TIRANĂ, 10 janar /ATSH/ â NdĂ«rsa protestat pĂ«rhapen nĂ« tĂ« gjithĂ« Iranin dhe autoritetet pĂ«rgjigjen me dhunĂ« vdekjeprurĂ«se dhe njĂ« bllokim tĂ« internetit nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin, ministrja pĂ«r EvropĂ«n dhe PunĂ«t e Jashtme e ShqipĂ«risĂ«, Elisa Spiropali lĂ«shoi âânjĂ« deklaratĂ« qĂ« arriti tĂ« depĂ«rtojĂ« nĂ« mjegullĂ«n e zakonshme diplomatike, shkruan Klea Ukaj pĂ«r faqen The Kosovo Dispatch, sipas https://www.kosovodispatch.com/.
âSpiropali dĂ«noi âpĂ«rdorimin brutal dhe joproporcional tĂ« forcĂ«sâ, pohoi solidaritetin me âprotestuesit paqĂ«sorĂ«â dhe i quajti ndĂ«rprerjet e internetit dhe frikĂ«simin atĂ« qĂ« janĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«: dĂ«shmi tĂ« njĂ« regjimi qĂ« ka frikĂ« nga populli i vet.
Për një shtet të vogël evropian, formulimi ka rëndësi.
NĂ« momente si ky, gjuha nuk Ă«shtĂ« dekorim. ĂshtĂ« pozicionim.
Protestat që tani hyjnë në javën e tyre të tretë nuk kufizohen më në një qytet ose në një ankesë të vetme.
Ato qĂ« filluan nĂ« fund tĂ« dhjetorit si trazira ekonomike â e shkaktuar nga rĂ«nia e rialit, inflacioni i pakontrolluar dhe avullimi i fuqisĂ« blerĂ«se â Ă«shtĂ« zgjeruar nĂ« njĂ« sfidĂ« mbarĂ«kombĂ«tare ndaj autoritetit tĂ« RepublikĂ«s Islamike.
Demonstratat janë raportuar në dhjetëra qytete dhe provinca. Thirrjet kanë kaluar nga kërkesat e thjeshta në sulme të drejtpërdrejta ndaj sistemit politik dhe udhëheqjes së tij.
Reagimi i shtetit ka ndjekur një skenar të njohur.
Forcat e sigurisĂ«, pĂ«rfshirĂ« GardĂ«n Revolucionare dhe milicinĂ« âBasijâ, kanĂ« pĂ«rdorur municione luftarake, gaz lotsjellĂ«s dhe arrestime masive.
Shifrat e viktimave janĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r tâu verifikuar nĂ« kushte ndĂ«rprerjeje tĂ« energjisĂ«, por monitoruesit e pavarur dhe mediat ndĂ«rkombĂ«tare raportojnĂ« dhjetĂ«ra vdekje dhe qindra arrestime.
MĂ« 8 janar, Irani nĂ« mĂ«nyrĂ« efektive shkĂ«puti pjesĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« vendit nga interneti global â njĂ« hap qĂ« regjimet e rezervojnĂ« pĂ«r momentet kur kanĂ« frikĂ« nga humbja e kontrollit narrativ, jo nga mospajtimi rutinĂ«.
Ky është realiteti për të cilin flet deklarata e Spiropalit. Nuk është teprim retorik, por është një sinkronizim me faktet.
Ajo qĂ« e dallon ndĂ«rhyrjen e ShqipĂ«risĂ« nuk Ă«shtĂ« se dĂ«non dhunĂ«n â shumĂ« qeveri e dĂ«nojnĂ« â por sa drejtpĂ«rdrejt e bĂ«n kĂ«tĂ«.
Nuk ka gjuhĂ« tĂ« tipit âjemi tĂ« shqetĂ«suarâ, asnjĂ« thirrje pĂ«r âpĂ«rmbajtje nga tĂ« gjitha palĂ«tâ, asnjĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« zbehur pĂ«rgjegjĂ«sinĂ«.
Duke pohuar se liria e shprehjes dhe protesta paqësore janë të drejta themelore dhe jo privilegje, deklarata i vendos autoritetet iraniane, jo demonstruesit, në shkelje të normave ndërkombëtare.
Ky formulim është më i mprehtë se ai që ka dalë nga pjesa më e madhe e Evropës.
Bashkimi Evropian ka dënuar dhunën dhe ka shprehur mbështetje për të drejtat e njeriut, por gjuha e tij kolektive mbetet e kujdesshme, e kalibruar për të ruajtur kanalet diplomatike dhe për të shmangur përshkallëzimin. Shtetet anëtare individuale kanë folur më me forcë, por shpesh brenda kufijve të përmbajtjes institucionale. Rezultati është qartësi morale e zbutur nga kujdesi procedural.
Shtetet e Bashkuara kanĂ« shkuar mĂ« tej nĂ« retorikĂ«, me zyrtarĂ« tĂ« lartĂ« qĂ« mbĂ«shtesin publikisht tĂ« drejtĂ«n e protestuesve pĂ«r tâu mbledhur dhe e paralajmĂ«rojnĂ« Teheranin kundĂ«r gjakderdhjes sĂ« mĂ«tejshme. Por, zĂ«ri i Uashingtonit Ă«shtĂ« i pandashĂ«m nga pĂ«rballja mĂ« e gjerĂ« strategjike â negociatat bĂ«rthamore, siguria rajonale, zbatimi i sanksioneve â gjĂ« qĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pashmangshme e ndĂ«rlikon mĂ«nyrĂ«n se si priten deklarata tĂ« tilla brenda Iranit.
Në të kundërt, Shqipëria nuk ka asnjë ndikim mbi Teheranin, asnjë ekspozim ekonomik për të menaxhuar dhe asnjë marrëveshje strategjike për të mbrojtur. Pikërisht për këtë arsye fjalët e saj kanë një peshë të ndryshme. Ato nuk janë instrumentale. Ato janë deklarative.
Kontrasti me aktorĂ«t e tjerĂ« globalĂ« Ă«shtĂ« mĂ«simor. Rusia ka mbetur kryesisht e heshtur, duke shmangur si miratimin e masave tĂ« ashpra ashtu edhe kritikat e qarta â njĂ« qĂ«ndrim nĂ« pĂ«rputhje me marrĂ«dhĂ«nien e saj transaksionale me Teheranin dhe ndjeshmĂ«rinĂ« e saj ndaj trazirave tĂ« brendshme.
Kina ka qenĂ« mĂ« e qartĂ«, duke theksuar âstabilitetinâ dhe duke kundĂ«rshtuar ândĂ«rhyrjen e jashtmeâ, njĂ« gjuhĂ« qĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« implicite pĂ«rputhet me narrativĂ«n e regjimit dhe pasqyron ankthin mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« Pekinit pĂ«r pĂ«rhapjen e protestave.
Heshtja dhe stabiliteti, në këtë kontekst, janë zgjedhje.
Zgjedhja e Shqipërisë përputhet me një model.
Gjatë dekadës së fundit, Tirana është përafruar vazhdimisht me qëndrimet perëndimore mbi Ukrainën, regjimet e sanksioneve dhe normat demokratike. Ajo e ka hartuar politikën e saj të jashtme rreth një pretendimi të thjeshtë: legjitimiteti rrjedh nga qytetarët, jo nga shtrëngimi. Ky qëndrim nuk ka qenë gjithmonë pa kosto, por ka qenë koherent.
Koherenca është monedha e shteteve të vogla.
ShqipĂ«ria nuk mund tĂ« formĂ«sojĂ« rezultate nĂ« Iran. As shumica e atyre qĂ« lĂ«shojnĂ« deklarata nuk munden. Por, mund tĂ« vendosĂ« nĂ«se zĂ«ri i saj pĂ«rputhet me parimet qĂ« kĂ«rkohen diku tjetĂ«r â duke pĂ«rfshirĂ« edhe mĂ« afĂ«r vendit, nĂ« debatet mbi sovranitetin e KosovĂ«s, tĂ« drejtat e pakicave dhe pĂ«rdorimin e forcĂ«s nga shteti.
Kjo qëndrueshmëri është ajo që i jep besueshmëri deklaratës së Spiropalit.
Nuk i kërkon Iranit të përmbushë një standard që vetë Shqipëria e shmang. Nuk bën përjashtime për gjeopolitikën. E trajton shtypjen si shtypje, pavarësisht se ku ndodh.
Asgjë nga këto nuk duhet ekzagjeruar. Deklaratat nuk i rrëzojnë regjimet.
Autoritetet iraniane nuk do ta rikalibrojnë përgjigjen e tyre pse një ministër i Jashtëm ballkanik i dënoi ato.
Por, deklaratat formësojnë të dhënat diplomatike.
Ato përcaktojnë se kush foli qartë dhe kush zgjodhi paqartësinë kur kostot e qartësisë dukeshin të ulëta, por implikimet ishin të larta.
Protestat e Iranit janë ende duke u zhvilluar. Rezultati është i pasigurt. Ajo që është tashmë e qartë është se regjimi është i gatshëm të përdorë dhunë dhe izolim për të ruajtur kontrollin. Në atë mjedis, vija e vërtetë ndarëse ndërkombëtare nuk është midis atyre që mund të ndikojnë në ngjarje dhe atyre që nuk munden.
ĂshtĂ« midis atyre qĂ« e pĂ«rshkruajnĂ« realitetin qartĂ« dhe atyre qĂ« shikojnĂ« diku tjetĂ«r.
Shqipëria zgjodhi rrugën e parë.
NĂ« momente si ky, kjo zgjedhje nuk Ă«shtĂ« simbolike. ĂshtĂ« vetĂ« thelbiâ, pĂ«rfundon Klea Ukaj pĂ«r faqen The Kosovo Dispatch, sipas https://www.kosovodispatch.com/./ a.jor.
The post KOMENT â Deklarata e ShqipĂ«risĂ« pĂ«r Iranin dhe vlera e tĂ« folurit hapur appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.
Login
