin e mandateve që mban një individ, por me cilësinë e shërbimit që merr një qytet.
Dhe sot, Tirana ka nevojë për drejtim të vërtetë, jo për justifikime ligjore.

The post E megjithatë, Tirana mbetet pa kryetar appeared first on Gazeta Si.

↗

Një kufomë nuk mund të qajë

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Nga Enkeleid Llanaj-Vrasja e njĂ« gjyqtari brenda nĂ« sallĂ«n e gjyqit duhej tĂ« kishte nxjerrĂ« shqiptarĂ«t nĂ« rrugĂ«. ShqipĂ«ria duhej tĂ« kishte bĂ«rtitur. Mallkimi i gjithsecilit prej nesh qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« vend nuk jetohet, nuk duhet tĂ« tingĂ«llonte si njĂ« ogurzi, pĂ«rkundrazi. Sepse nĂ«se vritet njĂ« gjyqtar — ai qĂ« mban nĂ« dorĂ« drejtĂ«sinĂ« — atĂ«herĂ« secili prej nesh Ă«shtĂ« i pambrojtur dhe jeta jonĂ« Ă«shtĂ« nĂ« rrezik.

Por kjo britmĂ« nuk erdhi. Pas disa reagimeve tĂ« zakonshme institucionale dhe komenteve nĂ« media, jehona u shua shpejt. Pse? Sepse jemi kthyer nĂ« njĂ« komb-kufomĂ« — tĂ« ngurtĂ«suar nga apatia, tĂ« mpirĂ« nga pĂ«rditshmĂ«ria, tĂ« paralizuar nga lodhja e vazhdueshme dhe pritjet e gjata. NjĂ« trup i gjallĂ« nĂ« pamje, por me shpirt tĂ« vdekur, qĂ« s’ka mĂ« forcĂ«n tĂ« qajĂ«, tĂ« reagojĂ« apo tĂ« luftojĂ«.

Kemi rrugë të reja, shërbime të përmirësuara, teknologji që hyjnë në jetën tonë. Por ritmi i të bërit të gjërave është aq i ngadaltë, saqë për të ndjerë frytet e tyre duhet të presësh më shumë se një jetë të tërë. Ne nuk mund ta harxhojmë jetën duke pritur qetësinë në një jetë tjetër.

ShumĂ« prej nesh do tĂ« enden sĂ«rish nĂ« korridoret e gjykatave, nĂ« pritje tĂ« vendimeve qĂ« zvarriten me vite. TĂ« tjerĂ« luftojnĂ« pĂ«r bukĂ«n e pĂ«rditshme, pĂ«r njĂ« punĂ« qĂ« nuk mjafton pĂ«r tĂ« jetuar. TĂ« tjerĂ« shajnĂ« dhe fyjnĂ« kĂ«tĂ« shoqĂ«ri urbane me trafik tĂ« rĂ«nduar dhe, alla shqiptare, qĂ« nĂ« vend tĂ« zgjidhjeve pĂ«r shumĂ« vite po shkon drejt rĂ«ndimit. TĂ« tjerĂ« janĂ« lodhur nga mungesa e njĂ« shtĂ«pie pĂ«r ta blerĂ« ose marrĂ« me qira, sepse çmimet kanĂ« shkuar mĂ« lart se maja mĂ« e lartĂ« e shumĂ«katĂ«sheve tĂ« TiranĂ«s. Jemi tĂ« lodhur nga mungesa e shĂ«rbimeve tĂ« plota shĂ«ndetĂ«sore dhe çmimet e banesave qĂ« fluturojnĂ« mbi çdo logjikĂ«. ShumĂ« fĂ«mijĂ« largohen nga vendi, dhe shpresa duket mall shumĂ« i shtrenjtĂ« pĂ«r t’u poseduar.

Jeta në Shqipëri është një spiralë e pafundme sfidash: zgjidh një problem, dalin tre të tjerë. Dhe mbi plagët e vjetra shtohen plagë të reja. Ne jemi një komb që ecën, por ecja është kaq e ngadaltë, saqë shpesh ndjehemi si një kufomë që përpiqet të lëvizë.

Në këtë gjendje, një vrasje ndoshta na trondit për pak, por nuk na alarmon më. Dhe kjo është gjëja më frikshme: kur e keqja bëhet zakon dhe kur një komb humbet shpirtin e tij.

Kjo apati nuk lindi vetvetiu. Ka rrënjë dhe autorë që e ushqejnë këtë gjendje. Kur të kemi guximin të kuptojmë kush e mbolli këtë murtajë shoqërore, atëherë do të kemi ngritur kokën dhe do të shikojmë më larg se përditshmëria që na mbyt. Dhe vetëm atëherë do të kuptojmë se nuk mund të presim një jetë tjetër për të gjetur qetësinë që na takon në këtë jetë.

The post Një kufomë nuk mund të qajë appeared first on Gazeta Si.

↗

Pa viza në SHBA/ Një shuplakë nga maqedonasit e veriut për qeverinë e shqiptarëve në Tiranë

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Nga Redaksia | Gazetasi.al /Megjithëse Shqipëria konsiderohet një partner më i avancuar strategjikisht me Shtetet e Bashkuara sesa Maqedonia e Veriut, realiteti për qytetarët shqiptarë është ndryshe. Në terma konkretë, shqiptarët vazhdojnë të përballen me pengesa për të udhëtuar drejt SHBA-së, ndërsa maqedonasit po afrohen çdo ditë e më shumë drejt udhëtimit pa viza. Kjo tregon se një partneritet politik nuk garanton domosdoshmërisht përfitime të prekshme për qytetarët.

ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« shpallur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rsĂ«ritur si njĂ« nga partnerĂ«t mĂ« tĂ« ngushtĂ« tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor. Nga pjesĂ«marrja nĂ« misionet e NATO-s, te pĂ«rkrahja pĂ«r politikat amerikane nĂ« forume ndĂ«rkombĂ«tare, e deri tek hapja e bazĂ«s ajrore nĂ« KuçovĂ« – marrĂ«dhĂ«nia mes dy vendeve ka marrĂ« pĂ«rmasa tĂ« konsiderueshme politike dhe ushtarake. MegjithatĂ«, kjo miqĂ«si nuk pĂ«rkthehet gjithmonĂ« nĂ« lehtĂ«sira konkrete pĂ«r qytetarĂ«t. NjĂ« shembull i qartĂ« Ă«shtĂ« fakti qĂ« ShqipĂ«ria nuk Ă«shtĂ« ende pjesĂ« e programit amerikan tĂ« udhĂ«timit pa viza (Visa Waiver Program), ndryshe nga fqinjĂ«t nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut, tĂ« cilĂ«t janĂ« tashmĂ« shumĂ« afĂ«r pĂ«rfshirjes nĂ« kĂ«tĂ« skemĂ«.

Udhëtimi pa viza: Një realitet për fqinjët, një ëndërr për shqiptarët

Ndërsa qytetarët e Maqedonisë së Veriut pritet të përfitojnë së shpejti nga mundësia për të udhëtuar drejt SHBA-ve pa pasur nevojë për vizë turistike apo biznesi, shqiptarët vazhdojnë të përballen me procedura të gjata, pagesa të larta dhe, në shumë raste, refuzime të pashpjeguara. Ky kontrast nuk është rezultat i ndonjë politike favorizuese ndaj njërit apo tjetrit vend, por i një procesi teknik dhe të bazuar në të dhëna, që SHBA aplikon për çdo shtet që kërkon të futet në Visa Waiver Program.

ÇfarĂ« kĂ«rkon Visa Waiver Program?

Programi i udhĂ«timit pa viza Ă«shtĂ« njĂ« skemĂ« federale qĂ« u lejon shtetasve tĂ« vendeve tĂ« pranueshme tĂ« hyjnĂ« nĂ« SHBA pĂ«r deri nĂ« 90 ditĂ«, pĂ«r turizĂ«m ose biznes, pa aplikuar pĂ«r vizĂ«. PĂ«r t’u kualifikuar, njĂ« shtet duhet tĂ« pĂ«rmbushĂ« kritere shumĂ« tĂ« qarta, pĂ«rfshirĂ« normĂ« refuzimi tĂ« vizave B1/B2 mĂ« pak se 3%, kontroll tĂ« lartĂ« tĂ« sigurisĂ« kufitare dhe pasaportave biometrike, marrĂ«veshje pĂ«r shkĂ«mbim informacioni mbi sigurinĂ« dhe terrorizmin, si dhe numĂ«r tĂ« ulĂ«t tĂ« qĂ«ndrimeve tĂ« paligjshme nga shtetasit e vet nĂ« SHBA.

Ku qëndron Shqipëria?

Pavarësisht lidhjes së ngushtë politike me SHBA-në, Shqipëria nuk e përmbush ende shumicën e këtyre kritereve. Norma e refuzimit të vizave për shqiptarët është mbi 30%, shumë mbi pragun 3%. Emigracioni informal dhe qëndrimet e paligjshme në SHBA nga qytetarë shqiptarë janë ende shqetësim. Marrëveshjet për ndarjen e informacionit të sigurisë janë në progres, por jo të përfunduara. Këto janë fakte që vendosen përmes një sistemi të standardizuar amerikan dhe nuk varen nga marrëdhëniet diplomatike, sado të afërta që të jenë.

Rruga e Maqedonisë së Veriut: Një qasje e matshme

Maqedonia e Veriut ka ndjekur njĂ« qasje konsistente dhe tĂ« fokusuar drejt pĂ«rmbushjes sĂ« kushteve teknike tĂ« kĂ«rkuara nga programi amerikan. Me norma tĂ« ulĂ«ta refuzimi dhe bashkĂ«punim tĂ« ngushtĂ« nĂ« çështjet e sigurisĂ«, ajo Ă«shtĂ« tashmĂ« njĂ« hap larg pĂ«rfshirjes nĂ« Visa Waiver Program – njĂ« zhvillim qĂ« pritet tĂ« finalizohet nĂ« muajt nĂ« vijim.

Nga partneriteti strategjik, tek përfitimi qytetar

Ky zhvillim ngre një pyetje legjitime për Shqipërinë: A po përkthehet partneriteti strategjik me SHBA-të në përfitime të prekshme për qytetarët shqiptarë? Nëse shqiptarët e zakonshëm, që duan të udhëtojnë për turizëm, takime familjare apo ngjarje kulturore, vazhdojnë të përballen me barriera burokratike dhe refuzime sistematike, atëherë miqësia në nivele të larta politike mbetet simbolike në sytë e publikut.

Rruga përpara: Përgatitje, jo pritje

PĂ«rfshirja nĂ« Visa Waiver Program nuk Ă«shtĂ« çështje e diplomacisĂ« sĂ« lartĂ«, por çështje pĂ«rgatitjeje shtetĂ«rore. Institucionet shqiptare duhet tĂ« reduktojnĂ« ndjeshĂ«m normat e refuzimit pĂ«r vizat turistike, tĂ« forcojnĂ« kontrollet mbi emigracionin e paligjshĂ«m, tĂ« finalizojnĂ« marrĂ«veshjet pĂ«r ndarjen e tĂ« dhĂ«nave tĂ« sigurisĂ« dhe tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« cilĂ«sinĂ« dhe integritetin e pasaportave biometrike. VetĂ«m pĂ«rmes kĂ«tyre hapave tĂ« matshĂ«m ShqipĂ«ria mund tĂ« afrohet realisht me mundĂ«sinĂ« pĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e programit qĂ« qytetarĂ«t e saj e presin prej vitesh.

Miqësitë e qëndrueshme maten me rezultate

MiqĂ«sia dhe partneriteti i ShqipĂ«risĂ« me SHBA-tĂ« nuk vihet nĂ« dyshim. Por Ă«shtĂ« koha qĂ« kjo marrĂ«dhĂ«nie tĂ« pasqyrohet edhe nĂ« jetĂ«n e qytetarĂ«ve tĂ« zakonshĂ«m, jo vetĂ«m nĂ« deklaratat zyrtare. Visa Waiver Program nuk Ă«shtĂ« njĂ« favor diplomatik – Ă«shtĂ« njĂ« standard qĂ« kĂ«rkon angazhim konkret. Dhe pĂ«r kĂ«tĂ«, topi Ă«shtĂ« nĂ« fushĂ«n tonĂ«.

NĂ« fund tĂ« fundit, partneriteti pa pĂ«rfitim qytetar nuk Ă«shtĂ« strategjik – Ă«shtĂ« ceremonial.

The post Pa viza në SHBA/ Një shuplakë nga maqedonasit e veriut për qeverinë e shqiptarëve në Tiranë appeared first on Gazeta Si.

↗

Daniel Shima, zhdukja e njeriut që di shumë apo edhe që ka bërë shumë

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Nga Gazeta ‘Si’- Daniel Shima, ish-zĂ«vendĂ«sdrejtor i AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« ShoqĂ«risĂ« sĂ« Informacionit (AKSHI), u raportua si i zhdukur mĂ« 20 gusht 2025, pasi familjarĂ«t humbĂ«n kontaktin me tĂ«.

Rreth orĂ«s 17:00, ai i dĂ«rgoi tĂ« dashurĂ«s njĂ« mesazh ku shkruante “po mĂ« arrestojnĂ«â€, pas sĂ« cilĂ«s nuk u komunikua mĂ« pĂ«r disa orĂ«.

Rreth 10 orĂ« mĂ« vonĂ«, Shima u rikthye nĂ« banesĂ« dhe deklaroi se ishte larguar me dĂ«shirĂ«, pas njĂ« konflikti me partneren. SidoqoftĂ«, mĂ«nyra e zhdukjes dhe itinerari i lĂ«vizjeve tĂ« tij kanĂ« ngritur dyshime tĂ« forta. Pamje sigurie e kanĂ« filmuar atĂ« nĂ« zona si Qyteti Studenti dhe rruga pranĂ« tunelit Tirana–Elbasan, por asnjĂ« shpjegim i plotĂ« nuk u dha pĂ«r itinerarin, takimet apo mesazhin alarmues qĂ« dĂ«rgoi.

Kjo ngjarje vjen nĂ« njĂ« kohĂ« kur Daniel Shima ka qenĂ« nĂ«n vĂ«mendjen e SPAK pĂ«r shkak tĂ« rolit tĂ« tij nĂ« dhĂ«nien e disa tenderave tĂ« dyshimtĂ« gjatĂ« kohĂ«s qĂ« mbante postin e zv.drejtorit nĂ« AKSHI. NdĂ«r mĂ« tĂ« pĂ«rfolurit Ă«shtĂ« tenderi prej 43 milionĂ« eurosh i fituar nga kompania “Advanced Business Solutions (ABS)”, e lidhur me dyshime pĂ«r favorizime dhe korrupsion institucional.

Sipas ish-zv.kryeministrit Arben Ahmetaj, Shima është kërcënuar drejtpërdrejt nga Kryeministri për të heshtur, pasi ai është në dijeni të strukturës së brendshme dhe përfitimeve që lidhen me tenderat e teknologjisë së informacionit në Shqipëri. Ahmetaj e cilëson AKSHI-n si një qendër e abuzimeve me fonde publike dhe thotë se ish-drejtuesit si Shima kanë qenë nën presion për të mos dëshmuar.

PĂ«rplasjet e brendshme brenda AKSHI-t pĂ«rmenden gjithashtu nĂ« disa raportime. Shima pĂ«rshkruhet si pjesĂ« e njĂ« grupi interesi qĂ« ka pasur pĂ«rballje tĂ« vazhdueshme me njĂ« tjetĂ«r grup tĂ« lidhur me figura tĂ« afĂ«rta me pushtetin. Sali Berisha, nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« tij publike, e ka cilĂ«suar AKSHI-n si “sipĂ«rmarrje private tĂ« RamĂ«s”, ndĂ«rsa ShimĂ«n e ka vendosur nĂ« qendĂ«r tĂ« njĂ« “cikloni mafioz” qĂ« kontrollon tenderat dhe kontratat shtetĂ«rore nĂ« fushĂ«n e teknologjisĂ«.

Rikthimi i tij nĂ« banesĂ« pas zhdukjes nuk e ka shuar dyshimin publik se Daniel Shima “di shumĂ«â€ dhe se “ka bĂ«rĂ« shumĂ«â€ ndĂ«rsa vetĂ« ngjarja mbetet e paqartĂ« dhe e hapur pĂ«r hetim mĂ« tĂ« thelluar. Deri tani, nuk ka pasur deklaratĂ« nga SPAK apo institucionet pĂ«r zhvillimet e fundit qĂ« lidhen me kĂ«tĂ« rast.

Burimet:

The post Daniel Shima, zhdukja e njeriut që di shumë apo edhe që ka bërë shumë appeared first on Gazeta Si.

↗

Ngecin hetimet për fondet IPARD

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Prej dy vitesh, bujqësia shqiptare është pa miliona euro nga programi IPARD III, pasi fondet e Bashkimit Europian për zhvillimin rural janë bllokuar për shkak të dyshimeve për korrupsion. Brukseli ka dy vite që u kërkon autoriteteve shqiptare ta trajtojnë me seriozitet këtë çështje, por deri më tani reagimi i tyre i ngjan ritmit të breshkës.

Që prej vitit 2020, dosja për hetimin e abuzimeve me fondet e IPARD ka kaluar nëpër tryezat e institucioneve të drejtësisë shqiptare, pa asnjë rezultat konkret. Fillimisht, çështja u regjistrua në Prokurorinë e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK). Pas dy vitesh, SPAK shpalli moskompetencën dhe ia kaloi dosjen Prokurorisë së Tiranës. Në shtator 2023, dosja u rikthye sërish në SPAK.

Asokohe, SPAK i tha Faktoje.al se hetimi penal mbi shpërndarjen e fondeve ishte ende në fazë paraprake dhe, për shkak të sekretit hetimor, nuk mund të jepte më shumë informacion.

Të njëjtën përgjigje e dha edhe këtë fillim gushti.

â€œĂ‡Ă«shtja Ă«shtĂ« nĂ« fazĂ«n e hetimeve paraprake. PĂ«r shkak tĂ« ruajtjes sĂ« sekretit hetimor, nuk mund tĂ« bĂ«jmĂ« publike informacione tĂ« mĂ«tejshme,” – SPAK.

Pra, edhe pas dy vitesh, hetimi për dosjen IPARD vijon të endet në fazë paraprake. Asnjë emër. Asnjë arrestim. Asnjë akt akuze.

“TĂ« detyrojnĂ« tĂ« besosh se nuk ka drejtĂ«si!” – thotĂ« Romeo Nazarko, njĂ« nga denoncuesit e parĂ« tĂ« skemĂ«s sĂ« abuzimeve me fondet IPARD nĂ« ShqipĂ«ri. “Kam bĂ«rĂ« tre kallĂ«zime nĂ« SPAK, pĂ«rfshi edhe IPARD-in, tĂ« treja nĂ« gjumĂ«,” shton ai.

Në vitin 2023, Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit (OLAF) përfundoi hetimin administrativ mbi abuzimet me fondet e IPARD II dhe ia përcolli raportin përfundimtar, së bashku me rekomandimet, autoriteteve shqiptare dhe Komisionit Evropian. Në një reagim për Faktoje.al zyra e shtypit pranë OLAF nënvizon se tanimë vendimmarrja për çdo hap të mëtejshëm u takon autoriteteve kompetente vendase, sipas vlerësimit të tyre. Me fjalë të tjera, OLAF e kalon topin në fushën tonë.

“OLAF zhvillon hetime administrative. MĂ« pas, u takon autoriteteve kompetente tĂ« vendosin mbi çdo veprim tĂ« mĂ«tejshĂ«m lidhur me rekomandimet e OLAF, sipas vlerĂ«simit tĂ« tyre. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, ne nuk jemi nĂ« gjendje tĂ« komentojmĂ« mĂ« tej, pĂ«rfshirĂ« detajet e hetimit dhe provat e mbledhura nga OLAF”, nĂ«nvizon zyra e shtypit tĂ« OLAF pĂ«r Faktoje.al.

Paratë europiane të mbrohen siç duhet

Që kur u pezulluan fondet IPARD, Komisioni Evropian ka përsëritur vazhdimisht kërkesën që çështja të trajtohet me seriozitet nga autoritetet shqiptare. 

Për dy vite me radhë, kanë theksuar nevojën për masa korrigjuese dhe për transparencë të plotë në hetimin e abuzimeve, duke e bërë këtë kusht të domosdoshëm për rifillimin e financimeve.

Komisioni është në dijeni të një auditimi të jashtëm që qeveria shqiptare ka kontraktuar për të verifikuar grantet dhe pagesat e IPARD II, si dhe sistemin e ri të menaxhimit dhe kontrollit të brendshëm. Por ndërkohë që procedurat bilaterale vazhdojnë, nuk jepen detaje të tjera, ndërsa pritshmëria është që çështja të zgjidhet shpejt e me përgjegjësi.

“Bashkimi Evropian Ă«shtĂ« i gatshĂ«m tĂ« vazhdojĂ« tĂ« mbĂ«shtesĂ« fermerĂ«t shqiptarĂ«, sektorin agroushqimor dhe zonat rurale nĂ« tĂ« ardhmen, me kusht qĂ« interesat financiare tĂ« Bashkimit Evropian tĂ« mbrohen siç duhet.”- bĂ«n tĂ« qartĂ« një zĂ«dhĂ«nĂ«s i Komisionit Evropian pĂ«r Faktoje.al.

Nuk ka datë për rikthimin e IPARD

Ministria e BujqĂ«sisĂ« dhe Zhvillimit Rural deklaron pĂ«r Faktoje.al se â€œĂ«shtĂ« e angazhuar maksimalisht dhe po zbaton njĂ« plan veprimi me masa konkrete, dakordĂ«suar me strukturat e Komisionit Evropian.” 

Auditimi i jashtĂ«m, qĂ« sipas ministrisĂ«Â â€œĂ«shtĂ« nĂ« fazĂ« zbatim dhe rezultatet e tij priten brenda kĂ«tij viti”, Ă«shtĂ« njĂ« nga hapat kryesorĂ« pĂ«r rifillimin e fondeve.

Pas pĂ«rfundimit tĂ« tij, ministria thekson se do tĂ« kryhen “procedurat nĂ« zbatim tĂ« MarrĂ«veshjes Financiare KuadĂ«r tĂ« Partneritetit dhe MarrĂ«veshjes Sektoriale”, tĂ« cilat janĂ« vendimtare pĂ«r finalizimin e MarrĂ«veshjes sĂ« Financimit pĂ«r Programin IPARD III dhe hapjen e thirrjeve pĂ«r aplikime.

Por pavarĂ«sisht pĂ«rpjekjeve, ende nuk ekziston një datë konkrete pĂ«r rikthimin e fondeve IPARD. Ministria shton se “nĂ« pĂ«rfundim tĂ« auditimit dhe pĂ«rmbushjes sĂ« rekomandimeve tĂ« dhĂ«na, do tĂ« finalizohet MarrĂ«veshja e Financimit dhe mĂ« pas do tĂ« hapen thirrjet pĂ«r aplikime.” 

MegjithatĂ«, pĂ«r fermerĂ«t dhe gjithĂ« sektorin e bujqĂ«sisĂ«, kĂ«to janĂ« vetĂ«m hapa nĂ« njĂ« proces qĂ« po zvarritet prej kohĂ«sh. Ata kĂ«rkojnĂ« njĂ« datĂ« tĂ« saktĂ« pĂ«r rifillimin e financimeve qĂ« do t’i japin frymĂ«marrje bujqĂ«sisĂ« shqiptare.

Programi i mbështetjes në bujqësi IPARD ofron grante në ndihmë të sektorit bujqësor për të gjitha vendet që janë në proces anëtarësimi me Bashkimin Evropian. Shqipëria është një prej pesë vendeve përfituese të mbështetjes me grante. Përmes programit IPARD II, i cili u zbatua gjatë viteve 2014 dhe 2020, Shqipëria përfitoi mbi 71 milionë euro fonde. Dhe teksa vendi priste të niste mbështetjen në bujqësi përmes IPARD III me 146 milionë euro grante, Komisioni Evropian vendosi pezullimin bazuar në dyshimet për korrupsion. /Faktoje.al

The post Ngecin hetimet për fondet IPARD appeared first on Gazeta Si.

↗

Maliq/ Një thikë vrau një fëmijë, mllefi ynë mund të vrasë një tjetër

✇Gazeta Si
By: Gazeta Si

Vrasja e 14-vjeçarit në Pirg të trondit. Por ajo që ka lënë edhe më shumë plagë është ajo që ndodhi pas krimit: heshtja, fshehja, mbrojtja. Familjarë të autorit ndihmuan për të zhdukur armën e krimit, të mitur të tjerë nuk folën, një i rritur që ndodhej aty zgjodhi të mos kallëzojë. Dhe kështu, një jetë u humb, dhe e vërteta, për pak, mund të ishte varrosur bashkë me të.

Çdo qytetar, si njeri, si prind, Ă«shtĂ« nĂ« tĂ« tĂ« drejtĂ«n e tij tĂ« ketĂ« mllef, ndoshta dhe  urrejtje deri diku. Duhet tĂ« jĂ«n  me mijĂ«ra shqiptarĂ« qĂ« po e ndiejnĂ« kĂ«tĂ« zemĂ«rim, kĂ«tĂ« neveri ndaj njĂ« familjeje qĂ«, nĂ« vend qĂ« tĂ« kĂ«rkonte falje e tĂ« ndihmonte drejtĂ«sinĂ«, zgjodhi tĂ« fshehĂ«, tĂ« mbrojĂ«, tĂ« heshtĂ«.

Por ky mllef, nëse nuk e kontrollojmë, mund të na çojë në të njëjtin vend ku çoi edhe krimin: tek logjika e hakmarrjes kolektive, tek turmat që kërkojnë gjak, tek urrejtja që shurdhon arsyen. Dhe atëherë, çfarë ndryshimi do të kishim ne nga ai që vrau?

NĂ«se sot i drejtohemi njĂ« fisi tĂ« tĂ«rĂ« me urrejtje, vetĂ«m pse njĂ« pjesĂ«tar i tij ka kryer njĂ« krim, atĂ«herĂ« nuk jemi mĂ« qytetarĂ« — jemi pjesĂ« e sĂ« njĂ«jtĂ«s spirale qĂ« ka mbajtur peng kĂ«tĂ« shoqĂ«ri pĂ«r dekada. Spiralja ku fajin nuk e ka njeriu, por mbiemri. Ku nuk ka drejtĂ«si, por vetĂ«m hakmarrje.

Ne nuk mund ta lejojmë veten të kthehemi në kafshëri, sepse jemi të tronditur.

Po, kemi tĂ« drejtĂ« tĂ« jemi tĂ« revoltuar me babain qĂ« fshehu thikĂ«n, me xhaxhain qĂ« ndihmoi, me tĂ« rriturit qĂ« nuk folĂ«n. Por le tĂ« jemi tĂ« saktĂ« dhe tĂ« drejtĂ« nĂ« zemĂ«rimin tonĂ«: mllefi ynĂ« duhet tĂ« godasĂ« veprimin. Duhet tĂ« kĂ«rkojĂ« drejtĂ«si, jo hakmarrje. Sepse nĂ« tĂ« kundĂ«rt, bĂ«hemi pjesĂ« e sĂ« njĂ«jtĂ«s marrĂ«zi qĂ« vret nĂ« emĂ«r tĂ« nderit, nĂ« emĂ«r tĂ« familjes, nĂ« emĂ«r tĂ« “forcĂ«s”.

E vërteta është e thjeshtë: nëse nuk dimë ta përballojmë dhimbjen tonë me drejtësi, atëherë nuk jemi më shoqëri. Jemi një grumbull njerëzish që vrasin njëri-tjetrin me thika, e më pas heshtin. Ashtu si ndodhi në Pirg.

The post Maliq/ Një thikë vrau një fëmijë, mllefi ynë mund të vrasë një tjetër appeared first on Gazeta Si.

❌