NjĂ« jetĂ« e shkuar mes pikturĂ«s dhe restaurimit, Adrian Ăene vjen nĂ« njĂ« rrĂ«fim nĂ« Pas MesnatĂ« nĂ« ABC News, mbi tĂ« bukurĂ«n, vĂ«shtirĂ«sitĂ« e sfidat e karrierĂ«s sĂ« tij.
âJemi duke restauruar Manastirin e SpilesĂ«, kishĂ«n e ShĂ«n MĂ«risĂ« mbi Antigone. ĂshtĂ« brenda fushĂ«s sĂ« artit, ndihem i lirĂ« i bĂ«j tĂ« dyja me qef. Ka edhe pjesĂ«n e aventurĂ«s, vĂ«shtirĂ«sisĂ«, tĂ« papriturĂ«s, dhe nĂ« fund merr rezultatin qĂ« shpĂ«ton njĂ« objekt nga rrĂ«nimi apo njĂ« pikturĂ« murale qĂ« i pĂ«rket trashĂ«gimisĂ« kulturore. Kur pikturoj merrem vetĂ«m me tĂ«, kur kam restaurim merrem vetĂ«m me restaurimin, nuk i pĂ«rziej tĂ« dyjaâ, u shpreh ai, ndĂ«rsa shton se pĂ«r tĂ« piktura Ă«shtĂ« gjithcka.
âPiktura pĂ«r mua Ă«shtĂ« qĂ«nia ime, pa tĂ« ndoshta do isha bosh, i zbrazĂ«tâ, vijon Cene, ndĂ«rsa thotĂ« se pikturĂ«n e nisi nĂ« klasĂ«n e katĂ«rt fillore nĂ« Pallatin e PionerĂ«ve,â kujton ai.
QĂ« nĂ« fillimet e tij, Ăene u orientua drejt formave abstrakte, duke thyer skemat tradicionale dhe duke eksperimentuar me ide dhe struktura qĂ« sfidonin realizmin e kohĂ«s. Vitet â90 shĂ«nojnĂ« pĂ«r tĂ« njĂ« periudhĂ« kĂ«rkimi intensiv, ku arti u bĂ« mjet lirie dhe reflektimi. NjĂ« moment kyç nĂ« karrierĂ«n e tij ishte viti 2000, kur nĂ« Paris hapi ekspozitĂ«n e tij personale. PikĂ«risht aty, siç rrĂ«fen vetĂ«, mori âbekiminâ artistik, njĂ« konfirmim ndĂ«rkombĂ«tar qĂ« i dha forcĂ« dhe besim pĂ«r tĂ« vazhduar rrugĂ«n e tij krijuese. VlerĂ«simi nga figura tĂ« njohura tĂ« kritikĂ«s sĂ« artit, si Vittorio Sgarbi dhe kritikĂ« tĂ« tjerĂ«, u kthye nĂ« vulĂ«n e suksesit pĂ«r Adrian Ăenen, duke e pozicionuar atĂ« si njĂ« artist me identitet tĂ« formuar dhe zĂ« tĂ« veçantĂ«./abcnews.al
Ekziston arti i rivalitetit. Zotërimi i rregullave të tij, që nga lashtësia, ka formësuar historinë kulturore për mijëra vjet me radhë.
Nga: Kelly Grovier / BBC PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Rreth vitit 400 para Krishtit, dy piktorë legjendarë, Zeuksisi dhe Parasi, u përballën kokë më kokë në një garë për të përcaktuar njëherë e mirë se cili ishte mjeshtri më i madh. Për pjesëmarrjen e tij, Zeuksisi pikturoi një kalavesh rrushi. Sipas autorit romak, Plini Plaku, ky kalavesh vezullues ishte aq bindës saqë zogjtë u hodhën që ta çukitnin portretizimin e bukur të frutave me vesë. Por, kur vetë Zeuksisi u përpoq të tërhiqte një perde - e cila ishte thjesht një iluzion i pikturuar me mjeshtëri edhe më të madhe nga Parasi - u bë e qartë se kush kishte fituar. Mësimi i nxjerrë? Nëse ke dëshirë të fitosh, duhet të mashtrosh mashtruesin.
Skenë që paraqet garën kokë më kokë të artit mes Zeuksisit dhe Parasit(Getty Images)
Në vitin 1832 - më shumë se dy mijë vjet më vonë - piktori romantik britanik JMW Turner e gjeti veten të përfshirë në një duel po aq intensiv me bashkëkohësin e tij, John Constable, kur pikturat e të dyve u ekspozuan krah për krah në një ekspozitë në Akademinë Mbretërore në Londër. Piktura e madhe dhe e zbukuruar e Constableit, Hapja e urës Vaterlu - që kap me saktësi të jashtëzakonshme madhështinë dhe pompozitetin e procesionit të Princit Regjent teksa ai përshkoi rrugën drejt një barke mbretërore - u vendos pranë një pamjeje detare relativisht të vogël të një porti holandez, Helvutslaus, nga Turneri. Constable kishte punuar në këtë kanavacë komplekse dhe të shtrirë për më shumë se një dekadë. Për krahasim, përpjekja e Turnerit, afërsisht sa një e treta e madhësisë së asaj të Constableit, dukej thjeshtë si një skicë.
Duke u frikĂ«suar se do tĂ« mbetej nĂ« hije nga puna mĂ« e rafinuar e Constableit, e cila bĂ«nte qĂ« e tija tĂ« dukej e bĂ«rĂ« shkarazi dhe e vogĂ«l, Turneri mori penelin dhe vendosi njĂ« pikĂ« tĂ« vetme me ngjyrĂ« tĂ« kuqe tĂ« ndritshme mbi njĂ« dallgĂ« qĂ« ngrihej nĂ« plan tĂ« parĂ« tĂ« pikturĂ«s sĂ« tij - njĂ« spĂ«rkatje çuditĂ«risht mahnitĂ«se me ngjyrĂ« tĂ« ndezur (qĂ« mĂ« vonĂ« u kthye nĂ« pikĂ« reference) qĂ« shtoi mister dhe dramĂ« nĂ« skenĂ«n nĂ« dukje tĂ« nĂ«nvlerĂ«suar. Me njĂ« lĂ«vizje tĂ« dorĂ«s, Turneri e prishi - nĂ« favorin e tij - ekuilibrin e pikturave tĂ« vendosura pranĂ« njĂ«ra-tjetrĂ«s. Kur Constable pa kĂ«tĂ« lĂ«vizje tĂ« furishme tĂ« Turnerit, ai tha fjalĂ«n e famshme: âAi ka qenĂ« kĂ«tu dhe ka qĂ«lluar me armĂ«â. MĂ«simi i nxjerrĂ«? NĂ« njĂ« pĂ«rballje me armĂ«, fiton ai qĂ« tĂ«rheq armĂ«n mĂ« shpejt.
Tensioni gjallĂ«rues artistik mes dy piktorĂ«ve romantikĂ« britanikĂ« Ă«shtĂ« tani nĂ« qendĂ«r tĂ« njĂ« ekspozite madhore nĂ« GalerinĂ« âTate Britainâ: Turner dhe Constable: RivalĂ«t dhe origjinalĂ«t. Duke ekspozuar mĂ« shumĂ« se 170 piktura dhe ilustrime, pĂ«rfshirĂ« kanavacat qĂ« nuk janĂ« parĂ« nĂ« Britani pĂ«r mĂ« shumĂ« se njĂ« shekull, ekspozita eksploron se si njĂ« atmosferĂ« e mbushur me konkurrencĂ« formĂ«soi artin, imagjinatĂ«n dhe trashĂ«giminĂ« e tyre.
John Constable, "Katedralja e Solisberit nga livadhet", ekspozuar më 1831(Tate)
MegjithĂ«se pamja e Turnerit e Helvutslausit nuk e ka bĂ«rĂ« udhĂ«timin nga Muzeu i Artit Tokio-Fuxhi nĂ« Japoni - ku ndodhet aktualisht - pĂ«r tĂ« mundĂ«suar njĂ« riinskenim tĂ« ballafaqimit tĂ« famshme me Hapjen e UrĂ«s sĂ« VaterlusĂ«, organizatorĂ«t e ekspozitĂ«s kanĂ« kĂ«rkuar nĂ« vend tĂ« saj njĂ« dyshe veprash qĂ« vetĂ« Constable - si anĂ«tar i komitetit tĂ« ekspozimit tĂ« veprave njĂ« vit mĂ« herĂ«t nĂ« AkademinĂ« MbretĂ«rore - i kishte vendosur krah pĂ«r krah nĂ« vitin 1831. Ajo pĂ«rballje e kuruar, mes Pallatit dhe urĂ«s sĂ« KaligulĂ«s tĂ« Turnerit dhe vetĂ« Katedrales sĂ« Solisberitnga livadhet tĂ« Constableit, pĂ«rbĂ«nte vetĂ« njĂ« moment kyç nĂ« duelet shumĂ«vjeçare tĂ« artistĂ«ve dhe e shtyu njĂ« kritik tĂ« mendonte mbi dallimin elementar mes tĂ« dyve: âZjarri i Turnerit dhe shiu i Constableitâ.
JMW Turner, "Pallati dhe ura e Kaligulës", ekspozuar më 1831(Kredit: Tate)
TĂ« lindur vetĂ«m njĂ« vit larg njĂ«ri-tjetrit (Turner nĂ« LondrĂ«n me blozĂ« mĂ« 1775, Constable nĂ« njĂ« fshat tĂ« qetĂ« nĂ« Safok mĂ« 1776), tĂ« dy ishin, qĂ« nĂ« fillim, tĂ« kundĂ«rt si âzjarri dhe ujiâ - siç do tâi pĂ«rshkruante njĂ« tjetĂ«r recensent nĂ« vitin 1831. Turneri, biri i njĂ« berberi, ishte vetĂ«m 14 vjeç kur filloi tĂ« studionte artin, ndĂ«rsa Constable, i lindur nĂ« njĂ« familje tĂ« pasur tĂ« tregtarĂ«ve tĂ« grurit, nuk iu pĂ«rkushtua pikturĂ«s deri nĂ« tĂ« njĂ«zetat e tij. Temperamentet dhe kĂ«ndvĂ«shtrimet thellĂ«sisht tĂ« ndryshme ndaj jetĂ«s jo vetĂ«m qĂ« ndikuan stilet e tyre pĂ«rkatĂ«se, por u bĂ«nĂ« gjithashtu burim i magjepsjes sĂ« vazhdueshme pĂ«r kritikĂ«t, tĂ« cilĂ«t nuk lodheshin kurrĂ« duke i vĂ«nĂ« pĂ«rballĂ« njĂ«ri-tjetrit. PĂ«r njĂ« recensent anonim nĂ« London Magazine nĂ« vitin 1829, Constable ishte âgjithçka qĂ« Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«â ndĂ«rsa Turner âgjithçka qĂ« Ă«shtĂ« poeziâ. âNjĂ«ri Ă«shtĂ« argjendâ, pĂ«rfundoi ai, âtjetri floriâ.
Padyshim, asnjë konkurrent nuk ëndërron të marrë medaljen e argjendtë. Por, çfarë nevojitet për të dalë në krye? Një vështrim prapa mbi disa nga rivalitetet më të mëdha në historinë e artit - nga përballja titanike mes Leonardos dhe Michelangelos në fillim të shekullit XVI e deri te përplasja e famshme mes Van Goghut dhe Gauguinit drejt fundit të shekullit XIX - ofron disa të dhëna të dobishme mbi mënyrën si të sillesh kur përballesh me një konkurrent të talentuar. Më poshtë janë pesë maksima për të zotëruar artin e rivalitetit.
1. Da Vinci vs Michelangelos Armiqësia është karburant
Sipas legjendĂ«s, njĂ« nga episodet mĂ« tĂ« mprehta tĂ« thumbimeve mes rivalĂ«ve artistikĂ«, ndodhi nĂ« rrugĂ«t e Firences rreth vitit 1503, kur Leonardo dĂ«gjoi njĂ« grup burrash duke diskutuar disa vargje tĂ« pakuptueshme tĂ« Dantes. Duke e pĂ«rshĂ«ndetur piktorin dhe polimatin e famshĂ«m, burrat e lutĂ«n Leonardon tâua shpjegonte pjesĂ«n e ndĂ«rlikuar. Duke vĂ«nĂ« re se Michelangelo po kalonte aty pranĂ« nĂ« atĂ« moment, Leonardo u kthye nga grupi dhe tha: âAi do tâjua shpjegojĂ«â. Duke e ndier veten tĂ« tallur, Michelangelo u kundĂ«rpĂ«rgjigj duke thumbuar Leonardon pĂ«r dĂ«shtimin e tij famĂ«keq pĂ«r tĂ« pĂ«rfunduar njĂ« statujĂ« bronzi tĂ« njĂ« kali disa vite mĂ« parĂ«: âShpjegoje vetĂ«, ti modelues kali qĂ« e braktis punĂ«n i turpĂ«ruarâ.
"Beteja e Angiarit" e Leonardos dhe "Beteja e Kashinës" e Michelangelos(Getty Images)
Siç e deshi fati, të dy artistët armiqësorë u gjendën shpejt të ngarkuar me detyrën për të krijuar skena betejash konkurruese në muret përballë njëri-tjetrit në të njëjtën dhomë të Pallatit Vekio - një përballje që do të mbetej përgjithmonë e pazgjidhur, pasi afresket nuk u përfunduan kurrë. Megjithatë, nga kopjet e studimeve fragmentare të mbijetuara të Betejës së Angiarit të Leonardos dhe Betejës së Kashinës të Michelangelos, nuk ka dyshim se ky rivalitet përqendroi dhe u dha energji fuqisë dhe mendjeve të të dy burrave.
2. Titian vs Tintoretto: Prit për kohën tënde
Disa rivalitete janë si një zjarr që digjet ngadalë. Merreni si shembull atë mes Titianit dhe Tintorettos. Ky i fundit ndoshta ishte ende adoleshent kur Titiani, mbreti i padiskutueshëm i artit venecian dhe mjeshtër i ngjyrës kumbuese, e përzuri me zili të riun e talentuar nga studioja e tij pas më pak se një jave. Kjo fyerje, megjithëse nuk u harrua, nuk e ndaloi Tintoretton të ndiqte nga afër karrierën e Titianit apo të studionte çdo penelatë të veprës së mentorit të mundshëm - Prezantimi i Virgjëreshës në Tempull (rreth viteve 1534-1538), të cilën ai e vizitonte shpesh në Galerinë e Akademisë.
Versionet e Tintorettos (majtas) dhe Titianit të "Prezantimit të Virgjëreshës"(Getty Images)
Duke u zotuar se do tâia tregonte Venedikut njĂ« rrugĂ« tjetĂ«r, Tintoretto mĂ« nĂ« fund - 20 vjet pasi Titiani kishte trajtuar temĂ«n - krijoi versionin e tij tĂ« Prezantimit tĂ« VirgjĂ«reshĂ«s. Aty ku qasja e Titianit Ă«shtĂ« e kujdesshme dhe e llogaritur nĂ« ngjitjen e saj tĂ« matur nĂ« shkallĂ« prej guri, duke lĂ«vizur nga e majta nĂ« tĂ« djathtĂ«, vizioni i Tintorettos Ă«shtĂ« dinamik dhe pluskues, duke tĂ«rhequr sytĂ« tanĂ« lart nĂ« njĂ« palĂ« shkallĂ«sh vezulluese. A e tejkaloi ish-nxĂ«nĂ«si mĂ«suesin? NjĂ«ri Ă«shtĂ« mjeshtĂ«risht metodik. Tjetri pasqyron mrekullinĂ«.
"Autoportreti me kapelë kashte" i Le Brunit (1782) dhe "Autoportret me dy nxënëse" i Labille-Guiardit (1785)(Galeria Kombëtare, Londër / Muzeu MET)
Dy autoportrete mahnitëse të pikturuara vetëm disa vite larg njëri-tjetrit - Autoportret me kapelë kashte i Le Brunit (1782), dhe Autoportretime dy nxënëse i Labille-Guiardit (1785) - mund të duken në pamje të parë, për shkak të temperamenteve dhe toneve të ndryshme, si një konkurrencë e heshtur. Por, nëse i shikojmë më nga afër, vështrimet depërtuese të Le Brunit dhe Labille-Guiardit janë në mënyrë të habitshme në harmoni. Ato kanë një vendosmëri të patundur. Lufta e tyre nuk ishte me njëra-tjetrën, por me shovinizmin e kohës së tyre.
4. Orazio Gentileschi vs Artemisia Gentileschi: Ndani hijet tuaja
Sipas etimologjisĂ«, fjala "rivalitet" lidhet me latinishten rivus (ose âlumĂ« i vogĂ«lâ) dhe nĂ«nkupton ndarjen e tĂ« njĂ«jtĂ«s rrjedhĂ«. Dyshja jonĂ« e radhĂ«s, Orazio Gentileschi dhe vajza e tij Artemisia, mund tĂ« kenĂ« filluar si rrjedhĂ« nga i njĂ«jti burim familjar, por ujĂ«rat e tmerrshme qĂ« ndeshĂ«n nĂ« rrugĂ« bĂ«nĂ« qĂ« rrugĂ«t e tyre tĂ« ndaheshin. Pas ngjarjes kur Artemisia - e cila ishte trajnuar nĂ« studion nĂ« RomĂ« tĂ« tĂ« atit - u detyrua tĂ« dĂ«shmonte nĂ«n torturĂ« nĂ« vitin 1612 se kolegu i tĂ« atit, Agostino Tassi, e kishte pĂ«rdhunuar, shumëçka ndryshoi - emocionalisht dhe artistikisht - mes tĂ« dyve.
"Lutarja" e Orazio Gentileschit (1610) dhe "Judita pret kokën e Holofernit" nga Artemisia (1612) (Galeria Kombëtare, Uashington / Getty Images)
Dy piktura - Lutarja e Orazios (1610), e nisur në vitin e gjyqit, dhe Judita pret kokën e Holofernite Artemisias (1612), që vlerësohet se u krijua pak më vonë - tregon qartë ndryshimin. Teksa të dy veprat shfaqin një prirje të përbashkët ndaj dritëhijeve të Caravaggios, vizioni i drejtpërdrejtë dhe i egër i Artemisias ka një forcë të thellë dhe të çliruar rishtazi.
5. Van Gogh vs Gauguin: Nëse është e thyer, mos e rregullo
Ndoshta mënyra më e keqe për të zgjidhur një përplasje temperamentesh artistike, apo për të zbutur një rivalitet që zien, është të bësh sikur ai nuk ekziston. Arti është armiku i iluzionit. Në vitin 1888, Van Goghu dhe Gauguini, duke provuar një studio të përbashkët në Shtëpinë e Verdhë të famshme në Arle, dështuan në mënyrë spektakolare në përpjekjen për të harmonizuar frekuencat e shpirtrave të tyre të veçantë.
"Burri me beretĂ« tĂ« kuqe" i Van Goghut (1888) dhe "Piktori i lulediejve" i Gauguinit(Muzeu âVan Goghâ, Amsterdam)
Rezultati ishte një katastrofë. Dhe dhunë. Van Goghu doli me njërin vesh të gjymtuar dhe Gauguini iku në Paris. Një dyshe portretesh të krijuara gjatë këtij eksperimenti të dështuar - Burri me beretë të Kuqe i Van Goghut (1888), dhe Piktori i lulediejve i Gauguinit - tregojnë një histori të ftohtë vështrimesh të dyshimta, këndeve të çuditshme dhe supeve të kthyera. /Telegrafi/
TIRANĂ, 15 nĂ«ntor /ATSH/ Pogradeci mirĂ«priti pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« Festivalin NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« Akuarelit, njĂ« event kulturor qĂ« bashkoi artistĂ« nga mĂ« shumĂ« se 30 vende tĂ« botĂ«s.
Sipas organizatorëve, Pogradeci është qyteti i duhur për realizimin e një festivali të tillë në përmasa të mëdha. Në event u shfaqën 200 vepra nga artistë të mbi 30 vendeve të botës, si India, Turqia, Italia, Greqia, Kosova, Shqipëria, Brazili, Malajzia, Bangladeshi, Meksika, Bullgaria, Spanja, Portugalia, Korea, Lituania, Vietnami, Singapori e shumë vende të tjera.
âPogradeci ka tĂ« gjitha mundĂ«sitĂ« pĂ«r tĂ« realizuar njĂ« festival tĂ« tillĂ« nĂ« njĂ« shkallĂ« mĂ« tĂ« gjerĂ«â, thotĂ« organizatori Armand Xhika
Pjesa më e madhe e artistëve të huaj e vizitonin për herë të parë qytetin. Ata u shprehën të mahnitur nga bukuria dhe frymëzimi që ofron Pogradeci.
âE pĂ«lqej kĂ«tĂ« qytet, mĂ« tepĂ«r i zhvilluar se sa mendoja. Sot pikturoja njĂ« pamje fantastike, njĂ« nga mĂ« tĂ« bukurat qĂ« kam vizatuar ndonjĂ«herĂ«. Ky event ngre zonĂ«n dhe promovon turizminâ, thotĂ« autori indian Hamit Kappor
âKy Ă«shtĂ« qyteti i artit, mĂ« jep nder tĂ« jem pjesĂ« e kĂ«tij festivali. Pogradeci mund tĂ« bĂ«het qendĂ«r arti nĂ« ShqipĂ«riâ, thotĂ« autori turk Atanur Dogan.
âĂshtĂ« nder tĂ« jesh kĂ«tu. Akuareli erdhi nĂ« kĂ«tĂ« qytet dhe na keni mikpritur me ngrohtĂ«si. DĂ«shirojmĂ« tĂ« bashkĂ«punojmĂ« gjithmonĂ« me shqiptarĂ«tâ, thotĂ« autori italian Giovanni Balzarani pĂ«r mediet.
NjĂ« pjesĂ« e punimeve tĂ« festivalit do tâi dhurohet fondit tĂ« GalerisĂ« sĂ« Artit tĂ« Pogradecit, ndĂ«rsa artistĂ«t realizuan krijime edhe nĂ« destinacione tĂ« tjera tĂ« zonĂ«s, si Tushemishti, Lini dhe Varret e SelcĂ«s.
Në një deponi mbeturinash në Këln, galeristi 45-vjeçar Kerem Akar bëri një zbulim të pazakontë: disa piktura të hedhura në mbeturina rezultuan të ishin vepra arti me vlerë të madhe.
Akar i vuri re gjatĂ« hedhjes sĂ« mbeturinave tĂ« tij dhe menjĂ«herĂ« i tĂ«rhoqi vĂ«mendjen nĂ«nshkrimi nĂ« to â ai i artistit tĂ« ndjerĂ« Ole Fischer.
Pas një kërkimi të shkurtër, ai zbuloi se Fischer, i cili ka vdekur në vitin 2005, është i listuar në disa katalogë arti dhe i njohur në shtëpitë e ankandeve.
Vlera e përgjithshme e dhjetë pikturave të gjetura vlerësohet rreth 90 mijë euro.
Ende nuk dihet kush i kishte hedhur veprat në mbeturina.
Akar ka thĂ«nĂ« se nuk e bĂ«n kĂ«tĂ« pĂ«r para, por nga respekti pĂ«r artin, dhe planifikon tâi ekspozojĂ« pikturat nĂ« galerinĂ« e tij nĂ« dhjetor. /Telegrafi/
Nga: Kelly Grovier / BBC PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Arti i madh na shtyn të shohim dy herë. Na bën të shohim, pastaj të shohim sërish. Merreni si shembull Vdekjen e Maratit të vitit 1793, ndoshta përshkrimin më të famshëm të një skene krimi në 250 vjetët e fundit. Në vështrimin e parë, paraqitja e trupit të vrarë të revolucionarit francez Jean-Paul Marat, i therur për vdekje në vaskën e tij më 13 korrik 1793, vështirë se mund të jetë më e thjeshtë. Gazetari i vrarë, i cili kishte nxitur ekzekutimin e mbretit Luixhi XVI, përkulet drejt nesh.
Nëse afrohesh më shumë, piktura ikonike e Jacques-Louis Davidit fillon të shpërbëhet në një enigmë të ndërlikuar me detaje të dyfishta që trazojnë pjesën e poshtme të kanavacës - dy pena, dy data, dy letra, dy gra që mungojnë, dy kuti, dy nënshkrime, dy trupa të vdekur. Kakofonia e gjurmëve kundërshtuese na tërheq, duke na shndërruar nga vëzhgues pasivë të një pamjeje të drejtpërdrejtë të historisë, në detektivë forensikë të përfshirë në zgjidhjen e një misteri më të thellë në të cilin vetë artisti dyshohet se ka ndërhyrë në prova.
Kudo që shikon në Vdekjen e Maratit, një nga kryeveprat e paraqitura në një ekspozitë madhore të veprës së Davidit në Luvër në Paris, ka prova të përcaktimit të artistit për të krijuar elegji personale intime për mikun e vrarë - politikat radikale të të cilit i mbështeste - si dhe një copëz të fuqishme të propagandës publike. Në duart e Davidit, Marati është më tepër sesa thjesht gazetar jakobin në gjoksin e të cilit një grua franceze, Charlotte Corday, nguli një thikë kuzhine duke besuar se ai ishte duke e helmuar diskursin publik. Marati është glorifikuar: një Krisht i dytë.
Vështrimi ynë tërhiqet në dy drejtime, ndërsa përpiqet të gjurmojë veprimet e habitshme të kundërta të duarve të të vdekurit. Në dorën e djathtë të Maratit kemi penën me të cilën ai ka shkruar kur u godit me thikën me dorezë prej perle që ndodhet vetëm disa inçë larg. Me grushtin në dysheme, ajo dorë varet e pajetë në një mënyrë që kujton krahët e varur të Krishtit në skulpturën monumentale prej mermeri, Pieta të Michelangelos, dhe në pikturën prekëse të Caravaggios, Varrimi i Krishtit. Ndërkohë, dora e majtë e Maratit, e ngurtësuar në rigor mortis, mban një letër të njollosur me gjak nga vrasësja, duke sugjeruar një përqendrim krejtësisht tjetër të vëmendjes së tij. Një dorë kapet pas jetës, tjetra i nënshtrohet vdekjes. Ndërmjet këtyre dy gjesteve që ndahen, shpirti i pikturës lëkundet përgjithmonë ndërmjet botës së të gjallëve dhe botës së të vdekurve - kësaj bote dhe asaj tjetër.
Duke përforcuar atë fërkim mes rrjedhës së lëvizshme dhe qetësisë së zymtë të duarve të Maratit, është vendimi i Davidit për të futur në skenën e thjeshtuar jo një penë të zhytur në ngjyrë, por dy. Midis gishtave të pajetë të dorës së djathtë, Marati shtrëngon penën ende të lagët për të shkruar. Ndiqe boshtin e saj nga dyshemeja, përtej puplës së bardhë, drejt arkës së kthyer përmbys të cilin Marati e përdorte si tryezë, dhe zbulojmë një penë të dytë që qëndron pranë shishes së ngjyrës. Maja e errët e kësaj pene drejtohet në mënyrë kërcënuese drejt plagës fatale me thikë dhe shtron një pyetje interesante: a ishte thika ajo që e vrau Maratin apo fjalët? Në kohë të nxehta politike, nuk është kurrë e qartë se cila është më e fuqishme: pena apo shpata. Siç do ta shohim në pikturën e Davidit, pena dhe tehu janë dyfishim. Ato pasqyrojnë njëra-tjetrën.
Dy letrat
Sapo zbulohen, dyfishimet e provave nĂ« pikturĂ« fillojnĂ« papritmas tĂ« shumĂ«fishohen. Krah pĂ«r krah, nĂ« qendĂ«r tĂ« kanavacĂ«s, gjejmĂ« jo njĂ« letĂ«r, por dy, secila e shkruar nga duar tĂ« ndryshme. Midis rreshtave tĂ« kĂ«tyre dy dokumenteve, Ă«shtĂ« shkruar komploti i pikturĂ«s. ShĂ«nimi qĂ« Marati mban nĂ« dorĂ«n e majtĂ« Ă«shtĂ« pozicionuar nga artisti ashtu qĂ« ne tĂ« mund tĂ« lexojmĂ« lehtĂ« se si Corday, e panjohur pĂ«r Maratin, e mashtroi atĂ« ta ftonte brenda dhe pĂ«rfitoi nga natyra e tij dashamirĂ«se: "Mjafton qĂ« jam e palumtur", lutet me hipokrizi Corday nĂ« letrĂ«n e saj, "qĂ« tĂ« kem tĂ« drejtĂ«n pĂ«r mirĂ«sinĂ« tĂ«ndeâ. Mesazhi Ă«shtĂ« i qartĂ«: Ă«shtĂ« mirĂ«sia e Maratit ajo qĂ« e vrau atĂ«.
Pak mĂ« poshtĂ« letrĂ«s sĂ« Cordayt, buzĂ« kutisĂ«, ndodhet njĂ« tjetĂ«r letĂ«r e shkruar nga vetĂ« Marati - dokumenti qĂ« ai duket se po shkruante kur ajo e goditi. Kjo letĂ«r mbahet poshtĂ« nga njĂ« asignat (ose para revolucionare), qĂ« nga studiuesit mendohet tĂ« jetĂ« pĂ«rshkrimi i parĂ« ndonjĂ«herĂ« i parasĂ« sĂ« letrĂ«s nĂ« artin perĂ«ndimor. NĂ« letrĂ«n e tij, Marati premton pa egoizĂ«m pesĂ« livra pĂ«r ndihmĂ«: "AtĂ« nĂ«nĂ« me pesĂ« fĂ«mijĂ«, burri i sĂ« cilĂ«s vdiq nĂ« mbrojtje tĂ« atdheutâ. Edhe nĂ« vdekje, na thuhet, Marati gjakon bujarinĂ«.
Dy gratë
Dy letrat bëjnë më shumë sesa të përshkruajnë boshtet e mashtrimit dhe gënjeshtrës, mirëdashjes dhe shpëtimit, kundër të cilave ngatërrohet historia e pikturës. Dy letrat sjellin fantazma - dy prej tyre. E para është Corday, vrasësja dinake që hyri në shtëpinë e Maratit me një thikë të gjatë nën shallin e saj. E dyta, gjithashtu e padukshme, është ajo e vejushës së vuajtur të cilën Marati kishte për qëllim ta ndihmonte, burri i së cilës kishte vdekur duke luftuar për Republikën. Përballja mes forcave femërore, njëra që personifikon të mirën dhe tjetra të keqen, ka një traditë të gjatë në historinë e artit. Për shekuj të tërë, artistët kanë vënë në skenë betejën midis shenjtërisë dhe mëkatit si një përballje të ashpër mes grave të fuqishme. Piktura e famshme Alegoria e virtytit dhe vesit, e krijuar rreth vitit 1565 nga artisti i Rilindjes, Paolo Veronese, paraqet një grua që thërret Herkulin drejt nderit, ndërsa një tjetër, me një thikë të gjatë të fshehur pas shpinës, e tundon atë drejt kënaqësisë. Davidi e përditëson alegorinë për epokën e Revolucionit. Në Vdekjen e Maratit, është shpirti i një kombi ai që është në rrezik.
PĂ«rballja mes forcave femĂ«rore pasqyron âAlegorinĂ« e virtytit dhe vesitâ (c. 1565)Burimi: Alamy
Dy nënshkrimet
Ădo pikturĂ« pĂ«rfundon me njĂ« nĂ«nshkrim - veprimi i fundit me tĂ« cilin artisti jep pĂ«lqimin pĂ«r tregimin. Vdekja e Maratit ka dy, duke siguruar qĂ« vepra nuk Ă«shtĂ« e pĂ«rfunduar, por njĂ« çështje e pazgjidhur tĂ« cilĂ«n sytĂ« tanĂ« do ta rihapin gjithmonĂ«. NjĂ«ri, i shkruar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pjerrĂ«t nĂ« qendĂ«r tĂ« kanavacĂ«s, i pĂ«rket Cordayt dhe Ă«shtĂ« i falsifikuar nga Davidi nĂ« rikrijimin e letrĂ«s qĂ« ajo i shkroi Maratit. Diku tjetĂ«r, pranĂ« fundit tĂ« pikturĂ«s dhe qĂ« duket si i gdhendur nĂ« kutinĂ« prej druri - sikur tĂ« ishte skalitur nĂ« gur - Ă«shtĂ« nĂ«nshkrimi i artistit i cili ia kushton zyrtarisht veprĂ«n mikut tĂ« tij tĂ« vrarĂ«, emrin e tĂ« cilit ai e madhĂ«ron pĂ«rtej emrit tĂ« vet: âPĂ«r Maratin, Davidiâ.
Duke gdhendur emrin e tij nĂ« vetĂ« mobiliet e veprĂ«s, Davidi e pĂ«rfshin veten nĂ« skenĂ«n e krimit. Edhe njĂ« herĂ« ai i bĂ«n jehonĂ« historisĂ« sĂ« artit. NĂ« tĂ« vetmen pikturĂ« tĂ« cilĂ«n Caravaggio nĂ«nshkroi ndonjĂ«herĂ«, ai e bĂ«ri tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«. NĂ« fund tĂ« kanavacĂ«s sĂ« tij kolosale Prerja e kokĂ«s sĂ« ShĂ«n Gjon PagĂ«zorit, Caravaggio formon rrokjet e emrit tĂ« tij âf. Michelang.oâ nga njĂ« pellg gjaku qĂ« del nga qafa e prerĂ« e priftit. ĂshtĂ« gjest i tmerrshĂ«m qĂ« duket se merr pĂ«rsipĂ«r njĂ«farĂ« pĂ«rgjegjĂ«sie pĂ«r vrasjen. Duke kujtuar nĂ«nshkrimin vetakuzues tĂ« Caravaggios, Davidi nuk rrĂ«fen vrasjen e Maratit, por shpall besnikĂ«rinĂ« ndaj axhendĂ«s sĂ« tij politike. Ai pohon: âTĂ« gjithĂ« tani jemi MaratĂ«â.
NĂ«nshkrimi i David pasqyron Caravaggion.Burimi: Alamy
Dy datat
Shikoni me kujdes poshtĂ« nĂ«nshkrimit tĂ« Davidit dhe do tĂ« shihni njĂ« pĂ«rplasje jo vetĂ«m mes dy datave tĂ« ndryshme, por mes dy koncepteve tĂ« kundĂ«rta tĂ« kohĂ«s. NĂ«n emrin e tij, Davidi ka gdhendur "Lâan deux", qĂ« tregon vitin e dytĂ« tĂ« Kalendarit Revolucionar i cili filloi nĂ« vitin 1792 kur u themelua Republika. Kjo datĂ« e qartĂ« dhe e lexueshme ndodhet midis shifrave tĂ« ndara dhe pjesĂ«risht tĂ« fshira tĂ« kalendarit tĂ« krishterĂ« pĂ«r vitin e krijimit tĂ« veprĂ«s: "1793". NĂ« dy cepat e poshtĂ«m tĂ« kutisĂ«, Davidi ka futur dhe mĂ« pas ka fshirĂ« "17" dhe "93", duke treguar njĂ« zhdukje tĂ« plotĂ« tĂ« kohĂ«s sĂ« krishterĂ« nĂ« favor tĂ« matjeve revolucionare.
MegjithatĂ«, Marati mund tĂ« jetĂ« duke bĂ«rĂ« aluzion nĂ« kĂ«tĂ« ngatĂ«rrim tĂ« çuditshĂ«m tĂ« sistemeve konkurruese tĂ« kohĂ«s. Ashtu si Caravaggio, edhe Botticelli nĂ«nshkroi vetĂ«m njĂ« pikturĂ«: Lindja mistike, nĂ« tĂ« cilĂ«n ai pĂ«rfshiu njĂ« mbishkrim enigmatik qĂ« vendos afĂ«r njĂ«ra-tjetrĂ«s kalendarin e krishterĂ« dhe njĂ« kalendar apokaliptik i sinkronizuar me Librin e ZbulesĂ«s: âKĂ«tĂ« pikturĂ«, nĂ« fund tĂ« vitit 1500, nĂ« trazirat e ItalisĂ«, unĂ«, Alessandro, e pikturova nĂ« gjysmĂ«n e kohĂ«s pas kohĂ«s, sipas kapitullit tĂ« njĂ«mbĂ«dhjetĂ« tĂ« ShĂ«n Gjonit nĂ« mjerimin e dytĂ« tĂ« Apokalipsit ...â! NĂ« Vdekjen e Maratit tĂ« Davidit, Botticelli tejkalohet, ndĂ«rsa pĂ«rparĂ«sitĂ« e zbulesĂ«s zĂ«vendĂ«sohen nga ato tĂ« revolucionit.
NĂ« fund tĂ« fundit, çfarĂ« pĂ«rbĂ«nĂ« gjithĂ« ky dyfishim nĂ« pikturĂ«n e famshme tĂ« Davidit, njĂ« vepĂ«r qĂ«, duke bashkuar pasionin me parimin, do tĂ« rishkruante strukturĂ«n dhe intensitetin e pikturĂ«s historike dhe do tĂ« ndikonte nĂ« gjithçka - nga TrarĂ«t e MeduzĂ«s tĂ« Delacroixit deri te Gernika e Picassos? Duke pĂ«rthyer pa pushim provĂ«n e lĂ«nĂ« nĂ« vendin e vrasjes sĂ« Maratit, pĂ«rmes prizmit tĂ« imagjinatĂ«s sĂ« tij, Davidi projekton njĂ« portret tĂ« dyfishtĂ«. Para syve tanĂ«, artisti e shndĂ«rron vrasjen nĂ« mit, ndĂ«rsa trupi fizik i polemistit tĂ« vrarĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« figurĂ« tĂ« dytĂ« mistike tĂ« cilĂ«n mĂ« shumĂ« e ndjejmĂ« sesa e shohim. Prania e zymtĂ« e Marati si profet shqetĂ«soi imagjinatĂ«n e poetit francez Baudelaire, i cili ka thĂ«nĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« pikturĂ«: âNĂ« ajrin e ftohtĂ« tĂ« kĂ«saj dhome, mbi kĂ«to mure tĂ« ftohta, pĂ«rreth kĂ«saj vaske tĂ« ftohtĂ« dhe tĂ« zymtĂ«, qĂ«ndron njĂ« shpirtâ. /Telegrafi/
Policia spanjolle po heton zhdukjen e njĂ« pikture tĂ«Â Pablo Picasso-s, e cila me sa duket Ă«shtĂ« zhdukur gjatĂ« rrugĂ«s pĂ«r nĂ« njĂ« ekspozitĂ«. Vepra nĂ« gouache e vitit 1919 âNatyrĂ« e qetĂ« me kitarĂ«â, me pĂ«rmasa 12.7 centimetra me 9.8 centimetra (5 inç x 3.9 inç), duhej tĂ« ekspozohej nga 9 tetori, si pjesĂ« e njĂ« ekspozite [âŠ]
Ky është momenti kur dy aktivistë të klimës hedhin bojë të kuqe mbi një pikturë 133-vjeçare të Kristofor Kolombit në një muze të Madridit.
Një turmë e vogël e mbledhur u bërtiti atyre ndërsa ata hodhën bojën mbi veprën artistike, e cila përshkruan zbarkimin e Kolombit në Botën e Re në vitin 1492.
đ„ ACTUAMOS đ„
đŽ Lanzamos pintura biodegradable al cuadro "Primer Homenaje a CristĂłbal ColĂłn", en el Museo Naval.
đLa celebraciĂłn del 12 de octubre es la celebraciĂłn de siglos de opresiĂłn, explotaciĂłn y genocidio de la poblaciĂłn originaria de Abya Yala. pic.twitter.com/aXIWlMq7OB â FuturoVegetalđ (@FuturoVegetal) October 12, 2025
Ndërsa ata hodhën bojën, një roje vrapoi brenda dhe rrëshqiti ndërsa u përpoq t'i ndalonte. Dy aktivistët u kapën më pas nga roje të tjera dhe u nxorën jashtë pa ceremoni nga muzeu, transmeton Telegrafi.
Dyshja thuhet se u arrestua për krime kundër trashëgimisë. Futuro Vegetal pretendoi sot se policia po i "dënonte" dy aktivistët me uri pasi nuk po ofronin ushqim vegan.
Muzeu tha se punonjësit e tij u detyruan të ndërmerrnin një restaurim të menjëhershëm të pikturës.
Vizitorëve iu kërkua të largoheshin nga muzeu për t'i lejuar stafit të restauronte pikturën, gjë që u arrit të bëhej brenda vetëm pak orësh. /Telegrafi/
Nga: Kelly Grovier / BBC PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Nuk ka se si të jesh më brutal në përshkrimin e ushtrimit të forcës gjyqësore: një gjyqtar me krahun e ngritur, që përdor një armë të improvizuar, shpall vendimin e tij, goditje pas goditjeje, mbi trupin e të akuzuarit i cili është i shtrirë për toke. Jo, nuk po flas për muralin e fundit të Banksyt (dhe të fshirë shpejt), të cilin artisti i rrugës e spërkati mbi murin anësor të Gjykatës Mbretërore të Drejtësisë në Londër më 7 shtator. Vepra e Banksyt, që satirizonte një gjyqtar anglez me paruke dhe mantel tradicional, duke rrahur një protestues të shtrirë me çekanin e tij - ndërsa spërkatjet e gjakut bëheshin vetë mesazhi i vendosur mbi pankartën e zbrazët që mbante protestuesi - u fshi pjesërisht nga autoritetet tre ditë më vonë.
Murali kontrovers i artistit Banksy u shfaq në murin anësor të Gjykatës Mbretërore të Drejtësisë në Londër, më 7 shtator Burimi: Getty Images
Një skulpturë mermeri nga artisti i Rilindjes, Jean de Boulogne (i njohur si "Giambologna"), që paraprin veprën e Banksyt me më shumë se katër shekuj e gjysmë, portretizon një skenë nga Bibla në të cilën gjykatësi i Besëlidhjes së Vjetër, Samsoni, "vrau një mijë burra" me "nofullën e një gomari".
NĂ«se vepra e diskutueshme e Banksyt sjell ndĂ«rmend precedentĂ« kaq tĂ« fuqishĂ«m nga historia e artit, e njĂ«jta gjĂ« vlen edhe pĂ«r fatin e muralit tĂ« tij. Pothuajse menjĂ«herĂ« pasi u zbulua vepra nĂ« murin e ndĂ«rtesĂ«s mbretĂ«rore brenda kompleksit tĂ« gjykatĂ«s, ajo u mbulua me çarçafĂ« tĂ« mĂ«dhenj zĂ« zinj prej plastike dhe u rrethua me barriera çeliku dhe roje nga ShĂ«rbimi i Gjykatave dhe Tribunaleve tĂ« MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar. Policia Metropolitane konfirmoi shpejt se vepra ishte âraportuar si dĂ«mtim kriminalâ - siç duket njĂ« shkelje e mundshme sipas Aktit pĂ«r DĂ«mtimin Kriminal tĂ« vitit 1971.
SkulpturĂ« mermeri nga artisti i Rilindjes âGiambolognaâ, paraprin muralin e Banksyt me mĂ« shumĂ« se katĂ«r shekuj e gjysmĂ« Burimi: Alamy
Zhdukja (nëse jo shkatërrimi i plotë) e muralit të Banksyt, një fantazmë me ngjyrë gri që ende përndjek murin ku fillimisht u ngjyros me shabllon, nuk paraqet herën e parë kur një vepër arti është censuruar pasi ra ndesh me ligjin. E gjithë historia e krijimit të imazheve është e shënuar nga episodet e shikimit të kufizuar dhe të shprehjes së shtypur. Që nga thyerja e ikonave në Bizantin e shekujve VIII dhe IX e deri te shkatërrimi i satirës thumbuese të Banksyt në murin e Gjykatës Mbretërore të Drejtësisë këtë javë, historia e artit është rrëfim vazhdimisht i rishkruar nga pushtetet në fuqi.
Murali i 7 shtatorit i Banksyt u fshi pjesërisht tre ditë më vonë, duke lënë gjurmë prej fantazme Burimi: Getty Images
Merreni si shembull afreskun madhĂ«shtor tĂ« Michelangelos, Gjykimi i Fundit, qĂ« zĂ« gjithĂ« murin e altarit tĂ« KapelĂ«s Sistine nĂ« Vatikan. E pĂ«rfunduar nĂ« vitin 1541, vepra e famshme imagjinon ngjitjen dhe rĂ«nien dinamike tĂ« shpirtrave tĂ« shpĂ«tuar dhe tĂ« dĂ«nuar, teksa ata dĂ«rgohen nĂ« ParajsĂ« dhe Ferr pas Ardhjes sĂ« DytĂ« tĂ« Krishtit. Edhe pse mund tĂ« duket e vĂ«shtirĂ« tĂ« pĂ«rfytyrohet njĂ« temĂ« mĂ« pak erotike sesa turma e trupave tĂ« zhveshur qĂ« pĂ«rplasen pĂ«r vendin e tyre nĂ« pĂ«rjetĂ«si, Gjykimi i Fundit megjithatĂ« u gjend nĂ« anĂ«n e gabuar tĂ« vendimit tĂ« KĂ«shillit tĂ« Trentit, nĂ« dhjetor 1563, pĂ«r tĂ« ndaluar veprat e artit qĂ« ishin âzbukuruar me bukuri qĂ« nxisin epshinâ. QĂ« nga hapja e parĂ« pĂ«r publikun e afreskut, nudot e Michelangelos kishin nxitur kritika nga ata qĂ« ndjenin se prania e tyre ânĂ« njĂ« vend kaq tĂ« shenjtĂ«â ishte e pahijshme. VĂ«mendja e veçantĂ« iu kushtua paraqitjes - nĂ« pjesĂ«n e poshtme djathtas tĂ« afreskut - sĂ« ShĂ«n KatarinĂ«s sĂ« AleksandrisĂ« lakuriqe, e cila duket sikur lĂ«viz ijĂ«t pĂ«r tâu larguar nga ShĂ«n Vlashi i cili anon kah ajo - trupi i tij i shtypur pranĂ« saj.
NĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ta bĂ«nin kryeveprĂ«n e Michelangelos tâi bindej dekretit tĂ« ri qĂ« ndalonte âlakuriqĂ«sinĂ« e pahijshmeâ nĂ« art, manieristi italian, Daniele da Volterra, u punĂ«sua pĂ«r tâi veshur figurat e zhveshura tĂ« afreskut me pĂ«rparĂ«se dhe rroba, pĂ«r çfarĂ« mori nofkĂ«n âIl Braghettoneâ - ose âkrijuesi i brekusheveâ. Rezultati i tij ishte njĂ« shtrembĂ«rim i vizionit origjinal tĂ« Michelangelos. NdĂ«rsa restaurimet e afreskut nĂ« vitet 1980 dhe 1990 arritĂ«n tĂ« hiqnin shtesat e tjera qĂ« ishin bĂ«rĂ« pas âkorrigjimeveâ tĂ« Volterras nĂ« shekullin XVI, shumica e ndĂ«rhyrjeve tĂ« tij mbeten edhe sot.
Nudot nĂ« afreskun âGjykimi i Funditâ tĂ« Michelangelos u mbuluan pasi u konsiderua se binin ndesh me ndalimin e âlakuriqĂ«sisĂ« sĂ« pahijshmeâ nĂ« art Burimi: Getty Images
Në retrospektivë, afresku i Michelangelos pati fat relativisht lehtë. Jo shumë kohë pasi Volterra nisi të mbulonte modestinë e figurave në Gjykimin e Fundit - me perde të vendosura në mënyrë strategjike - ikonoklastët protestantë u përhapën në Vendet e Ulëta në vitin 1566 dhe sulmuan katedralen e Anterpit duke shkatërruar përgjithmonë një altar madhështor të Frans Florisit, të artistit kryesor të qytetit. Piktura fantastike e Florisit, Rënia e engjëjve rebelë, e pikturuar vetëm 12 vjet më parë, paraqet një të shenjt që dëbon një mori demonësh groteskë. Reformatorët, të bindur se imazhet e triptikut shkelën ligjet e reja civile kundër besëtytnisë dhe idhujtarisë, shkëputën krahët e veprës nga menteshat dhe shkatërruan dy panelet anësore. Vetëm pjesa qendrore e triptikut, relativisht e lirë nga ikonografia fyese, mbijetoi shkatërrimin. Kur sundimi katolik u rikthye 20 vjet më vonë, fragmenti i shpëtuar u var sërish në katedrale si një simbol i qëndrueshmërisë së jashtëzakonshme të artit.
Jo çdo vepër e ndëshkuar për shkelje të supozuar të ligjit ka pësuar dëm të pariparueshëm. Në vitin 1815, dy pikturat e famshme të Francisco de Goyas, që paraqesin të njëjtën grua të shtrirë në poza simetrike - një herë lakuriqe, tjetrën herë e veshur - u sekuestrua nga Inkuizicioni dhe u mbajt fshehur për dekada, megjithëse asnjëra nuk u dëmtua apo u shkatërrua përfundimisht. Veprat, të njohura si Dy Majat, u pikturuan midis viteve 1797 dhe 1800 dhe janë revolucionare për paraqitjen sensuale të një gruaje bashkëkohore që shikon drejtpërdrejt shikuesin, e shkëputur nga çdo mit ose narrativë nga historia apo feja.
Dyshja e famshme e pikturave të Goyas që paraqet të njëjtën grua - një herë lakuriqe, tjetrën herë të veshur - u sekuestrua dhe u mbajt e fshehur për disa dekada Burimi: Getty Images
Pas rrĂ«zimit nĂ« vitin 1808 tĂ« pronarit tĂ« veprave, kryeministrit spanjoll Manuel Godoy (i cili i mbante kanavacat nĂ« njĂ« kabinet bashkĂ« me piktura tĂ« tjera nudo), u hap njĂ« hetim mbi zotĂ«rimin e portreteve skandaloze qĂ« ishin akuzuar pĂ«r shkelje tĂ« ligjeve mbi moralin publik dhe hijeshinĂ«. Goya u thirr pĂ«r tâu rrĂ«fyer, megjithĂ«se dĂ«shmia e tij nuk ka mbijetuar. PĂ«rderisa Goya, i cili mbante njĂ« post tĂ« lartĂ« si piktor i oborrit mbretĂ«ror, nuk doli tĂ« jetĂ« ndĂ«shkuar, veprat e tij u konfiskuan dhe u mbajtĂ«n larg syve tĂ« publikut deri nĂ« vitin 1836 dhe mĂ« nĂ« fund u transferuan nĂ« Muzeun Prado nĂ« vitin 1901.
âGargantuaniâ i Daumierit paraqet Mbretin Louis-Philippe si njĂ« llupĂ«s gjigant - artisti u arrestua dhe u dĂ«nua me burg Burimi: Alamy
Daumier u arrestua dhe u dënua me gjashtë muaj burg për shkelje të ligjeve kundër nxitjes së trazirave, ndërsa vetë guri nga i cili ishte shtypur litografia, u shkatërrua, duke parandaluar shpërndarjen e mëtejshme të imazhit fyese. Megjithëse qeveria bëri çmos për të shtypur Gargantuanin e Daumierit, kopjet nga tirazhi i parë i La Caricature mbijetuan dhe gdhendjet e lira prej druri, të modeluara sipas dizajnit, e mbajtën imazhin në qarkullim të fshehtë.
NĂ«se Banksy, kushdo qoftĂ« ai, do tĂ« ndiqet njĂ«jtĂ« si Daumieri - nga qeveria britanike pĂ«r rolin e tij nĂ« aktin e supozuar tĂ« dĂ«mtimit kriminal tĂ« ndĂ«rtesĂ«s sĂ« GjykatĂ«s MbretĂ«rore tĂ« DrejtĂ«sisĂ« - apo nĂ«se murali i tij i diskutueshĂ«m do tĂ« mbetet - pĂ«rmes fshirjes sĂ« pjesshme - edhe mĂ« thellĂ« i ngulitur nĂ« vetĂ«dijen kulturore, kjo mbetet pĂ«r tâu parĂ«. NdonjĂ«herĂ«, ajo qĂ« nuk Ă«shtĂ« aty Ă«shtĂ« mĂ« rezistuese dhe mĂ« e fuqishme sesa ajo qĂ« Ă«shtĂ«. /Telegrafi/
Një ekip shkencëtarësh australianë dhe indonezianë ka zbuluar në ishullin Sulawesi të Indonezisë shembullin më të vjetër të njohur deri më sot të artit figurativ të shpellave.
Piktura, e cila paraqet njĂ« derr tĂ« egĂ«r dhe tre figura tĂ« ngjashme me njeriun, Ă«shtĂ« datuar si tĂ« paktĂ«n 51.200 vjeçare â mbi 5.000 vjet mĂ« e lashtĂ« se arti mĂ« i hershĂ«m i shpellave i dokumentuar deri mĂ« tani.
Ekspertët theksojnë se ky zbulim dëshmon se njerëzit e asaj periudhe zotëronin aftësi për të menduar në mënyrë abstrakte, duke e parë artin si një mjet komunikimi dhe rrëfimi.
Profesori Adam Brumm nga Universiteti Griffith tha se gjetja sjell njĂ« perspektivĂ« tĂ« re mbi rolin e tregimit nĂ« historinĂ« e artit: âArti mĂ« i vjetĂ«r i shpellave qĂ« kemi gjetur deri mĂ« tani nĂ« Sulawesi pĂ«rbĂ«het nga skena tĂ« dallueshme, ku shfaqen njerĂ«z dhe kafshĂ« qĂ« ndĂ«rveprojnĂ« mes vete. Kjo tregon se artisti ka synuar tĂ« komunikojĂ« njĂ« historiâ, theksoi ai.
Zbulimi shihet si një pikë kthese në të kuptuarit e evolucionit kulturor të njerëzimit, duke lidhur origjinën e artit me zhvillimin e shkencës dhe mendimit abstrakt./KultPlus.com
Tre piktura me vaj, më parë të panjohura, të atribuara artistit avangardë Kazimir Malevich janë në ekspozitë në një muze publik në Bukuresht. Nëse vërtetohen si autentike, ato mund të vlejnë mbi 100 milionë paund, por një studiues i njohur thotë se historia e prejardhjes së tyre është problematike.
Tani muzeu që po i ekspozon po refuzon të deklarojë nëse veprat janë të mirëfillta.
Kazimir Malevich, i lindur në Ukrainë, konsiderohet një nga artistët më me ndikim të shekullit të 20-të. Në tregun e artit, pikturat e tij vlejnë më shumë se çdo artist tjetër ukrainas ose rus, me një vepër të shitur për një rekord prej 85 milionë dollarësh (63 milionë £) në vitin 2018.
Por gjatë një zhvendosjeje shtëpie në vitin 2023, sipas Yaniv Cohen, një biznesmen izraelit me bazë në Bukuresht dhe pronari i veprave, u zbuluan tre piktura të panjohura të Malevich nën dyshekun e gjyshes së gruas së tij, pensionistes izraelite Eva Levando.
Zonja Levando ia kishte dhuruar atij veprat.
Pikturat titullohen:
Kompozim Suprematist me Drejtkëndësh Jeshil dhe të Zi (1918),
Kompozim Kubofuturist (1912â13),
Kompozim Suprematist me Katror tĂ« Kuq dhe TrekĂ«ndĂ«sh tĂ« GjelbĂ«r (1915â16), dhe janĂ« duke u ekspozuar nĂ« Muzeun KombĂ«tar tĂ« Artit BashkĂ«kohor nĂ« Rumani deri nĂ« fund tĂ« gushtit. Ekspozita Ă«shtĂ« sponsorizuar nga klinika dentare e zotit Cohen.
Megjithatë, bota e artit mbetet skeptike. Konstantin Akinsha, një studiues ukrainaso-amerikan, i tha BBC-së se dokumentacioni që provon historinë dhe lidhjen e tyre me studion e Malevich ishte i paplotë.
âTre veprat qĂ« janĂ« aktualisht nĂ« ekspozitĂ« nĂ« Bukuresht nuk janĂ« dokumentuar, fotografuar apo ekspozuar gjatĂ« jetĂ«s sĂ« artistit,â tha historiani dhe kuratori i artit, i cili Ă«shtĂ« bashkĂ«autor i udhĂ«zuesit tĂ« ShoqatĂ«s Amerikane tĂ« Muzeve pĂ«r kĂ«rkimin e prejardhjes sĂ« veprave tĂ« artit.
Eva Levando i trashëgoi pikturat nga i ati, një kontabilist në Odesa të Ukrainës Sovjetike. Thuhet se ai e kishte blerë njërën prej tyre dhe i kishte marrë dy të tjerat si pagesë për shërbimet e tij. Mungesa e dokumenteve që mbështesin këtë histori, sipas zotit Cohen, shpjegohet me represionin ndaj artit modernist gjatë epokës së Stalinit.
Zonja Levando emigroi në Izrael në vitin 1990, duke marrë me vete veprat, sipas zotit Cohen.
âNuk ka prova pĂ«r qarkullimin e veprave tĂ« Malevich nĂ« tregun rus apo ukrainas tĂ« artit nĂ« fund tĂ« viteve 1920 dhe nĂ« fillim tĂ« viteve 1930. As dokumentet e vetĂ« Malevich nuk pĂ«rmendin ndonjĂ« shitje private pas vitit 1917,â tha Konstantin Akinsha.
PĂ«r tĂ« forcuar pretendimin e tij, Yaniv Cohen paraqiti certifikata nga historiani i artit nga Kievi, Dmytro Horbachov, i cili i pĂ«rshkruan veprat si âshembuj tĂ« klasit tĂ« parĂ«â tĂ« stilit tĂ« Malevich. Ai mbĂ«shtetet nĂ« analizĂ«n e stilit dhe teknikĂ«s sĂ« pikturave. Por Horbachov ka autentikuar mĂ« parĂ« vepra tĂ« diskutueshme, pĂ«rfshirĂ« njĂ« pikturĂ« qĂ« raportohet se u hoq nga Muzeu Albertina nĂ« VjenĂ« pĂ«r shkak tĂ« dyshimeve mbi autenticitetin.
Ky historian arti pretendon se Ă«shtĂ« konsulent i shtĂ«pive tĂ« ankandeve Sothebyâs dhe Christieâs. Por njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i Sothebyâs i tha BBC-sĂ« se ai ânuk ka punuar kurrĂ« pĂ«r Sothebyâs si konsulent.â Christieâs gjithashtu mohoi ndonjĂ« lidhje zyrtare me tĂ«.
Dmytro Horbachov nuk iu përgjigj kërkesës për intervistë. Yaniv Cohen thotë se analizat teknike e mbështesin pretendimin e tij.
BBC shqyrtoi raportet pĂ«r tĂ« treja veprat, tĂ« prodhuara nga Institut dâArt Conservation et Couleur nĂ« Paris dhe nga laboratori gjerman i Elisabeth dhe Erhard JĂ€gers.
Megjithëse analizat datojnë pigmentet dhe elementet e tjera në kohën e jetës së Malevich, raportet nuk deklarojnë se veprat janë pikturuar nga ai.
Më parë, raporte nga këto dy laboratorë shoqëronin dy piktura që u vërtetuan si falsifikime në një dokumentar të BBC-së, Afera Zaks: Anatomia e një Koleksioni të Falsifikuar. Kur u përball me gjetjet e BBC-së, Erhard JÀgers tha se analiza teknike nuk mund të provojë vërtetësinë e një pikture.
Laboratori francez tha se raportet qĂ« ai prodhon ânuk janĂ« dĂ«shmi pĂ«r autenticitetâ dhe se nuk ka lĂ«shuar kurrĂ« njĂ« certifikatĂ« autenticiteti pĂ«r vepra tĂ« Malevich.
Yaniv Cohen kĂ«mbĂ«ngul se nuk ka interes pĂ«r tĂ« shitur pikturat, pavarĂ«sisht se Dmytro Horbachov, i cili beson se janĂ« autentike, vlerĂ«son se ato mund tĂ« vlejnĂ« 160â190 milionĂ« dollarĂ« (118â140 milionĂ« ÂŁ).
Megjithatë, email-e të shikuara nga BBC tregojnë se ato janë ofruar si kolateral për një hua. Biznesmeni mohoi të ketë lidhje me këtë ofertë, duke thënë se nuk ka plane për të përfituar nga pikturat dhe se është financiarisht i sigurt falë investimeve në kriptomonedha.
I pakĂ«naqur me pyetjet e BBC-sĂ«, z. Cohen kĂ«rcĂ«noi se do tâi âzhdukteâ gazetarĂ«t dhe pretendoi se mund tĂ« hakonte komunikimet e tyre.
Pas dyshimeve të ngritura nga Konstantin Akinsha mbi prejardhjen e pikturave, Muzeu Kombëtar i Artit Bashkëkohor në Rumani (MNAC) u distancua nga veprat.
NĂ« njĂ« deklaratĂ«, MNAC e quajti ekspozitĂ«n ânjĂ« eksperiment kuratorialâ dhe shtoi se nuk kishte âekspertizĂ« pĂ«r tĂ« vĂ«rtetuar autenticitetin e kĂ«tyre veprave.â
Muzeu tha se ishte mbĂ«shtetur nĂ« dokumentet e paraqitura nga z. Cohen dhe se pĂ«rfshirja e veprave nĂ« ekspozitĂ« ânuk duhet tĂ« interpretohet si miratim institucional i autorĂ«sisĂ« ose autenticitetit tĂ« tyre.â
Konstantin Akinsha tha se rastet e njohura publikisht tĂ« veprave tĂ« dyshimta tĂ« Malevich dhe artistĂ«ve tĂ« tjerĂ« tĂ« asaj periudhe ishin vetĂ«m âmaja e ajsbergutâ, duke shtuar se âmijĂ«ra vepra tĂ« dyshimta vazhdojnĂ« tĂ« qarkullojnĂ« sot.â
Tregu pĂ«r artin modernist rus dhe ukrainas Ă«shtĂ« plot me vepra qĂ« âjanĂ« qartĂ«sisht problematikeâ, tha pĂ«r BBC-nĂ« Reto Barmettler, konsulent pĂ«r piktura ruse nĂ« Sothebyâs.
âPikturat e mira avangardĂ« nuk shfaqen nga hiçi, ato kanĂ« cilĂ«si tĂ« dukshme, dokumentacion tĂ« provuar tĂ« prejardhjes dhe, idealisht, njĂ« histori ekspozimi,â shpjegoi ai.
Ai nuk komentoi mbi tre veprat në pronësi të Yaniv Cohen./BBC/KultPlus.com
Nga: Isla Phillips-Ewen / Daily Art Magazine
PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Kjo tablo e vogĂ«l (9.5 me 12.5 centimetra) me vaj nĂ« kanavacĂ« nga J. M. W. Turner, pĂ«rmban gjĂ«ra tĂ« mĂ«dha: peizazhe tĂ« mĂ«dha, rrĂ«fime tĂ« mĂ«dha dhe qiej tĂ« mĂ«dhenj. ĂshtĂ« njĂ« skenĂ« e imagjinuar nga Roma e shekullit tĂ« parĂ«: largimi i Ovidit drejt mĂ«rgimit tĂ« tij tĂ« famshĂ«m.
Joseph Mallord William Turner (1775â1851), si i suksesshĂ«m gjatĂ« jetĂ«s, udhĂ«toi shumĂ«. Ai e vizitoi ItalinĂ« nĂ« vitin 1819 dhe mĂ« 1828, ndĂ«rsa Roma ishte subjekti i shumĂ« pikturave tĂ« tij.
J. M. W. Turner, Roma nga Mali Aventin, 1835
PĂ«rveç skenave bashkĂ«kohore dhe peizazheve tokĂ«sore e detare, Turner krijoi edhe piktura historike, letrare dhe mitologjike. NĂ« Italia e lashtĂ« â Ovidi i dĂ«buar nga Roma, njĂ« pĂ«rzierje tempujsh, harqesh triumfale dhe statujash nga periudha tĂ« ndryshme formojnĂ« kĂ«tĂ« paraqitje tĂ« RomĂ«s sĂ« shekullit tĂ« parĂ«. VetĂ« tema â historia e dĂ«bimit tĂ« Ovidit â Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rzierje e barabartĂ« e legjendĂ«s dhe faktit historik.
MĂ«rgimi i Ovidit
Ovid Publio Naso (43 p.e.s.â17/18 e.s.) shkroi historinĂ« e tij tragjike tĂ« mĂ«rgimit tĂ« mjerĂ« nĂ« tre libra poetikĂ« (Tristia, Ex Ponto, dhe Ibis). Kjo skenĂ« e perĂ«ndimit diellit Ă«shtĂ« shembull i shkĂ«lqyer i pĂ«rdorimit tĂ« sĂ« verdhĂ«s nĂ« pikturat e Turnerit. Edhe pse nĂ« fillim kritikĂ«t e tallnin pĂ«r faktin qĂ« e pĂ«rdorte ngjyrĂ«n e verdhĂ« kudo, ajo u bĂ« shpejt shenjĂ« dalluese e mjeshtĂ«risĂ« sĂ« tij.
J. M. W. Turner, Lindja e diellit me përbindësha deti (e papërfunduar), rreth vitit 1845
Në poezinë e mërgimit, Ovidi i kushtoi një poemë të tërë (Tristia 1.3) natës emocionale të largimit të tij nga Roma. Edhe pse Ovidi përshkruan një natë të errët, perëndimi i diellit te Turneri paraqet një atmosferë të duhur. Me detajet e turbullta dhe diellin e shndritshëm që perëndon, tabloja e Turnerit ngjan si një lamtumirë e denjë për Epokën e Artë.
Varri i Ovidit
NĂ« kĂ«ndin e majtĂ« poshtĂ« kĂ«saj tabloje shohim njĂ« varr me emrin e plotĂ« tĂ« Ovidit (Ovid Publius Naso), kĂ«shtu qĂ«, qartazi, kjo nuk Ă«shtĂ« pikturĂ« ârealisteâ. Ovidi po largohet nga Roma, jo i vdekur! PĂ«r mĂ« tepĂ«r, vendndodhja e varrit tĂ« tij Ă«shtĂ« e panjohur, ndonĂ«se dihet se ndodhet diku buzĂ« Detit tĂ« Zi.
Ovidi, i cili vdiq pas rreth njĂ« dekade nĂ« mĂ«rgim, shpesh shkruante pĂ«r vdekjen e vet dhe pĂ«r mallin se nuk do tĂ« mund tĂ« prehej nĂ« qytetin e dashur tĂ« RomĂ«s. MegjithatĂ«, trashĂ«gimia e tij â letĂ«rsia dhe arti qĂ« ajo frymĂ«zoi â Ă«shtĂ« mĂ« e vlefshme se çdo varr i vĂ«rtetĂ«; ndoshta Turneri e kishte kuptuar kĂ«tĂ«.
Vepra e Turnerit e ekspozuar më 1838
Misteri
PĂ«rshkrimi i largimit tĂ« Ovidit, nga Turneri, Ă«shtĂ« i paqartĂ«. Cila figurĂ« Ă«shtĂ« Ovidi? A ndodhet ai nĂ« pikturĂ«? Me krijimtarinĂ« poetike tĂ« Ovidit, e cila flet pĂ«rmes narratorĂ«ve jo gjithmonĂ« tĂ« besueshĂ«m, por tĂ« njohshĂ«m, dhe me poezinĂ« e tij nĂ« vetĂ«n e parĂ« nga mĂ«rgimi, pyetja âKush Ă«shtĂ« Ovidi?â Ă«shtĂ« shumĂ« e duhur.
Ka gjithashtu mister edhe rreth shkakut tĂ« dĂ«bimit tĂ« Ovidit nga perandori romak August. E vetmja gjurmĂ« Ă«shtĂ« njĂ« fjali prej tri fjalĂ«sh: carmen et error â njĂ« kĂ«ngĂ« dhe njĂ« gabim. Cila poezi ishte aq e diskutueshme qĂ« solli mĂ«rgimin? ĂfarĂ« bĂ«ri Ovidi tĂ« ishte kaq i pafalshĂ«m?
Romantizmi
Turneri, si Ovidi që shkroi mijëra vargje për temën e dashurisë, mund të përshkruhet si romantik. Termi i artit, Romantizëm, i referohet periudhës në artin perëndimor mes viteve 1780 dhe 1830. Emocionet shfaqshin haptas në kontrast me idetë tradicionale të përmbajtjes klasike. Në artin britanik, Turneri njihet për përqafimin e romantizmit përmes paraqitjes së natyrës.
J. M. W. Turner, Stuhi bore â anije me avull pranĂ« hyrjes nĂ« port, ekspozuar mĂ« 1842
Italia e lashtĂ« â Ovidi i dĂ«buar nga Roma padyshim pasqyron njĂ« emocion: shihni figurat, pozat e ndryshme tĂ« tĂ« cilave shfaqin njĂ« gamĂ« ndjenjash qĂ« shkojnĂ« nga ankthi te dĂ«shpĂ«rimi e trishtimi.
Qiejt më të bukur në gjithë Evropën
Ashtu si nĂ« shumĂ« piktura tĂ« Turnerit, Italia e lashtĂ« â Ovidi i dĂ«buar nga Roma Ă«shtĂ« pĂ«rqendruar nĂ« njĂ« qiell tĂ« madhĂ«rishĂ«m dhe ujĂ«rat poshtĂ« tij (lumi Tiber apo det â zgjidhni ju). Dhe, pĂ«r ata qĂ« nuk e lexojnĂ« sipĂ«rfaqshĂ«m, Ă«shtĂ« e qartĂ« qĂ« Taneti nuk ndodhet nĂ« RomĂ«. PĂ«rkundrazi, Ă«shtĂ« nĂ« Kent. Turneri ishte i dashuruar me dritĂ«n nĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« tĂ« botĂ«s.
J. M. W. Turner, Margejti, rreth vitit 1832.
Ku, pra, pos pikërisht në këtë qytet të Margejtit, ai jetoi kur zgjodhi të largohej nga Londra, por megjithatë që të mos udhëtojë.
â John Ruskin, shkrimtar dhe kritik arti me ndikim
Poezia në pikturë
J. M. W. Turner, Margejti nga deti, peshkimi me rrjeta
NĂ« veçanti, deti dhe qielli i Margejtit (ku ai shkoi nĂ« shkollĂ« dhe ku sot ndodhet muzeu âTurnerâ) qenĂ« njĂ« frymĂ«zim i madh pĂ«r tĂ«. Ashtu siç janĂ« edhe pĂ«r artisten bashkĂ«kohore Tracey Emin, e cila gjithashtu vjen nga ky qytet i Kentit.
NdĂ«rsa Turneri dhe Emini i shpĂ«tonin mjegullĂ«s sĂ« LondrĂ«s pĂ«r tĂ« marrĂ« frymĂ« nĂ« ajrin e pastĂ«r tĂ« Margejtit, Ovidi mallĂ«ngjehej pĂ«r qytetin e tij tĂ« dashur â nga mĂ«rgimi buzĂ« Detit tĂ« Zi. /Telegrafi/
Veprat e humbura ose pak të njohura të artistes meksikane ofrojnë këndvështrime të reja për jetën dhe krijimtarinë e saj. Holly Williams eksploron artin e rrallë që përfshihet në një libër të ri mbi pikturat e plota të saj.
Frida Kahlo është artistja femër më e famshme e të gjitha kohërave dhe imazhi i saj është menjëherë i dallueshëm dhe i kudondodhur. Ajo gjendet kudo, në bluza, fletore, filxhanë. Ndërsa shkruaja këtë artikull, pashë disa suvenire me imazhin e saj në një vitrinë dyqani, vetëm tre minuta larg shtëpisë sime. Ndoshta edhe ju jeni afër ndonjë imazhi të saj, me vetullën karakteristike, veshjet tradicionale meksikane, kurorat me lule dhe buzëkuqin e kuq.
Një pjesë e këtij popullariteti vjen nga fakti që vetë imazhi i saj ishte subjekt i rëndësishëm në veprat e saj, rreth një e treta e pikturave të saj janë autoportrete. Edhe pse vdiq në vitin 1954, pikturat e saj duken ende të freskëta dhe të fuqishme: autoportretet e saj flasin për identitetin, për nevojën për të krijuar imazhin tënd dhe për të treguar historinë tënde. Ajo e pikturon veten duke parë drejt shikuesit, drejtpërdrejt, me forcë, sfiduese.
Për këtë arsye, Kahlo përshtatet mirë në narrativat feministe bashkëkohore, gruaja e fortë dhe e pavarur, që e përdor veten si subjekt dhe eksploron hapur aspektet e ndërlikuara dhe të dhimbshme të të qenit grua. Pikturat e saj shpesh pasqyrojnë dramën e jetës së saj: një abort, pamundësia për të pasur fëmijë; dhimbja trupore (për shkak të një aksidenti të tmerrshëm që pati në moshën 18-vjeçare); dashuria e madhe dhe e trazuar me artistin meksikan Diego Rivera, si dhe xhelozia e madhe (Rivera e tradhtoi disa herë, madje edhe me motrën e saj).
Por veprat e saj nuk flasin vetëm për jetën e saj, edhe pse kjo ide është shumë e përhapur. Librat janë shkruar për traumën e saj, për jetën e saj të dashurisë; është bërë një film nga Hollivudi ku e luan Salma Hayek. Kahlo është kthyer në një temë me ndikim të garantuar, që tërheq audiencë në galeri, edhe kur ajo që prezantohet është më shumë historia e saj sesa arti i saj.
PĂ«r shumĂ« historia nĂ« arti, fokusi i tepruar te personi dhe jo te krijimtaria Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i lodhshĂ«m. Prandaj Ă«shtĂ« publikuar njĂ« libĂ«r monumental i ri nga shtĂ«pia botuese Taschen, me titull âFrida Kahlo: Pikturat e Plotaâ, qĂ« ofron pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« njĂ« vĂ«shtrim tĂ« plotĂ« mbi tĂ« gjithĂ« veprĂ«n e saj. Historiani i artit meksikan Luis-MartĂn Lozano, sĂ« bashku me Andrea Kettenmann dhe Marina VĂĄzquez Ramos, pĂ«rshkruajnĂ« çdo vepĂ«r tĂ« njohur tĂ« saj, gjithsej 152, pĂ«rfshirĂ« edhe shumĂ« vepra tĂ« humbura qĂ« njihen vetĂ«m pĂ«rmes fotografive.
Lozano thotĂ« se shumica e ekspozitave janĂ« pĂ«rqendruar te personaliteti i saj: si dukej, si vishej, me kĂ« flinte. Si rezultat, ekspozitat dhe katalogĂ«t shpesh ripĂ«rsĂ«risin tĂ« njĂ«jtat vepra dhe tĂ« njĂ«jtat interpretime. âE njĂ«jta pikturĂ«, tĂ« njĂ«jtat fjalĂ«: âsepse ajo e dashuronte RiverĂ«nâ, âsepse nuk mund tĂ« kishte fĂ«mijĂ«â, âsepse ishte nĂ« spitalâ. NĂ« disa raste, kjo Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«, por ka shumĂ« mĂ« tepĂ«r se kaq,â thotĂ« ai.
Nga 152 pikturat e saj, disa nuk janĂ« komentuar kurrĂ« mĂ« parĂ« nĂ« ndonjĂ« botim. ShumĂ« prej tyre janĂ« tĂ« panjohura sepse janĂ« nĂ« koleksione private ose janĂ« zbuluar nĂ« ankande vetĂ«m nĂ« dekadat e fundit. NdĂ«r to pĂ«rfshihet edhe njĂ« vepĂ«r e hershme âStill Life (with Roses)â nga viti 1925, qĂ« nuk Ă«shtĂ« ekspozuar qĂ« nga viti 1953 dhe qĂ« duket qartĂ« se Ă«shtĂ« ndikuar nga babai i saj, Guillermo, njĂ« fotograf profesionist dhe piktor amator.
Kahlo krijoi gjatë gjithë jetës piktura të mrekullueshme me natyrë të qetë, me fruta, lule dhe simbole, edhe pse ato nuk janë aq të njohura sa autoportretet e saj. Këto vepra kanë fituar rëndësi të re pas zbulimit të letrave mes saj dhe gjysmë-motrës Margarita, ku flitet për kuptimin simbolik të luleve dhe trupit si kopshti i Edenit.
NjĂ« nga interpretimet e reja Ă«shtĂ« pĂ«r pikturĂ«n âTunasâ nga viti 1938, tre fiq kaktusi nĂ« faza tĂ« ndryshme pjekjeje, qĂ« mendohet tĂ« pasqyrojĂ« maturimin e saj si artiste dhe si grua, por edhe tĂ« ketĂ« simbolikĂ« fetare.
Libri gjithashtu tregon se Kahlo ishte shumĂ« mĂ« tepĂ«r sesa njĂ« artiste qĂ« pikturonte vetĂ«m nga ndjenjat personale. Ajo hulumtonte rrymat artistike tĂ« kohĂ«s: nga modernizmi meksikan dhe kubizmi, te surrealizmi. QĂ« para se tĂ« njihte RiverĂ«n nĂ« vitin 1928, ajo po eksperimentonte me format avangardĂ«, si nĂ« pikturat âPancho Villa and Adelitaâ dhe njĂ« vepĂ«r e humbur âIf Adelitaâ.
Ajo ishte e ndikuar edhe nga mjeshtrit e vjetĂ«r tĂ« Rilindjes, pĂ«rmes printimeve qĂ« kishte nĂ« bibliotekĂ«n e tĂ« atit. Piktura âDy gra (Portret i Salvadora-s dhe Herminia-s)â nga viti 1928 u ndikua nga portretet e Leonardo da Vinçit, kjo vepĂ«r u bĂ« e njohur publikisht vetĂ«m pasi u ble nga Museum of Fine Arts nĂ« Boston nĂ« vitin 2015.
Duke qenĂ« se Kahlo nuk ishte shumĂ« e suksesshme gjatĂ« jetĂ«s, shumĂ« piktura tĂ« saj u dhuruan ose u shitĂ«n drejtpĂ«rdrejt miqve, artistĂ«ve, familjarĂ«ve dhe admiruesve tĂ« pasur, gjĂ« qĂ« e bĂ«n mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« gjurmimin e tyre sot. Ka disa imazhe tronditĂ«se qĂ« janĂ« humbur, si âGirl with Death Mask IIâ apo âThe Airplane Crashâ, pĂ«r tĂ« cilĂ«n ekziston vetĂ«m njĂ« foto. Kjo e fundit Ă«shtĂ« bazuar nĂ« njĂ« ngjarje reale, njĂ« aksident ajror, dhe pĂ«rbĂ«n njĂ« paralelizĂ«m tĂ« errĂ«t me dhimbjet personale qĂ« po pĂ«rjetonte nĂ« atĂ« kohĂ«.
Kahlo ishte komuniste e deklaruar dhe aktive politikisht. NĂ« vitet e fundit, megjithĂ« dhimbjen dhe operacionet (pĂ«rfshirĂ« amputimin e kĂ«mbĂ«s), ajo vazhdoi tĂ« pikturonte. NjĂ« nga veprat e saj tĂ« fundit Ă«shtĂ« âKongresi i Popujve pĂ«r Paqeâ (1952), njĂ« pemĂ« frutore me njĂ« pĂ«llumb dhe dy re atomike, qĂ« pasqyrojnĂ« ankthin e saj pĂ«r luftĂ«n bĂ«rthamore.
Në këtë periudhë, në pikturat e saj shfaqen gjithnjë e më shumë simbole politike, pëllumba, flamuj meksikanë, ngjyra të revolucionit, si dhe portrete dashamirëse të Stalinit.
Por ndoshta piktura mĂ« prekĂ«se e saj e fundit Ă«shtĂ« âFrida nĂ« FlakĂ« (Autoportret brenda njĂ« luledielli)â, ku ajo, para vdekjes, e gĂ«rvishti pikturĂ«n me thikĂ«, njĂ« akt simbolik i frustrimit, dhimbjes dhe, sipas dĂ«shmive, njĂ« âritual vetĂ«flijimiâ. ĂshtĂ« njĂ« vepĂ«r e dhimbshme, e papĂ«rfunduar, por jashtĂ«zakonisht e fuqishme. Edhe nĂ« shkatĂ«rrimin e vetvetes, Frida e bĂ«ri artin e saj tĂ« flasĂ« me forcĂ«./BBC/KultPlus.com
NjĂ« adoleshente ka fituar 2,000 funte nga shitja e pikturave tĂ« bĂ«ra nga minjtĂ« e saj shtĂ«piakĂ« nĂ« Vinted, dhe thotĂ« se planifikon ta vazhdojĂ« kĂ«tĂ« punĂ« anĂ«sore pĂ«r âpĂ«r sa kohĂ« qĂ« janĂ« gjallĂ«â.
Ella Woodland, 18 vjeç, nga Droitwich Spa, Worcestershire, ishte kurioze të shihte nëse tetë brejtësit e saj shtëpiakë kishin ndonjë cilësi artistike dhe për këtë arsye i la të luanin me bojë në shkurt.
18-vjeçares fillimisht i lindi ideja për të eksploruar anën e tyre krijuese pasi pa një krijues në Facebook, TooGoods Tiny Paws, duke shitur veprat e artit të minjve të saj në internet, transmeton Telegrafi.
PĂ«r tĂ« kultivuar talentin e tyre, Ella bleu bojĂ«ra uji dhe ngjyra pĂ«r fĂ«mijĂ« dhe i inkurajoi minjtĂ« e saj tĂ« vraponin pĂ«rmes tyre, duke pĂ«rdorur shputat e tyre pĂ«r tĂ« âpikturuarâ nĂ« mini-kanavaca, dhe Ă«shtĂ« e emocionuar nga rezultatet abstrakte shumĂ«ngjyrĂ«she.
Studentja, e cila aktualisht pret të diplomohet në psikologji klinike në Universitetin e Worcester në shtator, tani shet printimet në Vinted.
Ămimet filluan nga 10 funte dhe kĂ«rkesa e ka bĂ«rĂ« EllĂ«n tĂ« rrisĂ« shitjet e saj mujore nga 80 nĂ« 500 funte. Ajo ka fituar 2,000 funte qĂ« nga marsi, duke e pĂ«rshkruar punĂ«n e saj anĂ«sore si âpunĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« verore nĂ« botĂ«â. /Telegrafi/
Kolë Idromeno nuk është thjesht një emër në historinë e artit shqiptar; ai është një univers i tërë krijues, një amalgame e rrallë talentesh që përmbledh në vete pikturën, fotografinë, skenografinë, skulpturën, arkitekturën, si dhe një ndjeshmëri të rrallë ndaj artit epistolar dhe partiturave muzikore. Një krijues që sfidon kufijtë e disiplinave, duke i bashkuar ato në një estetikë të vetme, ku dritat dhe hijet, linjat dhe ritmet, zëri dhe vizioni, bashkëjetojnë në harmoni.
NikollĂ« Idromeno i njohur gjerĂ«sisht si KolĂ« u lind mĂ« 15 gusht tĂ« vitin 1860 nĂ« ShkodĂ«r, nĂ« njĂ« familje me rrĂ«njĂ« arbĂ«reshe, pargaliote dhe hidriote. Ishte geg nga Saraçët e tâamblit dhe njĂ«kohĂ«sisht arvanit nga Idromenot e lisit. Kjo pĂ«rkatĂ«si e dyfishtĂ«, ky urĂ« midis dy identiteteve tĂ« pasura tĂ« ShqipĂ«risĂ«, bizantine dhe romane, nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« ngulje gjeografike apo etnike; ajo Ă«shtĂ« shenjĂ« e brendshme e veprĂ«s sĂ« tij, e cila lundron mes dy universeve, duke krijuar njĂ« dialog tĂ« pandĂ«rprerĂ« mes traditĂ«s dhe modernitetit, mes lokalitetit dhe universalishtes. Emri i tij i pagĂ«zimit, Spiridhon, shenjti mirĂ«bĂ«rĂ«s i Korfuzit, i veneruar si nga ortodoksĂ«t, po ashtu edhe nga katolikĂ«t, simbolizon pikĂ«risht kĂ«tĂ« ekuilibĂ«r, kĂ«tĂ« bashkim tĂ« kulturave dhe besimeve qĂ« do tĂ« ndikojĂ« nĂ« gjithĂ« rrjedhĂ«n e veprĂ«s sĂ« tij.
Rruga Idromeno nĂ« Korfuz, qĂ« lidh katedralen katolike me pallatin e vjetĂ«r tĂ« familjes stradiote Riki, nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« toponim; ajo Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«shmi e gjallĂ« e njĂ« gurrĂ« tĂ« pandĂ«rprerĂ« krijuese, njĂ« histori e rrĂ«njosur nĂ« familjen qĂ« dha Korfuzit klerikĂ«, dhaskalĂ« dhe artistĂ« tĂ« ndershĂ«m. Kjo sintezĂ« adriatiko-joniane, bashkĂ« me talentin hyjnor, shpaloset nĂ« çdo pikturĂ« tĂ« Idromenos, nga âMotrat Toneâ e deri te mrekullitĂ« plastike qĂ« ende presin tĂ« njihen plotĂ«sisht. Por Idromeno nuk qĂ«ndron vetĂ«m nĂ« pikturĂ«; ai Ă«shtĂ« Idromeno i orkestrĂ«s âDaulljaâ tĂ« Palok Kurtit, Idromeno i âDritĂ«shkronjĂ«sâ me tĂ« njĂ«jtin emĂ«r, dhe Idromeno eksperimentues i âtheatrit elektrikâ, paraardhĂ«s i kinemasĂ« moderne shqiptare. Ădo manifestim i tij Ă«shtĂ« njĂ« provĂ« e pĂ«rpjekjes pĂ«r tĂ« zgjeruar kufijtĂ« e perceptimit artistik dhe shprehjes estetike.
Figura e Kolë Idromenos është jashtëzakonisht tërheqëse, jo vetëm për virtuozitetin teknik, por edhe për integritetin etiko-estetik që shpreh çdo veprë e tij. Ai ruan misterin, të cilin koha ende e ka për detyrë të zbulojë, duke na thirrur për një kontemplim të thellë mbi artin dhe identitetin.
KolĂ« Idromeno ndĂ«rroi jetĂ« mĂ« 12 dhjetor 1939, duke lĂ«nĂ« pas njĂ« opusi tĂ« plotĂ« dhe tĂ« shumĂ«fishtĂ« qĂ« Ă«shtĂ« pasuri e pĂ«rhershme e kulturĂ«s shqiptare. Sot, bashkĂ« me Luçianon, drejtorin ekcentrik dhe pasionant tĂ« muzeut âMarubiâ, po punojmĂ« pĂ«r krijimin e Muzeut Idromeno nĂ« ShkodĂ«r, njĂ« hapĂ«sirĂ« ku universi i tij krijues do tĂ« bĂ«het destinacion kulturor, akademik dhe turistik, duke ofruar njĂ« mundĂ«si tĂ« rrallĂ« pĂ«r tĂ« kuptuar dhe pĂ«rjetuar kompleksitetin dhe bukurinĂ« e opusi tĂ« tij tĂ« plotĂ«.
Idromeno nuk është thjesht një emër historik; ai është një testament i përjetshëm i pasionit krijues dhe i harmonisë mes artit, moralit dhe identitetit, një gur këndor ku lidhet e shkuara dhe e ardhmja e artit shqiptar./KultPlus.com
Nga: Kelly Grovier / BBC
PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Veprat mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« artit na mĂ«sojnĂ« tĂ« shohim ndryshe. Nga Portreti Arnolfini i Jan van Eyckut (1434), me pasqyrĂ«n e fryrĂ« nĂ« formĂ«n e syri peshkut qĂ« Ă«shtĂ« ngjitur nĂ« murin e dhomĂ«s sĂ« gjumit dhe qĂ« shtrembĂ«ron realitetin, deri te NjĂ« bar nĂ« Foli-Berzher nga Ădouard Manet (1882) me pĂ«rplasjen enigmatike tĂ« shikimeve, kĂ«to piktura luajnĂ« me perspektivĂ«n tonĂ« dhe na ofrojnĂ« shkĂ«ndija tĂ« botĂ«s nĂ« gjithĂ« habinĂ« e saj. Natyrisht, disa piktura e kryejnĂ« magjinĂ« mĂ« fshehtas, pa njĂ« pasqyrĂ« nĂ« pamje. Merrni, pĂ«r shembull, LarĂ«sit nĂ« Asnier tĂ« Georges Seuratit â njĂ« madhĂ«shti e dukshme e verĂ«s, qĂ« me njĂ« vĂ«shtrim mĂ« tĂ« afĂ«rt zhvesh perceptimin tonĂ« mbi vetĂ« perceptimin pĂ«rmes njĂ« pasioni dhe intensiteti qĂ« e bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ« vepĂ«r po aq aktuale dhe tĂ« rĂ«ndĂ«sishme sot sa çâka qenĂ« ndonjĂ«herĂ« mĂ« parĂ«.
NĂ« pamje tĂ« parĂ«, kanavaca kolosale e Seuratit prej dy metra me tri metra â shumĂ« mĂ« e madhe nga çfarĂ« ishin mĂ«suar tĂ« shihnin vizitorĂ«t e galerive â Ă«shtĂ« njĂ« kremtim i zmadhuar i dritĂ«s sĂ« qetĂ« tĂ« stinĂ«s, qĂ« pĂ«rjetĂ«son gjendjen e çlodhur tĂ« punĂ«torĂ«ve qĂ« bĂ«jnĂ« pushim nga fabrikat pranĂ«, teksa lahen nĂ« dritĂ«n e pĂ«rjetshme tĂ« diellit nĂ« brigjet e SenĂ«s nĂ« veriperĂ«ndim tĂ« Parisit qendror. Drita qĂ« ndriçon lĂ«kurĂ«n e zbehtĂ« tĂ« trupave qĂ« kanĂ« kaluar shumĂ« kohĂ« duke u pĂ«rvĂ«luar nĂ« fonderitĂ« e errĂ«ta (ata âmullinj tĂ« errĂ«t satanikĂ«â pĂ«r tĂ« cilĂ«t dikur shkroi William Blake), nĂ« fillim duket se u jep atyre njĂ« monumentalitet tĂ« rrallĂ« pĂ«r artin bashkĂ«kohor dhe njĂ« madhĂ«shti qĂ« zakonisht i rezervohet mitit dhe historisĂ«. Por, shikoni mĂ« afĂ«r dhe trupat e tyre tĂ« lĂ«muar dhe nĂ« dukje tĂ« ngurtĂ« papritmas fillojnĂ« tĂ« shpĂ«rbĂ«hen, tĂ« zhbĂ«hen nĂ« njĂ« rrjetĂ« tĂ« lirshme tĂ« pulsimeve fotonike â valĂ« tĂ« ngjyrave tĂ« pastra dhe pigmente tĂ« dallueshme nga forma. PunĂ«torĂ«t janĂ« tĂ« gjallĂ«ruar nĂ« palĂ«vizshmĂ«rinĂ« e tyre: njĂ«kohĂ«sisht tĂ« rĂ«ndĂ« dhe pa peshĂ«.
NĂ« duart e Seuratit, vetĂ« tipari i dritĂ«s â elementi mĂ« bazik qĂ« e bĂ«n tĂ« mundur perceptimin â nuk Ă«shtĂ« mĂ« njĂ« burim i drejtpĂ«rdrejtĂ« ndriçimi. Ajo Ă«shtĂ« njĂ« substancĂ« qĂ« mundet dhe duhet tĂ« shpĂ«rbĂ«het dhe tĂ« ribashkohet pĂ«rsĂ«ri. Larg sĂ« qeni njĂ« kremtim i thjeshtĂ« i pĂ«rtacisĂ« verore apo i çlirimit tĂ« mendjes dhe muskujve mbi njĂ« tapiceri tĂ« nxehtĂ«sisĂ« dhe mjegullĂ«s sĂ« pasdites, LarĂ«sit nĂ« Asnier Ă«shtĂ« njĂ« analizĂ« e hollĂ«sishme e mirazhit tĂ« pamjeve sipĂ«rfaqĂ«sore â njĂ« ushtrim i sofistikuar nĂ« zhbĂ«rjen e vellove shoqĂ«rore dhe psikologjike qĂ« e mbulojnĂ« shikimin tonĂ« dhe qĂ« skalit botĂ«n tonĂ«. ĂshtĂ« njĂ« pikturĂ« qĂ« sheh nĂ« jetĂ«n e gjĂ«rave.
PĂ«r tĂ« hapur shtresat e fshehta tĂ« kuptimit nĂ« kĂ«tĂ« vepĂ«r, duhet njĂ« çelĂ«s dhe njĂ« udhĂ«rrĂ«fyes prej eksperti. PĂ«r fat, Seurati na ka ofruar tĂ« dyja, tĂ« fshehura nĂ« shikim tĂ« parĂ«, duke na sinjalizuar vĂ«mendjen tonĂ« mĂ« afĂ«r vetĂ« qendrĂ«s sĂ« pikturĂ«s. Aty, pak sipĂ«r mbi supet e varura tĂ« figurĂ«s qendrore pa kĂ«mishĂ«, me flokĂ« nĂ« formĂ« helmete si njĂ« kapele ngjyrĂ« gĂ«shtenje, ndodhet njĂ« oxhak i hollĂ« qĂ« nxjerr tym â njĂ« nga disa oxhaqet qĂ« shpojnĂ« qiellin e lagĂ«sht â i cili njĂ«kohĂ«sisht ndĂ«rpret vizionin e Seuratit dhe, me shumĂ« gjasĂ«, Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r çdo aspekt tĂ« tij.
Piktura e vitit 1884 e Seuratit, Larësit në Asnier, paraqet punëtorët nga fabrikat aty pranë duke pushuar pranë lumit Senë në veriperëndim të Parisit (Burimi: Galeria Kombëtare, Londër)
Oxhaku ngrihet nga njĂ«ra prej shumĂ« fabrikave nĂ« lagjen e afĂ«rt tĂ« Klishit, qĂ« nĂ« atĂ« kohĂ« ishte qendra e prodhimit francez tĂ« qirinjve â njĂ« industri jashtĂ«zakonisht fitimprurĂ«se e bĂ«rĂ« e mundur nga mjeshtĂ«ria shkencore e Michel EugĂšne Chevreulit, e kimistit pionier francez njohuritĂ« intelektuale tĂ« tĂ« cilit ndihmuan nĂ« formĂ«simin e shekullit XIX. PĂ«rveç izolimit tĂ« acidit sterik â njĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«s thelbĂ«sor i dhjamit shtazor, prej tĂ« cilit mund tĂ« krijohej qiriu pa erĂ« dhe qĂ« digjej pastĂ«r â Chevreulit i atribuohet formulimi i njĂ« teorie jashtĂ«zakonisht me ndikim mbi ngjyrĂ«n, mbi tĂ« cilĂ«n çdo centimetĂ«r i pikturĂ«s sĂ« Seuratit Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar me kujdes tĂ« pĂ«rpiktĂ«. PĂ«r tĂ« kuptuar thelbin e vizionit tĂ« veçantĂ« tĂ« Seuratit, dikush duhet tĂ« pĂ«rvetĂ«sojĂ« thelbin e mendjes sĂ« njeriut qĂ«, nĂ« njĂ« kuptim tĂ« vĂ«rtetĂ«, ndezi fitilin si tĂ« subjektit material tĂ« veprĂ«s, ashtu edhe tĂ« mĂ«nyrĂ«s revolucionare tĂ« mĂ«nyrĂ«s se si shohim.
Michel EugÚne Chevreulit i atribuohet formulimi i një teorie me ndikim të madh mbi ngjyrën, mbi të cilën është ndërtuar me përpikëri piktura e Seuratit (Burimi: Getty Images)
NdĂ«rsa shumĂ« prej pararendĂ«sve impresionistĂ« tĂ« Seuratit ishin nĂ« dijeni tĂ« pĂ«rfundimeve tĂ« Chevreulit, ata i konsideronin udhĂ«zimet e tij, pĂ«r vendosjen e ngjyrave â kaltĂ«r pranĂ« portokallisĂ«, verdhĂ« pranĂ« vjollcĂ«s etj. â mĂ« shumĂ« si sugjerime tĂ« lirshme poetike sesa si urdhĂ«resa tĂ« rrepta shkencore. Jo edhe Seurati. I pĂ«rcaktuar pĂ«r tĂ« hapur terren tĂ« ri artistik, ai i pa LarĂ«sit si njĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« paraqitur njĂ« teknikĂ« tĂ«rĂ«sisht tĂ« re vizuale, tĂ« aftĂ« pĂ«r tĂ« ilustruar idetĂ« e Chevreulit me rreptĂ«si mĂ« tĂ« madhe sistematike sesa kishte provuar kushdo tjetĂ«r mĂ« parĂ«.
Seurati filloi tĂ« konceptonte LarĂ«sit si njĂ« provĂ« matematikore tĂ« âligjit tĂ« kontrastit tĂ« njĂ«kohshĂ«mâ tĂ« Chevreulit. PĂ«rpikĂ«ria Ă«shtĂ« e dukshme nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si ai e vendos mishin e skuqur ngjyrĂ« portokalli kundrejt ujit kaltĂ«r-gjelbĂ«r; se si bari njolloset me shkĂ«ndija tĂ« verdha-jargavan; dhe se si ai i pĂ«rshkruan me nuanca tĂ« kaltra tonet e ngrohta dhe rozĂ« tĂ« lĂ«kurĂ«s sĂ« djemve, duke e intensifikuar figurĂ«n dhe duke e bĂ«rĂ« tĂ« pulsojĂ« nĂ« aspektin vizual. NĂ« kĂ«to momente, Seurati arrin tĂ« fshijĂ« shĂ«njuesit artificialĂ« shoqĂ«rorĂ« tĂ« klasĂ«s dhe statusit. Ajo qĂ« mbetet Ă«shtĂ« shpirti i ngjyrĂ«s, i shkundur pĂ«rmes sitĂ«s sĂ« teorisĂ« sĂ« Chevreulit.
Ky pĂ«rdorim i pĂ«rllogaritur i pigmentit do tĂ« shĂ«rbente si njĂ« hap vendimtar drejt risisĂ« sĂ« famshme piktoreske tĂ« Seuratit â pointilizmit, ose pikat e vendosura me mjeshtĂ«ri qĂ« pĂ«rzihen nĂ« mendjen e shikuesit nĂ« vend tĂ« paletĂ«s sĂ« piktorit â duke amplifikuar kĂ«shtu efektin e tyre. Teknikat pointiliste, qĂ« ofronin njĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« tĂ« saktĂ« pĂ«r tĂ« nxjerrĂ« nĂ« pah idetĂ« e Chevreulit, shpejt bĂ«nĂ« debutimin e madh nĂ« vazhdimin e famshĂ«m tĂ« Seuratit pĂ«r parisienĂ«t qĂ« pushojnĂ«, NjĂ« pasdite e sĂ« dielĂ«s nĂ« ishullin Grand-Zhat (1884). Edhe pse LarĂ«sit nuk u pikturua fillimisht me pika, por me njĂ« matricĂ« tĂ« zgjuar penelatash tĂ« kryqĂ«zuara qĂ« zvogĂ«loheshin nĂ« madhĂ«si teksa i afroheshin horizontit, artisti do tĂ« rikthehej te kanavaca mĂ« 1886 dhe 1987, pĂ«r ta ndryshuar sipĂ«rfaqen, aty-kĂ«tu, me njolla tĂ« vogla qĂ« do tĂ« pĂ«rkufizonin stilin e tij tĂ« pjekurisĂ«. TĂ« gjitha njollat, pĂ«rveç atyre tĂ« subkoshiencĂ«s tĂ« sĂ« kaltrĂ«s sĂ« mbyllur, tĂ« shtuara mĂ« vonĂ« nĂ« pjesĂ«n e pasme tĂ« kapelĂ«s portokalli mbi djalin qĂ« klith me duar, ia prishin stabilitetin. Ato e bĂ«jnĂ« atĂ« tĂ« vibrojĂ«.
Teknika poantiliste bĂ«ri debutimin e saj tĂ« madh nĂ« vazhdimin e famshĂ«m tĂ« Seuratit, NjĂ« pasdite e sĂ« dielĂ«s nĂ« ishullin Grand-Zhat, 1884 (Burimi: Instituti i Artit i Ăikagos)
QĂ« nĂ« fillim, Seurati ishte i pĂ«rcaktuar qĂ« LarĂ«sit nĂ« AsniĂšr tĂ« mos ishte thjesht njĂ« tjetĂ«r pikturĂ«. Ishte njĂ« manifest i guximshĂ«m mbi mĂ«nyrĂ«n se si e shohim botĂ«n kur shenjat artificiale tĂ« klasĂ«s dhe statusit, formĂ«s dhe funksionit, filtrohen pĂ«r tĂ« zbuluar vibracionin jetĂ«sor tĂ« ngjyrĂ«s, tĂ« ngjyrĂ«s sĂ« pastĂ«r â njĂ« deklaratĂ« e menduar me kujdes pĂ«r njĂ« qĂ«llim dhe synim artistik. NĂ« pĂ«rgatitje pĂ«r veprĂ«n, Seurati u largua nĂ« mĂ«nyrĂ« dramatike nga spontaniteti impresionist dhe zakoni i tij pĂ«r tĂ« punuar me nxitim nĂ« ambient tĂ« hapur, duke realizuar nĂ« studion e tij mĂ« shumĂ« se njĂ« duzinĂ« skicash nĂ« vaj dhe pothuajse po aq vizatime me laps dylli, i bindur se kjo do tĂ« ishte vepra madhore qĂ« do tĂ« pĂ«rcaktonte vendin e tij nĂ« botĂ«n e artit. LarĂ«sit, besonte ai, do tĂ« ishte piktura qĂ« njerĂ«zit do ta vĂ«renin â qĂ« do tĂ« mund tâia paraqiste me vetĂ«besim jurisĂ« famĂ«keqe e tĂ« pamĂ«shirshme tĂ« Sallonit [ekspozitĂ«s sĂ« Parisit] me ndikim, tĂ« institucionit nga i cili, po tĂ« siguroje njĂ« vlerĂ«sim, sado tĂ« vaktĂ«, mund tĂ« pĂ«rcaktonte perspektivat e karrierĂ«s sĂ« çdo artisti aspirant. KĂ«shtu qĂ« ai e dorĂ«zoi atĂ«. Dhe, ata e refuzuan.
Do tĂ« kalonte edhe njĂ« gjysmĂ« shekulli tjetĂ«r, dhe shumĂ« kohĂ« pasi vetĂ« Seurati do tĂ« vdiste â para kohe, nĂ« mars tĂ« vitit 1891, nĂ« moshĂ«n vetĂ«m 31-vjeçare â qĂ« kryevepra e tij tĂ« fillonte tĂ« shihej si njĂ« moment i rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« historinĂ« e artit. Pasi qĂ«ndroi nĂ« duar private pĂ«r 60 vjet, vepra LarĂ«sit u ble nĂ« vitin 1924 nga Galeria âTateâ nĂ« LondĂ«r, duke ia rritur vlerĂ«n. E pozicionuar siç duhet nĂ« njĂ« mur muzeu, me hapĂ«sirĂ« tĂ« bollshme qĂ« sytĂ« e vizitorĂ«ve tĂ« thithnin fuqinĂ« e saj, LarĂ«sit nĂ« Asnier nisi tĂ« fitonte vĂ«mendje kritike si pĂ«r filtrimin e hollĂ« tĂ« vetĂ« thelbit tĂ« stinĂ«s sĂ« verĂ«s, ashtu edhe si njĂ« mrekulli moderne nĂ« artin e tĂ« parit. /Telegrafi/
Veprat mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« artit e shohin aktin e tĂ« parit ndryshe. Nga âPortreti i Arnolfiniveâ i Jan van Eyck-ut (1434), me pasqyrĂ«n nĂ« formĂ« sy-peshku qĂ« shtrembĂ«ron realitetin, te âNjĂ« bar nĂ« Folies-BergĂšreâ i Ădouard Manet-it (1882) me lojĂ«n e ndĂ«rlikuar tĂ« shikimeve dhe reflektimeve, kĂ«to piktura luajnĂ« me perspektivĂ«n tonĂ« dhe ofrojnĂ« njĂ« pasqyrim tĂ« çastit dhe çuditshmĂ«risĂ« sĂ« botĂ«s. Disa piktura e kryejnĂ« kĂ«tĂ« magji mĂ« fshehurazi, pa ndonjĂ« pasqyrĂ« nĂ« dukje. Merrni pĂ«r shembull veprĂ«n e Georges Seurat, âBanjat nĂ« AsniĂšresâ (1884), njĂ« pikturĂ« qĂ«, nĂ« vĂ«shtrimin e parĂ«, duket si njĂ« pĂ«rshkrim i thjeshtĂ« i verĂ«s, por qĂ«, me njĂ« vrojtim mĂ« tĂ« thellĂ«, e çjerr perceptimin tonĂ« me njĂ« pasion dhe intensitet qĂ« e bĂ«n po aq tĂ« rĂ«ndĂ«sishme sot sa çâka qenĂ« ndonjĂ«herĂ«.
NĂ« pamje tĂ« parĂ«, kjo pikturĂ« gjigante me pĂ«rmasa 2m x 3m, shumĂ« mĂ« e madhe se çfarĂ« vizitorĂ«t e galerive ishin mĂ«suar tĂ« shihnin, duket si njĂ« festim i madh i relaksimit veror, duke pĂ«rjetĂ«suar çastet e pushimit tĂ« punĂ«torĂ«ve pranĂ« fabrikave aty afĂ«r, teksa lahen nĂ« diellin qĂ« i pastron nga pluhuri i fabrikave tĂ« errĂ«ta, âmullinjtĂ« satanikĂ«â pĂ«r tĂ« cilĂ«t ka shkruar William Blake. Drita qĂ« ndriçon lĂ«kurĂ«n e zbehtĂ« tĂ« punĂ«torĂ«ve u jep atyre njĂ« madhĂ«shti klasike, njĂ« lloj nderimi qĂ« zakonisht i rezervohej heronjve mitologjikĂ« apo figurave historike. Por nĂ«se shikoni mĂ« nga afĂ«r, trupat e tyre, qĂ« duken tĂ« fortĂ« dhe tĂ« qetĂ«, papritur fillojnĂ« tĂ« shthuren, kthehen nĂ« njĂ« rrjet tĂ« lirshĂ«m tĂ« pigmenteve qĂ« pulsojnĂ«, ngjyra tĂ« pastra qĂ« duken sikur vibrojnĂ«. PunĂ«torĂ«t janĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« dhe tĂ« lehtĂ«. NĂ«n duart e Seurat, drita, elementi mĂ« bazik i perceptimit, nuk Ă«shtĂ« mĂ« thjesht ndriçim, por njĂ« substancĂ« qĂ« mund dhe duhet tĂ« shpĂ«rbĂ«het dhe tĂ« rindĂ«rtohet. Kjo pikturĂ« nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« skenĂ« e pushimit veror, ajo Ă«shtĂ« njĂ« analizĂ« e thellĂ« e iluzioneve qĂ« na verbojnĂ«, njĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« hequr velat sociale dhe psikologjike qĂ« formojnĂ« mĂ«nyrĂ«n si e shohim botĂ«n. Ajo sheh nĂ« brendĂ«si tĂ« jetĂ«s sĂ« gjĂ«rave.
Për të zbuluar kuptimet e fshehura të pikturës, na nevojitet një çelës dhe një udhërrëfyes. Fatmirësisht, Seurat na i ka dhënë të dyja, të fshehura në vend të dukshëm, pranë qendrës së pikturës. Aty, mbi supet e përkulura të një djaloshi pa këmishë, me flokë të sheshta nën një kapele të portokalltë, ndodhet një oxhak i hollë që nxjerr tym, një nga shumë oxhaqet që çajnë qiellin e nxehtë. Ky oxhak, që në njëfarë mënyre ndërpret vizionin e Seurat, është edhe arsyeja që ky vizion ekziston. Ai buron nga një nga fabrikat në lagjen Clichy, qendër e prodhimit të qirinjve në Francën e shekullit XIX, një industri shumë fitimprurëse e bërë e mundur falë shkencëtarit Michel EugÚne Chevreul, kimist francez që formuloi një teori për ngjyrat me ndikim të jashtëzakonshëm. Pikërisht mbi këtë teori është ndërtuar çdo centimetër i kësaj pikture.
Kur Seurat filloi punĂ«n pĂ«r âBanjat nĂ« AsniĂšresâ nĂ« vitin 1884, ai ishte vetĂ«m 24 vjeç, i trajnuar nĂ« Ăcole des Beaux-Arts, njĂ« ndĂ«r shkollat mĂ« prestigjioze tĂ« artit nĂ« Paris. GjatĂ« studimeve, ai has pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« idetĂ« e Chevreul mbi ngjyrĂ«n, tĂ« pĂ«rmbledhura nĂ« traktatin âLigji i kontrastit tĂ« njĂ«kohshĂ«m tĂ« ngjyraveâ (1839). Chevreul arriti nĂ« pĂ«rfundimin se vendosja pĂ«rkrah njĂ«ra-tjetrĂ«s e dy ngjyrave komplementare e bĂ«n secilĂ«n mĂ« tĂ« gjallĂ«. Ky ishte njĂ« zbulim i thjeshtĂ« por revolucionar, qĂ« ndikoi nĂ« art dhe shkencĂ«.
Ndryshe nga impresionistët që e përdorën këtë teori si frymëzim poetik, Seurat e pa atë si një ligj shkencor që duhej zbatuar me përpikëri. Ai e konceptoi pikturën si një provë matematike të ligjit të Chevreul, duke vendosur ngjyrat me kujdes të madh: mishin portokalli pranë ujit blu-jeshil, barin me tone lejla të verdhë, vijat blu rreth lëkurës së ngrohtë të djemve, të gjitha për të krijuar kontrast dhe vibrim vizual.
NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, Seurat shfrytĂ«zon ngjyrĂ«n pĂ«r tĂ« shuar dallimet shoqĂ«rore, duke e zbuluar âshpirtin e ngjyrĂ«sâ, tĂ« pastruar nga paragjykimet. Ky pĂ«rpunim i saktĂ« i pigmentit çoi nĂ« shpikjen e pointilizmit, teknika me pika tĂ« vogla qĂ« pĂ«rzihen nĂ« syrin e shikuesit, jo nĂ« paletĂ«n e artistit. Kjo teknikĂ« debutoi plotĂ«sisht te piktura e tij e famshme pasuese âE diela nĂ« La Grande Jatteâ (1884). Edhe pse âBanjatâ nuk u pikturua fillimisht me pika, Seurat u kthye mbi tĂ« mĂ« vonĂ« (1886â87) pĂ«r tĂ« shtuar kĂ«to âpiklaâ, sidomos nuanca blu kobalti nĂ« kapelen e djaloshit qĂ« thĂ«rret me duar te goja, duke e bĂ«rĂ« tĂ« âvibrojĂ«â para syve tanĂ«.
Që nga fillimi, Seurat ishte i vendosur që kjo pikturë të mos ishte thjesht një tjetër pamje verore, por një manifest vizual që shpallte një mënyrë të re të të parit botën, larg formave të jashtme, drejt ngjyrës së pastër dhe perceptimit të sinqertë. Ai bëri dhjetëra skica me vaj dhe vizatime me laps, i bindur se kjo do të ishte vepra që do ta vendoste në piedestal. Ai e paraqiti atë në Salon-in zyrtar, por u refuzua.
MegjithatĂ«, nuk u dorĂ«zua. U bashkua me artistĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« refuzuar si Paul Signac dhe Odilon Redon, dhe sĂ« bashku krijuan Grupin e ArtistĂ«ve tĂ« Pavarur, duke organizuar njĂ« ekspozitĂ« alternative. Por, pĂ«r fat tĂ« keq, pĂ«rmasat e mĂ«dha tĂ« pikturĂ«s dhe dendĂ«sia e ekspozitĂ«s (me mbi 400 vepra) bĂ«nĂ« qĂ« piktura e Seurat tĂ« vendosej nĂ« njĂ« qoshe pa rĂ«ndĂ«si dhe tĂ« mos merrte vĂ«mendjen qĂ« meritonte. KritikĂ«t e kohĂ«s ishin konfuzĂ«: njĂ«ri tha se ânuk guxonte tĂ« tallej me tĂ«â, ndĂ«rsa njĂ« tjetĂ«r e quajti âe shĂ«mtuarâ, âvulgareâ dhe âe keqe nĂ« çdo drejtimâ.
Do tĂ« kalonin 50 vjet derisa kjo pikturĂ« tĂ« njihej si njĂ« moment i rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« historinĂ« e artit. Pas shumĂ« vitesh nĂ« duar private, nĂ« vitin 1924 u ble nga âGaleria Tateâ nĂ« LondĂ«r, gjĂ« qĂ« i dha profil tĂ« ri. Kur u vendos siç duhet nĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« muzeale, ku vizitorĂ«t mund ta sodisnin siç duhej, âBanjat nĂ« AsniĂšresâ filloi tĂ« shihej pĂ«r atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« vĂ«rtet: njĂ« distilim i bukurisĂ« sĂ« verĂ«s dhe njĂ« mrekulli moderne e tĂ« parit./BBC/KultPlus.com
Në qytetin e Pogradecit është hapur ekspozita e piktorit të njohur Agron Polovina, një emër që prej kohësh ruan lidhje të ngrohta shpirtërore e profesionale me këtë vend. Dashuria e tij për Pogradecin, tregon vetë autori, lindi që në vitet e Liceut Artistik, kur pedagogu Gjergji Lako e afroi me peizazhet, kulturën dhe atmosferën unike të qytetit.
Ekspozita përfshin 38 punime, kryesisht peizazhe, por edhe tablo që pasqyrojnë veshjet tradicionale shqiptare, të realizuara gjatë udhëtimeve të artistit në zona të ndryshme të vendit. Një vend të veçantë zënë pesë kompozime të reja, të prezantuara pas një periudhe të gjatë, të cilat ndërthurin frymëzimin nga trashëgimia e Pogradecit me reflektime mbi realitetin e sotëm shqiptar, transmeton KultPlus.
Piktori Arben Golemi, mik dhe bashkëpunëtor i hershëm i Polovinës, e cilëson atë një peizazhist të spikatur dhe artist të formuar në mënyrë të plotë. Vlerësime ka dhënë edhe piktori Vagjo Vasili, duke e përshkruar si një krijues me ndjeshmëri të hollë dhe mjeshtëri të veçantë.
Ekspozita do të jetë e hapur gjatë gjithë muajit gusht, duke ftuar artdashësit dhe vizitorët të zbulojnë nga afër punën e një artisti që e lidh thellë dashuria për qytetin buzë liqenit./KultPlus.com
Gonxhja thekson se ky projekt është pjesë e bashkëpunimit kulturor mes Shqipërisë dhe Francës dhe do të përfshihet gjithashtu në Komitetin Shkencor Francez, duke thelluar shkëmbimin mes institucioneve muzeale të të dy vendeve.
Ai shton se ekspozita mund të konsiderohet si një hap i rëndësishëm drejt ndërkombëtarizimit të artit shqiptar, që afirmon Korçën si një qendër kyçe të artit mesjetar në Europën Juglindore.
Me një fond prej mbi 8200 objektesh muzeale, prej të cilave 6400 janë ikona, MKAM është muzeu me koleksionin më të madh të ikonave në botë, një thesar i rrallë i trashëgimisë kulturore shqiptare dhe ndërkombëtare.
Ekspozita do të jetë e hapur për publikun nga maji deri në tetor të vitit 2026. Pas Chambery ekspozita do të zhvendoset në një tjetër qytet francez deri në mars 2027./atsh/
Muret e shtĂ«pisĂ« suaj i mbajnĂ« mend tĂ« gjitha, pĂ«rthithin emocione, fjalĂ« dhe ngjarje. NdĂ«rsa pikturat qĂ« vendosni mbi to nuk janĂ« vetĂ«m elementĂ« zbukurues, por edhe âspirancaâ tĂ« fuqishme energjetike
Ato transmetojnĂ« njĂ« gjendje tĂ« caktuar gjatĂ« gjithĂ« ditĂ«s. Disa prej tyre mund tĂ« frymĂ«zojnĂ« dhe tĂ« tĂ«rheqin fat tĂ« mirĂ«, ndĂ«rsa tĂ« tjerat veprojnĂ« si âvampirĂ« tĂ« heshturâ, duke thithur pak nga pak energjinĂ« jetĂ«sore, duke shkaktuar tensione dhe njĂ« atmosferĂ« tĂ« rĂ«nduar nĂ« shtĂ«pi.
Shumë janë skeptikë ndaj kësaj ideje, por edhe psikologjia konfirmon se: ajo që shohim çdo ditë ndikon drejtpërdrejt në qëndrimet dhe emocionet tona të pavetëdijshme.
NjĂ« pikturĂ« bĂ«het njĂ« âshkaktues vizualâ, mund tĂ« ruajĂ« brenda nesh gjendje ankthi, trishtimi apo agresiviteti, edhe kur nuk jemi plotĂ«sisht tĂ« vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r kĂ«tĂ« ndikim.
Sipas filozofisë feng shui dhe psikologëve, disa tema të artit vizual përçojnë ngarkesë destruktive dhe nuk janë të përshtatshme për hapësirat personale.
Piktura me skena tragjedish, luftërash dhe dhune
Pikturat që përshkruajnë luftëra, beteja, dhunë apo vuajtje mbartin një përqendrim të energjisë negative. Edhe nëse janë realizuar mjeshtërisht, praninë e tyre të përditshme në mure e shoqëron një valë e vazhdueshme tensioni.
KĂ«to skena mund tĂ« nxisin nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavetĂ«dijshme konflikte nĂ« familje, tĂ« rrisin nivelin e stresit dhe tĂ« krijojnĂ« ndjenjĂ«n e njĂ« âlufteâ tĂ« pĂ«rhershme.
shutterstock
Piktura që shprehin vetmi, melankoli dhe trishtim
NjĂ« figurĂ« e vetmuar nĂ« njĂ« peizazh tĂ« shkretĂ«, njĂ« fytyrĂ« e pĂ«rlotur apo njĂ« shtĂ«pi e braktisur â kĂ«to motive nxisin ndjenja dĂ«shpĂ«rimi dhe humbjeje. Mund tĂ« pĂ«rkeqĂ«sojnĂ« gjendjet depresive dhe tĂ« pengojnĂ« ndĂ«rtimin e marrĂ«dhĂ«nieve harmonike, duke pĂ«rçuar ndjesinĂ« e izolimit.
Piktura me imazhe shkatërrimi, rrënimi apo vdekjeje
Skicat e rrënojave, objekteve të thyera apo luleve të vyshkura përçojnë një energji të ndalur dhe fundi.
Lulet e vyshkura nuk janĂ« vetĂ«m simbol i estetikĂ«s dekadente, por pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« jetĂ«n e pĂ«rfunduar â njĂ« motiv mjaft i dashur pĂ«r shumĂ« familje nĂ« trojet tona.
Një ambient me këso imazhesh mund ta bëjë më të vështirë fillimin e projekteve të reja, zhvillimin personal dhe ruajtjen e ndjesisë së gjallërisë.
Piktura të katastrofave natyrore
StuhitĂ«, shpĂ«rthimet vullkanike, pĂ«rmbytjet â ndonĂ«se vizualisht tĂ« fuqishme, kĂ«to motive pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« forca shkatĂ«rruese dhe tĂ« pakontrollueshme. Ato mund tĂ« krijojnĂ« ndjesi pasigurie dhe ankthi tĂ« vazhdueshĂ«m nĂ« shtĂ«pi. NjĂ« shembull tipik Ă«shtĂ« piktura e njĂ« anijeje nĂ« mbytje â simbol i trazirĂ«s qĂ« ndikon nĂ« sjelljen dhe energjinĂ« e familjarĂ«ve.
Edhe disa vepra të mëdha botërore, për shkak të mesazhit të fortë emocional, mund të jenë të papërshtatshme për ambientet e jetesës.
PĂ«r tâu admiruar nĂ« galeri arti- po, por pĂ«r tĂ« bashkĂ«jetuar me to çdo ditĂ« â jo gjithmonĂ«.
Shembuj tĂ« tillĂ« janĂ« âBĂ«rtimaâ e Edvard Munch apo âGuernicaâ e Picassos, vepra tĂ« fuqishme kundĂ«r dhunĂ«s, por tepĂ«r ngarkuese pĂ«r njĂ« mjedis jetese tĂ« qetĂ«.
shutterstock
Si tĂ« zgjidhni art tĂ« âshĂ«ndetshĂ«mâ pĂ«r shtĂ«pinĂ« tuaj?
Pyetja e natyrshme që lind është: çfarë duhet të vendosni atëherë në muret e shtëpisë? Përgjigjja është e thjeshtë: atë që ju mbush me ndjenja të mira, jo atë që ju lodh shpirtërisht. Zgjidhni me vetëdije, duke u lidhur me ndjenjat tuaja të brendshme. Disa sugjerime janë:
Tema tĂ« rritjes dhe begatisĂ« â kopshtet me lule, pemĂ«t me fruta, peizazhe tĂ« gjera dhe tĂ« hapura, lindja e diellit.
Abstraksione pozitive â linja tĂ« buta qĂ« ngrihen lart, kombinime ngjyrash harmonike qĂ« sjellin ndjesinĂ« e gĂ«zimit dhe dritĂ«s.
Uji i qetĂ« â deti i kthjellĂ«t, lumi i pastĂ«r apo liqeni i qetĂ« simbolizojnĂ« rrjedhĂ«n e energjisĂ« dhe pastrimin e brendshĂ«m. Kujdes: shmangni skenat e ujĂ«rave tĂ« stuhishĂ«m.
Arti me qĂ«llim tĂ« mirĂ« â veprat qĂ« janĂ« krijuar me mesazhe tĂ« vetĂ«dijshme dhe pozitive nga artisti. KĂ«to mbartin mĂ« shumĂ« harmoni dhe ndikim tĂ« mirĂ«. /Telegrafi/
Këtë verë, Panairi i Artit në Aspen rikthehet me edicionin e tij të dytë, me përmasa dyfish më të mëdha. Me pothuajse 40 galeri pjesëmarrëse, eventi mbetet ende më i vogël krahasuar me shumë nga homologët e tij në industrinë e artit, por themeluesit po luajnë me idenë e një formati të qëllimshëm, më të vogël dhe më të përzgjedhur, për të tërhequr koleksionistët e pasur dhe të rafinuar të Aspenit.
Por nuk është vetëm madhësia ajo që i jep këtij panairi avantazh. Aspen Art Fair ka braktisur ambientet e zakonshme të qendrave të konventave, duke zgjedhur në vend të tyre Hotel Jerome, një ndërtim nga vitet 1880 që ka pritur vizitorë që nga koha e etheve të argjendit në Colorado.
âMĂ« pĂ«lqen ta quaj âkamp veror i panairit tĂ« artitâ,â thotĂ« bashkĂ«-themeluesja Becca Hoffman, e cila mĂ« parĂ« ka drejtuar panairin e parĂ« tĂ« madh tĂ« artit nĂ« Aspen, âIntersectâ, pĂ«rpara se tĂ« niste njĂ« iniciativĂ« tĂ« re sĂ« bashku me themeluesin e GalerisĂ« Hexton, Bob Chase, vitin e kaluar. âKemi planifikuar ecje nĂ« natyrĂ«, zhytje nĂ« ujĂ« tĂ« ftohtĂ« dhe disa diskutime shumĂ« interesante.â
Në axhendën e këtij edicioni përfshihen gjithashtu vizita në shtëpitë e koleksionistëve dhe një seri darkash që pritet të tërheqin si emra të njohur të botës së artit ashtu edhe donatorë gjatë kohëzgjatjes së panairit, nga 29 korriku deri më 2 gusht. Brenda hotelit historik Jerome, ekspozuesit do të variojnë nga galeritë e konsoliduara te ato të reja, me një spektër të gjerë nga tregu sekondar, dizajni dhe arti bashkëkohor i sapo krijuar.
Ndër galeritë që rikthehen nga viti i kaluar janë Perrotin, Galerie Gmurzynska dhe Southern Guild, ndërsa për herë të parë marrin pjesë emra të njohur si Marianne Boesky Gallery, Sean Kelly dhe Vielmetter. Galeritë do të ekspozojnë punët e tyre në dhomat e hotelit Jerome, duke sjellë ndër mend panaire të dashura të artit amerikan si Gramercy International Art Fair në New York.
KĂ«tĂ« vit, njĂ« nga suitat pritet tĂ« jetĂ« qendra e diskutimeve nĂ« panair. KĂ«shilltarja Wendy Cromwell ka kuruar ekspozitĂ«n e saj tĂ« veçantĂ« me njĂ« pĂ«rzierje dizajni, pikturash dhe qeramike, bazuar mbi romanin e suksesshĂ«m tĂ« Miranda July, âAll Foursâ, dhe veprĂ«n klasike tĂ« Virginia Woolf-it tĂ« vitit 1929, âA Room of Oneâs Ownâ.
NdĂ«rkohĂ«, vetĂ«m disa dhoma (ose kate) mĂ« tutje, spikasin pikturat me ngjyrosje tĂ« zhytura tĂ« artistit dhe shkrimtarit Oliver Jeffers me galerinĂ« âPraise Shadowsâ, si dhe nĂ« kopshtin e hotelit, falĂ« Marianne Boesky Gallery, instalacionet sureale tĂ« vĂ«llezĂ«rve Haas me interpretimet e tyre tĂ« veçanta tĂ« ndriçuesve rrugorĂ«. Me njĂ« atmosferĂ« tĂ« pĂ«rzgjedhur, program tĂ« pasur kulturor dhe pjesĂ«marrje tĂ« galerive mĂ« tĂ« njohura ndĂ«rkombĂ«tare, Panairi i Artit nĂ« Aspen po konsolidohet si njĂ« nga ngjarjet mĂ« tĂ« veçanta tĂ« verĂ«s nĂ« botĂ«n e artit bashkĂ«kohor./Cultured/KultPlus.com
Login
Skenë që paraqet garën kokë më kokë të artit mes Zeuksisit dhe Parasit(Getty Images)
John Constable, "Katedralja e Solisberit nga livadhet", ekspozuar më 1831(Tate)
JMW Turner, "Pallati dhe ura e Kaligulës", ekspozuar më 1831(Kredit: Tate)
"Beteja e Angiarit" e Leonardos dhe "Beteja e Kashinës" e Michelangelos(Getty Images)
Versionet e Tintorettos (majtas) dhe Titianit të "Prezantimit të Virgjëreshës"(Getty Images)
"Autoportreti me kapelë kashte" i Le Brunit (1782) dhe "Autoportret me dy nxënëse" i Labille-Guiardit (1785)(Galeria Kombëtare, Londër / Muzeu MET) 
"Lutarja" e Orazio Gentileschit (1610) dhe "Judita pret kokën e Holofernit" nga Artemisia (1612) (Galeria Kombëtare, Uashington / Getty Images) 
"Burri me beretĂ« tĂ« kuqe" i Van Goghut (1888) dhe "Piktori i lulediejve" i Gauguinit(Muzeu âVan Goghâ, Amsterdam)
âVdekja e Maratitâ e Davidit Ă«shtĂ« paraqitur nĂ« njĂ« ekspozitĂ« madhore nĂ« LuvĂ«r nĂ« Paris.Burimi: Marat assassinĂ©/MusĂ©es royaux des Beaux-Arts de Belgique (Bruksel)/J Geleyns)
Burimi: Marat assassiné / Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique (Bruksel) / J Geleyns)
Në qendër janë letrat - midis dokumenteve, është shkruar komploti i pikturës.Burimi: Marat assassiné / Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique (Bruxelles) / J Geleyns
PĂ«rballja mes forcave femĂ«rore pasqyron âAlegorinĂ« e virtytit dhe vesitâ (c. 1565)Burimi: Alamy
NĂ«nshkrimi i David pasqyron Caravaggion.Burimi: Alamy
Murali kontrovers i artistit Banksy u shfaq në murin anësor të Gjykatës Mbretërore të Drejtësisë në Londër, më 7 shtator Burimi: Getty Images 
SkulpturĂ« mermeri nga artisti i Rilindjes âGiambolognaâ, paraprin muralin e Banksyt me mĂ« shumĂ« se katĂ«r shekuj e gjysmĂ« Burimi: Alamy 
Murali i 7 shtatorit i Banksyt u fshi pjesërisht tre ditë më vonë, duke lënë gjurmë prej fantazme Burimi: Getty Images 
Nudot nĂ« afreskun âGjykimi i Funditâ tĂ« Michelangelos u mbuluan pasi u konsiderua se binin ndesh me ndalimin e âlakuriqĂ«sisĂ« sĂ« pahijshmeâ nĂ« art Burimi: Getty Images 
Dyshja e famshme e pikturave të Goyas që paraqet të njëjtën grua - një herë lakuriqe, tjetrën herë të veshur - u sekuestrua dhe u mbajt e fshehur për disa dekada Burimi: Getty Images 
âGargantuaniâ i Daumierit paraqet Mbretin Louis-Philippe si njĂ« llupĂ«s gjigant - artisti u arrestua dhe u dĂ«nua me burg Burimi: Alamy 
Tema tĂ« rritjes dhe begatisĂ« â kopshtet me lule, pemĂ«t me fruta, peizazhe tĂ« gjera dhe tĂ« hapura, lindja e diellit.
