Viti i ri sjell me vete një sfidë të vjetër në një formë të re për të rinjtë në Kroaci. Në ditët e para të vitit 2026, rreth 1.200 prej tyre kanë marrë letra që i njoftojnë se janë thirrur për dy muaj shërbim ushtarak.
Ata janĂ« brezi i parĂ« qĂ« pĂ«rballet me shĂ«rbimin ushtarak tĂ« detyrueshĂ«m qĂ« kur ai u hoq nĂ« vitin 2008, njĂ« vit para se Kroacia tâi bashkohej NATO-s.
Në atë kohë, ideja ishte të profesionalizohej forca e armatosur dhe të braktisej shërbimi kombëtar i detyrueshëm.
Tani, me vetëm Hungarinë që e ndan Kroacinë nga Ukraina, perspektiva e një konflikti të armatosur duket tepër e afërt.
Një dron i humbur, ndoshta ukrainas por kurrë i identifikuar zyrtarisht, u rrëzua në kryeqytetin kroat, Zagreb, në vitin 2022. Ai nuk shkaktoi shumë dëm, por padyshim që i bëri njerëzit të mendojnë.
Mbështetje e gjerë për rikthimin e shërbimit ushtarak të detyrueshëm
Qeveria kroate kuptoi se mund të mbështetej vetëm në më pak se 15,000 personel ushtarak aktiv. Përpara zgjedhjeve parlamentare të vitit 2024, ajo propozoi rikthimin e shërbimit ushtarak të detyrueshëm për meshkujt që kishin braktisur shkollën.
Ministri i Mbrojtjes, Ivan AnuĆĄiÄ, tha se kjo do tâu ndihmonte tĂ« rinjve tĂ« ndryshonin âzakonet e tyre tĂ« kĂ«qijaâ dhe tâi pĂ«rgatiste ata pĂ«r âçdo kĂ«rcĂ«nim tĂ« madhâ.
Anketat treguan mbështetje të gjerë për idenë, me shtatë nga dhjetë kroatë në favor. Votuesit rizgjodhën partinë HDZ, e cila tani e ka zbatuar këtë politikë. Legjislacioni i nevojshëm u miratua shpejt në Parlament në tetorin e kaluar, me 84 deputetë në favor dhe vetëm 11 kundër.
Pak protesta
Ministria e Mbrojtjes nuk humbi kohë në kontaktimin e grupit të parë të rekrutëve, me pak ose aspak protesta.
âNuk shoh asnjĂ« pengesĂ« pĂ«r shĂ«rbimin ushtarak tĂ« detyrueshĂ«m,â thotĂ« Gordan Akrap, rektor i zĂ«vendĂ«suar i Universitetit tĂ« Mbrojtjes dhe SigurisĂ« âFranjo Tudjmanâ tĂ« KroacisĂ«.
âDo tĂ« ketĂ« mĂ« shumĂ« njerĂ«z qĂ« duan tĂ« jenĂ« pjesĂ« e kĂ«saj sesa mund tĂ« regjistrohen, sepse nĂ« momentin e tanishĂ«m numri Ă«shtĂ« i kufizuar,â shton ai.
âDisa grupe populiste tĂ« majta ekstreme thonĂ« se duhet tĂ« investojmĂ« nĂ« kopshte dhe gjĂ«ra tĂ« tilla. Por e vĂ«rteta Ă«shtĂ« se dikush duhet tâi mbrojĂ« kopshtet, mĂ«nyrĂ«n tonĂ« evropiane tĂ« jetesĂ«s dhe demokracinĂ« tonĂ«, dhe nĂ« fund tĂ« fundit, kĂ«tĂ« mund ta bĂ«jĂ« ushtria.â
Një tendencë më e gjerë në të gjithë rajonin
Rihyrja në fuqi e shërbimit ushtarak të detyrueshëm në Kroaci është pjesë e një tendence më të gjerë në vendet që ishin pjesë e Jugosllavisë.
Disa prej tyre kanë qenë duke konsideruar rikthimin e një forme të shërbimit të detyrueshëm, si një rikthim në ditët e regjimit socialist të Josip Broz Titos.
Në atë kohë, të rinjtë duhej të shërbenin për një vit në Ushtrinë Popullore, e cila krijoi një forcë luftarake të konsiderueshme. Pak para se vendi të fillonte të shpërbëhej në vitet 1990, dy të tretat e forcave tokësore ishin rekrutë, me një milion rezervistë të trajnuar të tjerë në dispozicion.
Pas luftërave jugosllave
Vendet e pavarura që dolën nga luftërat jugosllave të viteve 1990 hoqën gradualisht shërbimin ushtarak të detyrueshëm.
Sllovenia ishte e para që hoqi shërbimin e detyrueshëm ushtarak në vitin 2003; rekrutët e fundit serbë përfunduan shërbimin e tyre në vitin 2010.
Me perspektivĂ«n â ose, nĂ« rastin e SllovenisĂ« dhe KroacisĂ«, arritjen â e anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE, dukej se kishte pak nevojĂ« pĂ«r njĂ« lloj force ushtarake qĂ« kĂ«rkonte nga tĂ« rinjtĂ« e vendit tĂ« kalonin muaj trajnimi.
Por edhe para pushtimit të Ukrainës nga Rusia, situata po fillonte të ndryshonte. Sllovenia po e diskuton rivendosjen e shërbimit ushtarak të detyrueshëm Në vitin 2020, partitë që formuan qeverinë e re nacionaliste të djathtë të Sllovenisë përfshinë rivendosjen e shërbimit ushtarak në marrëveshjen e tyre të koalicionit. Kryeministri i saj, Janez Jansa, u bë i famshëm si ministër i Mbrojtjes gjatë luftës dhjetëditore të pavarësisë së Sllovenisë në vitin 1991.
Ai deklaroi se forcat e armatosura të vendit, me vetëm 7.000 trupa, nuk mund ta mbronin më vendin nga një sulm dhe u ankua se të rinjtë nuk dijnë si të përdorin armët.
Qeveria aktuale e qendrës së majtë e Robert Golobit nuk e ka përqafuar këtë ide, por zgjedhjet parlamentare janë planifikuar për në mars dhe partia SDS e Jansa-s kryeson në sondazhet e opinionit.
A do ta ndjekë Serbia shembullin?
Në Serbi, qeveria ka diskutuar për disa vjet mundësinë e futjes së shërbimit ushtarak të detyrueshëm. Kanë kaluar disa afate pa u rekrutuar askush, por kjo mund të ndryshojë këtë vit, pasi ministri i Mbrojtjes Bratislav Gasic thotë se së shpejti legjislacioni do të paraqitet në Parlament.
Ndërsa vendet në rajon po rrisin shpenzimet e tyre ushtarake dhe po punojnë për të rritur personelin, lind pyetja e vjetër nëse pjesa tjetër e Evropës duhet të shqetësohet për Ballkanin.
Toby Vogel nga qendra kërkimore Këshilli për Politikën e Demokratizimit beson se mundësia e një konflikti të vërtetë mbetet e vogël.
âAspekti ushtarak i gjithĂ« kĂ«saj Ă«shtĂ« kryesisht njĂ« çështje pĂ«rgatitjeje, mĂ« shumĂ« sesa planifikimi konkret, dhe sigurisht jo planifikimi ofensiv,â i tha ai DW. âSerbia nuk do tĂ« sulmojĂ« KroacinĂ«, dhe Kroacia nuk do tĂ« pushtojĂ« SerbinĂ«.â
âNĂ« njĂ« situatĂ« ku mjedisi i pĂ«rgjithshĂ«m Ă«shtĂ« i paqĂ«ndrueshĂ«m dhe i paparashikueshĂ«m, mendoj se qeveritĂ« ndoshta po veprojnĂ« me kujdes duke marrĂ« masa parandaluese dhe duke vendosur elementĂ«t e nevojshĂ«m pĂ«r tĂ« ndjekur njĂ« qasje mĂ« strategjike ndaj çështjeve ndĂ«rkombĂ«tare,â tha ai. âPor Ă«shtĂ« njĂ« rikthim nĂ« tĂ« kaluarĂ«n.â /DW
Login
