Presidenti amerikan, Donald Trump, tha se kishte ardhur koha që udhëheqës të rinj të merrnin kontrollin në Iran, pasi dhjetëra mijëra protestues kanë dalë në rrugë në vend, duke e vënë republikën islamike përballë një prej kërcënimeve më serioze ndaj legjitimitetit të saj që nga revolucioni i vitit 1979.
âĂshtĂ« koha tĂ« kĂ«rkohet njĂ« udhĂ«heqje e re nĂ« Iranâ, i tha Trump Politico-s nĂ« deklarata tĂ« publikuara mĂ« 17 janar.
Trump sulmoi drejtpërdrejt edhe udhëheqësin suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, i cili ka përfaqësuar pushtetin real në vend për 37 vitet e fundit dhe që më herët kishte sulmuar presidentin amerikan në rrjetet sociale.
âAjo pĂ«r tĂ« cilĂ«n ai [Khamenei] Ă«shtĂ« fajtor, si udhĂ«heqĂ«s i njĂ« vendi, Ă«shtĂ« shkatĂ«rrimi i plotĂ« i vendit dhe pĂ«rdorimi i dhunĂ«s nĂ« nivele qĂ« nuk janĂ« parĂ« kurrĂ« mĂ« parĂ«â, tha Trump.
âPĂ«r ta mbajtur vendin funksional â edhe pse ky funksionim Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« nivel shumĂ« tĂ« ulĂ«t â udhĂ«heqja duhet tĂ« fokusohet nĂ« qeverisjen e vendit tĂ« tij siç duhet, ashtu siç bĂ«j unĂ« me Shtetet e Bashkuara, dhe jo tĂ« vrasĂ« njerĂ«z me mijĂ«ra pĂ«r tĂ« ruajtur kontrollinâ, tha ai.
âUdhĂ«heqja ka tĂ« bĂ«jĂ« me respektin, jo me frikĂ«n dhe vdekjenâ, shtoi Trump.
Sfida më e fundit ndaj qeverisë teokratike shpërtheu më 28 dhjetor 2025, kur demonstruesit dolën në rrugë për shkak të ekonomisë së dobët të Iranit, përpara se protestat të shndërroheshin në protesta kundër establishmentit.
Grupi Iran Human Rights me seli në Norvegji ka verifikuar të paktën 3.428 vdekje protestuesish nga forcat e sigurisë, ndërsa HRANA me seli në SHBA ka vendosur numrin e verifikuar të viktimave në 3.090, përfshirë 2.885 protestues, me më shumë se 22.000 arrestime.
Grupet e të drejtave të njeriut paralajmërojnë se numri real ka të ngjarë të jetë më i lartë për shkak të një bllokade të internetit të vendosur që nga 8 janari, e cila ka penguar rëndë përpjekjet për verifikim.
Kufizimet e internetit u hoqën për një periudhë të shkurtër më 17 janar, por grupi monitorues NetBlocks tha se bllokada dukej se ishte rivendosur më vonë gjatë ditës, njofton rel.
Trump ka marrë rolin udhëheqës mes liderëve perëndimorë në sulmet ndaj sundimtarëve të linjës së ashpër të Iranit për shtypjen brutale të protestuesve në të gjithë vendin. BE-ja, OKB-ja dhe grupet e të drejtave të njeriut gjithashtu kanë dënuar qeverinë iraniane.
Trump fillimisht paralajmĂ«roi se Shtetet e Bashkuara ishin âtĂ« gatshme dhe tĂ« armatosuraâ pĂ«r tĂ« vepruar nĂ«se forcat e sigurisĂ« iraniane do tĂ« vrisnin protestues. MĂ« vonĂ« ai kĂ«rcĂ«noi me âveprim shumĂ« tĂ« fortĂ«â nĂ«se Irani do tĂ« varte protestues, pasi u pĂ«rhapĂ«n lajme pĂ«r ekzekutime tĂ« mundshme tĂ« personave tĂ« ndaluar.
Më 17 janar, Khamenei përsëriti pretendimin e tij se Shtetet e Bashkuara kishin nxitur protestat në Iran dhe ia hodhi fajin për viktimat Trumpit.
âNe e shohim presidentin e SHBA-sĂ« fajtor pĂ«r viktimat, dĂ«met dhe shpifjet qĂ« ai i ka shkaktuar kombit iranianâ, tha ai nĂ« njĂ« fjalim vjetor qĂ« shĂ«nonte njĂ« rast fetar.
Ekzekutimet e planifikuara të protestuesve të ndaluar
MĂ« 16 janar, Trump falĂ«nderoi publikisht udhĂ«heqjen e Iranit nĂ« Truth Social, duke shkruar: âUnĂ« e respektoj shumĂ« faktin qĂ« tĂ« gjitha varjeÂt e planifikuara, tĂ« cilat do tĂ« ndodhnin dje (mbi 800 prej tyre), janĂ« anuluar nga udhĂ«heqja e Iranit. Faleminderit!â
âJu kishit planifikuar dje mbi 800 varje. Nuk varĂ«n askĂ«nd. I anuluan varjeÂt. Kjo pati njĂ« ndikim tĂ« madhâ, tha Trump nĂ« deklarata tĂ« veçanta.
Irani nuk ka konfirmuar publikisht planet për të ekzekutuar 800 protestues, as nuk ka njoftuar anulimin e ndonjë ekzekutimi të tillë të planifikuar.
TĂ« ashpĂ«rit e Iranit kanĂ« kontrolluar tĂ« gjitha levat e pushtetit nĂ« republikĂ«n islamike â tĂ« udhĂ«hequr nga sundimtari suprem dhe KĂ«shilli i fuqishĂ«m i GardianĂ«ve â qĂ« nga rrĂ«zimi i Shahut aleat tĂ« SHBA-sĂ« nĂ« vitin 1979.
Ekspertët thonë se po rritet një hendek i thellë mes klerikëve sundues dhe popullsisë së re të Iranit, shumë prej të cilëve prej kohësh kanë kërkuar liri më të mëdha sociale dhe politike në këtë vend të Lindjes së Mesme me rreth 89 milionë banorë.
Peyman Jafari, ekspert pĂ«r Iranin nĂ« The College of William & Mary nĂ« Williamsburg, Virxhinia, u citua nga The Wall Street Journal tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ«: âHendeku midis popullsisĂ« dhe shtetit Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i pakapĂ«rcyeshĂ«m pa kompromise tĂ« mĂ«dhaâ.
âNuk mund tĂ« shoh se si, pa ndryshime tĂ« mĂ«dha, rojet e vjetra mund tĂ« mbijetojnĂ«â, shtoi ai.
Pas mĂ« shumĂ« se dy javĂ«sh, protestat e natĂ«s nĂ« rrugĂ« dukeshin se ishin zbehur disi mĂ« 17 janar, por raportet janĂ« tĂ« pamundura pĂ«r tâu verifikuar pasi autoritetet iraniane e zhytĂ«n vendin nĂ« atĂ« qĂ« dĂ«shmitarĂ«t e pĂ«rshkruajnĂ« si njĂ« bllokadĂ« digjitale pothuajse totale nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« protestave.
Reza Pahlavi, djali i Shahut të ndjerë të Iranit, tha më 16 janar se ishte i bindur se republika islamike dhe regjimi i saj do të shemben përballë protestave masive.
âRepublika islamike do tĂ« bjerĂ« â jo nĂ«se, por kurâ, i tha ai njĂ« konference pĂ«r shtyp nĂ« Uashington. âUnĂ« do tĂ« kthehem nĂ« Iranâ.
Ish-princi i kurorës është shfaqur si një figurë kryesore e opozitës gjatë trazirave, megjithëse opozita iraniane në tërësi mbetet e fragmentuar dhe e paorganizuar.
Mbështetje nga jashtë
Protestuesit kanë marrë mbështetje të gjerë në rrugë dhe në aktivitete në një numër qytetesh në SHBA dhe Evropë, si dhe gjetkë.
Regjisori iranian Jafar Panahi dhe vajza e tij Solmaz Panahi nĂ« Ămimet Evropiane tĂ« Filmit nĂ« Berlin mĂ« 17 janar
Regjisori iranian Jafar Panahi bĂ«ri njĂ« apel urgjent nĂ« Ămimet Evropiane tĂ« Filmit nĂ« Berlin qĂ« bota tĂ« âreagojĂ«â ndaj shtypjes qeveritare.
âNĂ«se bota nuk reagon ndaj kĂ«saj dhune flagrante sot, jo vetĂ«m Irani, por e gjithĂ« bota Ă«shtĂ« nĂ« rrezikâ, tha ai gjatĂ« ceremonisĂ« hapĂ«se.
âDhuna, kur lihet pa pĂ«rgjigje, normalizohet. Dhe kur normalizohet, ajo pĂ«rhapet. Ajo bĂ«het ngjitĂ«seâ, tha ai.
Panahi, i cili më parë është përballur me burgim në Iran, është zotuar të kthehet në vend për të vazhduar thirrjet e tij për liri në vend.
Sinjali â aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
The post Trump thotĂ« se ka ardhur koha pĂ«r âudhĂ«heqje tĂ« reâ nĂ« Iran appeared first on Sinjali.
Login
