Pse Trump e ka sulmuar Venezuelën dhe e ka kapur Maduron?

Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara do tĂ« âdrejtojnĂ«â VenezuelĂ«n âderisa tĂ« krijohen kushtet pĂ«r njĂ« tranzicion tĂ« sigurt, tĂ« duhur dhe tĂ« maturâ.
Kjo deklaratë vjen pas kapjes së liderit venezuelan, Nicolas Maduro, nga forcat amerikane, pas sulmeve të kryera në territorin e Venezuelës.
Maduro është transportuar me aeroplan në New York, së bashku me bashkëshorten e tij, Cilia Flores dhe përballet me akuza në New York për krime të lidhura me trafikun e drogës, raporton BBC.
Sulmet në Venezuelë pasojnë një fushatë të gjatë presioni nga SHBA-ja kundër qeverisë së Maduros, të cilën administrata Trump e akuzon për përhapjen e drogës dhe të elementëve kriminalë drejt Shteteve të Bashkuara.
Ja çfarë ka çuar deri në këtë pikë.
Pse Venezuela ishte cak i Trumpit?
Donald Trump e fajëson Nicolas Maduron për ardhjen e qindra mijëra emigrantëve venezuelanë në Shtetet e Bashkuara.
Këta emigrantë janë pjesë e rreth tetë milionë venezuelanëve që besohet se kanë ikur nga kriza e thellë ekonomike dhe shtypja politike në vend që nga viti 2013.
Pa paraqitur prova, Trump e ka akuzuar Maduron se ka âzbrazur burgjet dhe institucionet psikiatrikeâ dhe se ka âdetyruarâ tĂ« burgosurit tĂ« migrojnĂ« drejt SHBA-sĂ«.
Trump ka vĂ«nĂ« gjithashtu theksin te lufta kundĂ«r rrjedhĂ«s sĂ« drogĂ«s â veçanĂ«risht fentanylit dhe kokainĂ«s â drejt Shteteve tĂ« Bashkuara, transmeton Telegrafi.
Ai ka shpallur dy grupe kriminale venezuelane - Tren de Aragua dhe Cartel de los Soles - si Organizata të Huaja Terroriste (FTO), duke pretenduar se grupi i fundit udhëhiqet nga vetë Maduro.
Analistët theksojnë se Cartel de los Soles nuk është një organizatë e strukturuar hierarkikisht, por një term që përdoret për të përshkruar zyrtarë të korruptuar që kanë lejuar transitimin e kokainës përmes Venezuelës.
Trump ka dyfishuar gjithashtu shpërblimin për informacione që çojnë në kapjen e Maduros dhe ka paralajmëruar se do ta shpallë qeverinë e Maduros si një Organizatë të Huaj Terroriste.
Nga ana e tij, Maduro ka mohuar kategorikisht se Ă«shtĂ« lider i ndonjĂ« karteli dhe ka akuzuar SHBA-tĂ« se po e pĂ«rdorin âluftĂ«n kundĂ«r drogĂ«sâ si justifikim pĂ«r tĂ« tentuar rrĂ«zimin e tij dhe pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« nĂ«n kontroll rezervat e mĂ«dha tĂ« naftĂ«s sĂ« VenezuelĂ«s.
Si e ka rritur SHBA-ja presionin ndaj Venezuelës?
Presioni ndaj qeverisë së Maduros ka nisur të rritet që kur Trump filloi mandatin e tij të dytë në muajin janar të vitit të kaluar.
Fillimisht, administrata Trump dyfishoi shpërblimin për informacione që do të çonin në kapjen e Maduros.
Në muajin shtator, forcat amerikane nisën të shënjestronin anije që dyshohej se transportonin drogë nga Amerika e Jugut drejt Shteteve të Bashkuara.
Që atëherë, janë kryer më shumë se 30 sulme ndaj këtyre anijeve në Karaibe dhe Paqësor, duke shkaktuar vdekjen e mbi 110 personave.
Administrata Trump argumenton se është e përfshirë në një konflikt të armatosur jo-ndërkombëtar me trafikantë të dyshuar të drogës, të cilët akuzohen se po zhvillojnë luftë të parregullt kundër SHBA-ve.
ShumĂ« ekspertĂ« ligjorĂ« kanĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dukje se sulmet nuk janĂ« kryer kundĂ«r âobjektivave tĂ« ligjshme ushtarakeâ. Sulmi i parĂ« - mĂ« 2 shtator - tĂ«rhoqi vĂ«mendje tĂ« veçantĂ«, pasi nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« pĂ«rbĂ«hej nga dy sulme; tĂ« mbijetuarit e sulmit tĂ« parĂ« u vranĂ« nĂ« sulmin e dytĂ«.
Një ish-prokuror kryesor i Gjykatës Ndërkombëtare Penale i tha BBC-së se kjo fushatë ushtarake amerikane mund të konsiderohej si një sulm i planifikuar dhe sistematik ndaj civilëve në kohë paqeje.
Si pĂ«rgjigje, ShtĂ«pia e BardhĂ« argumentoi se kishte vepruar nĂ« pĂ«rputhje me ligjet e konfliktit tĂ« armatosur pĂ«r tĂ« mbrojtur SHBA-tĂ« nga kartelĂ«t âqĂ« pĂ«rpiqeshin tĂ« sillnin helm nĂ« brigjet tona⊠duke shkatĂ«rruar jetĂ« amerikaneâ.
NĂ« muajin tetor, Trump deklaroi se kishte autorizuar CIA-n tĂ« kryente operacione tĂ« fshehta brenda VenezuelĂ«s dhe kĂ«rcĂ«noi me sulme tokĂ«sore kundĂ«r atyre qĂ« i pĂ«rshkroi si ânarco-terroristĂ«â.
Ai tha se sulmi i parĂ« i tillĂ« kishte ndodhur mĂ« 24 dhjetor, duke dhĂ«nĂ« pak detaje, dhe shtoi se ishte synuar njĂ« âzonĂ« dokiâ ku ngarkoheshin anijet qĂ« supozohej se transportonin drogĂ«.
Para kapjes sĂ« Maduros, Trump vazhdimisht theksonte se Maduro ânuk Ă«shtĂ« mik i SHBA-veâ dhe se do tĂ« ishte âe mençur pĂ«r tĂ« tĂ« largohejâ.
Ai gjithashtu shtoi presionin financiar ndaj qeverisĂ« sĂ« Maduros, duke shpallur njĂ« âbllokadĂ« tĂ« plotĂ« detareâ ndaj tĂ« gjitha tankerĂ«ve tĂ« naftĂ«s tĂ« sanksionuar qĂ« hynin dhe dilnin nga Venezuela, duke goditur burimin kryesor tĂ« tĂ« ardhurave tĂ« huaja tĂ« qeverisĂ« venezuelane.
Përveç kësaj, SHBA-ja ka vendosur një forcë të madhe ushtarake në Karaibe, me qëllim ndalimin e rrjedhës së fentanylit dhe kokainës drejt Shteteve të Bashkuara.
Përveç ndjekjes së anijeve që akuzoheshin për kontrabandë droge, kjo forcë ka luajtur një rol kyç edhe në zbatimin e bllokadës detare amerikane.
Si u ngjit në pushtet Maduro?
Nicolas Maduro u ngjit në skenën politike nën udhëheqjen e presidentit majtist, Hugo Chavez, dhe Partisë Socialiste të Bashkuar të Venezuelës (PSUV).
Maduro, ish-shofer autobusi dhe lider sindikate, pasoi Chavezin dhe ka shërbyer si president që nga viti 2013.
Gjatë 26 viteve të pushtetit të Chavezit dhe Maduros, partia e tyre ka marrë kontrollin e institucioneve kyçe, duke përfshirë Asamblenë Kombëtare, pjesën më të madhe të sistemit gjyqësor dhe këshillin zgjedhor.
Në vitin 2024, Maduro u shpall fitues i zgjedhjeve presidenciale, edhe pse rezultatet e mbledhura nga opozita sugjeronin se kandidati i saj, Edmundo Gonzalez, kishte fituar me një diferencë të konsiderueshme.
Gonzalez kishte zĂ«vendĂ«suar lideren kryesore tĂ« opozitĂ«s, MarĂa Corina Machado, nĂ« fletĂ«n e votimit, pasi ajo ishte ndaluar tĂ« kandidonte pĂ«r postin presidencial.
NĂ« muajin tetor, Machado u nderua me Ămimin Nobel pĂ«r Paqen pĂ«r âpĂ«rpjekjet e saj pĂ«r tĂ« arritur njĂ« tranzicion tĂ« drejtĂ« dhe paqĂ«sor nga diktatura drejt demokracisĂ«â.
Pasi sfidoi ndalimin për udhëtim, ajo udhëtoi drejt Oslo-s në muajindhjetor për të marrë çmimin, pas muajsh të tërë që kishte qëndruar në fshehtësi.
Machado deklaroi se kishte planifikuar tĂ« kthehej nĂ« VenezuelĂ«, njĂ« lĂ«vizje qĂ« e vendoste nĂ« rrezik pĂ«r tâu arrestuar nga autoritetet, tĂ« cilat e kanĂ« shpallur âtĂ« arratisurâ.
Sa e madhe është forca që SHBA-ja ka vendosur në Karaibe?
- YouTube youtu.be
SHBA-ja ka dislokuar rreth 15 mijë trupa dhe një flotë të gjerë anijesh në Karaibe, duke përfshirë aeroplanmbajtëse, shkatërruese me raketa të udhëzuara dhe anije sulmi amfibie.
Në këtë flotilje përfshihet USS Gerald Ford, aeroplanmbajtësja më e madhe në botë.
Raportohet se helikopterët amerikanë janë nisur nga kjo anije para se forcat amerikane të sekuestronin një tanker nafte pranë Venezuelës më 10 dhjetor.
SHBA-ja deklaroi se tankeri ishte âpĂ«rdorur pĂ«r tĂ« transportuar naftĂ« tĂ« sanksionuar nga Venezuela dhe Iraniâ, ndĂ«rsa Venezuela e pĂ«rshkroi veprimin si njĂ« akt âpiraterie ndĂ«rkombĂ«tareâ.
Që atëherë, SHBA-ja ka synuar edhe dy tankerë të tjerë në ujërat pranë Venezuelës.
Pas sulmeve tĂ« sĂ« shtunĂ«s, Trump tha se âarmada amerikane mbetet e gatshme nĂ« pozicionâ.
Sa naftë eksporton Venezuela dhe kush e blen atë?
- YouTube www.youtube.com
Maduro prej kohĂ«sh ka akuzuar administratĂ«n Trump se po pĂ«rpiqej ta rrĂ«zonte atĂ« pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« mundĂ«si SHBA-sĂ« tĂ« merrte kontroll mbi pasuritĂ« naftĂ«sore tĂ« VenezuelĂ«s, duke iu referuar njĂ« deklarate tĂ« Trump pas sekuestros sĂ« tanker-it tĂ« parĂ« tĂ« naftĂ«s pranĂ« bregut tĂ« VenezuelĂ«s.
Kur gazetarĂ«t e pyetĂ«n pĂ«r fatin e tanker-it dhe ngarkesĂ«s sĂ« tij, Trump tha se âsupozimi im Ă«shtĂ« se do ta mbajmĂ« naftĂ«nâ.
Megjithatë, zyrtarët amerikanë më parë kanë mohuar akuzat e Venezuelës, duke theksuar se veprimet kundër qeverisë së Maduros nuk ishin një përpjekje për të siguruar qasje në rezervat e papërdorura të vendit.
Venezuela ka rezervat më të mëdha të provuara të naftës bruto në botë, dhe fitimet nga sektori i naftës financojnë më shumë se gjysmën e buxhetit të qeverisë së saj.
Megjithatë, eksportet e vendit janë goditur nga sanksionet, mungesa e investimeve dhe menaxhimi i dobët brenda kompanisë shtetërore të naftës, e cila ndodhet në gjendje të rëndë.
Sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA), në vitin 2023 Venezuela prodhoi vetëm 0.8 për qind të naftës bruto globale.
Aktualisht, vendi eksporton rreth 900 mijë fuçi në ditë, dhe Kina mbetet blerësi më i madh me shumë diferencë. /Telegrafi/





































