❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Fajin e ka “uji”

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Erjola Azizolli

Vetëm disa orë nën pushtetin e rreshjeve intensive të shiut dhe, Durresi ështe gjendur i përmbytur dhe në emergjencë. Mësimi në shkolla e çerdhe është pezulluar. Veliera e Durrësit dhe nënkalimi përkatës janë përmbytur, ura e fshatit Borç rrezikon shembjen, ndërsa disa familje janë evakuuar. Qindra automjete dhe qytetarë janë bllokuar me orë të tëra në autostradën  Durrës-Tiranë e cila u pushtua nga uji. Alternativa për lëvizje të automjeteve në autostradë mbeti rruga e vjetër, Plepa-Ndroq. Në disa zona të Shkodrës dhe Lezhës, uji ka shkuar deri në 40 cm  Ministri i Mbrojtjes Pirro Vëngu mblodhi Shtabin e Emergjencave Civile për të monitoruar situatën dhe në orët në vijim priten ndërhyrje sidomos në arginatura ku rrezikohet dalja nga shtrati i lumenjve.

Nusha Pulaj, banore e ish-Kënetës në Durrës, rrëfen për Faktoje.al se banesa e saj është përfshirë nga përmbytja:

“Uji hyri brenda dhe gjithçka u pĂ«rmbyt.”

Por Nusha nuk është e vetme. Janë me dhjetra familje  në zonën e  Ish-Kënetës, Spitallë dhe Nishtullë,  të mbushura me ujë.  

“Kjo rrugĂ« pĂ«rmbytet gjithmonĂ« kĂ«shtu. Uji arriti mbi njĂ« metĂ«r kĂ«tu, nuk ka ardhur askush pĂ«r tĂ« na parĂ«. Ngjitemi deri nĂ« katin e dytĂ«, nĂ« dorĂ« tĂ« Zotit
 e gjithĂ« shtĂ«pia Ă«shtĂ« pĂ«rmbytur,” tha njĂ« banor i lagjes 17 nĂ« DurrĂ«s, duke treguar situatĂ«n dramatike qĂ« po pĂ«rjetojnĂ« pas reshjeve tĂ« dendura.

Nga përmbytjet nuk kanë shpëtuar as zonat pranë portit, ku Veliera e Durrësit dhe nënkalimi përkatës janë përmbytur. Policia Bashkiake ka vendosur shirita sigurie për të ndaluar qarkullimin e mjeteve.

RrugĂ«t e qytetit janĂ« kthyer nĂ« pengesa tĂ« vĂ«rteta pĂ«r qarkullim. Akseset e bllokuara pĂ«rfshijnĂ« “Mujo Ulqinaku”, “Hysen Myshketa”, “Marta Buda”, “Jahja Ballhysa”, “Kristo Sotiri”, “Glaukia”, “Vaso Pasha”, “Jeta Re”, “VllazĂ«rimi”, “Jezerca”, “Azem Hajdari”, “Mbreti Pirro” dhe “Enkelejve”, duke prekur veçanĂ«risht lagjet 12, 13, 14, 17 dhe 18.

Bllokime të tjera janë regjistruar nga zona e Mauzoleumit të Dëshmorëve deri në Durrësin e Ri. 

Situata nuk është vetëm në rrugë: rrëshqitje dheu janë regjistruar në Kodrën e Currilave, duke rrezikuar automjetet, ndërsa ura e fshatit Borç në njësinë administrative Manzë rrezikon shembjen për shkak të prurjeve të mëdha të ujit. 

The post Fajin e ka “uji” appeared first on Faktoje.al.

↗

Asnjë gjurmë për spitalin e parë me shtretërit shërues Medbed

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Spitali i parë me teknologjinë Medbed është bërë realitet

Vlerësimi: E pavërtetë

Teknologjia e shtretërve mjekësorë Medbeds, që pretendohet se mund të shërojë çdo sëmundje dhe rigjenerojë organet, publikohet prej vitesh si një ëndërr që po bëhet realitet falë zhvillimeve të fundit shkencore. Në vijim të kësaj teorie, ditët e fundit të dhjetorit po qarkullojnë në rrjet edhe pamjet e spitalit të parë të pajisur me këtë teknologji mrekullibërëse. Si argumentim për kufizimin e publikimit të këtij lajmi të rëndësishëm, sillet mbajtja e fshehur e këtij zhvillimi nga qeveritë e lidhura me kompanitë farmaceutike. 

MegjithatĂ«, postimi nuk paraqet asnjĂ« tĂ« dhĂ«nĂ« pĂ«r vendndodhjen e spitalit apo burim tĂ« mĂ«tejshĂ«m pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur kĂ«tĂ« lajm tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m. Hapja e njĂ« spitali gjigand si ai nĂ« kĂ«to pamje tĂ« publikuara nuk do tĂ« kalonte aq lehtĂ« nĂ« fshehtĂ«si edhe nĂ«se do tĂ« ekzistonte kontrolli i plotĂ« i ndonjĂ« qeverie ndaj mediave. Pamjet e ndĂ«rtesave ku shfaqet dukshĂ«m emri “Medbed hospital”, por asnjĂ« e dhĂ«nĂ« e mĂ«tejshme, ka shumĂ« gjasa qĂ« tĂ« jenĂ« njĂ« gjenerim imazhesh nga Inteligjenca Artificiale.  

Sipas narrativave qĂ« qarkullojnĂ« online, “medbeds” janĂ« pajisje futuristike qĂ« pĂ«rdorin teknologji tĂ« avancuar — shpesh tĂ« pĂ«rshkruar si “energji kuantike” — pĂ«r tĂ« shĂ«ruar çdo lloj sĂ«mundjeje. Pretendimet mĂ« tĂ« zakonshme pĂ«rfshijnĂ« qĂ« nga shĂ«rimi i menjĂ«hershĂ«m tĂ« kancerit, rigjenerim tĂ« gjymtyrĂ«ve, kthim tĂ« moshĂ«s biologjike apo eliminim tĂ« çdo infeksioni apo dĂ«mtimi. KĂ«to pretendime nuk mbĂ«shteten nga asnjĂ« provĂ« shkencore, klinike apo teknologjike.

Narrativa e “medbeds” Ă«shtĂ« e lidhur ngushtĂ« me komunitete konspirative, veçanĂ«risht ato qĂ« besojnĂ« se qeveritĂ« apo korporatat “fshehin teknologji tĂ« avancuara”. KĂ«to ide janĂ« tĂ« zakonshme nĂ« hapĂ«sira tĂ« ekstremit tĂ« djathtĂ« nĂ« SHBA dhe nĂ« komunitete qĂ« pĂ«rhapin teorinĂ« konspirative QAnon. Faktoje ka 

Elementet kryesore tĂ« kĂ«tyre narrativave Ă«shtĂ« pretendimi se teknologjia ekziston, por mbahet e fshehta dhe akuzat ndaj institucioneve shĂ«ndetĂ«sore se “nuk duan qĂ« njerĂ«zit tĂ« shĂ«rohen”. PĂ«rdorimi i gjuhĂ«s pseudoshkencore, si “energji kuantike”, “frekuenca shĂ«ruese”, “teknologji e epokĂ«s sĂ« re”, janĂ« shenja tipike tĂ« dezinformimit.

Narrativa tĂ« tilla janĂ« tĂ«rheqĂ«se sepse premtojnĂ« zgjidhje tĂ« thjeshta pĂ«r probleme tĂ« ndĂ«rlikuara. Ato bĂ«hen mĂ« tĂ« besueshme kur dikush pĂ«rballet me sĂ«mundje tĂ« rĂ«nda dhe ideja e njĂ« “shĂ«rimi magjik” Ă«shtĂ« emocionalisht e fuqishme.

Edhe pse “medbeds” nuk ekzistojnĂ«, mjekĂ«sia moderne ka zhvillime tĂ« jashtĂ«zakonshme si kirurgji robotike me precizion tĂ« lartĂ«, terapi gjenetike pĂ«r sĂ«mundje tĂ« rralla dhe mjekĂ«si rigjenerative (qeliza staminale, inxhinieri e indeve) apo terapi tĂ« personalizuara bazuar nĂ« profilin gjenetik. KĂ«to janĂ« teknologji reale, tĂ« provuara dhe tĂ« certifikuara — por asnjĂ«ra nuk ofron “mrekullitĂ«â€ qĂ« premton miti i medbeds. Faktoje ka pĂ«rgĂ«njshtruar dhe mĂ« parĂ« pretendime lidhur me medbeds.

The post Asnjë gjurmë për spitalin e parë me shtretërit shërues Medbed appeared first on Faktoje.al.

↗

Asnjë dyshim për grabitje të arit italian nga Banka Qendrore Europiane

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Bashkimi Europian po i grabit rezervat e arit Italisë nëpërmjet Bankës Qendrore

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

NĂ« 8 dhjetor 2025, Ă«shtĂ« publikuar nĂ« median shqipfolĂ«se online lajmi se Bashkimi Europian po “vjedh” rezervat e arit tĂ« ItalisĂ«, duke çuar vendin drejt daljes nga BE-ja. Kjo narrativĂ« Ă«shtĂ« njĂ« interpretim i gabuar i njĂ« vendimi tĂ« BankĂ«s Qendrore Europiane (BQE) mbi pavarĂ«sinĂ« e institucioneve financiare nga pushteti politik.  

NĂ« fillim tĂ« dhjetorit BQE i ka dĂ«rguar njĂ« opinion qeverisĂ« italiane duke kĂ«rkuar sqarime pĂ«r njĂ« amendament nĂ« buxhetin e vitit 2026, i cili thekson se rezervat e arit tĂ« BankĂ«s sĂ« ItalisĂ« “i pĂ«rkasin shtetit, nĂ« emĂ«r tĂ« popullit italian.” BQE-ja ka pyetur se cili Ă«shtĂ« qĂ«llimi konkret i kĂ«tij amendamenti, pikĂ«risht pasi gjuha dhe qĂ«llimi i amendamentit nuk janĂ« tĂ« qartĂ«.

Ky vendim nuk përbën një përpjekje nga ana e BE-së për të marrë kontrollin e arit italian. Përkundrazi, BQE-ja po kërkon transparencë dhe po kujdeset që Banka e Italisë të vazhdojë të funksionojë në mënyrë të pavarur, siç kërkojnë traktatet europiane. 

Banka Qendrore Europiane ka dhĂ«nĂ« dy herĂ« radhazi njĂ« opinion negativ pĂ«r amendamentin e propozuar nga partia Fratelli d’Italia, partia e kryeministres Georgia Meloni. Pas refuzimit tĂ« parĂ«, qeveria italiane paraqiti njĂ« version tĂ« rishikuar qĂ« sqaronte se amendamenti nuk do tĂ« mbizotĂ«ronte normat europiane. MegjithatĂ«, BQE-ja gjeti se edhe ky rishikim nuk mjafton dhe shprehu shqetĂ«sim se mund tĂ« cĂ«nojĂ« pavarĂ«sinĂ« e BankĂ«s sĂ« ItalisĂ«, njĂ« parim themelor i sistemit bankar europian. 

Presidentja e BQE-sĂ«, Christine Lagarde, gjatĂ« njĂ« seance dĂ«gjimore nĂ« Parlamentin Evropian, konfirmoi se “Banka e ItalisĂ« ka autoritet tĂ« plotĂ« mbi rezervat e arit tĂ« ItalisĂ«â€. BQE-ja ka bĂ«rĂ« publik edhe nĂ« vitin 2019 opinionin e saj se  bazuar nĂ« Traktatet e BE-sĂ« “nuk ka referencĂ« pĂ«r pronĂ«sinĂ«â€ e rezervave tĂ« arit tĂ« vendeve anĂ«tare. Ajo qĂ« traktatet thonĂ«, shumĂ« qartĂ«, Ă«shtĂ« se rezervat dhe menaxhimi i rezervave i pĂ«rkasin bankĂ«s qendrore tĂ« secilit shtet. Dhe Banka e ItalisĂ« nuk Ă«shtĂ« ndryshe nga shtetet e tjera. “Banka e ItalisĂ«,” vazhdoi Lagarde, “ka detyrĂ«n tĂ« mbajĂ« dhe menaxhojĂ« kĂ«to rezerva. 

Rezervat e arit të Italisë, që vlejnë rreth 200 miliardë euro, janë një mjet që bankat qendrore i përdorin në raste krizash financiare për të mbajtur stabilitetin e monedhës. Për momentin, ligji italian përcakton se Banka e Italisë i menaxhon këto rezerva në përputhje me normat europiane, të cilat ndalojnë shfrytëzimin e tyre për të financuar shpenzime publike. 

Amendamenti ishte paraqitur nga senatori Lucio Malan pa u konsultuar paraprakisht me BQE-në, duke rihapur një betejë të vjetër. Teksti lë të kuptohet se ari mund të vihet në dispozicion të qeverisë për të financuar shpenzime publike, gjë që do të ishte një shkelje e qartë e ligjeve europiane.

Kjo narrativĂ« Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« fsushate mĂ« tĂ« gjerĂ« dezinformuese kundĂ«r Bashkimit Europian dhe pavarĂ«sisĂ« sĂ« vendeve pjesĂ«tare pĂ«r tĂ« vendosur politikat e brendshme. NĂ« vend qĂ« tĂ« jetĂ« njĂ« “vjedhje” e arit italian, kjo çështje demonstron se institucionet europiane po mbrojnĂ« parimet e pavarĂ«sisĂ« sĂ« bankave qendrore dhe stabilitetit financiar. 

The post Asnjë dyshim për grabitje të arit italian nga Banka Qendrore Europiane appeared first on Faktoje.al.

↗

I pabazë alarmi për aluminin në brendësi të vaksinave

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Alumini në vaksina shkakton sëmundje tek fëmijët e ekspozuar ndaj vazhdave të avionëve

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Prej pandemisĂ« sĂ« Covid-19 narrativa kundĂ«r vaksinimit Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e zĂ«shme duke mos kursyer as vaksinat tradicionale, tĂ« testuara prej dekadash. NjĂ« prej kĂ«tyre narrativave Ă«shtĂ« dhe ajo rreth prezencĂ«s sĂ« aluminit nĂ« vaksina, e cila lidhet sipas kĂ«tyre postimeve me “inflamacionin kronik nĂ« tru, duke rritur rrezikun pĂ«r Alzheimer, Parkinson dhe AutizĂ«m”. Ashtu si shumĂ« argumenta tĂ« mbĂ«shtetura nĂ« teori konspirative, flitet pĂ«r studime tĂ« shumta shkencore, por nuk ofrohen burime tĂ« qarta tĂ« tyre. 

Së pari, shkenca ka provuar prej dekadash se sasia e aluminit e cila përdoret në vaksina është jashtëzakonisht e vogël, dhe nevojitet për të rritur përgjigjen imune ndaj vaksinës. Alumini e bën të mundur që të përdoren sasi më të vogla të vaksinës dhe më pak doza.

Pretendimet se vaksinat çojnë në sëmundje si Alzheimer, Parkinson apo autizëm te fëmijët qarkullojnë prej kohësh në rrjet dhe kanë çuar në skepticizëm ndaj vaksinave në rang global dhe nuk mbështeten nga asnjë studim shkencor i besueshëm. Faktoje i ka hedhur poshtë disa herë këto pretendime. 

Shkenca po avancon, por ende nuk ka një përgjigje të vetme për sëmundjet e Alzheimer dhe Parkinson. Të dyja janë sëmundje neurodegjenerative, pra lidhen me dëmtimin gradual të qelizave të trurit. Por secila ka mekanizma të ndryshëm biologjikë.

Sipas burimeve shkencore, Alzheimer lidhet me grumbullimin jonormal të dy proteinave në tru Beta-amiloid dhe Tau. Këto proteina dëmtojnë qelizat nervore dhe lidhjet mes tyre. Shkaku i saktë pse këto proteina grumbullohen ende nuk dihet plotësisht

Parkinson, sipas studimeve, shkaktohet nga dëmtimi i qelizave nervore që prodhojnë dopaminë në një zonë të trurit të quajtur substantia nigra. Edhe këtu ka grumbullim jonormal të proteinave, kryesisht alfa-sinuklein, që dëmton qelizat nervore.

Postimi pretendon se ka “studime tĂ« pavarura” mbi problemet qĂ« shkakton alumini nĂ« vaksinat, por se kĂ«to studime janĂ« censurohen nga revista shkencore. Kjo Ă«shtĂ« po ashtu njĂ« teoria konspiracioni. Po tĂ« kishte me tĂ« vĂ«rtetĂ« studime tĂ« tilla rigoroze, ato do tĂ« publikoheshin nĂ« revista shkencore qĂ« kanĂ« njĂ« proces tĂ« rreptĂ« rishikimi. 

Sa i përket pretendimit se alumini në vaksina rrit ndjeshmërinë ndaj rrezatimeve elektromagnetike 5G dhe HAARP, këto janë po ashtu teori konspirative që qarkullojnë shpesh në internet dhe janë hedhur poshtë nga Faktoje më përpara. 

PĂ«r sa u pĂ«rket “metodave tradicionale tĂ« pastrimit”, ndonĂ«se disa ushqime si koriandri ose hudhra kanĂ« vlera ushqyese, pretendimi se ato “pastrojnĂ«â€ trupin nga metalet e rĂ«nda Ă«shtĂ« njĂ« pretendim pseudo-shkencor dhe nuk ka asnjĂ« bazĂ« nĂ« studime shkencore. Trupi ynĂ« ka mekanizma natyrorĂ« detoksifikimi pĂ«rmes mĂ«lçisĂ« dhe veshkave. 

The post I pabazë alarmi për aluminin në brendësi të vaksinave appeared first on Faktoje.al.

↗

Von de Leyen fle nĂ« zyrĂ«n e saj, por jo pĂ«r t’iu shmangur arrestit

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Presidentja e Komisionit Europian Ursula von der Leyen nuk fle nĂ« zyrĂ« pĂ«r t’iu shmangur arrestimit

Verdikti: Mungon konteksti

Barbara Halla

NjĂ« postim i publikuara edhe nĂ« profile shqipfolĂ«se nĂ« Facebook pretendon se Ursula von der Leyen, presidentja e Komisionit Europian, ka transformuar njĂ« ambjent si banesĂ« tĂ« saj brenda godinĂ«s ku punon pĂ«r t’iu shmangur arrestimit nga prokuroria belge. Ky pretendim Ă«shtĂ« nĂ« vazhdĂ«n e hetimeve tĂ« autoriteteve gjyqĂ«sore belge nĂ« qytetin e Liezhit, tĂ« nisura nĂ« fillim tĂ« vitit 2023 pĂ«r tĂ« ashtuquajturĂ«n “Pfizergate”, çështjen e negociatave tĂ« presidentes sĂ« KE-sĂ«, Ursula von der Leyen dhe CEO të Pfizer, pĂ«r sigurimin e vaksinĂ«s kundĂ«r Covid-19.

Videoja pretendon se ndryshe nga “tĂ« gjithĂ« paraardhĂ«sit e Ursulas, madje çdo politikan, deputet apo zyrtar i lartĂ«, qĂ« marrin njĂ« apartament me qera pĂ«r tĂ« jetuar, vetĂ«m Ursula ka modifikuar disa zyra duke i kthyer nĂ« banesĂ« brenda Parlamentit Europian.” 

Aty shkruhet po ashtu se  von der Leyen e ka marrĂ« kĂ«tĂ« vendim pasi policia belge “nuk ka juridiksion pĂ«r ta arrestuar brenda Parlamentit tĂ« BE-sĂ«.”

Së pari, von der Leyen nuk banon në Parlamentin Europian, por në një dhomë 25 metra katrorë në katin e 13-të të ndërtesës Berlaymont, selia kryesore e Komisionit Europian. Sipas Deutsche Welle, ky vendim u mor në tetor 2019, shumë më herët se të niste hetimi për Pfizergate, për arsye praktike dhe ekonomike, jo për të shmangur drejtësinë. Një praktikë të ngjashme, Von der Leyen e ka zbatuar gjatë karrierës së saj në Gjermani, duke jetuar në zyrat e ministrive gjatë javës për të kaluar sa më shumë kohë me familjen e saj të bollshme gjatë fundjavave.

Së dyti, pretendimi se prokuroria belge nuk mund ta arrestojë von der Leyen brenda ndërtesës së BE-së nuk është tërësisht i vërtetë. Ndërtesat e BE-së në Bruksel, përfshirë Berlaymont, ndodhen në territorin sovran të Belgjikës dhe nuk trajtohen si ambasada ku ka imunitet të plotë. Belgjika mban juridiksionin penal mbi çdo vepër penale që ndodh brenda këtyre ndërtesave. Megjithatë, sipas Protokollit nr. 7 mbi privilegjet dhe imunitetet e BE-së, autoritetet belge duhet të kërkojnë pëlqimin e Komisionit Europian para se të kryejnë veprime hetimore brenda ndërtesës.

Kjo nuk do tĂ« thotĂ« se von der Leyen Ă«shtĂ« e paprekshme. NĂ«se ka prova pĂ«r vepĂ«r penale, prokurorĂ«t belgĂ« mund tĂ« fillojnĂ« hetime dhe tĂ« kĂ«rkojnĂ« heqjen e imuniteteve institucionale. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, hetimi pĂ«r Pfizergate Ă«shtĂ« fokusuar mbi akuzat pĂ«r korrupsion me fondet europiane dhe çështja i Ă«shtĂ« kaluar pĂ«r hetim ProkurorisĂ« sĂ« BE‑sĂ« (EPPO). Ky organ mund tĂ« arrestojĂ« zyrtarĂ«t edhe brenda godinave zyrtare tĂ« BE-sĂ«, duke kĂ«rkuar heqjen e imunitetit kur Ă«shtĂ« e nevojshme pĂ«r veprat penale qĂ« dĂ«mtojnĂ« interesat financiare tĂ« BE‑sĂ«. 

Edhe pse pretendimi për arrest është i pavërtetë, është e vërtetë se ka pasur hetime dhe padi ligjore në lidhje me komunikimin e von der Leyen me CEO-n e Pfizer, Albert Bourla, rreth kontratave për vaksinat COVID-19.  Një gjykatë e BE-së ka vendosur se von der Leyen ka shkelur ligjet e transparencës duke mos dorëzuar mesazhe teksti të kërkuara.

Megjithatë, këto janë procedura ligjore civile dhe administrative, jo një rast penal që ka rezultuar në një mandat arresti për të. Asnjë person nuk është ngarkuar me akuza në lidhje me rastin penal që po heton Prokuroria Europiane (EPPO). Prandaj, pretendimi se von der Leyen po përpiqet të shmangë arrestimin nga autoritetet belge nuk bazohet në fakte. 

The post Von de Leyen fle nĂ« zyrĂ«n e saj, por jo pĂ«r t’iu shmangur arrestit appeared first on Faktoje.al.

↗

Rama sfidon SPAK dhe paralajmëron ndryshime ligjore tek drejtësia

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla– NĂ« konferencĂ«n pĂ«r shtyp tĂ« fundit tĂ« vitit, kryeministri Edi Rama pĂ«rmendi shumĂ« herĂ« fjalĂ«n SPAK, por qĂ« nĂ« nisje tĂ« pĂ«rgjigjeve pĂ«r mediat kreu i qeverisĂ« la tĂ« nĂ«nkuptohej se nuk do tĂ« ishte aq i lehtĂ« miratimi i kĂ«rkesĂ«s sĂ« ProkurorisĂ« Speciale pĂ«r dhĂ«nien e autorizimit pĂ«r arrestimin e zĂ«vendĂ«ses sĂ« tij Belinda Balluku. Gjithashtu edhe pĂ«r dosjen tjetĂ«r tĂ« skandalit tĂ« aferave tĂ« AKSHI-t, Rama doli nĂ« mbrojtje tĂ« ish-drejtoreshĂ«s Mirlinda Karçanaj, aktualisht nĂ« masĂ«n “arrest shtĂ«pie”. Teksa i trajtoi gjatĂ« tĂ« dyja çështjet, kryeministri paralajmĂ«roi edhe ndryshime ligjore, veçanĂ«risht pĂ«rsa i pĂ«rket akuzĂ«s sĂ« “shpĂ«rdorimit tĂ« detyrĂ«s”, gjithashtu sipas tij, masat ekstreme tĂ« “arrestit me burg” janĂ« shqetĂ«sim edhe nga Komisioni Europian.

Reagimi për SPAK  

NdĂ«rsa kreu i qeverisĂ« ende nuk kishte pĂ«rfunduar konferencĂ«n e gjatĂ«, Ambasada e SHBA-ve nĂ« TiranĂ« nĂ«pĂ«rmjet njĂ« mesazhi tĂ« shkurtĂ«r doli nĂ« mbrojtje tĂ« SPAK, duke shprehur vlerĂ«sime pĂ«r ProkurorinĂ« Speciale. “Arritjet e tij do tĂ« forcojnĂ« mĂ« tej bashkĂ«punimin e Shteteve tĂ« Bashkuara me SPAK dhe do tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« ndĂ«rtimin e njĂ« tĂ« ardhmeje mĂ« tĂ« sigurt dhe mĂ« tĂ« begatĂ« pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« dhe qytetarĂ«t e saj”, thekson njoftimi i AmbasadĂ«s sĂ« SHBA nĂ« TiranĂ«, duke iu referuar trajnimit nĂ« SHBA tĂ« njĂ« agjenti tĂ« BKH-sĂ«.

Drejtësia dhe Parlamenti

“KĂ«shilli i Mandateve nuk Ă«shtĂ« zyrĂ« noterie Ă«shtĂ« gati gjykatĂ«. Nuk do tĂ« doja ta kisha pĂ«rmendur 16 mijĂ« faqe dhe prova sepse ajo mĂ« provon, mĂ« ka provokuar qĂ« ditĂ«n e parĂ«, po tĂ« isha unĂ« nĂ« KĂ«shillin e  Mandateve, do t’i thoja çohuni ikni dhe kthehuni me njĂ« dosje pĂ«r parlamentin”, tha Rama duke kritikuar formĂ«n qĂ« Ă«shtĂ« qasur prokuroria nĂ« kĂ«tĂ« rast.

Sipas tij, 16 mijĂ« faqe nuk janĂ« hetime, por janĂ« futur brenda kontrata dhe studime tĂ« marra nga arkivi i ministrisĂ« sĂ« InfrastrukturĂ«s dhe EnergjitikĂ«s. Duke u ndalur nĂ« dosjen e AKSHI-t, kryeministri doli nĂ« mbrojtje hapur ish-drejtoreshĂ«s Mirlinda Karçajan, pĂ«r tĂ« cilĂ«n SPAK ka caktuar masĂ«n ‘arrest shtĂ«pie’ pĂ«r akuzĂ«n e shkeljes sĂ« barazisĂ« nĂ« tendera dhe grup tĂ« strukturuar kriminal. “E njoh prej 20 vitesh dhe ka respektin tim. E njohur ndĂ«rkombĂ«tarisht dhe ka respektin tim maksimal. ÇfarĂ« thoni ju sot, bazuar nĂ« copĂ«za tĂ« nxjerra rrugĂ«ve nga ata qĂ« duhet tĂ« ruajnĂ« sekretin hetimor, nuk Ă«shtĂ« e mjaftueshme pĂ«r tĂ« dalĂ« nĂ« pĂ«rfundime pĂ«r tĂ« fajĂ«suar njerĂ«zit”, tha Rama.

83 mandate

NĂ« aspektin politik kryeministri pĂ«rmendi disa herĂ« faktin se ka 83 mandate duke shuar çdo dyshim mbi njĂ« tĂ«rheqje tĂ« mundshme pĂ«r shkak tĂ« shpĂ«rthimit tĂ« disa skandaleve tĂ« dala nga dosjet hetimore tĂ« SPAK. NĂ« lidhje me kĂ«rkesĂ«n e opozitĂ«s pĂ«r dorĂ«heqjen e tij Rama ironizoi se Ă«shtĂ« njĂ« parti pa ide dhe qĂ«ndrime. “Duan tĂ« hyjnĂ« nga dera e hapur dhe tĂ« ulen nĂ« tryezĂ« bujrum. Por ne peng nuk na mbajnĂ« dot. Edhe kĂ«to reforma mirĂ« Ă«shtĂ« t’i bĂ«jmĂ« bashkĂ«, nĂ«se s’duam do t’i bĂ«jmĂ« vetĂ«. Duan qeveri kĂ«shtu apo ashtu, tĂ« fitojnĂ« zgjedhjet. S’i fitojnĂ« dot”, tha Rama.

The post Rama sfidon SPAK dhe paralajmëron ndryshime ligjore tek drejtësia appeared first on Faktoje.al.

↗

Vlora nĂ« katastrofĂ« higjenike, tubi apo keqmenaxhimi “unik”?

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla Unik e quajtĂ«n njĂ« copĂ« tub, por po aq unike Ă«shtĂ« qĂ«ndrimi i institucioneve pĂ«rgjegjĂ«se qĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« gjendet njĂ« “rast i dytĂ«â€, pĂ«r justifikimin e prag katasrofĂ«s higjenike nĂ« qytetin e VlorĂ«s. “Pajisjet janĂ« duke ardhur nga Stambolli”, thanĂ« ekspertĂ«t, “kjo Ă«shtĂ« njĂ« fatkeqĂ«si natyrore, 15 bote po furnizojnĂ« institucionet”, tha kryebashkiakja, “ujin e boteve mos e pini”, deklaroi UKV, “as unĂ« nuk jam larĂ«â€, u “ankua” drejtori i AKUK.

NdĂ«rsa numri njĂ« i qytetit tĂ« VlorĂ«s flet pĂ«r “fatkeqĂ«si natyrore”, vendi po kalon prej dy javĂ«sh njĂ« mot tĂ« kthjellĂ«t, pa reshje, pa ngrica e rrĂ«shqitje
 MegjithatĂ« “rrĂ«shqitjet institucionale” janĂ« tĂ« dukshme nĂ« qĂ«ndrimet qĂ« mbajnĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« rast tĂ« paprecedent, ku nĂ« mesin e dimrit uji i pijshĂ«m mungon prej pesĂ« ditĂ«sh nĂ« tĂ« gjithĂ« VlorĂ«n.

Defekti nĂ« tubacionin kryesor tĂ« shpĂ«rndarjes sĂ« ujit ndodhi mesnatĂ«n e 24 dhjetorit, ndĂ«rsa tentativat pĂ«r ta riparuar nĂ« kohĂ« dĂ«shtuan, duke ia faturuar problemin “tubit qĂ« vetĂ«m Vlora e ka”. 

E ka kush e ka

Dita e pestĂ« e mungesĂ«s sĂ« ujit solli “revoltĂ«n e vonĂ«â€ tĂ« pak qytetarĂ«ve qĂ« protestuan nĂ« mbrĂ«mjen e sĂ« dielĂ«s ku zyrtarĂ« tĂ« bashkisĂ« ishin mbledhur nĂ« njĂ« “shfaqje artistike”, pĂ«r tĂ« festuar me muzike e shfaqje tĂ« pĂ«rzgjedhura fundin e vitit. Po ashtu mĂ«ngjesin e sotĂ«m qindra banorĂ« kĂ«rkuan mbajtjen e pĂ«rgjegjĂ«sive dhe dorĂ«heqje tĂ« drejtuesve tĂ« bashkisĂ«, ndĂ«rsa lĂ«shuan akuza pĂ«r vjedhje tĂ« fondeve publike dhe nĂ« shenjĂ« revolte hodhĂ«n letra higjenike dhe vezĂ«.

“NĂ« kĂ«tĂ« situatĂ«, ajo qĂ« bie mĂ« shumĂ« nĂ« sy nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m mungesa e ujit, por mungesa e qartĂ«sisĂ« institucionale mbi pĂ«rgjegjĂ«sinĂ«â€, thotĂ« pĂ«r Faktoje.al, eksperti i çështjeve tĂ« pushtetit lokal, Agron Haxhimali. Kryebashkiakja e VlorĂ«s Brunilda Mersini hoqi pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« nga institucioni qĂ« drejton duke ia faturuar AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« UjĂ«sjellĂ«s Kanalizimeve.

“Bashkia nuk ka varĂ«si ndaj ujĂ«sjellĂ«sit, ujĂ«sjellĂ«si i ka kaluar prej dy vitesh AKUK-sĂ«, por Ă«shtĂ« momenti tĂ« menaxhojmĂ« kĂ«tĂ« fatkeqĂ«si natyrore”, tha Mersini.

“Fakti qĂ« Bashkia VlorĂ«, sĂ« bashku me bashkitĂ« e tjera tĂ« qarkut, zotĂ«rojnĂ« 49% tĂ« aksioneve, nuk i pĂ«rjashton nga pĂ«rgjegjĂ«sia. PjesĂ«marrja nĂ« pronĂ«si do tĂ« thotĂ« edhe detyrim pĂ«r tĂ« reaguar, pĂ«r tĂ« informuar qytetarĂ«t dhe pĂ«r tĂ« ushtruar presion institucional mbi aksionarin shumicĂ«, edhe pse pĂ«rgjegjĂ«sia e bashkisĂ« mbetet aty edhe me mungesĂ«n e shumicĂ«s vendimmarrĂ«se”, sugjeron eksperti Haxhimali.

Premtim i ricikluar

Ndërkohë Faktoje ishte në muajin Gusht në Vlorë dhe u përball me të njëjtin problem të përsëritur.

Të paktën në dekadën e fundit, kryetarët e bashkive në Vlorë kanë kërkuar votën e qytetarëve duke përfshire si prioritet të programit furnizmin me ujë të pijshëm.

Në mesin e gushtit, nga verifikimi në terren i Faktoje.al rezultoi se Vlora vijonte të kishte probleme me furnizimin normal me ujë të pijshëm.

Situata e ditëve të fundit vetëm sa ka rënduar mungesën e një premtimi të pambajtur prej vitesh në këtë qytet për ujë 24 orë.       

Botet me ujĂ« qĂ« s’pihet

Në këtë çoroditje qëndrimesh dhe mungese të theksuar të reagimit në kohë, në Vlorë është shfaqur një tjetër problem, sa higjenik, aq edhe shëndetësor.

Pas tre ditĂ«sh qĂ« njĂ« pjesĂ« e banorĂ«ve janĂ« furnizuar me autobotĂ« erdhi qĂ«ndrimi i UjesjellĂ«s Kanalizimeve VlorĂ«. “UjĂ«sjellĂ«s Kanalizime Rajoni VlorĂ«, njofton qytetarĂ«t se ujin tĂ« cilin po e marrin nga autobotet, duhet t’a pĂ«rdorin pĂ«r nevoja emergjente dhe jo pĂ«r pĂ«rdorim oral”, thuhet nĂ« njoftim.

PĂ«r tĂ« qetĂ«suar revoltĂ«n qytetare tentoi tĂ« komunikonte edhe Drejtori i PĂ«rgjithshĂ«m i AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« UjĂ«sjellĂ«s Kanalizimeve Flauers Shoshi. “E di shqetĂ«simin tuaj, ju kuptoj. Kemi tentuar tre herĂ« ta rregullojmĂ« defektin por nuk kemi mundur ta rregullojmĂ«. Pajisjet janĂ« duke ardhur. Sonte nĂ« mesnatĂ« nis furnizimi me ujĂ«. Kjo Ă«shtĂ« fjala jonĂ«â€, tha ai, ndĂ«rsa deklaratave tĂ« qytetarĂ«ve se nuk mund tĂ« shkojnĂ« nĂ« tualet e as tĂ« lahen pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« ujit, ai iu pĂ«rgjigj: “As unĂ« nuk jam larĂ« dot”.

Shumë institucione, pak ujë

MĂ« shumĂ« se zgjidhje konkrete pĂ«r furnizimin me ujĂ«, nĂ« vitet e fundit janĂ« trumbetuar “strategji kombĂ«tare”, duke e copĂ«tuar pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« nĂ« disa institucione, sa qĂ«ndrore aq edhe lokale.

“Sipas modelit aktual tĂ« riorganizimit tĂ« sektorit tĂ« ujĂ«sjellĂ«s-kanalizimeve, Ministria e InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ« Ă«shtĂ« aksionari kryesor, duke kontrolluar 51% tĂ« aksioneve me tĂ« drejtĂ« vote, pĂ«rmes strukturave tĂ« saj dhe AKUM”, thotĂ« eksperti Haxhimali.

Sipas tij, politikat kryesore dhe pĂ«rgjegjĂ«sia e parĂ« pĂ«r funksionimin e shĂ«rbimit janĂ« qendrore. “Problemi real Ă«shtĂ« modeli i ndĂ«rtuar: njĂ« shĂ«rbim i centralizuar nĂ« vendimmarrje, por i decentralizuar nĂ« faj. BashkitĂ« mbeten adresa e parĂ« e zemĂ«rimit qytetar, ndĂ«rsa pushteti real qĂ«ndron larg kamerave dhe pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« publike”, thekson Haxhimali.

Rama: Fajin e ka Saliu

Pas katër ditësh reagoi edhe kryeministri Edi Rama me historinë e vjetër të reagimit se fajin e ka Saliu (Berisha).

“Drejt aeroportit tĂ« Stambollit pĂ«r tĂ« ardhur sot brenda ditĂ«s, pjesĂ«t e reja hidraulike pĂ«r riparimin e difektit tĂ« rĂ«ndĂ« nĂ« ujĂ«sjellĂ«sin e VlorĂ«s, ku nĂ« vitin 2009-2010 janĂ« instaluar pjesë  hidraulike jashtĂ« standarteve, qĂ« nuk e kanĂ« mbajtur dot mĂ« presionin e ujit dhe pĂ«r pasojĂ« tubacioni ka shpĂ«rthyer


VlonjatĂ«ve tĂ« mi u them ndjesĂ« pĂ«r tĂ«rĂ« kĂ«tĂ« peripeci tĂ« pamerituar dhe siç thoshin gjyshet tona plasi mĂ« nĂ« fund edhe syri i keq pas tĂ«rĂ« kĂ«tyre viteve tĂ« mira pĂ«r VlorĂ«n, e ja qĂ« kush i do tĂ« keqen VlorĂ«s, veç tĂ« keqen do i marrĂ«â€, shkruan Rama.

Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.

The post Vlora nĂ« katastrofĂ« higjenike, tubi apo keqmenaxhimi “unik”? appeared first on Faktoje.al.

↗

E ekzagjeruar këshilla për shërimin e tiroides me çajin e hithrës

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Konsumi i çajit të hithrës shëron problemet e tiroides përgjithmonë

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Një nga këshillat mjekësore të publikuara në portale së fundmi është dhe ajo për shërimin e problemeve të tiroides nëpërmjet pirjes së çajit të hithrës dy herë në ditë. Në fakt, nuk ka asnjë provë apo studim mjekësor që të mbështesi këtë pretendim. Përdorimi i hithrës nuk ka ndikim tek gjëndja e tiroides, dhe nuk mund ta shërojë atë pa kura mjekësore specifike. 

KĂ«to pretendime pĂ«r vetitĂ« “e jashtĂ«zakonshme shĂ«ruese” tĂ« hithrĂ«s duket se qarkullojnĂ« nĂ« mediat e huaja prej disa vitesh para sĂ« tĂ« mbĂ«rrinin nĂ« faqet shqiptare. PavarĂ«sisht se flitet pĂ«r njĂ« zbulim tĂ« njĂ« mjeku tĂ« njohur,  artikujt nuk pĂ«rmendin identitetin e kĂ«tij mjeku apo tĂ« njĂ« studimi mbi kĂ«tĂ« temĂ«. 

ËshtĂ« e njohur shkencĂ«risht se bima e hithrĂ«s ka pĂ«rmbajtje tĂ« lartĂ« proteinike si dhe vitaminĂ« C, qĂ« forcon imunitetin, si dhe flavonoidĂ« & karotenoidĂ«, antioksidantĂ« tĂ« fuqishĂ«m. PavarĂ«sisht kĂ«tyre vlerave tĂ« njohura, çaji i hithrĂ«s nuk Ă«shtĂ« kurĂ« pĂ«r sĂ«mundje specifike dhe nuk duhet tĂ« zĂ«vendĂ«sojĂ« trajtimin mjekĂ«sor, sidomos pĂ«r probleme hormonale si tiroidja.

PĂ«r kolegĂ«t verifikues tĂ« Kallxo, endokrinologu Amir Rexhepi e hedh poshtĂ« kategorikisht kĂ«tĂ« lloj dezinformimi. “Ne kĂ«shillojmĂ« qĂ« tĂ« mos merret asnjĂ« mjekim pa recetĂ« tĂ« mjekut,” shpjegon ai. “VetĂ«mjekimi mund tĂ« jetĂ« i rrezikshĂ«m pasi mund tĂ« çojĂ« nĂ« marrjen e dozave tĂ« pasakta, nĂ« efekte anĂ«sore ose ndĂ«rveprime me medikamente tĂ« tjera.” Rexhepi thekson se marrja e produkteve pĂ«r tiroidĂ«n pa monitorim mjekĂ«sor Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e rrezikshme pĂ«r pacientĂ«t me probleme tĂ« zemrĂ«s.

Një mjeke tjetër, endokrinologia Rreze Serhati Morina sqaron po ashtu se çrregullimet e tiroides kërkojnë trajtim specifik mjekësor. Hipotiroidizmi, ku gjëndra nuk prodhon mjaftueshëm hormone, manifestohet me lodhje, lëkurë të thatë, rënie të flokëve dhe çrregullime menstruale. Hipertiroidizmi, anasjelltas, shkakton djersitje, të rrahura zemre dhe shqetësim të vazhdueshëm. Trajtimi mund të përfshijë barna, përdorim jodi, ose në raste të rënda, ndërhyrje kirurgjikale. Por pirja e çajit të hithrës nuk është mjekim dhe nuk mund të shërojë problemet e tiroides përgjithmonë, ashtu siç premtohet në këshillat online. 

The post E ekzagjeruar këshilla për shërimin e tiroides me çajin e hithrës appeared first on Faktoje.al.

↗

Pavarësisht dëshirës, Trump nuk ndaloi ekspozimin e flamurit LGBT+

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Peretendimi: Trump dhe Gjykata e Lartë amerikane ndaluan ekspozimin në publik të flamujve LGBT+

Verdikti: Mungon Konteksti

Barbara Halla

Kohët e fundit, në rrjetet sociale shqiptare ka qarkulluar pretendimi se presidenti amerikan Donald Trump, i mbështetur edhe nga Gjykata e Lartë, ka ndaluar vendosjen publike të flamurit të komunitetit LGBT+ në të gjithë territorin e Shteteve të Bashkuara. Në të vërtetë, Trump ka bërë deklarata kundër flamurit dhe komunitetit LGBT+, por ende nuk ka marrë një vendim që e ndalon vendosjen e flamurit në ambjente publike. 

Në fillim të mandatit të tij, Trump firmosi një urdhër ekzekutiv ku ndalonte flamurin e komunitetit LGBT (si dhe flamuj të tjerë të çështjeve të të drejtave të njeriut) nga ndërtesa të caktuara federale, duke përfshirë ndërtesat e misioneve diplomatike amerikane jashtë SHBA-ve. 

Megjithatë, ndalimi i shfaqjes së flamurit në ambjentet private publike, ashtu sic pretendohet në postimin e fundit, është një hap që nuk do të kalonte kaq lehtë. 

Verifikimi i mĂ«tejshĂ«m zbulon njĂ« deklaratĂ« qĂ« ka dhĂ«nĂ« Trump me datĂ« 17 shtator 2025 se ai “nuk do ta kishte problem” heqjen e flamujve tĂ« komunitetit LGBT nga rrugĂ«t e Washingtonit, D.C. Kjo deklaratĂ« erdhi gjatĂ« njĂ« bisede nĂ« ZyrĂ«n Ovale me gazetarin Brian Glenn, i cili i tregoi Trumpit njĂ« fotografi tĂ« njĂ« biznesi nĂ« D.C. qĂ« kishte vendosur flamurin e komunitetit LGBT. 

Megjithatë, përgjatë kësaj interviste Trump shprehu një opinion personal dhe nuk nënshkroi asnjë urdhër ekzekutiv apo ligj që ndalon shfaqjen e flamujve LGBT+ në publik në përgjithësi. Ai vetë pranoi se çdo përpjekje e tillë do të përballej me padi ligjore, pasi Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara ka gjykuar disa herë se shfaqjet simbolike, përfshirë flamujt, janë të mbrojtura si formë e lirisë së shprehjes.

Për momentin, këto ishin komente të Trump dhe jo veprime konkrete politike. Pra, ndonëse Trump ka shprehur mbështetje e tij për heqjen e flamujve të komunitetit LGBT+, asnjë ndalim zyrtar nuk ekziston nga zyra e tij apo nga kongresi amerikan.

The post Pavarësisht dëshirës, Trump nuk ndaloi ekspozimin e flamurit LGBT+ appeared first on Faktoje.al.

↗

Shqipëria, bum investimesh nga vende me kontroll të dobët financiar

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Jona Cenameri

Një studim i publikuar nga Fondacioni Friedrich Ebert në shtator 2025 hedh dritë mbi dimensionet shqetësuese të pastrimit të parave në sektorin e pasurive të paluajtshme në Shqipëri gjatë dekadës së fundit. Analiza e kryer nga Prof. Asoc. Dr. Adriatik Kotorri dokumenton se një pjesë e konsiderueshme e boomit të ndërtimit në vend mund të jetë financuar nga burime me origjinë të dyshimtë.

Sipas të dhënave të analizuara në studim, gjatë periudhës 2015-2024 në Shqipëri janë dhënë leje ndërtimi për 11.48 milionë metra katrorë me vlerë tregu mesatarisht prej 16.238 miliardë Euro. Nga kjo shumë, vetëm 7.108 miliardë Euro janë identifikuar si të financuara nga burime të ligjshme, konkretisht 5.521 miliardë Euro nga kredia bankare dhe 1.587 miliardë Euro nga investime të huaja direkte.

Diferenca prej së paku 9.13 miliardë Euro ngre pyetje serioze mbi origjinën e fondeve. Ndonëse një pjesë e kësaj diference mund të përfaqësojë sipërfaqe të pashitura ose të financuara nga kursime legjitime, studiuesi Kotorri argumenton se treguesi më shqetësues lidhet me burime të paligjshme.

Investimet e huaja

Një ndër gjetjet më të rëndësishme të studimit lidhet me rritjen dramatike të investimeve të huaja nga vende që kanë qenë ose janë aktualisht në listën gri të Task Forcës për Veprim Financiar (FATF), organizata ndërkombëtare që monitoron pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit.

Rasti i Turqisë është i pari. Investimet nga ky vend janë rritur nga 86 milionë Euro në 2015 në 257 milionë Euro në 2024. Turqia ka qenë pjesë e listës gri të FATF deri në qershor 2024, periudhë që përkon me intensifikimin e investimeve të saj në sektorin shqiptar të pasurive të paluajtshme.

Bullgaria paraqet rastin e dytë në aspektin e rritjes relative. Nga praktikisht zero investime në 2015, ky vend arriti në 74 milionë Euro investime në 2019 dhe vazhdoi me 28 milionë Euro investime në 2024. Bullgaria gjithashtu ka qenë pjesë e listës gri të FATF deri kohët e fundit.

Studiuesi Kotorri thekson se edhe Emiratet e Bashkuara Arabe, një tjetër juridiksion me kontroll historikisht të dobët financiar, kanë rritur investimet nga zero  me një kulm prej 19 milionë eurosh në 2023.

Raporti argumenton se “kĂ«to prurje investimesh, nga vende me kontroll tĂ« dobĂ«t financiar, ngrejnĂ« pikĂ«pyetje mbi natyrĂ«n e vĂ«rtetĂ« tĂ« kĂ«tyre investimeve dhe rrezikun potencial qĂ« ato paraqesin pĂ«r pastrimin e parave nĂ« ShqipĂ«ri”

Mekanizmat e depërtimit

Studimi identifikon disa rrugë kryesore përmes të cilave paratë e paligjshme depërtojnë në sektorin e ndërtimit, siç janë:

Themelimi i kompanive me kapacitete të dyshimta: Nga 2015 në 2023, numri i kompanive të ndërtimit u rrit me 40%, duke arritur në 6,955 kompani. Shqetësuese është se 82% e kompanive të reja kanë vetëm 1-4 të punësuar dhe nuk disponojnë kapacitete reale për të realizuar projekte ndërtimi. Sipas raportit, për periudhën 2017-2019, rreth 59% e kompanive që morën leje për objekte mbi 6 kate nuk kishin kapacitete financiare të mjaftueshme.

Depozitimi i fondeve nĂ« vende tĂ« treta: Metoda pĂ«rfshin depozitimin e fondeve nĂ« banka tĂ« vendeve me kontroll tĂ« dobĂ«t (si Turqia, Bullgaria dhe EBA) dhe rikthimin e tyre nĂ« ShqipĂ«ri si “investime tĂ« huaja direkte”. Kjo skemĂ« mundĂ«son qĂ« paratĂ« me origjinĂ« tĂ« dyshimtĂ« tĂ« fitojnĂ« njĂ« “pamje legjitime” pĂ«rmes sistemit bankar ndĂ«rkombĂ«tar.

Pagesat cash dhe nënvlerësimi: Praktika e deklarimit të vlerave të ulëta në kontrata, ndërsa pjesa tjetër paguhet në dorë, mbetet e zakonshme. Megjithëse çmimet e referencës minimale u vendosën në 2018, diferenca mes çmimeve reale dhe atyre të deklaruara arrin deri në 100% në zonat elitare.

Depozitimi i fragmentuar: Shumat ndahen në depozitime të vogla për të shmangur alarmet automatike bankare (zakonisht nën 7,000 Euro) dhe më pas përdoren për blerje pronash.

Deformimi i tregut

Një ndër gjetjet më alarmante të studimit lidhet me paradokset që ka krijuar ky fenomen në tregun shqiptar të pasurive të paluajtshme.

Paradoksi i sasisë: Gjatë periudhës 2011-2023, ndërsa popullsia ra me 478,590 banorë, numri i banesave u rrit me 74,286 njësi. Megjithatë, numri i familjeve të pastreha u rrit me 88%, nga 70,630 në 132,563 familje. Shqipëria sot ka më shumë banesa se familje, por më shumë njerëz pa strehë.

Paradoksi i çmimit: Çmimet janĂ« rritur me 139% (nga 862 Euro/mÂČ nĂ« 2015 nĂ« 2,057 Euro/mÂČ nĂ« 2024) ndĂ«rkohĂ« qĂ« oferta ka shĂ«nuar njĂ« rritje prej 46%. Kjo shkel logjikĂ«n bazĂ« ekonomike ku rritja e ofertĂ«s duhet tĂ« ulĂ« çmimet.

Ndikimi në aksesibilitetin e strehimit: Në 2015, një personi me pagë mesatare i duheshin 38 vite për të blerë një apartament në periferi. Në 2024, kjo kohë është rritur në 47 vite, një rritje prej 23%. Për një çift, koha është zgjatur nga 19 në 23 vite.

Evazioni

Studimi vlerëson se gjatë periudhës 2015-2024, korrupsioni dhe evazioni fiskal kanë gjeneruar të paktën 8.168 miliardë Euro të ardhura të paligjshme në Shqipëri. Këto shifra bazohen në të dhëna nga ALTAX, i cili shfrytëzon burime zyrtare përfshirë INSTAT, Ministrinë e Financave, SPAK, KLSH, FMN, Bankën Botërore dhe Transparency International.

NjĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e kĂ«tyre fondeve besohet tĂ« ketĂ« gjetur rrugĂ« drejt sektorit tĂ« ndĂ«rtimit. Sipas raportit tĂ« “Global Initiative Against Transnational Organized Crime”, pastrimi i vlerĂ«suar i parave nĂ« ShqipĂ«ri vetĂ«m pĂ«r periudhĂ«n 2017-2019 arrin deri nĂ« 1.6 miliardĂ« Euro.

Paradoksalisht, ndërsa fenomeni ka rritur të ardhurat vendore përmes taksave dhe tarifave të ndërtimit (nga 12.9 miliardë lekë në 2015 në 30.5 miliardë lekë në 2022), ai ka krijuar një varësi të rrezikshme. Pesha e taksave të lidhura me pasuritë e paluajtshme në totalin e të ardhurave vendore është rritur nga 37% në 51%.

Performanca

Një ndër kritikuat më të forta të studimit i drejtohet Agjencisë së Inteligjencës Financiare (AIF). Analiza tregon se aktiviteti i AIF ka rënë dramatikisht gjatë 5-vjeçarit të fundit:

Rastet e dërguara në organet ligjzbatuese ranë nga 1,856 (2015-2019) në 1,204 (2020-2024).

Inspektimet në vend u reduktuan nga 806 në 550.

Pasuritë e bllokuara ranë nga 71.4 milionë Euro (2015-2019) në vetëm 15.8 milionë Euro (2020-2024), një rënie 4.5 herë

Veçanërisht shqetësuese është vëzhgimi se aktiviteti i AIF bie në vitet zgjedhore. Me përjashtim të 2019 (kur nuk pati garë elektorale për shkak të bojkotit), në të gjitha vitet zgjedhore (2013, 2015, 2017, 2021, 2023) u shënua rënie e pasurive të bllokuara krahasuar me vitin paraardhës.

Për mosdeklarimin e shumave në kufi, një metodë kyçe e sjelljes së parasë së paligjshme nga jashtë, AIF ka dërguar vetëm 26 raste gjatë dekadës, mesatarisht 2.6 raste në vit, me një rënie të theksuar vitet e fundit.

Dimensioni ndërkombëtar dhe lista gri

Shqipëria ka qenë pjesë e listës gri të FATF për një periudhë trevjeçare, duke u klasifikuar si vend me nivel të ulët të përpjekjeve për parandalimin e pastrimit të parave.

Raporti thekson se, zhvendosja progresive e ekonomisĂ« shqiptare drejt sektorit tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme, e shoqĂ«ruar me tolerancĂ« institucionale ndaj fondeve me origjinĂ« tĂ« dyshimtĂ«, ka krijuar njĂ« “terren tĂ« favorshĂ«m” pĂ«r operatorĂ« qĂ« synojnĂ« tĂ« integrojnĂ« kapitale tĂ« paligjshme nĂ« ekonomi.

Vakuumi ligjor

Një gjetje tjetër e rëndësishme lidhet me vakuumin ligjor që karakterizon tregun shqiptar. Ndryshe nga shumica e vendeve evropiane që kanë mekanizma mbrojtës për blerësit e pronave të papërfunduara (si llogaritë Escrow ose garancitë bankare), Shqipëria ofron mbrojtje minimale.

Kontratat e “Premtimit tĂ« Shitjes” dhe “Kalimit tĂ« tĂ« Drejtave”, qĂ« dominojnĂ« tregun, nuk kanĂ« bazĂ« specifike ligjore dhe mbĂ«shteten nĂ« interpretim tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« Kodit Civil. Studiuesi Kotorri argumenton se “kontratat me tĂ« cilat shiten pjesa dĂ«rrmuese e pasurive tĂ« paluajtshme nĂ« ShqipĂ«ri janĂ« tĂ« pabazuara nĂ« ligj.”

IndikatorĂ«t e “Kartelit”

Raporti identifikon shenja të një tregu të kontrolluar në mënyrë joformale, me karakteristika të ngjashme me kartelet:

Mungesa e konkurrencës mes projekteve në të njëjtën zonë

Rritje e koordinuar e çmimeve në periudha të njëjta (pranverë dhe vjeshtë)

Çmim pothuajse identik pĂ«r parkingun nĂ« tĂ« gjitha projektet (sĂ« paku 15,000 Euro)

Rritje uniforme e sipërfaqes së përbashkët që i shtohet pronës (nga 7-12% në 17-35%)

Konkluzioni

Raporti  arrin nĂ« konkluzionin se, “pastrimi i parave nĂ« sektorin e ndĂ«rtimit funksionon si njĂ« sistem pĂ«rfitimi tĂ« gjithanshĂ«m, ku tĂ« gjithĂ« aktorĂ«t e pĂ«rfshirĂ«, nga blerĂ«sit me fonde tĂ« dyshimta qĂ« legalizojnĂ« kapitalin, te ndĂ«rtuesit qĂ« sigurojnĂ« financim tĂ« shpejtĂ«, deri te agjentĂ«t imobiliarĂ« qĂ« marrin komisione dhe qeveria qĂ« rrit tĂ« ardhurat tatimore, pĂ«rfitojnĂ« nga ky fenomen”.

Studiuesi Kotorri argumenton se kjo strukturĂ« krijon njĂ« rezistencĂ« tĂ« fortĂ« ndaj reformave: sa mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« jenĂ« pĂ«rfitmet, aq mĂ« e madhe Ă«shtĂ« kundĂ«rshtia pĂ«r ta luftuar fenomenin. Vakuumi ligjor, mungesa e garancive pĂ«r blerĂ«sit dhe roli i agjentĂ«ve imobiliarĂ« si ndĂ«rmjetĂ«s kyç nĂ« negociatat pĂ«r pagesa “cash” janĂ« identifikuar si faktorĂ« qĂ« lehtĂ«sojnĂ« penetrimin e parave tĂ« paligjshme.

Analiza pĂ«rfundon se ndĂ«rtuesit, pĂ«rmes marrĂ«veshjeve tĂ« tipit “kartel”, kanĂ« arritur tĂ« diktojnĂ« tregun nĂ« vend qĂ« tĂ« diktohet nga blerĂ«sit, duke cenuar konkurrencĂ«n dhe rritur çmimet nĂ« mĂ«nyrĂ« artificiale.

BlerĂ«sit vendas dhe investitorĂ«t, nga ana tjetĂ«r, shfaqin atĂ« qĂ« raporti e quan “sjellje tufe” dhe frikĂ« se mos humbasin mundĂ«sinĂ« (FOMO), duke blerĂ« jo nga nevoja reale pĂ«r strehim, por nga perceptimi i njĂ« tregu nĂ« rritje tĂ« vazhdueshme.

Studiuesi Kotorri konkludon se nĂ« kĂ«tĂ« “vallĂ«zim” mes aktorĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m tĂ« tregut, ku pĂ«rfitojnĂ« spekulantĂ«t, ndĂ«rtuesit dhe agjentĂ«t, e vetmja palĂ« qĂ« humbet janĂ« familjet dhe çiftet e reja me nevoja reale pĂ«r banesĂ«, tĂ« cilĂ«t e kanĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« pamundur tĂ« sigurojnĂ« strehim, pavarĂ«sisht ekzistencĂ«s sĂ« njĂ« stoku tĂ« madh apartamentesh tĂ« pabanuara.

The post Shqipëria, bum investimesh nga vende me kontroll të dobët financiar appeared first on Faktoje.al.

↗

Dosja e AKSHI, 4 kompani në 9 muaj siguruan tendera në vlerën 57 milionë euro

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla – NĂ« 206 faqe “esencĂ« hetimi”, Prokuroria e Posaçme, SPAK, pĂ«rshkroi veprimtarinĂ« e AKSHI-t AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« ShoqĂ«risĂ« sĂ« Informacionit, duke zbuluar njĂ« rrjet tĂ« mirĂ«organizuar kriminal nĂ« pĂ«rvetĂ«simin e qindra milionĂ« eurove tendera publike, mes shantazhit, pengmarrjes dhe implikimit tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« shtetĂ«ror dhe policor tĂ« vendit.

“Nga hetimet e kryera rezulton se shtetasit Ergys Agasi, Ermal Beqiri, Mirlinda Karçanaj, Hava Delibashi, Erion Ismaili, Andis Papa, GĂ«zim Hoxha, si dhe persona tĂ« tjerĂ«, nĂ« bashkĂ«punim me njĂ«ri-tjetrin nĂ« formĂ«n e grupit tĂ« strukturuar kriminal, kanĂ« organizuar dhe implementuar njĂ« skemĂ« pĂ«r paracaktimin e fituesve nĂ« proçedurat e prokurimit, tĂ« kryera nĂ« AgjencinĂ« KombĂ«tare tĂ« ShoqĂ«rise sĂ« lnformacionit (AKSHl), me qĂ«llim pĂ«rfitimin e paligjshĂ«m tĂ« fondeve publike qĂ« rrjedhin nga pagesat, lidhur me kontratat publike tĂ« prokuruara”, thuhet nĂ« dosjen e ProkurorisĂ« Speciale SPAK, tĂ« cilĂ«n Faktoje.al e disponon.

PĂ«r Agasin dhe Beqirin janĂ« lĂ«shuar urdhĂ«r-arreste pĂ«r akuzat: “Heqjes sĂ« paligjshme tĂ« lirisĂ«â€, “Konkurrenca e paligjshme nĂ«pĂ«rmjet dhunĂ«s”, nĂ« kuadĂ«r tĂ« njĂ« formacioni tĂ« posaçëm, “Grup i strukturuar kriminal” dhe kryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grupi i strukturuar kriminal”, por nuk janĂ« ekzekutuar pasi dyshohet se janĂ« larguar jashtĂ« vendit. NĂ« arrest shtĂ«pie janĂ« drejtoresha e AKSHI-t Mirlinda Karçanj dhe zĂ«vendĂ«sja e saj Hava Delibashi, ndĂ«rsa ka masĂ« ndalim pĂ«r dalje jashtĂ« vendit pĂ«r biznesmenĂ«t Papa dhe Hoxha, ndĂ«rsa pezullim nga detyra dhe ndalim pĂ«r dalje jashtĂ« vendit pĂ«r numrin dy tĂ« policisĂ« sĂ« TiranĂ«s Erjon Ismaili.

Vetëm fillimi
!

Brurime pranë grupit hetimor, thanë për Faktoje se dosja është ende nën hetim dhe aktualisht janë hapur tre fraksione të tjera, duke nisur nga emrat që dyshohet se janë përfshirë në një skemë të rëndë abuzimi me burim Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit. 

JanĂ« dhjetĂ«ra orĂ« filmime ku diskutohen afera me pĂ«rfshirjen e personave tĂ« ndryshĂ«m si nĂ«punĂ«s tĂ« lartĂ« tĂ« shtetit, drejtues policie dhe biznesmenĂ« tĂ« lidhur edhe me krimin e organizuar, duke kontrolluar tĂ« dhĂ«na tĂ« ndjeshme tĂ« sigurisĂ« nĂ« vend. NĂ« njĂ« takim tĂ« datĂ«s 16 mars 2024 mes Karçanajt, Beqirajt dhe Agasit ky i fundit thotĂ«: “Projekti bĂ«n 2 milion, ne do ta bĂ«jmĂ« 4”.

Bisedat pa limit etike, ku diskutohen shuma tĂ« mĂ«dha se kush do i marrĂ« dhe si do tĂ« ndahen, janĂ« nĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« filmuara (dyshohet nga vetĂ« Agasi). “Nga kĂ«qyrja e pamjeve filmike, arsyeshĂ«m krijohet bindja mbi lidhjet me interes qĂ« kanĂ« kĂ«ta shtetas me njĂ«ri-tjetrin, e cila, nga analizimi i pĂ«rmbajtjes sĂ« bisedave tĂ« transkriptuara, krijon dyshimin e arsyeshĂ«m mbi realizimin e njĂ« skeme kriminale nĂ« funksion tĂ« paracaktimit tĂ« procedurave tĂ« prokurimit, krijimit tĂ« avantazheve dhe pĂ«rfitimit tĂ« paligjshĂ«m prej tyre”, thotĂ« prokuroria.

Skema

Fillimisht gjendej “preja”, njĂ« shumĂ« e madhe prokurorimi nĂ«n logon e AKSHI-t. MĂ« pas, pĂ«rgatiteshin pĂ«r tĂ« rrĂ«mbyer çdo qindarkĂ« nĂ« fondin limit, ndĂ«rsa “financuesja” Mirlinda Karçanaj, me paratĂ« e buxhetit tĂ« shtetit, qe kthyer nĂ« dorĂ« firmĂ«tare pĂ«r çdo tender nĂ« vlera tĂ« mĂ«dha tĂ« shkonte pĂ«r kompanitĂ« e biznesmenĂ«ve kontroversĂ«, Ermal Beqiraj dhe Ergys Agasi. Diskutimet bĂ«heshin nĂ« zyrĂ«n e Agasit, ku pasi flitej pĂ«r shuma tĂ« mĂ«dha shoqĂ«roheshin me fjalor fyes, tallĂ«s dhe jo etik. Çdo gjĂ« e dokumentuar, ku vetĂ« Agasi kishte vendosur pajisje pĂ«rgjuese video-audio.

Paradoksalisht, numri një i Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), Mirlinda Karçanaj, drejtoresha më jetëgjatë e qeverisjes Rama, e cila presupozohet se ruan çdo të dhënë digjitale shtetërore, edhe të sigurisë dhe rëndësisë së veçantë, përfundoi në zyrën e Agasit me zë dhe figurë në kamerat përgjuese.

Foto nga dosja

NjĂ« ndĂ«r tĂ« paktĂ«t qĂ« u bĂ« pengesĂ«, duke ankimuar procedurat tenderuese, biznesmeni Gerond Meçe drejtues i kompanisĂ« ABS”, u mor peng dhe nĂ«n kĂ«rcĂ«nim, shantazh dhe dhunĂ«, detyrohet qĂ« brenda pak orĂ«sh tĂ« tĂ«rhiqej nga 20 ankimimet. PjesĂ« e kĂ«rcĂ«nimit, sugjerimit dhe shantazhimit dyshohet sipas ProkurorisĂ« Speciale se Ă«shtĂ« edhe numri dy i PolicisĂ« sĂ« TiranĂ«s, Erion Ismaili, edhe ai njĂ« bujtĂ«s i rregullt nĂ« zyrĂ«n e Agasit.

Pengmarrja

Kushdo operator ekonomik qĂ« ankohej pĂ«r skualifikim tĂ« padrejtĂ« nga tenderat e AKSHI-t i “hapej luftĂ«â€ nga treshja Agasi, Beqiri dhe drejtoreshĂ« Karçanaj. “Ndaj operatorevĂ« ekonomik tĂ« skualifikuar, tĂ« cilĂ«t kanĂ« kĂ«rkuar tĂ« drejtĂ«n e tyre nĂ«pĂ«rmjet ankimimit zyrtar pranĂ« Autoritetit Kontraktor, por edhe nĂ« Komisionin e Prokurimit Publik, Ă«shtĂ« pĂ«rdorur dhuna, heqja e paligjshme e lirisĂ« pĂ«r t’i detyruar me forcĂ« qĂ« tĂ« tĂ«rhiqen nga ankimimet, por edhe nga çdo procedurĂ« ku kanĂ« marrĂ« pjesĂ« me qĂ«llim qĂ« tĂ« sigurohej vazhdueshmĂ«ria e kĂ«saj skeme”, thotĂ« SPAK. Provat janĂ« tashmĂ« mjaft tĂ« forta me pamje filmike, dĂ«shmi tĂ« tĂ« marrit peng dhe levizjeve tĂ« kryera qĂ« nĂ« fund shkuan nĂ« favor tĂ« kĂ«rcĂ«nuesve.

foto nga dosja
foto nga dosja

Denoncimi

MĂ« 12 gusht 2025, Gerond Meçe, aksioner i vetĂ«m nĂ« shoqĂ«rinĂ« “ABS” (njĂ« kompanie tĂ« teknologjisĂ«) u mor peng sapo doli nga banesa nĂ« drejtim tĂ« automjetit tĂ« tij. “Jemi SPAK, ejani me ne”, i thotĂ« njĂ« i ri, i cili mbante njĂ« jelek me mbishkrimin “BKH” dhe mĂ« pas tre tĂ« tjerĂ« me jelekĂ« me mbishkrimin “policia” (dyshohet tĂ« falsifikuara) e fusin nĂ« automjet dhe largohen.

Meçe nuk bën asnjë rezistencë por kupton se personat nuk ishin të policisë apo BKH-së pasi devijuan lëvizjen, duke marrë drejtimin nga Elbasani. Në një banesë të braktisur në fshatin Gracen të Elbasanit, Meçe prangoset dhe nis shantazhi, kërcënimet me armë dhe ultimatum për të tërhequr menjëherë ankimet që kishte bërë ndaj 20 procedurave tenderuese të AKSHI-it dhe në KPP (Komisionin e Prokurimit Publik).

Brenda pak orĂ«sh, Meçe udhĂ«zon administratorin e kompanisĂ« tĂ« tĂ«rhiqte ankimimet, ndĂ«rsa pasi sigurohen se gjithçka ishte nĂ« rregull dhe se kompania e Meçes e lenĂ« tĂ« lirĂ« nĂ«n kĂ«rcĂ«nimin fundor: “Nuk duam probleme nga ty, nuk dua denoncime nga ty, nĂ« tĂ« kundĂ«rt do tĂ« vrasim ty, grua, motĂ«r, nĂ«nĂ«, se babĂ« nuk ke ti..,”, citohet nĂ« dosjen e SPAK, sipas deklarimeve tĂ« Meçes.

Ku të ankohej?

Po ku mund tĂ« ankohej “i marri peng”? Biznesmeni Gerond Meçe kishte aplikuar nĂ« 20 prokurorime me kompaninĂ« e tij, por nĂ« çdo rast ishte skualifikuar dhe tenderat e AKSHI-t ishin fituar nĂ« seri nga kompanitĂ« e Ergys Agasit, Ermal Beqirajt dhe tĂ« tjerĂ«ve pranĂ« tyre.

Meçe nuk kryen denoncim nĂ« polici, nisur edhe nga fakti sipas tij se vetĂ« nĂ«ndrejtori i PolicisĂ« sĂ« TiranĂ«s i kishte sugjeruar mĂ« parĂ«: “Hiq dorĂ« nga AKSHI”. Po ashtu edhe institucioni tjetĂ«r i ankimit administrative KPP rezulton sipas SPAK se ka shkelur procedurat nĂ« rastin e ankimimeve tĂ« Meçajt dhe gjithashtu ka qenĂ« e gatshme qĂ« nĂ« njĂ« kohĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« “pranojĂ«â€ tĂ«rheqjen nga ankimimi, qĂ« korrespondon me ditĂ«n e pengmarrjes sĂ« tij.

“Nga kjo veprimtari rezulton bindshĂ«m se dhe KPP ka nxituar tĂ« pranojĂ« ankimimet e OE(shĂ«nim: operatorĂ«ve ekonomikĂ«) “ABS” tĂ« cilat i kanĂ« marrĂ« forcĂ«risht nĂ« rrethanat e pĂ«rshkruara nĂ« kĂ«tĂ« kĂ«rkesĂ« çka do tĂ« thotĂ« qĂ« kjo kjo ka qenĂ« e koordinuar me veprimet e grupit tĂ« strukturuar kriminal”, thuhet nĂ« dosjen e SPAK.

Foto nga dosja
Foto nga dosja

57 milionë euro në pak muaj

Prokuroria ka krijuar bindje bazuar në prova (filmime, biseda audio të gërshetuera me dokumente), se kompanitë e Ermal Beqirit, Ergys Agasit dhe bisnesmenëve të tjerë Gezim Hoxha dhe Andis Papa, në një hark kohor prej 9 muajsh kanë siguruar tendera në vlerën 57 milionë euro nga AKSHI, për llogari të disa institucioneve.

NĂ« njĂ«rĂ«n prej tenderave e cila ka pĂ«rshkrimin: “PĂ«rmirĂ«simi i sistemeve pĂ«r ndihmĂ«n ekonomike” Ă«shtĂ« nĂ« vlerĂ«n 226,460,451 lekĂ« pa tvsh. Paradoksalisht, njĂ« familje me ndihmĂ« ekonomike nuk merr mĂ« shumĂ« se 8 mijĂ« lekĂ« nĂ« muaj, por pĂ«r “pĂ«rmirĂ«sim sistemi” janĂ« dhĂ«nĂ« mbi 226 milionĂ« lekĂ« tĂ« reja. NdĂ«r tenderat e tjerĂ« me “flamur tĂ« kuq” cilĂ«sohen edhe disa tĂ« zhvilluara pĂ«r institucione tĂ« tjera shtetĂ«rore, pĂ«rfshi edhe burgjet.

“Nga analiza e kĂ«tyre procedurave tĂ« prokurimit, nĂ« harmoni dhe me shpjegimet e punonjĂ«sve tĂ« shoqĂ«risĂ« “EA Solution”, krijohet bindja se kĂ«to procedura prokurimi, fitohen nga subjektet e kontrolluara nga shtetasi Ermal Beqiri, nĂ« bashkĂ«punim me shtetasin Andis Papa, fitimet e tĂ« cileve, i kalohen nĂ« mĂ«nyrĂ« fiktive subjektit “EA Solution”, nĂ« pronĂ«si tĂ« shtetasit Ergys Agasi”, thekson prokuroria.

Po ashtu SPAK nĂ« gĂ«rshĂ«tim tĂ« provave arrin nĂ« pĂ«rfundimin se tenderat manipuloheshin pĂ«r t’u fituar nga kompania “Soft& Solution” e Beqirajt, kompania “Fastech” e Andis PapĂ«s dhe kompania First sh.p.k e GĂ«zim HoxhĂ«s.

The post Dosja e AKSHI, 4 kompani në 9 muaj siguruan tendera në vlerën 57 milionë euro appeared first on Faktoje.al.

↗

Bosnja, ShqipĂ«ria dhe Kromi: Sa “i GjelbĂ«r” Ă«shtĂ« “Minierimi i GjelbĂ«r” kur bĂ«het nĂ« Ballkan?

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri e Dejan Rakita – Mbi VareĆĄ, njĂ« qytet me traditĂ« tĂ« gjatĂ« minerare nĂ« Bosnjen dhe HercegovinĂ«n qendrore, po bĂ«hen plane pĂ«r hapjen e njĂ« miniere tĂ« re kromi. Projekti ka nxitur kundĂ«rshtime tĂ« forta tek banorĂ«t lokalĂ« dhe organizatat mjedisore, si edhe shqetĂ«sim te njĂ« pjesĂ« e komunitetit tĂ« ekspertĂ«ve.

Në zonat e fshatrave Duboƥtica dhe Tribija, në kodrat pyjore mbi këtë qytet boshnjak, planifikohet nxjerrja e kromit, një metal që Bashkimi Evropian e konsideron strategjikisht të rëndësishëm për tranzicionin e gjelbër. Megjithatë, për një pjesë të komunitetit lokal, projekti mbart rrezikun e ndikimeve të përhershme mbi burimet ujore, ekosistemet pyjore dhe shëndetin publik. 

Punime përgatitore mbi fshatin Duboƥtica pranë Vareƥit / FOTO: D. Rakita

Ndërsa autoritetet dhe investitori flasin për vende pune dhe zhvillim, 49 organizata dhe komunitete lokale nga pellgu i lumit Krivaja kanë kërkuar së fundmi ndërprerjen e menjëhershme të koncesionit, duke paralajmëruar se pasojat mund të shtrihen edhe në zonat përreth. Ekspertët thonë se zona e prekur mund të shtrihet në një rreze deri në 120 kilometra, duke përfshirë të gjitha qytetet kryesore në Bosnje dhe Hercegovinë.

Në këto paralajmërime, shpesh përmendet Bulqiza, një qytet minerar në Shqipërinë lindore, i vendosur pothuajse në të njëjtën distancë nga Tirana sa Vareƥi nga Sarajeva, rreth 40 kilometra në vijë ajrore.

Bulqiza, Shqipëri dhe Vareƥ, Bosnje dhe Hercegovinë, të para në hartë përmes Google Earth / Credit: Google Earth

Edhe pse kromi është nxjerrë në Bulqizë për më shumë se shtatë dekada, ky rast nuk shërben si analogji e drejtpërdrejtë apo si parashikim i rezultateve në Vareƥ. Përkundrazi, Bulqiza përdoret këtu si një rast praktik i dokumentuar, një ilustrim i rreziqeve që shfaqen kur nxjerrja e burimeve natyrore ecën më shpejt sesa mbikëqyrja institucionale dhe mekanizmat e llogaridhënies publike.

Bulqiza, Shqipëri, e parë nga masivi ku ndodhen galeritë e minierës së kromit (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se VareĆĄi sot nuk Ă«shtĂ« Bulqiza. JanĂ« dy vende tĂ« ndryshme, me kuadĂ«r ligjor tĂ« ndryshĂ«m dhe me faza tĂ« ndryshme tĂ« zhvillimit minerar. PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, krahasimi ka kuptim, jo pĂ«r shkak tĂ« vetĂ« qyteteve, por pĂ«r shkak tĂ« mekanizmave institucionalĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ«. Fokusi i kĂ«tij investigimi Ă«shtĂ« te transparenca e koncesioneve, ekzistenca e monitorimit mjedisor dhe shĂ«ndetĂ«sor, veçanĂ«risht pĂ«r kromin gjashtĂ«valent Cr(VI), menaxhimi i mbetjeve minerare dhe i ujĂ«rave tĂ« minierĂ«s, si edhe balanca mes pĂ«rfitimeve dhe dĂ«meve lokale.

NĂ« letĂ«r, projekti duket i thjeshtĂ«: njĂ« mineral strategjik qĂ« i duhet EvropĂ«s dhe njĂ« investitor qĂ« premton vende tĂ« reja pune. Pyetja kyçe, paralajmĂ«rojnĂ« ekspertĂ«t, Ă«shtĂ« nĂ«se institucionet kanĂ« kapacitetin t’i bĂ«jnĂ« kĂ«to projekte tĂ« ligjshme, tĂ« sigurta dhe tĂ« pĂ«rgjegjshme ndaj publikut.

Nga hekuri te kromi: ndryshim i modelit minerar në Vareƥ

NĂ« zonĂ«n malore DuboĆĄtica-Tribija, mbi pellgun e lumit Krivaja, kompanisĂ« “VareĆĄki minerali” d.o.o. VareĆĄ, e regjistruar deri sĂ« fundmi si “Seven Plus” d.o.o. Sarajevo, iu dha njĂ« koncesion pĂ«r kĂ«rkime gjeologjike dhe nxjerrje tĂ« ardhshme tĂ« mineralit tĂ« kromit. NdĂ«rkohĂ«, projekti Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« nga çështjet mĂ« kontroverse nĂ« Kantonin Zenica-Doboj: nga negociata fillestare tĂ« fshehta dhe prerje pyjore “nĂ« heshtje”, te ndalimet e pĂ«rsĂ«ritura pĂ«r inspektim dhe, mĂ« pas, te thirrja publike pĂ«r ndĂ«rprerjen urgjente tĂ« koncesionit.

Për dekada, Vareƥi ishte i lidhur ngushtë me minierat. Qyteti u zhvillua paralelisht me minierën dhe uzinën e hekurit, ndërsa infrastruktura dhe hapësirat publike u ndërtuan me të ardhurat e gjeneruara nga sektori. Kjo lidhje mbetet ende e pranishme simbolikisht, nga trashëgimia urbane te vitrazhi i Shën Barbarës, shenjtëreshës mbrojtëse të minatorëve, në kishën lokale.

Leon Pendić / Foto: D. Rakita

Prifti Leon Pendić, i cili shĂ«rben prej vitesh nĂ« atĂ« kishĂ« nĂ« VareĆĄ, beson se modelet bashkĂ«kohore tĂ« nxjerrjes sĂ« burimeve nuk ofrojnĂ« mĂ« ndjenjĂ« sigurie afatgjatĂ« pĂ«r komunitetin lokal.

“ËshtĂ« thellĂ«sisht e trishtueshme tĂ« shohĂ«sh kompani qĂ« vijnĂ« nĂ« zonĂ«n tonĂ« dhe fokusohen vetĂ«m te nxjerrja e sa mĂ« shumĂ« burimeve dhe largimi i tyre nga komuniteti. Si Ă«shtĂ« e mundur qĂ« natyra jonĂ«, toka, pyjet dhe xeherori tĂ« merren, ndĂ«rsa asnjĂ« pĂ«rfitim i qĂ«ndrueshĂ«m tĂ« mos mbetet nĂ« kĂ«mbim?” thotĂ« Pendić nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r njĂ« gazetar tĂ« portalit Gerila.

Sot, disa banorë të Vareƥit e perceptojnë minierimin si një proces që kryhet pa përfshirje kuptimplotë të komunitetit lokal. Kjo ndjenjë është përforcuar edhe nga përvoja me minierën ekzistuese Rupice, e vendosur në periferi të qytetit, e cila, pas një sërë ndryshimesh pronësie, iu shit në qershor të këtij viti kompanisë kanadeze Dundee Precious Metals për 1,25 miliardë dollarë amerikanë, pa asnjë përfitim financiar të drejtpërdrejtë për Komunën e Vareƥit.

VareĆĄ / Foto: D. Rakita

Ishte pronari aktual i “VareĆĄki minerali”, MiloĆĄ BoĆĄnjaković, ai qĂ« e nisi projektin minerar nĂ« Rupice, tĂ« cilin mĂ« pas e rishiti. BanorĂ«t e fshatrave PrĆŸići dhe DaĆĄtansko dyshojnĂ« se janĂ« helmuar nga plumbi pĂ«r shkak tĂ« afĂ«rsisĂ« sĂ« vend-depozitimit tĂ« mbetjeve tĂ« minierĂ«s me shtĂ«pitĂ« e tyre, njĂ« shqetĂ«sim qĂ« mbĂ«shtetet nga analiza tĂ« kryera nĂ« fillim tĂ« dhjetorit tĂ« kĂ«tij viti, tĂ« cilat treguan praninĂ« e plumbit nĂ« gjak te tĂ« 44 personat e testuar.

Si pasojë, segmente të komunitetit të ekspertëve dhe mjedisor paralajmërojnë se një model i ngjashëm mund të përsëritet në zonën Duboƥtica-Tribija, me një rrezik shtesë: xeherori i kromit, i cili mund të ketë ndikime mjedisore dhe shëndetësore më të rënda sesa mineralet e mëparshme.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, nĂ« bisedat me banorĂ«t lokalĂ«, po dĂ«gjohet gjithnjĂ« e mĂ« shpesh termi “minierim invaziv”, i pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar njĂ« model ku pĂ«rfitimet ekonomike arrihen nĂ« njĂ« afat tĂ« shkurtĂ«r, ndĂ«rsa pasojat afatgjata i ngarkohen territorit dhe popullsisĂ« lokale.

ÇfarĂ« nĂ«nkupton realisht nxjerrja e mineralit tĂ« kromit?

Në deklarata të dhëna ekskluzivisht për këtë artikull investigativ, ekspertë të njohur ndërkombëtarisht në toksikologji, kimi mjedisore, pylltari dhe hidrologji paralajmërojnë se minierimi i kromit në zonën Duboƥtica-Tribija mbart rreziqe të konsiderueshme afatgjata për mjedisin dhe shëndetin publik.

Profesori emeritus i ToksikologjisĂ«, nĂ« disa universitete ndĂ«rkombĂ«tare, Dr. Jasenko Karamehić, paralajmĂ«ron se kromi gjashtĂ«valent Cr(VI) Ă«shtĂ« forma mĂ« e rrezikshme e kĂ«tij metali dhe njĂ« kancerogjen i provuar.

Dr. Jasenko Karamehić / Foto: e vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion

“Format mĂ« tĂ« zakonshme tĂ« kromit janĂ« kromi metalik, trivalent dhe gjashtĂ«valent, ku kromi gjashtĂ«valent Ă«shtĂ« shumĂ« toksik dhe i klasifikuar si substancĂ« kancerogjene. Kromi gjashtĂ«valent dĂ«mton materialin gjenetik dhe nuk ka prag tĂ« sigurt ekspozimi,” deklaron Karamehić.

Ai paralajmëron se aktivitetet minerare mund të çojnë në transformimin e kromit trivalent në formën më toksike gjashtëvalente, edhe kur Cr(VI) nuk është i pranishëm fillimisht në xeheror.

“Ekspozimi nuk ndodh vetĂ«m nĂ« vendin e punĂ«s, por edhe pĂ«rmes pluhurit, ujit dhe ushqimit,” thekson Karamehić, duke nĂ«nvizuar se rreziku nuk mbetet domosdoshmĂ«risht i kufizuar nĂ« sitin minerar.

Një vlerësim të ngjashëm jep edhe Dr. Ulla B. Vogel, toksikologe dhe profesore në Qendrën Kombëtare Kërkimore për Mjedisin e Punës (NFA) në Kopenhagen.

Vogel shpjegon se kromi gjashtëvalent konsiderohet veçanërisht toksik dhe i rrezikshëm në biomonitorim pikërisht për shkak të kancerogjenitetit.

Dr. Ulla B. Vogel / Foto: e vënë në dispozicion

Ajo thekson se Cr(VI) është kancerogjen i provuar për njeriun, i rregulluar në mënyrë të rreptë në Bashkimin Evropian dhe i klasifikuar si kancerogjen pa prag (non-threshold).

“Kjo do tĂ« thotĂ« se nuk ka nivel tĂ« sigurt ekspozimi; pĂ«rkundrazi, vlerat kufi bazohen nĂ« njĂ« nivel tĂ« pranueshĂ«m rreziku,” shpjegon ajo.

Ajo paralajmëron gjithashtu se rreziku nuk kufizohet vetëm në mjediset profesionale.

“NĂ«se kromi gjashtĂ«valent çlirohet nĂ« ajĂ«r ose nĂ« ujĂ«, mund tĂ« pĂ«rbĂ«jĂ« kĂ«rcĂ«nim pĂ«r popullsinĂ« e pĂ«rgjithshme qĂ« jeton pranĂ« impianteve industriale ose zonave minerare,” thotĂ« Vogel, duke kujtuar rastin e njohur tĂ« ndotjes sĂ« ujĂ«rave nĂ«ntokĂ«sore nĂ« Hinkley, Kaliforni, i cili u bĂ« i njohur gjerĂ«sisht pĂ«rmes filmit Erin Brockovich.

Sipas Vogel, lidhja shkakësore midis thithjes së kromit gjashtëvalent dhe rrezikut për kancer të mushkërive është e dokumentuar mirë, gjë që lejon vlerësime të rrezikut në nivele të ndryshme ekspozimi. Ajo përfundon se vlerësimi i rrezikut kimik është thelbësor dhe se çdo tregues i mundshëm i çlirimit të Cr(VI) në mjedis duhet të nxisë vlerësim më të detajuar të ekspozimit dhe shqyrtim të masave parandaluese.

Dr. Dragana Đorđević, kĂ«rkuese kryesore dhe drejtuese e QendrĂ«s sĂ« EkselencĂ«s pĂ«r KiminĂ« dhe InxhinierinĂ« Mjedisore nĂ« Universitetin e Beogradit, paralajmĂ«ron se kromi gjashtĂ«valent mund tĂ« pĂ«rhapet pĂ«rmes ujit, ajrit dhe tokĂ«s, duke pĂ«rfshirĂ« edhe reaksione kimike dytĂ«sore qĂ« burojnĂ« nga kromi trivalent i pranishĂ«m natyrshĂ«m.

“Reshjet shpĂ«lajnĂ« mbetjet minerare, ndotja hyn nĂ« ujĂ«rat sipĂ«rfaqĂ«sore dhe nĂ«ntokĂ«sore, pastaj kalon nĂ« zinxhirin ushqimor,” shpjegon Đorđević, duke paralajmĂ«ruar se pasojat afatgjata tĂ« ekspozimit shpesh janĂ« tĂ« pakthyeshme.

Dr. Dragana Đorđević / Foto: e vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion

Ajo thekson se rreziku është i lidhur me vetë natyrën e xeherorit të kromit, edhe në miniera të kufizuara vetëm në nxjerrje dhe thërrmim.

Veçanërisht, ajo paralajmëron se vend-depozitimet e vjetra dhe grumbullimet e braktisura të mbetjeve shpesh janë burim më i madh ndotjeje sesa objektet aktive, sepse kanë qenë të ekspozuara për dekada ndaj shiut, borës, erës dhe kushteve të tjera atmosferike.

Ajo e përshkruan ekspozimin afatgjatë ndaj kromit gjashtëvalent si rrezik shëndetësor me pasoja shpesh të pakthyeshme, nga kanceri i mushkërive, sinuseve dhe traktit gastrointestinal, te dëmtimet e mëlçisë, veshkave dhe ADN-së, si edhe çrregullime të tiroides dhe dëmtime në zhvillimin e fëmijëve.

Lumi Krivaja si ekosistem i ndjeshëm

Dalibor Ballian, profesor në Fakultetin e Pylltarisë të Universitetit të Sarajevës dhe anëtar korrespondent i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Bosnjes dhe Hercegovinës, paralajmëron se ndërtimi i një miniere kromi në pellgun e lumit Krivaja do të kishte pasoja serioze për ekosistemet lokale.

Dr. Dalibor Ballian / Foto: D. Rakita

“Me ndĂ«rtimin e njĂ« miniere tĂ« re kromi, do tĂ« humbnim florĂ«n dhe faunĂ«n, si edhe ajrin dhe ujin e pastĂ«r. Gjendja e lumit Krivaja do tĂ« ishte e tillĂ« qĂ« nuk do tĂ« kishte as peshq e as karavidhe, madje nuk do tĂ« kishte as baktere. NĂ«se kjo minierĂ« ndĂ«rtohet, do tĂ« jetĂ« njĂ« bombĂ« atomike ekologjike pĂ«r zonĂ«n pĂ«rreth dhe pĂ«r lumin Krivaja, sepse çdo gjĂ« brenda njĂ« rrezeje prej 120 kilometrash, pĂ«rfshirĂ« tĂ« gjitha qytetet kryesore nĂ« Bosnjes dhe HercegovinĂ«, do tĂ« kontaminohej me krom gjashtĂ«valent, i cili Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht toksik pĂ«r shĂ«ndetin e njeriut,” thekson Ballian.

Profesori Karamehić pajtohet me tĂ«: “Ndotja mund tĂ« pĂ«rhapet nĂ« njĂ« zonĂ« tĂ« gjerĂ«, veçanĂ«risht kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« territor tĂ« madh, nga VareĆĄi brenda njĂ« rrezeje 50, e ndoshta deri nĂ« 100 kilometra, ku ndotja mund tĂ« ketĂ« pasoja serioze dhe afatgjata pĂ«r shĂ«ndetin e njeriut dhe mjedisin”

Lumi Krivaja / Foto: D. Rakita

ParalajmĂ«rime tĂ« ngjashme vijnĂ« nga Muriz Spahić, njĂ« nga hidrologĂ«t kryesorĂ« nĂ« Bosnjes dhe HercegovinĂ« dhe ish-profesor nĂ« Fakultetin e Shkencave tĂ« NatyrĂ«s nĂ« Universitetin e SarajevĂ«s. Ai shpjegon se kromi gjashtĂ«valent mund tĂ« shfaqet si nĂ«nprodukt i aktivitetit minerar dhe tĂ« pĂ«rhapet shpejt nĂ«pĂ«r formacionet karbonike shkĂ«mbore, duke arritur burimet e ujit tĂ« pijshĂ«m.

“Toksina grumbullohet nĂ« sedimente, hyn nĂ« zinxhirin ushqimor dhe dĂ«mi mund tĂ« jetĂ« afatgjatĂ« dhe i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u kthyer mbrapsht,” paralajmĂ«ron Spahić.

Dr. Muriz Spahić / Foto: D. Rakita

Organizatat mjedisore, për rrjedhojë, këmbëngulin që projekti të mos shihet thjesht si investim, por si çështje e shëndetit publik që prek të gjithë pellgun e Krivajës, nga Vareƥi deri te komunitetet në rrjedhën e poshtme.

Një mineral kritik në një peizazh kritik

Kromi është lëndë e parë kyçe për çelikun inox, infrastrukturën e energjisë së rinovueshme, automjetet elektrike dhe industrinë ushtarake, ndaj është përfshirë në listën e Bashkimit Evropian të lëndëve të para kritike.

Në teori, një minierë kromi në Bosnje dhe Hercegovinë mund të përshtatet me strategjinë zhvillimore të BE-së. Në praktikë, Ballian paralajmëron se projekti i planifikuar ndodhet në një nga zonat pyjore, ekologjikisht më të vlefshme të vendit.

Pyjet mbi DuboĆĄtica dhe Tribija / Foto: D. Rakita

“KĂ«to nuk janĂ« toka tĂ« degraduara, por pyje shumĂ« produktive. Pasi tĂ« hiqet baza minerale, rikuperimi i tyre kĂ«rkon breza,” thekson Ballian.

Sipas të dhënave të disponueshme, zona e koncesionit mbulon rreth 3,200 hektarë midis minierës ekzistuese Rupice dhe sitit të planifikuar në Duboƥtica.

Në praktikën evropiane, projekte të tilla shoqërohen me koncesione të aksesueshme publikisht, monitorim të pavarur mjedisor dhe shëndetësor, përfshirë matjet e kromit gjashtëvalent, si edhe garanci financiare për rehabilitim.

Mungesa e këtyre mekanizmave në fazat e hershme shpesh më vonë rezulton të jetë dobësi strukturore në qeverisjen e burimeve natyrore.

Koncesion pa akses, pyetje pa përgjigje

Ndërsa në terren po hapen rrugë pyjore dhe po kryhen punime kërkimore, kontrata e koncesionit për Duboƥtica-Tribija pranë qytetit boshnjak të Vareƥit mbetet e paarritshme për publikun.

Organizatat e shoqĂ«risĂ« civile dhe gazetarĂ«t kanĂ« muaj qĂ« pĂ«rpiqen tĂ« sigurojnĂ« kontratĂ«n e nĂ«nshkruar midis Seven Plus (tani VareĆĄki minerali) dhe QeverisĂ« sĂ« Kantonit Zenica-Doboj. PĂ«rgjigjet institucionale, qĂ« variojnĂ« nga refuzime tĂ« drejtpĂ«rdrejta deri te referencat pĂ«r “sekret tregtar”, kanĂ« penguar aksesin nĂ« njĂ« dokument qĂ«, sipas ligjit, duhet tĂ« jetĂ« publik.

Si rezultat, 49 organizata dhe komunitete lokale nga pellgu i KrivajĂ«s i dorĂ«zuan njĂ« letĂ«r tĂ« hapur qeverisĂ« kantonale, duke kĂ«rkuar ndĂ«rprerjen e koncesionit. NjĂ«ri prej nĂ«nshkruesve, Davor Ć upuković nga shoqata ekologjike Fojničani, thotĂ« se çështja kyçe Ă«shtĂ« mosrespektimi i afateve kontraktuale.

Davor Ơupuković / Foto: D. Rakita

“Punimet nuk nisĂ«n brenda afatit tĂ« dakordĂ«suar, por mĂ« vonĂ« u paraqitĂ«n si tĂ« nisura. Kjo jep njĂ« bazĂ« tĂ« qartĂ« pĂ«r ndĂ«rprerjen e koncesionit,” thotĂ« Ć upuković.

Sipas tij, publiku di vetëm se tarifa e koncesionit është 0.76 euro për ton xeheror dhe 76.7 euro për hektar tokë, ndërsa përmbajtja e plotë e kontratës mbetet e fshehur.

Sipas vendimeve të Gjykatës Kushtetuese të Bosnjes dhe Hercegovinës dhe të Përfaqësuesit të Lartë, tjetërsimi i pronës shtetërore, përfshirë pyjet, tokën dhe burimet natyrore, është i kufizuar derisa të miratohet një ligj shtetëror për pronën shtetërore; ky regjim zbatohet në të gjithë vendin. Zyra e Përfaqësuesit të Lartë (OHR) ka të drejtë të ndërhyjë pikërisht kur mungon marrëveshja politike, çka e bën pronën shtetërore një nga çështjet më të ndjeshme kushtetuese në Bosnje.

Pavarësisht këtij kuadri, punimet në Vareƥ, në tokë pyjore në pronësi të shtetit, nisën pa pëlqimin e Zyrës së Avokatit të Shtetit të Bosnjes dhe Hercegovinës. Më 20 gusht 2025, Inspektorati Federal i Pylltarisë kërkoi nga kjo zyrë një opinion ligjor lidhur me ligjshmërinë e lejeve për prerje drurësh dhe për ndryshimin e përdorimit të tokës. Deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi, nuk është dhënë asnjë përgjigje, ndërsa investitori vazhdon aktivitetin.

Punime përgatitore mbi fshatin Duboƥtica pranë Vareƥit / Foto: e vënë në dispozicion

Disa ekspertë juridikë dhe organizata të shoqërisë civile pretendojnë se në këtë situatë ka pasur shkelje të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese dhe të mandatit të Përfaqësuesit të Lartë.

“Vendimet u morĂ«n pa dĂ«gjesa publike dhe pa pjesĂ«marrjen e komunitetit lokal, duke u bazuar vetĂ«m nĂ« njĂ« vendim tĂ« KĂ«shillit Komunal tĂ« VareĆĄit. Kjo ngre pyetje serioze pĂ«r pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« me kuadrin ligjor ekzistues,” thotĂ« Ć upuković.

Përgjigjet ndaj pyetjeve të dërguara nga portali Gerila, te Ministria e Ekonomisë e Kantonit Zenica-Doboj ishin të përgjithshme, dhe nuk sqaronin pikat kryesore të kontestuara. Zyra e Kryeministrit Kantonal, si edhe Vareƥki minerali, nuk kanë kthyer përgjigje deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi.

Një vakum ligjor si model

PĂ«r Davor Ć upuković, rasti DuboĆĄtica-Tribija nuk Ă«shtĂ« incident i izoluar, por pjesĂ« e njĂ« modeli mĂ« tĂ« gjerĂ« ku boshllĂ«qet ligjore dhe mbikĂ«qyrja e dobĂ«t institucionale shfrytĂ«zohen si kornizĂ« pĂ«r nisjen e investimeve nĂ« zona mjedisore tĂ« ndjeshme.

Sipas tij, plani hapësinor ende në fuqi, që daton nga koha e ish-Jugosllavisë, e kishte përcaktuar këtë zone, përfshirë edhe lumin Krivaja, si zonë të mbrojtur. Ndërkohë, Federata e Bosnjës dhe Hercegovinës nuk ka miratuar ende një plan të ri hapësinor. Ky boshllëk ligjor, argumenton ai, krijon hapësirë për interpretime të ndryshme dhe për zbatim selektiv të rregullave, sidomos kur bëhet fjalë për burimet natyrore më të vlefshme.

Punime përgatitore mbi fshatin Duboƥtica pranë Vareƥit / Foto: D. Rakita

Ć upuković kujton se pĂ«rpjekje tĂ« ngjashme investimi janĂ« regjistruar edhe nĂ« vende tĂ« tjera, si Mali Ozren, ku projektet u ndalĂ«n pas rezistencĂ«s sĂ« komuniteteve lokale. Presione ndaj aktivistĂ«ve dhe banorĂ«ve nĂ« disa zona janĂ« dokumentuar tashmĂ« pĂ«rmes kallĂ«zimeve penale dhe regjistrave zyrtarĂ«, ndaj disa burime kĂ«rkuan anonimitet.

“Nuk po vihet nĂ« dyshim zhvillimi si i tillĂ«; po kĂ«rkohen investime tĂ« ligjshme, transparente dhe tĂ« kontrolluara institucionalisht,” pĂ«rfundon Ć upuković.

VlerĂ«simet e ekspertĂ«ve dhe kufijtĂ« e “minierimit tĂ« gjelbĂ«r”

NdĂ«rsa autoritetet kantonale e paraqesin projektin si mundĂ«si zhvillimi, njĂ« pjesĂ« e komunitetit tĂ« ekspertĂ«ve paralajmĂ«ron se terma si “modern” dhe “minierim i gjelbĂ«r” shpesh pĂ«rdoren pa mekanizma tĂ« qartĂ« dhe tĂ« verifikueshĂ«m pĂ«r mbrojtjen e mjedisit.

Profesori Dalibor Ballian vĂ« nĂ« dukje se Bosnja dhe Hercegovina ka tashmĂ« rreth 100 mijĂ« hektarĂ« tokĂ« tĂ« shpallur zyrtarisht si e rehabilituar, por qĂ« nĂ« praktikĂ« ka tiparet e njĂ« terreni tĂ« degraduar nga aktiviteti industrial. Me zbatimin e koncesionit tĂ« ri, kĂ«tyre hektarĂ«ve do t’u shtohen edhe 3,2 mijĂ« tĂ« tjerĂ«, qĂ« shtrihen nga Rupice deri nĂ« DuboĆĄtica.

“Rikthimi i ekosistemeve pyjore dhe ujore pas minierimit kĂ«rkon dekada, dhe kthimi i plotĂ« nĂ« gjendjen origjinale nuk Ă«shtĂ« realist brenda kornizave ekzistuese institucionale,” paralajmĂ«ron Ballian.

Minierimi ka qenë shenjë dalluese e Vareƥit prej dekadash / Foto: D. Rakita

Rezerva tĂ« ngjashme shprehen edhe nga profesionistĂ« tĂ« minierave. Azid KaknjaĆĄević, inxhinier minierash nga Olovo, thekson se projekti i planifikuar pĂ«rfshin disa burime tĂ« mundshme ndotjeje, krahas pyetjeve ende tĂ« pazgjidhura mbi ligjshmĂ«rinĂ« dhe pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« me vendimet e GjykatĂ«s Kushtetuese tĂ« Bosnjes dhe HercegovinĂ«s.

Sipas ekspertĂ«ve, pretendimet pĂ«r minierim “tĂ« kontrolluar” ose “tĂ« gjelbĂ«r” tĂ« kromit nĂ« ekosisteme tĂ« ndjeshme janĂ« thellĂ«sisht problematike dhe, nĂ« praktikĂ«, pothuajse tĂ« paarritshme. Siç shpjegon Dr. Dragana Đorđević, kĂ«to pretendime bazohen nĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« reduktuar teknikisht disa rreziqe, jo pĂ«r t’i eliminuar ato, sidomos kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r kromin gjashtĂ«valent.

Edhe nĂ« rastet kur nxirret vetĂ«m kromiti si mineral kryesor mbartĂ«s i kromit, dhe kur mbetjet minerare depozitohen formalisht nĂ« mĂ«nyrĂ« “tĂ« kontrolluar”, vetĂ« ekspozimi i mineralit ndaj ajrit, ujit dhe tokĂ«s nxit reaksione kimike natyrore qĂ« nuk mund tĂ« ndalen. Mbetjet minerare, thekson ajo, mbeten nĂ« mjedis pĂ«r dekada apo edhe shekuj, ndĂ«rsa masat e ashtuquajtura tĂ« kontrollit zakonisht projektohen vetĂ«m pĂ«r disa dekada.

“Garantimi i stabilitetit kimik tĂ« miliona tonĂ«ve mbetje pĂ«r periudha kaq tĂ« gjata, nĂ«n ndikimin e reshjeve, ngricave, ndryshimeve tĂ« ph-it dhe proceseve biologjike, Ă«shtĂ« jorealist,” nĂ«nvizon Đorđević.

Kontrolli i erozionit dhe i rrjedhjeve sipĂ«rfaqĂ«sore, shton ajo, Ă«shtĂ« i mundur vetĂ«m me mirĂ«mbajtje aktive tĂ« vazhdueshme dhe mbikĂ«qyrje edhe pas mbylljes sĂ« minierĂ«s, ç’ka ngre njĂ« pyetje themelore pĂ«r pĂ«rgjegjĂ«sinĂ«.

Kush do t’i financojĂ« dhe mbikĂ«qyrĂ« kĂ«to sisteme pĂ«r 100 apo 1 mijĂ« vjet? PĂ«rvoja ndĂ«rkombĂ«tare, vĂ«ren ajo, tregon se “mirĂ«mbajtja pasive” pasi investitorĂ«t largohen shpesh kthehet nĂ« braktisje, veçanĂ«risht pĂ«rballĂ« motit ekstrem, pĂ«rmbytjeve tĂ« mĂ«dha, tĂ«rmeteve, kolapsit institucional ose falimentimit tĂ« kompanive.

“AtĂ«herĂ« bĂ«het e qartĂ« se ‘minierimi i gjelbĂ«r’ ekziston kryesisht nĂ« letĂ«r,” pĂ«rfundon ajo.

Perspektiva lokale: përvojë dhe mosbesim

Shqetësimet se Bosnja dhe Hercegovina po trajtohet gjithnjë e më shumë si hapësirë për nxjerrje intensive të burimeve ndahen gjerësisht nga banorët e Vareƥit.

Miroslav Pejčinović, kryetar i komitetit nismĂ«tar tĂ« shoqatĂ«s Opstanak, e cila u krijua pikĂ«risht nga frika ndaj minierĂ«s sĂ« kromit, thotĂ« se kundĂ«rshtimi ndaj projektit buron nga pĂ«rvojat me minierĂ«n ekzistuese Rupice.

Miroslav Pejčinović / Foto: D. Rakita

Ai i referohet edhe njĂ« modeli qĂ«, sipas tij, synon pranimin shoqĂ«ror tĂ« projektit, pĂ«rmes donacioneve pĂ«r organizata sportive dhe kulturore lokale, ndĂ«rkohĂ« qĂ« vlera e burimeve tĂ« nxjerra nuk rikthehet te komuniteti pĂ«rmes tarifave tĂ« koncesionit.“NĂ«se ky model vazhdon, Bosnja dhe Hercegovina rrezikon tĂ« bĂ«het njĂ« vend ku i jepet prioritet shfrytĂ«zimit, jo zhvillimit afatgjatĂ« dhe ruajtjes sĂ« komuniteteve,” thotĂ« ai.

Kromi dhe industria ushtarake: një pyetje e hapur

Përveç shqetësimeve mjedisore dhe ligjore, disa nënshkrues të nismës ngrenë edhe pyetjen e përdorimit përfundimtar të xeherorit. Sipas informacioneve të disponueshme, kromi nga miniera e planifikuar mund të përdoret në industrinë ushtarake, veçanërisht për prodhimin e çeliqeve të specializuara.

Të dhënat nga Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së (USGS) konfirmojnë se kromi dhe ferrokromi konsiderohen materiale strategjike për shkak të përdorimit në mjete të blinduara, struktura ushtarake, motorë reaktivë dhe turbina gazi.

NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, aktivisti Davor Ć upuković shtron njĂ« pyetje qĂ« shkon pĂ«rtej konsideratave teknike dhe ekonomike:

“A duhet Bosnja dhe Hercegovina, si njĂ« shoqĂ«ri pas lufte, tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« zinxhirĂ«t e furnizimit tĂ« prodhimit ushtarak?”

Reagimi institucional

Nisma për ndërprerjen e marrëveshjes së koncesionit për zonën Duboƥtica-Tribija, e nisur nga komunitetet lokale dhe organizatat e shoqërisë civile nga pellgu i Krivajës, së fundmi ka marrë edhe vazhdim institucional në Kuvendin e Kantonit Zenica-Doboj.

VareĆĄ / Foto: D. Rakita

NĂ« seancĂ«n e 46-tĂ« tĂ« Kuvendit Kantonal, mbajtur mĂ« 27 nĂ«ntor, Damir Memić, kryetar i grupit parlamentar tĂ« SDP-sĂ«, e futi zyrtarisht nismĂ«n nĂ« procedurĂ« parlamentare, duke iu referuar kĂ«rkesave tĂ« qytetarĂ«ve dhe kundĂ«rshtimeve tĂ« dokumentuara lidhur me procesin e dhĂ«nies dhe zbatimit tĂ« koncesionit.

Kjo shënoi herën e parë që miniera e planifikuar e kromit u trajtua formalisht në nivel politik kantonal. Ecuria e mëtejshme do të varet nga qëndrimi i shumicës parlamentare dhe vlerësimi i institucioneve kompetente për ligjshmërinë e kontratës ekzistuese.

ÇfarĂ« na tregon ShqipĂ«ria: Bulqiza si pasqyrĂ« e sĂ« ardhmes

Disa qindra kilometra në jugperëndim, në Bulqizë, minierimi i kromit vazhdon prej dekadash dhe shpesh citohet si shembull i asaj që ndodh kur nxjerrja e mineralit ndodh më shpejt sesa mbikëqyrja institucionale. Bulqiza nuk është një histori e së shkuarës, por e pasojave të akumuluara të shfrytëzimit afatgjatë brenda një sistemi të karakterizuar nga dhjetëra operatorë dhe një mozaik kompleks lejesh.

Tabela që tregon drejtimin për te miniera e kromit, Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Me të mbërritur në qytet, përshtypja më e fortë nuk vjen nga galeritë, por nga fytyrat e njerëzve.

“A i pe fytyrat e njerĂ«zve kur hyre nĂ« qytet?” e pyeti reporteren minatori Luli Alla.

“TĂ« rrudhura, tĂ« lodhura, tĂ« rraskapitura. TĂ« gjithĂ« kĂ«tu kanĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« familjar qĂ« punon nĂ« minierĂ«â€

Minatori pĂ«rshkruan njĂ« komunitet ku “pothuajse çdo familje” ka dikĂ« qĂ« punon nĂ« minierĂ«, duke shtuar se, sipas pĂ«rvojĂ«s sĂ« tij, shumĂ« minatorĂ« nuk arrijnĂ« moshĂ« tĂ« thyer pas viteve tĂ« punĂ«s sĂ« rĂ«ndĂ«.

Në qarkun e Dibrës, nën qytet shtrihet një nga depozitat më të mëdha të kromit në Evropë, ndërsa në sipërfaqe shihet një kontrast i ashpër mes pasurisë minerare dhe kushteve sociale.

Qendra e Bulqizës, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Në të njëjtën kohë, kapaciteti institucional për monitorim sistematik të ndikimeve mjedisore dhe sociale mbetet i kufizuar. Bashkia e Bulqizës konfirmon se nuk mban një regjistër zyrtar të ankesave të qytetarëve lidhur me ndikimin e minierës në jetën e përditshme.

Megjithëse Shqipëria ka hapur negociatat nën Klasterin 4, përfshirë Kapitullin 27 të acquis të BE-së, i cili kërkon transparencë më të madhe, mbikëqyrje më të fortë mjedisore dhe inspektime më efektive, Bulqiza tregon se sa kompleks është ky proces në mjedise ku aktivitetet minerare kanë paraprirë prej kohësh mekanizmat e kontrollit.

Bulqiza: qyteti dhe miniera si një sistem i vetëm

Bulqiza shtrihet në një luginë të ngushtë të vargmaleve të Dibrës, në një terren të përbërë nga shkëmbinj ultrabazikë serpentinitë. Galeritë minerare fillojnë direkt mbi bërthamën urbane, ndërsa shpatet dhe hapësirat mes lagjeve rrethohen nga grumbuj sterilësh dhe mbetjesh të akumuluara ndër dekada. 

Bulqiza, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Minierimi i kromit nisi në vitin 1948. Në 75 vjet, nga masivi i Bulqizës u nxorën më shumë se 15 milionë ton krom, duke e bërë zonën qendrën kryesore minerare të Shqipërisë për më shumë se gjysmë shekulli.

Pas viteve 1990, me kalimin në ekonomi tregu, masivi minerar u fragmentua në dhjetëra parcela dhe u dhanë një numër i madh licencash. Një ekspert minierash dhe banor i Bulqizës, i cili kërkoi anonimitet për shkak të pasojave profesionale dhe institucionale, e përshkruan këtë kthesë kështu:

“Pas viteve 1990, miniera u copĂ«tua dhe zinxhiri teknik u shemb. GaleritĂ« e vjetra pĂ«rdoren pa kontroll, me hyrje tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta, dhe shumĂ« kompani nuk zbatojnĂ« protokollet bazĂ«. Kjo ka rritur rreziqet si pĂ«r punĂ«torĂ«t, ashtu edhe pĂ«r mjedisin”

Sipas tij, pjesë të galerive të vjetra mbeten të pasigurta.

“E dimĂ« qĂ« kromi Ă«shtĂ« shtylla kurrizore e ekonomisĂ« sĂ« BulqizĂ«s, por jeta nĂ« qytet Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« gjithnjĂ« e mĂ« e vĂ«shtirĂ«,” shton ai.

116 licenca në një masiv të vetëm

Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN), u përgjigj për Faktoje.al se aktualisht janë 116 licenca minerare aktive në masivin e Bulqizës. 

Masivi ku ndodhen galeritë e minierës së kromit, Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

“Kur miniera u nda nĂ« njĂ«si tĂ« vogla, zinxhiri teknik u shemb. Kjo rriti rreziqet si pĂ«r punĂ«torĂ«t, ashtu edhe pĂ«r mjedisin,” thotĂ« eksperti nga Bulqiza.

Mbikëqyrja 

Në letër, kuadri rregullator duket i plotë, por sa është efektive në praktikë? 

AKBN mbikëqyr dhënien e licencave, planet teknike dhe ekonomike, si edhe garancitë financiare për rehabilitim. Megjithatë, sipas deklarimeve të institucionit, ajo nuk monitoron ndotjen apo menaxhimin e mbetjeve minerare, duke e kufizuar rolin e saj në verifikimin e përputhjes teknike me licencat.

Ndërkohë, Agjencia Kombëtare e Mjedisit (AKM) kryesisht mbikëqyr operatorët që kanë leje mjedisore të vlefshme.

Nga ana tjetër, Inspektoriati i Punës dhe Mbrojtjes Sociale fokusohet te siguria në punë dhe të drejtat e punës.

Të dhënat e AKM tregojnë se nuk ka stacione monitorimi të cilësisë së ajrit dhe ujit në Bulqizë. 

Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Ndërkohë, gjatë tremujorit të fundit të vitit 2024, AKM vendosi 26 masa administrative ndaj kompanive në Bulqizë për mosrespektim të rregullave mjedisore. 

Autoritetet vendore

Bashkia e BulqizĂ«s deklaron se nuk ka organizuar dĂ«gjesa publike lokale me qytetarĂ«t mbi minierat nĂ« zonĂ«. Bashkia pretendon se aktivitetet minerare “kryesisht zhvillohen nĂ« zona tĂ« largĂ«ta malore”, gjĂ« qĂ«, sipas tyre, shpjegon mungesĂ«n e ankesave tĂ« regjistruara nĂ« nivel lokal. Bashkia nuk ka kompetencĂ« mbi lejet mjedisore, tĂ« cilat janĂ« nĂ« juridiksionin e MinistrisĂ« sĂ« Turizmit dhe Mjedisit.

Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Bashkia Bulqizë deklaron gjithashtu se nuk ka të dhëna mbi ndotjen e ujit të pijshëm ose kontaminimin e tokës si rezultat i aktivitetit minerar. 

Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit (IKMT) vëren se Drejtoria për Inspektimin e Mjedisit dhe Ujit u krijua vetëm në fund të vitit 2020. 

Që nga krijimi i Drejtorisë, IKMT ka kryer 12 inspektime në zonën minerare të Bulqizës, duke vendosur masa administrative ndaj tetë kompanive, për shkelje si depozitimi i paligjshëm i mbetjeve minerare dhe shkelje të tjera të rregullave mjedisore. Në të njëjtën kohë, Inspektorati konfirmon se asnjë aktivitet minerar nuk është pezulluar ndonjëherë për shkak të ndotjes mjedisore ose rreziqeve të sigurisë.

Xhinset e minatorëve pranë minierës ALBCHROME, Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Siguria 

Pamja më e detajuar institucionale mbi kushtet e sigurisë në sektorin minerar të Bulqizës vjen nga të dhënat e Inspektoratit të Punës dhe Shërbimeve Sociale. Sipas statistikave zyrtare, në sektorin e minierave dhe guroreve në qarkun Dibër u kryen 804 inspektime midis janarit 2016 dhe shtatorit 2025.

Shumica e inspektimeve (73%) ishin të planifikuara, 26% u kryen pas aksidenteve në punë dhe vetëm 2% u nisën mbi bazën e raportimeve të vetë punëtorëve. Në të njëjtën periudhë u regjistruan 194 aksidente në punë, 31 prej tyre me pasojë vdekjen.

Inspektorati raporton se masa administrative u vendosën në 85% të rasteve pas aksidenteve, duke variuar nga paralajmërime dhe ndalim i përkohshëm pune deri te gjobat. Në total u dhanë 596 sanksione, ku shumica ishin paralajmërime (63%), ndërsa pezullimet për shkelje të sigurisë dhe shkelje serioze të të drejtave të punës përbënin rreth një të tretën e masave. Vlera totale e gjobave arriti 7,73 milionë lekë (rreth 73 mijë euro).

Miniera ALBCHROME, Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Shkeljet më të shpeshta përfshinin mungesën ose vjetërsimin e vlerësimeve të rrezikut, mosfunksionimin e mekanizmave të sigurisë në punë, mungesën e shërbimeve mjekësore dhe përdorimin e pamjaftueshëm të pajisjeve mbrojtëse. 

Mbikëqyrja

Instituti i Shëndetit Publik (ISHP) konfirmon se në Bulqizë nuk janë kryer analiza të ujit të pijshëm për kromin gjashtëvalent për të paktën dhjetë vjet. Në vend të kësaj, analizat janë kufizuar te kromi total. Sipas ISHP, të gjitha mostrat e testuara kanë qenë brenda kufijve të lejuar sipas standardeve kombëtare.

ISHP deklaron gjithashtu se nuk kryen ekzaminime mjekësore sistematike të minatorëve dhe nuk zbaton programe të shëndetit në punë apo rehabilitimi. Monitorimi epidemiologjik kufizohet në regjistrat e përgjithshëm të sëmundjeve jo të transmetueshme. 

Bulqiza, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Ministria e Shëndetësisë konfirmoi se nuk ka të dhëna për sëmundjet profesionale te minatorët, duke deklaruar se kjo përgjegjësi i takon Inspektoratit të Punës.

Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë, përgjegjëse për licencat, inspektimet teknike, nënkontraktorët, planet e mbylljes së minierës dhe vlerësimet e rezervave të kromit, nuk iu përgjigj kërkesave për informacion të paraqitura nga Faktoje.al më 29 tetor 2025.

Eksperti i mjedisit, Danjel Bica paralajmĂ«ron se, edhe pse kompanitĂ« janĂ« tĂ« detyruara ligjĂ«risht tĂ« paguajnĂ« tarifa mjedisore dhe tĂ« sigurojnĂ« garanci financiare, asnjĂ« galeri apo zonĂ« e degraduar nĂ« BulqizĂ« nuk Ă«shtĂ« rehabilituar plotĂ«sisht pas dekadash minierimi. Ai identifikon “vetĂ«-raportimin e kompanive, inspektimet e rralla dhe mungesĂ«n e verifikimit tĂ« pavarur si dobĂ«si kyçe”.

Danjel Bica, ekspert mjedisor nga Bulqiza, Shqipëri / Credit: sherm.org.al

Edhe pse kromi në Bulqizë është kryesisht në formën trivalente, asnjë institucion nuk ka vlerësuar mundësinë e oksidimit të tij në krom gjashtëvalent në ujërat e minierave.

“Pa analizĂ« tĂ« synuar pĂ«r kromin gjashtĂ«valent, Ă«shtĂ« e pamundur tĂ« vlerĂ«sohet ndikimi real i minierimit nĂ« cilĂ«sinĂ« e ujit,” paralajmĂ«ron Bica.

Mbetjet 

Një çështje veçanërisht serioze është depozitimi i pakontrolluar i mbetjeve minerare, të cilat janë grumbulluar për dekada, në shpate të pjerrëta dhe pranë zonave të banuara. 

Grumbujt e sterileve nga minierimi i kromit në Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Dokumentimi në terren nga Faktoje.al tregon grumbuj masivë sterilësh.

AKBN konfirmon se kompanitë janë përgjegjëse për monitorimin e vetë mbetjeve të tyre, ndërsa sistemi mbështetet fort te vetë-raportimi.

Gazetari lokal Sami Curri, i cili ka mbuluar BulqizĂ«n pĂ«r mĂ« shumĂ« se njĂ« dekadĂ«, e pĂ«rshkruan qytetin si tĂ« formĂ«suar nga varĂ«sia ekonomike, frika dhe “padukshmĂ«ria” institucionale.

Sami Curri, gazetar nga Bulqiza, Shqipëri / Credit: Sami Curri

Sipas tij, hapësira për kundërshtim publik është shumë e kufizuar dhe aksidentet në punë rrallë hetohen plotësisht. 

Edhe pse institucionet shëndetësore janë të detyruara të raportojnë dëmtimet e rënda, minatorët rrallë flasin publikisht nga frika se do të humbasin punën ose do të stigmatizohen. 

Curri vëren se, ndotja e ajrit dhe degradimi i tokës janë të dukshme, por asnjë institucion nuk ka lëshuar ndonjë paralajmërim formal për metalet e rënda në ujin e pijshëm.

I pyetur nĂ«se Bulqiza pĂ«rfiton realisht nga minierat, pĂ«rgjigjja e tij Ă«shtĂ« e shkurtĂ«r: “Jo.”

Sipas Currit, një rentë vjetore minerare prej 150-200 mijë euro nuk mjafton as për të shtruar 2 kilometra rrugë.

Pse njerëzit heshtin

Qendra e Bulqizës, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Minatori i hershëm Luli Alla shpjegon se njerëzit rrallë flasin sepse një numër i madh familjesh varen drejtpërdrejt nga miniera.

“ËshtĂ« qytet i vogĂ«l. NjerĂ«zit e mbajnĂ« mend kush tha çfarĂ«â€

Familjet e minatorëve, viktima të aksidenteve fatale, gjithashtu heshtin. 

E veja e një minatori refuzoi të fliste, duke thënë se vëmendja mediatike e mëparshme nuk i solli ndryshim, por vetëm sa i rihapi traumën personale.

Minatorë pa status ligjor

Lëvizja Bashkë (LB) ka kërkuar miratimin e një statusi të veçantë ligjor për minatorët në Shqipëri, me synim garantimin e mbrojtjes statutore dhe sociale për punëtorët në një nga sektorët më të rrezikshëm të vendit.

“Minator Ă«shtĂ« profesioni mĂ« i rrezikshĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri dhe Ă«shtĂ« e papranueshme tĂ« funksionojĂ« pa garanci tĂ« posaçme ligjore,” thotĂ« aktivisti i LB, Emiljando Kita.

Brenda galerive të minierës së kromit në Bulqizë, Shqipëri / Credit: Minator anonim

Sipas Kitës, arsyeja kryesore e mungesës së reformës janë kostot politike dhe fiskale, pasi një legjislacion i tillë do të rriste detyrimet si për shtetin, ashtu edhe për kompanitë e mëdha private që dominojnë sektorin.

Të ardhura të mëdha, por për kë?

AlbChrome, operatori më i madh në sektorin e kromit në Bulqizë, u ble në janar 2022 nga grupi turk Yıldırım, përmes filialit të tij minerar Yılmaden Holding.

Miniera ALBCHROME, Bulqizë, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Sipas MinistrisĂ« sĂ« Financave tĂ« ShqipĂ«risĂ«, renta minerare e transferuar nĂ« BashkinĂ« e BulqizĂ«s arriti 213 milionĂ« lekĂ« (2,13 milionĂ« euro) nga viti 2015 deri nĂ« shtator 2025. Duke qenĂ« se Ligji nr. 9975 “PĂ«r taksat kombĂ«tare” i alokon vetĂ«m 5% tĂ« tĂ« ardhurave nga renta minerare pushtetit vendor ku kryhet nxjerrja, kjo nĂ«nkupton se qeveria ka mbledhur rreth 4,26 miliardĂ« lekĂ« (42,6 milionĂ« euro) nĂ« atĂ« periudhĂ«.

Ministria nuk ka të dhëna mbi rehabilitimin mjedisor, përdorimin e garancive financiare apo riinvestimin lokal të të ardhurave. Gazetari Sami Curri vëren se shumat që merr bashkia janë të pamjaftueshme për ndonjë investim domethënës në infrastrukturë.

Bulqiza, Shqipëri (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Shqipëria është e detyruar formalisht të harmonizojë legjislacionin me direktivat mjedisore të BE-së, përfshirë rregullat për Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (EIA), Direktivën për Mbetjet Minerare (Mining Waste Directive) dhe Direktivën Kuadër të Ujit (Water Framework Directive). Komisioni Evropian ka bërë thirrje të përsëritura për inspektime dhe mbikëqyrje më të fortë.

Detyrimet 

Përvojat nga Bosnja dhe Hercegovina dhe Shqipëria nxjerrin në pah marrëdhënien komplekse midis ambicieve mjedisore të Evropës dhe realiteteve të nxjerrjes minerare. Kromi është lëndë e parë kyçe për teknologjitë moderne, përfshirë sistemet e energjisë së rinovueshme dhe automjetet elektrike, por shembuj si Bulqiza tregojnë se shfrytëzimi i tij mund të ketë pasoja për burimet ujore, ekosistemet pyjore dhe cilësinë e ajrit, sidomos kur mungojnë studime sistematike dhe monitorim i vazhdueshëm.

Në dokumente strategjike, Bashkimi Evropian thekson zinxhirë furnizimi të qëndrueshëm dhe integrimin e rajonit në tranzicionin e gjelbër. Në praktikë, megjithatë, zbatimi i këtyre parimeve në terren mbetet i pasigurt, veçanërisht në mjedise me institucione më të dobëta dhe mekanizma të kufizuar mbikëqyrjeje publike.

Në këtë kontekst, Bosnja dhe Hercegovina ndodhet në një udhëkryq. Ndryshe nga Shqipëria, e cila i ka përjetuar pasojat e minierimit intensiv të kromit për dekada, BiH vetëm tani po hyn në këtë fazë. Kjo krijon një mundësi për të vendosur standarde dhe procedura të qarta, ose, nëse mbikëqyrja dështon, për të përsëritur modele të njohura tashmë.

Tranzicioni i gjelbër, pra, nuk është vetëm çështje teknike, por edhe demokratike: sa përfshihen komunitetet lokale në vendimmarrje, a janë publike kontratat e koncesionit dhe kush e përcakton interesin publik.

Në rastin e Vareƥit, të dhënat e disponueshme nuk tregojnë një reagim të fortë institucional. Autoritetet lokale e mbështesin projektin, por njëkohësisht mbajnë të fshehta informacione kyçe nga popullsia lokale, të cilës do i duhet të jetojë pranë minierës. Për më tepër, komuniteti lokal ka pasur pothuajse asnjë, ose përfitim shumë të kufizuar financiar nga shitja e minierës Rupice.

NĂ« nivel kantonal, institucionet pĂ«r njĂ« periudhĂ« tĂ« gjatĂ« kanĂ« pĂ«rdorur argumentin e “sekretit tregtar” pĂ«r t’i mohuar publikut nĂ« Bosnje dhe HercegovinĂ« aksesin nĂ« kontratĂ«n e koncesionit, ndĂ«rsa reagimet e institucioneve shtetĂ«rore, pĂ«rfshirĂ« ProkurorinĂ« e Shtetit dhe GjykatĂ«n Kushtetuese, erdhĂ«n me vonesĂ« ose, nĂ« disa raste, munguan krejtĂ«sisht.

Për këto arsye, organizatat e shoqërisë civile dhe komunitetet lokale këmbëngulin se minierimi i kromit duhet trajtuar si çështje sistemike, jo thjesht lokale, me pasoja në nivel kombëtar.

Para se pasojat të bëhen të pakthyeshme


PĂ«r njĂ« pjesĂ« tĂ« komunitetit lokal dhe organizatave tĂ« shoqĂ«risĂ« civile nĂ« VareĆĄ, kĂ«rkesa Ă«shtĂ« e qartĂ«: ndĂ«rprerja e koncesionit, pezullimi i tĂ« gjitha aktiviteteve nga kompania “VareĆĄki minerali” dhe rishqyrtimi i modeleve tĂ« zhvillimit qĂ« sjellin rreziqe afatgjata mjedisore dhe pĂ«r shĂ«ndetin publik.

VareĆĄ / Foto: D. Rakita

Për investitorin, një rezultat i tillë do të nënkuptonte humbje kapitali të investuar dhe dëmtim reputacioni. Për autoritetet kantonale, do të nënkuptonte pranim se procesi i koncesionit është zhvilluar me mangësi serioze procedurale dhe ligjore, përfshirë mosrespektim afatesh dhe shpërfillje të vendimeve të Gjykatës Kushtetuese.

Për banorët e luginës së Krivajës, dilema është shumë më pak abstrakte. Ajo lidhet me cilësinë e ujit, tokës dhe jetës në dekadat që vijnë: a do të mbetet lumi pjesë e përdorimit të përditshëm apo do të kthehet në një enë industriale; a do të mbeten ekosistemet pyjore të paprekura apo do të ndryshohen përgjithmonë.

Në këtë kuptim, nisma e 49 organizatave dhe komuniteteve lokale shkon përtej një projekti të vetëm. Ajo ngre një pyetje më të gjerë mbi llogaridhënien institucionale dhe kapacitetin e shtetit për të menaxhuar burimet natyrore në interes publik.

Përvoja e Bulqizës tregon se çfarë ndodh kur nxjerrja e mineralit ecën më shpejt se mbikëqyrja.

Bulqiza, Shqipëri, e parë nga masivi ku ndodhen galeritë e minierës së kromit (15/11/2025) / Credit: Jona Cenameri

Nëse Vareƥi do të ndjekë të njëjtën rrugë, apo nëse rezultati do të jetë ndryshe, mbetet një vendim që po merret tani, me pasoja që do të zgjasin shumë më tepër se sa një marrëveshje koncesionare.

Ky investigim ndërkufitar u realizua nga gazetarët Jona Cenameri (Tiranë, Shqipëri) dhe Dejan Rakita (Banja Luka, Bosnje dhe Hercegovinë), si pjesë e një projekti të gazetarisë hulumtuese.

The post Bosnja, ShqipĂ«ria dhe Kromi: Sa “i GjelbĂ«r” Ă«shtĂ« “Minierimi i GjelbĂ«r” kur bĂ«het nĂ« Ballkan? appeared first on Faktoje.al.

↗

Kreu i ri i SPAK, në sfidë për tejkalimin e punës së Dumanit

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla Kalimi i detyrĂ«s si kreu i SPAK nuk mund tĂ« ishte vetĂ«m njĂ« stafetĂ« rutinĂ«, ndonĂ«se drejtuesi i ri Klodian Braho u kujdes qĂ« t’i jepte mĂ« shumĂ« rĂ«ndĂ«si institucionit, sesa pozicionit tĂ« lartĂ« qĂ« do tĂ« mbajĂ« nĂ« mandatin 3-vjeçar.

Dy paraardhĂ«sit e tij, Arben Kraja dhe Altin Dumani lanĂ« shenja secili nĂ« formĂ«n e tij, por Braho do tĂ« mbajĂ« edhe njĂ« peshĂ« mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« pasi koha “Dumani” ka lĂ«nĂ« disa shĂ«njime qĂ« pĂ«r kĂ«do qĂ« do e pasonte, ka njĂ« arsye mĂ« shumĂ« pĂ«r tu matur me njĂ« punĂ« tĂ« bĂ«rĂ« dhe punĂ«t qĂ« duhen bĂ«rĂ«.

“Dua tĂ« vlerĂ«soj paraardhĂ«sin nĂ« detyrĂ«, zotin Kraja, si dhe Dumanin pĂ«r integritetin e tij”, tha Braho.

Ai u zgjodh kreu i ri i SPAK me shtatë vota pro nga anëtarë të KLP-së, kundrejt tre rivalëve që morrën përkatësisht tre dhe një votë.  

Hetimi financiar

Kryebashkiakë në detyrë, ish-kryebashkiakë, ish-kryeministra e presidentë, ministra në detyrë të prekur majtas dhe djathtas janë një pjesë e punës së kohës Dumani, madje dy ditë para se të linte detyrën la firmën e fundit në kërkesën drejtuar Parlamentit për të marrë autorizim për arrestimin e zëvendëkryeministres Belinda Balluku.

“Jemi pĂ«rballur me sfida dhe presione, por SPAK Ă«shtĂ« sot mĂ« i fortĂ«, konsoliduar dhe mĂ« i besueshĂ«m se mĂ« parĂ«. Dua tĂ« falĂ«nderoj çdo punonjĂ«s pĂ«r pĂ«rkushtimin dhe sakrificat”, tha Dumani.

NdĂ«rsa emra tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« politikĂ«s sĂ« 30 viteve tĂ« fundit kanĂ« proceset e hapura me drejtĂ«sinĂ«, hetimi finaciar dhe bllokimi i aseteve tĂ« ardhura nga korrupsioni mbetet nĂ« nivele tĂ« ulĂ«ta. “NĂ« ushtimin e detyrĂ«s fokusi im do tĂ« mbetet funksionimi i brendshĂ«m, funksionimi i ligjit. BKH dhe hetimi financiar janĂ« shtylla tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« SPAK”, tha Braho.

NĂ« njĂ« reagim nĂ« rrjetet sociale Misioni i BE-sĂ« nĂ« TiranĂ« uroi Brahon, por gjithashtu nĂ« tĂ« njĂ«tin postim, vlerĂ«soi punĂ«n e Dumanit. “PĂ«rgĂ«zojmĂ« Klodian Brahon, i cili merr detyrĂ«n sot si Kryetar i SPAK-ut dhe i urojmĂ« atij çdo sukses nĂ« kĂ«tĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m. Ne gjithashtu pĂ«rgĂ«zojmĂ« SPAK-un pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e tij pĂ«rballĂ« presionit politik dhe vendosmĂ«rinĂ« dhe integritetin e treguar nga Kryeprokurori nĂ« largim Altin Dumani, nĂ«n udhĂ«heqjen e tĂ« cilit SPAK arriti pĂ«rparim nĂ« luftĂ«n kundĂ«r korrupsionit tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« dhe forcoi besimin e publikut nĂ« drejtĂ«si”, thotĂ« misioni i BE-sĂ«.

Dosjet

Si prokurorr i SPAK, Klodian Braho ka hetuar disa dosje ndër më kryesoret janë Inceneratori i Elbasanit, duke nxjerrë urdhër arresti për shumë persona mes të cilëve Mirel Mërtiri, Stela Gugallja, Klodian Zoto, gjithashtu si pjesë të kësaj dosje ndau hetimin për ish zëvendës kryeministrin Arben Ahmetaj.

Çështja tjetĂ«r qĂ« çoi nĂ« zbulimin e njĂ« skeme korruptive nĂ« BashkinĂ« e TiranĂ«s Ă«shtĂ« e ashtĂ«quajtura dosja 5D, apo edhe “Toyota Auris” ku janĂ« pĂ«rfshirĂ« disa individĂ« nga sistemi i drejtĂ«sisĂ« por njĂ«kohĂ«sisht ka tĂ« hapura edhe dy fraksione tĂ« tjera po pĂ«r tĂ« njĂ«jtĂ«n dosje.

The post Kreu i ri i SPAK, në sfidë për tejkalimin e punës së Dumanit appeared first on Faktoje.al.

↗

Si u shtrembĂ«rua deklarata se “NATO do tĂ« godasĂ« e para RusinĂ«â€

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Jona Cenameri GjatĂ« ditĂ«ve tĂ« fundit, disa media shqiptare dhe platforma nĂ« rrjete sociale publikuan lajme me tituj alarmues si “NATO po konsideron tĂ« godasĂ« e para RusinĂ«â€ apo “GjeneralĂ«t e NATO-s pĂ«rgatiten pĂ«r sulm” 

Raportimet u paraqitĂ«n si zhvillime tĂ« reja strategjike, duke krijuar pĂ«rshtypjen se Aleanca e Atlantikut tĂ« Veriut po shqyrton seriozisht njĂ« sulm tĂ« parĂ« ushtarak ndaj RusisĂ«, nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« asaj qĂ« pĂ«rshkruhet si “sulme hibride” nga Moska. 

Burimi i këtyre lajmeve ishte një intervistë e admiralit Giuseppe Cavo Dragone, kryetar i Komitetit Ushtarak të NATO-s, dhënë për gazetën britanike Financial Times. 

ÇfarĂ« tha admiral Giuseppe Cavo Dragone

Në intervistën për Financial Times, Dragone foli për rritjen e shqetësimeve brenda NATO-s lidhur me sulmet hibride ruse, përfshirë sabotimet, sulmet kibernetike dhe kërcënimet ndaj infrastrukturës kritike në vendet anëtare. Në këtë kontekst, ai theksoi se Aleanca po diskuton se si duhet të reagojë ndaj një forme agresioni që nuk përbën domosdoshmërisht sulm të drejtpërdrejtë ushtarak.

Dragone pranoi se, nĂ« nivel teorik, disa vende aleate po ngrenĂ« pyetjen nĂ«se veprime mĂ« tĂ« vendosura, pĂ«rfshirĂ« masa qĂ« shkojnĂ« pĂ«rtej reagimit tradicional, mund tĂ« konsiderohen vetĂ«mbrojtje nĂ« rrethana tĂ« caktuara. MegjithatĂ«, ai e bĂ«ri tĂ« qartĂ« se njĂ« qasje e tillĂ« “shkon pĂ«rtej mendimit tradicional” dhe se mbeten ende pyetje thelbĂ«sore ligjore dhe institucionale, pĂ«rfshirĂ« atĂ« se kush do tĂ« kishte kompetencĂ«n pĂ«r njĂ« veprim tĂ« tillĂ«.

“Ndoshta duhet tĂ« veprojmĂ« mĂ« agresivisht se kundĂ«rshtari,” tha Dragone, duke shtuar menjĂ«herĂ« se dilemat kryesore lidhen me kornizĂ«n ligjore dhe zinxhirin e vendimmarrjes.

Në asnjë moment ai nuk deklaroi se NATO ka marrë një vendim për sulm të parë, apo se po përgatitet për një goditje parandaluese ndaj Rusisë.

Si u shtrembërua deklarata në raportime

Në raportimet e publikuara në disa media shqiptare, ky debat konceptual u paraqit si një ndryshim konkret i doktrinës së NATO-s. Diskutimi teorik mbi reagimin ndaj sulmeve hibride u shndërrua në tituj që sugjeronin përgatitje për luftë ose planifikim operacional për sulm.

NATO

Dokumentet bazë të NATO-s, përfshirë Konceptin Strategjik të miratuar në vitin 2022, e përkufizojnë qartë Aleancën si një strukturë mbrojtëse, të ndërtuar mbi parimin e parandalimit dhe mbrojtjes kolektive. NATO thekson se nuk kërkon përshkallëzim të konfliktit dhe se veprimet e saj synojnë të parandalojnë agresionin, jo ta nisin atë.

Edhe në raport me Rusinë, NATO ka deklaruar vazhdimisht se qëndrimi i saj është reagues dhe mbrojtës, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. 

AsnjĂ« dokument apo deklaratĂ« zyrtare nuk flet pĂ«r njĂ« strategji tĂ« “goditjes sĂ« parĂ«â€.

Kufijtë e vetëmbrojtjes

Sipas Kartës së Kombeve të Bashkuara, përdorimi i forcës lejohet vetëm në rast vetëmbrojtjeje ndaj një sulmi të armatosur. Koncepti i vetëmbrojtjes parandaluese mbetet shumë i debatueshëm në të drejtën ndërkombëtare dhe zbatohet vetëm në rrethana jashtëzakonisht të kufizuara, kur një kërcënim është i menjëhershëm dhe i pashmangshëm.

Vetë Dragone e pranon këtë paqartësi ligjore, duke theksuar se pikërisht këto dilema e bëjnë një qasje të tillë objekt diskutimi teorik dhe jo politikë të miratuar.

PĂ«rfundimi

Pretendimi se NATO po planifikon të godasë e para Rusinë nuk qëndron. Deklarata e admiralit Giuseppe Cavo Dragone është nxjerrë nga konteksti dhe është interpretuar gabimisht si paralajmërim për sulm, kur në fakt ajo lidhej me një diskutim strategjik mbi reagimin ndaj sulmeve hibride dhe me dilema të hapura ligjore e politike.

NATO mbetet, sipas dokumenteve dhe praktikës zyrtare, një aleancë mbrojtëse. 

The post Si u shtrembĂ«rua deklarata se “NATO do tĂ« godasĂ« e para RusinĂ«â€ appeared first on Faktoje.al.

↗

Hapësirat publike në Tiranë, zaptim dhe gjysmë lirim

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla NjĂ« muaj pasi kishte marrĂ« detyrĂ«n e kryebashkiakut tĂ« TiranĂ«s, Erion Veliaj u la afat njĂ« javĂ« tĂ« gjithĂ« subjekteve qĂ« kishin bllokuar hapĂ«sirat publike, veçanĂ«risht lokaleve nga tavolinat dhe çadrat nĂ« trotuare. “TĂ« gjithĂ« ata qĂ« kanĂ« okupuar hapĂ«sirat publike kanĂ« njĂ« javĂ« afat pĂ«r t’i liruar kĂ«to hapĂ«sira. NĂ« fund tĂ« javĂ«s tjetĂ«r do tĂ« nxjerrim urdhĂ«r ekzekutiv qĂ« ata qĂ« shesin nĂ« rrugĂ«, lokalet qĂ« kanĂ« nxjerrĂ« karrige dhe tavolina nĂ« mes tĂ« rrugĂ«s, ata qĂ« kanĂ« zĂ«nĂ« parkingjet, çdo gjĂ« do tĂ« sekuestrohet”, deklaroi Veliaj nĂ« gusht tĂ« vitit 2015.

Më pas në dy fushatat zgjedhore lokale, 2019 dhe 2023, Veliaj ripremtonte lirimin e hapësirave publike në kryeqytet dhe relativisht ajo ndodhi, plot dhjetë vite më pas.

Në muajin gusht 2025 nisi akioni masiv për lirimin e hapësirave publike, por me urdhër të kryeministrit Rama, ndërsa Veliaj që nga 10 shkurti i këtij viti ndodhet në burg, me 9 akuza në 13 raste të dyshuara.

Aksioni

“Sot Ă«shtĂ« 1 gusht, ka skaduar afati pĂ«r heqjen e rraqeve buzĂ« rrugĂ«ve kombĂ«tare dhe nga sot do fillojĂ« hap pas hapi ndĂ«rhyrja e forcave pĂ«rkatĂ«se tĂ« kontrollit me territorin. Ambicia jonĂ« Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« jemi kampionĂ« tĂ« Ballkanit nĂ« turizĂ«m. Forcat pĂ«rkatĂ«se do duhet tĂ« angazhohen shumĂ« mĂ« tepĂ«r tash e mbrapa sepse na duhet tĂ« jetojmĂ« dhe tĂ« bashkĂ«jetojmĂ« mĂ« idenĂ« qĂ« tĂ« gjithĂ« sĂ« bashku duhet t’i japim njĂ« cilĂ«si tĂ« re vendit tonĂ« si njĂ« destinacion turistik, por edhe si njĂ« shtet i sĂ« drejtĂ«s pĂ«r tu bĂ«rĂ« anĂ«tarĂ« tĂ« BE”, tha Rama.

Duke iu referuar Tiranës ai tha se do të shkonte deri në 20 mijë metra katrorë lirim të hapësirave publike.

Çlirim, por edhe devijim

Në Tiranë aksioni për lirimin e hapësirave publike përfshiu strukturat e Policisë Bashkiake, asaj të rendit dhe Inspektoriatin e Mbrojtjes së Territorit, Tiranë.

NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje zyrtare pĂ«r Faktoje, IMT tha se “ishin liruar nĂ« total 1483 hapĂ«sira publike nga tĂ« cilat 1,214 çmontime vullnetare dhe 269 ekzekutime vendimesh, 56,421 m2 sipĂ«rfaqe e liruar nĂ« total, ndĂ«rkohĂ« 1791 subjekte ishin njoftuar pĂ«r tĂ« kryer lirimin vullnetar”.

Në disa zona të Tiranës lirimi i hapësirave publike, nga vetë subjektet, apo me ndërhyrjen e IMT-së ka ndodhur duke liruar kryesisht trotuaret, por edhe hapësirat e përbashkëta ndërmjet apartamenteve. Pavarësisht aksionit masiv disa subjekte tregtare vijojnë të zhvillojnë aktivitet

PĂ«rfundimi

Premtimi për lirimin e hapësirave publike në Tiranë do e konsiderojmë gjysmë të mbajtur, pasi në kryeqytet ka ende hapësira publike të zëna nga subjekte private. Premtimet e njëpasnjëshme u vunë në zbatim në fund të verës së këtij viti. 

Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.

The post Hapësirat publike në Tiranë, zaptim dhe gjysmë lirim appeared first on Faktoje.al.

↗

Këshilli i Mandateve, pa datë dosja 10 mijë faqe e Ballukut

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla Në një ditë të ngjeshur diskutimesh, debatesh, mbledhjesh dhe takimesh, PS dhe qeveria me forcën e kartonit siguroi kohë të gjatë për të diskutuar fatin e mandatit të Belinda Ballukut, duke rrëzuar kërkesat e opozitës dhe SPAK-ut për një vendimarrje sa më të shpejtë për shkak të dosjes dhe rrezikut të dëmtimit të hetimeve.

Ende nuk ka një datë të saktë se kur do thirret sërish mbledhja, por përfaqësuesit e PS-së kërkojnë një kohë të gjatë për tu njohur me provat e paraqitura nga prokuroria.

NdĂ«rsa diskutimi juridik mbetet i hapur, ai politik ka qenĂ« mjaft i ngjeshur ku e pandehura Balluku Ă«shtĂ« filmuar nĂ« momentin e futjes nĂ« kryeministri, ku i pranishĂ«m ishte edhe kreu i qeverisĂ« Edi Rama. ZĂ«vendĂ«skryeministrja dhe Ministrja e InfrastrukturĂ«s dhe EnergjitikĂ«s Belinda Balluku akuzohet nga SPAK pĂ«r “shkelje tĂ« barazisĂ« sĂ« pjesĂ«marrĂ«sve nĂ« tendera ose ankande publike” nĂ« tetĂ« raste. NĂ« kĂ«rkesĂ«n e datĂ«s 16 pĂ«r autorizim pĂ«r arrestim, (heqje lirie), SPAK thotĂ« se: “
nĂ« kuadĂ«r tĂ« procedimit penal nr. 136 tĂ« vitit 2025, ka paraqitur kĂ«rkesĂ« pĂ«r dhĂ«nien e autorizimit nga Kuvendi i RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r arrestimin/ heqjen e lirisĂ« sĂ« deputetit, ministrit, zĂ«vendĂ«skryeministrit”

Provat në rrezik?

PĂ«r çështjen Balluku nĂ« mbledhjen e KĂ«shillit tĂ« Mandateve, anĂ«tarĂ«t e opozitĂ«s dhe tre prokurorĂ«t e SPAK kanĂ« qenĂ« thuajse nĂ« njĂ« linjĂ« dhe kjo lidhej me rrezikun e prishjes sĂ« provave nga zĂ«vendĂ«skryeministrja Balluaku, apo edhe kĂ«rcĂ«nimi i dĂ«shmitarĂ«ve nĂ« procesin e saj. “SPAK kĂ«mbĂ«ngul se kjo kĂ«rkesĂ« Ă«shtĂ« e ngushtme, SPAK thotĂ« se po intimdon vartĂ«sit. Tani ajo do marrĂ« dĂ«shmitĂ« e çdo personi dhe ne do i japim 1 muaj derisa t’i intimidojĂ« tĂ« gjithĂ«?”, tha Bardhi.

USB-ja me vete

Pesë orët e mbledhjes u mbyllën pa një datë të përcaktuar se kur do të mbidhet sërish Këshilli i Mandateve, ndërsa diskutimet kanë qenë të shumta që në nisje të mbledhjes. Sipas anëtarit të opozitës në këtë komision, Gazmend Bardhi, tre orët e para të diskutimeve ishin debate mbi mënyrën sesi anëtarët e komisionit dhe avokati mbrojtës do të njiheshin me provat. PS fillimisht ka kërkuar që provat të shiheshin aty në sallë, duke refuzuar që tu japeshin palëve me vete.  Pas një diskutimi fillestar mbi mënyrën e marrjes së provave të paraqitura nga SPAK, u vendos që USB-ja tu vihej në dispozicion të gjithë anëtarëve të komisionit dhe avokatit mbrojtës të Ballukut.

Koha

Çështja ku palĂ«t u ndanĂ« ishte pikĂ«risht koha qĂ« do tĂ« merrej vendimi nga KĂ«shilli i Mandateve dhe Rregullores. PĂ«rfaqĂ«sues tĂ« opozitĂ«s kĂ«rkuan qĂ« pavarĂ«sisht dosjes voluminoze (10 mijĂ« faqe), anĂ«tarĂ«t mund ta shqyrtonin brenda tre ose katĂ«r ditĂ«sh. Nga ana tjetĂ«r Ardian Kalia, avokat i tĂ« pandehurĂ«s Belinda Balluku, kĂ«rkoi tre javĂ« kohĂ« pĂ«r tu njohur me materialet dhe pĂ«rgatitej pĂ«r mbrojtjen e klientes sĂ« saj. Kjo kĂ«rkesĂ« u kundĂ«rshtua nga dy prokurorĂ«t qĂ« po hetojnĂ« numrin 2 tĂ« qeverisĂ« pĂ«r shkelje tĂ« barazisĂ« nĂ« 11 tenderĂ«, Dritan Prençi Dorina Bejko, por edhe kreu i ri i saj Klodian Braho.

Nga ana tjetër, PS tejkaloi edhe kërkesën e avokatit mbrojtës të Ballukut, duke kërkuar që mbledhja të mbahej më 20 janar të vitit të ardhshëm.

Opozita

NĂ« shfrytĂ«zim tĂ« hapĂ«sirave ligjore dhe rregullores sĂ« Kuvendit, pesĂ« anĂ«tarĂ«t e opozitĂ«s pritet qĂ« tĂ« kĂ«rkojnĂ« mbledhjen nĂ« fillim tĂ« javĂ«s sĂ« ardhshme. “Sipas rregullores ka 2 forma se si mblidhet kĂ«shilli. NjĂ«, e thĂ«rret kryetar i Kuvendit. E dyta, 1/2 e anĂ«tarĂ«ve tĂ« kĂ«shillit. 5 anĂ«tarĂ«t e opozitĂ«s nĂ« kĂ«shill do thĂ«rrasin mbledhjen e kĂ«shillit tĂ« hĂ«nĂ«n, maksimumi tĂ« martĂ«n e fillim javĂ«s qĂ« vjen, pĂ«r tĂ« mos krijuar asnjĂ« vonesĂ«â€, tha Bardhi.

NĂ« referim tĂ« rasteve tĂ« mĂ«parshme, anĂ«tari i KĂ«shillit tĂ« Mandateve, njĂ«herĂ«sh edhe kreu i Grupit Parlamentar tĂ« PD-sĂ« tha se: “
Ahmetaj (shĂ«nim: I referohet Arben Ahmetajt), ka pasur 15 mijĂ« faqe dhe i Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« vetĂ«m 48 orĂ« kohĂ«â€.

The post Këshilli i Mandateve, pa datë dosja 10 mijë faqe e Ballukut appeared first on Faktoje.al.

↗

Çështja “Balluku” mes flakadanĂ«ve, GJKKO dhe dosjes sekrete  

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla Mes tensionit, ku shumë nga 35 deputetët e opozitës që e mbështetën, protestonin edhe kundër tij, Endri Shabani u betua në Parlament si Avokat i Popullit dhe në ikje dha një puthje jo pa ironi deputetëve të opozitës.

Në këtë mënyrë nisi zyrtarisht puna e Avokatit të Popullit me mandat 5-vjeçar.

Opozita protestoi sot mes kaosit kundër zëvendëskryeministres dhe Ministres së Infrastrukturës dhe Energjitikës, Belinda Balluku, për të cilën SPAK ka kërkuar leje për arrestim (heqje imuniteti), e akuzuar për shkelje të barazisë së pjesëmarrësve në tendera në tetë raste.

Në shenjë revolte karrigia e zëvendëskryeministres u përmbys në sallë dhe pavarësisht tensionit të krijuar seanca zgjati pak, duke vijuar me rendin e ditës.

Gjykata

NdĂ«rsa nĂ« Parlament pĂ«rplasja mes deputetĂ«ve tĂ« opozitĂ«s dhe mazhorancĂ«s vijoi gjatĂ«, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n orĂ«, nĂ« GjykatĂ«n e Apelit KundĂ«r Korrupsionit dhe Krimit tĂ« Organizuar nisi seanca gjyqĂ«sore pĂ«r vlerĂ«simin e masĂ«s sĂ« sigurisĂ« tĂ« vendosur mĂ« parĂ« nga GJKKO e shkallĂ«s sĂ« parĂ« “pezullim nga detyra dhe ndalim pĂ«r daljen jashtĂ« vendit tĂ« ministres Balluku”. 

Masa “pezullim nga detyra” tashmĂ« konsiderohet nul, pasi njĂ« vendim i ndĂ«rmjetĂ«m i GjykatĂ«s Kushtetuese caktoi datĂ«n 22 janar pĂ«r shqyrtim nĂ« themel dhe deri nĂ« shprehjen pĂ«rfundimtare pezullimi rrĂ«zohej, duke rikthyer nĂ« detyrĂ« Ballukun.

Vendimi i Kushtetueses u dha mĂ« datĂ« 12, por vetĂ«m katĂ«r ditĂ« mĂ« pas, Prokuroria Speciale, SPAK, nisi nĂ« Kuvend kĂ«rkesĂ«n pĂ«r “dhĂ«nien leje” pĂ«r arrestimin e Ballukut, tashmĂ« me disa element tĂ« tjerĂ« tĂ« veprĂ«s penale, e dyshuar pĂ«r ndikim nĂ« “shkeljen e barazisĂ« sĂ« pjesĂ«marrsve nĂ« tendera”, nĂ« tetĂ« raste. Apeli i GJKKO-sĂ« la nĂ« fuqi masĂ«n e ndalimit pĂ«r tĂ« dalĂ« jashtĂ« vendit pĂ«r zv/kryeministren Belinda Balluku, ndĂ«rsa nĂ« lidhje me “pezullimin ndga detyra” kjo gjykatĂ« vendosi pezullimim tĂ« shqyrtimit tĂ« kĂ«rkesĂ«s pĂ«r aq kohĂ« sa Gjykata Kushtetuese e ka rikthyer nĂ« detyrĂ«.

Debati në Këshill

Çështja sa juridike Ă«shtĂ« edhe politike. Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, informoi zyrtarisht anĂ«tarĂ«t e KĂ«shillit tĂ« Mandateve dhe Imuniteteve pĂ«r zhvillimin e mbledhjes mĂ« datĂ« 19 dhjetor.

Gazment Bardhi tha se vota e tyre do të jetë pro heqjes së imunitetit të Ballukut, për të cilën SPAK kërkon të caktojë masë sigurisë arrest me burg ose arrest shtëpie.

“ShqiptarĂ«t nuk mund tĂ« jenĂ« peng i njĂ« qeverisje tĂ« korruptuar dhe qĂ« bashkĂ«punon me krimin e organizuar. Prandaj unĂ« dua t’i shpreh mirĂ«njohjen secilit deputet tĂ« grupit parlamentar tĂ« PartisĂ« Demokratike, qĂ« sot u ngrit nĂ« lartĂ«sinĂ« e detyrĂ«s sĂ« tij pĂ«r t’i shĂ«rbyer interesit publik. SĂ« dyti, po, ne do tĂ« marrim nesĂ«r pjesĂ« nĂ« mbledhjen e KĂ«shillit tĂ« Rregullores dhe Imuniteteve, ku vota jonĂ« dhe qĂ«ndrimi jonĂ« Ă«shtĂ« i qartĂ«, pro drejtĂ«sisĂ« dhe pro pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« tĂ« njĂ« zyrtari tĂ« korruptuar, zyrtari mĂ« tĂ« korruptuar pas Edi RamĂ«s, qĂ« Ă«shtĂ« Belinda Balluku. E kam thĂ«nĂ« edhe dje, nuk do tĂ« ketĂ« asnjĂ« mundĂ«si askush nĂ« atĂ« Kuvend qĂ« ta mbyllĂ« korrupsionin e Belinda Ballukut nĂ« kasafortĂ«â€, tha Bardhi.

Ai përmendi edhe përplasjen me kryetarin e Kuvendit, Niko Peleshi, të cilin e akuzon se po fsheh provat kundër Belinda Ballukut.

USB-ja pĂ«r Ballukun “mollĂ« sherri”

Kjo akuzĂ« e Bardhit vjen pasi provat e SPAK pĂ«r Ballukun, njĂ« USB qĂ« Ă«shtĂ« depozituar nĂ« Kuvend, ende nuk iu janĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion anĂ«tarĂ«ve tĂ« KĂ«shillit. Materialet qĂ« pĂ«rmban USB-ja janĂ« konsideruar sekret hetimor nga Peleshi dhe janĂ« kyçur nĂ« kasafortĂ«n e protokollit. Peleshi thotĂ« se mbledhjen qĂ« do tĂ« mbahet nesĂ«r do tĂ« diskutohet nĂ« prani tĂ« prokurorĂ«ve tĂ« SPAK nĂ«se materiali sekret do t’iu vendoset nĂ« dispozicion deputetĂ«ve.

Aty pritet tĂ« shihet edhe nga do tĂ« anojĂ« vota e mazhorancĂ«s nĂ«se do tĂ« japĂ« ose jo leje pĂ«r arrestimin “heqjen e imunitetit” pĂ«r numrin dy tĂ« qeverisĂ«. NjĂ« tjetĂ«r mundĂ«si Ă«shtĂ« qĂ« Parlamenti tĂ« mos e kalojĂ« çështjen pĂ«r votim pĂ«r tre muaj, çka automatikisht rrĂ«zon kĂ«rkesĂ«n e SPAK.

NĂ« njĂ« qĂ«ndrim nĂ« rrjetin social X, kryeministri Edi Rama tha se: “
 do tĂ« angazhohemi me tĂ« gjithĂ« pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« tonĂ« pĂ«rpara shqiptarĂ«ve qĂ« na dhanĂ« 83 mandate, e do tĂ« pĂ«rgatitemi pĂ«r tĂ« mbajtur njĂ« qĂ«ndrim tĂ« drejtĂ«, tĂ« qartĂ« e tĂ« denjĂ«, si forca udhĂ«heqĂ«se e vendit dhe e ReformĂ«s nĂ« DrejtĂ«si”.

The post Çështja “Balluku” mes flakadanĂ«ve, GJKKO dhe dosjes sekrete   appeared first on Faktoje.al.

↗

Parkingu publik me kate në Durrës u hap përfundimisht

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Jona Cenameri Më 20 nëntor 2025, kryeministri Edi Rama dhe kryebashkiakja Emiriana Sako përmes rrjeteve sociale njoftuan hapjen e parkimit publik me kate në Durrës. 

Rama e prezantoi objektin si një strukturë moderne me rreth 400 vende parkimi, energji të vetëprodhuar nga panelet diellore, hapësira për biçikleta, ambiente për zyra dhe hapësira social-kulturore.

Kryebashkiakja Sako e cilĂ«soi objektin si “Qendra Multimodale e Mobilitetit nĂ« DurrĂ«s”, njĂ« investim qĂ«, sipas saj, rigjeneron njĂ« zonĂ« tĂ« tĂ«rĂ« dhe shĂ«rben si nyje e re mobiliteti, komuniteti dhe sipĂ«rmarrjeje.

Premtimi i prezantuar në 2022-2023

Parkimi publik me kate në qendër të Durrësit u prezantua fillimisht në tetor 2022 nga kryebashkiakja Emiriana Sako, e cila konfirmoi se investimi do të financohej nga qeveria përmes FSHZH-së. Projekti u rikthye si premtim elektoral gjatë fushatës së prillit 2023 dhe u paraqit si zgjidhja kryesore për trafikun e rënduar, mungesën e hapësirave të parkimit dhe nevojën për një qendër moderne të mobilitetit urban.

Sipas Bashkisë Durrës, objekti do të shërbente për të lehtësuar qarkullimin në qendër, për të ofruar një infrastrukturë të dedikuar për biçikleta, për të krijuar ambiente të reja publike dhe për të mbështetur transformimin e qytetit drejt një modeli të ri lëvizshmërie.

Tetor 2023

NĂ« tetor 2023, gjatĂ« verifikimit tĂ« parĂ« tĂ« “Faktoje”, u konstatua se punimet ishin ende nĂ« fazĂ« fillestare. 

Në tabelën e kantierit ishte shënuar një afat i ri përfundimi: prill 2024. Banorët e qendrës së Durrësit vijonin të përballeshin me mungesë vendesh parkimi, ndërsa objekti i premtuar mbetej ende larg përfundimit.

Tetor 2024

NĂ« vitin 2024, FSHZH raportoi pĂ«r “Faktoje” se punimet kishin avancuar deri nĂ« rreth 75% dhe njoftoi njĂ« afat tĂ« tretĂ« pĂ«r pĂ«rfundimin e projektit: tetorin 2024. Por verifikimi i dytĂ« tregoi se, pavarĂ«sisht progresit nĂ« strukturĂ«, godina mbetej e mbyllur, e papĂ«rfunduar dhe jo funksionale pĂ«r publikun.

Tetor 2025

NĂ« tetor 2025, “Faktoje” u rikthye pĂ«r verifikimin e tretĂ«. SĂ« jashtmi, godina dukej e pĂ«rfunduar, por mbetej e mbyllur dhe nĂ« brendĂ«si kryheshin ende punime teknike, pastrim i ndĂ«rtesĂ«s dhe testime tĂ« rrjeteve tĂ« brendshme. FSHZH njoftoi se procesi i kolaudimit ishte nĂ« fazĂ«n pĂ«rfundimtare, ndĂ«rsa Bashkia DurrĂ«s sqaroi se nuk ishte institucioni zbatues i projektit, por vetĂ«m pĂ«rfitues.

Afatet e zvarritura

Sipas Open Procurement, kontrata për ndërtimin e parkimit publik u lidh më 13 dhjetor 2022, me një kohëzgjatje 12-mujore, duke përcaktuar dhjetorin 2023 si afat të parë përfundimi. Afatet u shtynë disa herë: fillimisht në prill 2024, më pas në tetor 2024, ndërsa objekti u hap realisht vetëm më 20 nëntor 2025.

Kjo vonesĂ« e konsiderueshme u dokumentua gjatĂ« tre verifikimeve tĂ« “Faktoje”, qĂ« evidentuan jofunksionalitetin e objektit pĂ«rtej çdo afati tĂ« shpallur mĂ« herĂ«t nga institucionet pĂ«rgjegjĂ«se.

PĂ«rfundimi

Pas tri verifikimeve dhe mĂ« shumĂ« se dy vite shtyrjesh tĂ« afateve zyrtare, parkimi publik me kate nĂ« qendĂ«r tĂ« DurrĂ«sit u hap pĂ«rfundimisht, duke pĂ«rmbushur premtimin. “Faktoje” e kategorizon kĂ«tĂ« premtim si tĂ« mbajtur.

Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.

The post Parkingu publik me kate në Durrës u hap përfundimisht appeared first on Faktoje.al.

↗

Kujdes nga këshilla për shërimin e reumatizmës me sodë buke

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Soda e bukës shëron reumatizmën përgjithmonë

Verdikti: Mungon konteksti

Barbara Halla

Në ditët e fundit, një seri postimesh në mediat shqiptare kanë promovuar lajmin se soda e bukës është një sekret natyral që mund të shërojë reumatizmën dhe artritin përgjithmonë. Këto këshilla rezultojnë të ekzagjeruara dhe nuk mbështeten nga studime shkencore të plota.

Artikulli në fjalë nuk përmend asnjë burim shkencor përsa i përket pretendimit se soda e bukës shëron reumatizmat. Nevojitet të theksohet se ka patur disa studime të cilat analizojnë sesi ushqimet dhe mjekimet që konsumojnë personat që vuajnë nga reumatizma ndikojnë tek simptomat e tyre. Për shembull, një studim i vogël i vitit 2018, i kryer nga Kolegji Mjekësor i Georgias në Universitetin e Augustës në SHBA, zbuloi se soda e bukës (natriumi bikarbonat) mund të ketë veti anti-inflamatore. Pra, ajo mund të uli ndjesinë e dhimbjes apo djegies që ndejnë personat me reumatizëm. 

Ky studim më pas u qarkullua në mediat anglisht-folëse si provë se soda e bukës shëron reumatizmin, nga ku është shpërndarë prej vitesh në internet dhe ekzagjeruar. 

Studimi u krye mbi minj dhe njerĂ«z dhe tregoi se kur njerĂ«zit pinin njĂ« solucion qĂ« pĂ«rmban sodĂ« buke, kjo nxiste qelizat e nevojshme tĂ« ulin pĂ«rgjigjen e sistemit imunitar. ËshtĂ« pikĂ«risht sistemi imunitar qĂ« kur akvitizohet pĂ«r t’ju pĂ«rgjigjur njĂ« problemi nĂ« trupin e njeriut, pastaj shkakton edhe dhimbje, inflamacion, apo fryrje. 

MegjithatĂ«, kĂ«to gjetje bazohen nĂ« njĂ« studim shumĂ« tĂ« vogĂ«l, i cili nuk Ă«shtĂ« konfirmuar nga studime tĂ« mĂ«tejshme mĂ« tĂ« gjera. PĂ«r me tepĂ«r, studimi nuk thotĂ« se soda e bukĂ«s “shĂ«ron reumatizmĂ«n pĂ«rgjithmonĂ«.” Ushqimet apo barna me sodĂ« buke mund tĂ« ulin dhimbjen, por nuk zhdukin problemin e reumatizmit. 

Për më tepër, ky studim përfshinte vetëm minj dhe njerëz të shëndetshëm, jo individë që jetojnë me reumatizëm apo probleme të ngjashme. Aktualisht nuk ekziston asnjë provë konkrete se soda e bukës ndihmon në lehtësimin e sigurt të simptomave të reumatizmës. Siç e shpjegonë Scarleet Bergam për revistën mjeksore myRAteam, e cila fokusohet tek problemet e reumatizmit, konsumimi i tepërt i sodës së bukës mund të çojë në rreziqe shëndetësore serioze. Sasia e madhe mund të prishë ekuilibrin natyror të pH-së dhe elektroliteve të trupit. Soda e bukës mund të ndërveprojë negativisht edhe me ilaçe të tjera, si diuretikët. Në SHBA, Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA), nuk e ka rekomanduar klinikisht marrjen nga goja të sodës së bukës për trajtimin e reumatozës.

The post Kujdes nga këshilla për shërimin e reumatizmës me sodë buke appeared first on Faktoje.al.

↗

SPAK kĂ«rkon arrestimin e Ballukut, “leja” nĂ« duart e mazhorancĂ«s

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Sebi Alla Prokuroria Speciale SPAK, i kërkoi Parlamentit heqjen e imunitetit të zëvendëskryeministres dhe Ministres së Infrastrukturës dhe Energjitikës, Belinda Balluku.

Paraditen e së martës në zyrën e kreut të Kuvendit mbërriti zyrtarisht kërkesa për leje për dhënie autorizimi për arrestimin e Ballukut.

NĂ« njĂ« njoftim zyrtar, duke iu referuar bazĂ«z ligjore prokuroria dha argumentet se: “
 nĂ« kuadĂ«r tĂ« procedimit penal nr. 136 tĂ« vitit 2025, ka paraqitur kĂ«rkesĂ« pĂ«r dhĂ«nien e autorizimit nga Kuvendi i RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r arrestimin/ heqjen e lirisĂ« sĂ« deputetit/ ministrit/ zĂ«vendĂ«skryeministrit: Belinda Balluku”, thuhet nĂ« njoftimin e SPAK.

Nga momenti i mbërritjes së kërkesës Parlamenti ka dy javë afat për ta kaluar në mbledhjen e Këshillit të Mandateve dhe Imuniteteve, por mazhoranca nuk ka humbur kohë, duke njoftuar anëtarët e komisionit se mbledhja do të mbahet të premten.

Reagimet

Lajmin pĂ«r kĂ«rkesĂ«n e SPAK drejtuar Kuvendit pĂ«r dhĂ«nien e autorizimit pĂ«r arrestim, heqje lirie pĂ«r Ballukun e dha i pari kryeministri Rama, i cili nĂ«n rreshta shfaqi pakĂ«naqĂ«si, duke e interpetuar si kĂ«rkesĂ« “maksimaliste”, e cila sipas tij erdhi vetĂ«m pak kohĂ« pasi Gjykata Kushtetuese riktheu nĂ« detyrĂ« ministren. “
kĂ«tĂ« herĂ« na kĂ«rkohet tĂ« japim opinionin tonĂ«, ne do tĂ« angazhohemi me tĂ« gjithĂ« pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« tonĂ« pĂ«rpara shqiptarĂ«ve qĂ« na dhanĂ« 83 mandate, e do tĂ« pĂ«rgatitemi pĂ«r tĂ« mbajtur njĂ« qĂ«ndrim tĂ« drejtĂ«, tĂ« qartĂ« e tĂ« denjĂ«, si forca udhĂ«heqĂ«se e vendit dhe e ReformĂ«s nĂ« DrejtĂ«si”, shkruan Rama nĂ« platformĂ«n X.

Mbi kërkesën e SPAK për marrjen e autorizimit për arrestimin e ministres Balluku mbajtën qëndrim edhe përfaqësues të opozitës.

Kryetari i PD-së, Sali Berisha, aludon se PS do të votojë kundër heqjes së imunitetit.

“NĂ« reagim tĂ« kĂ«rkesĂ«s sĂ« ProkurorisĂ« pĂ«r heqjen e imunitetit dhe arrestimin e LubisĂ«, Rama nĂ«pĂ«r rreshta shpall se ai do mbrojĂ« LubinĂ« me çdo çmim sepse mbron veten e tij. 50 milionĂ« euro i kanĂ« ndarĂ« bashkĂ«. Reagimi i tij nĂ« X mund tĂ« mblidhet me dy fjalĂ«: ‘JetĂ«n e japim, LubinĂ« nuk e japim”, tha Berisha.

Në rregulloren e Kuvendit është përcaktuar se Këshilli i Mandateve pasi shqyrton dokumentat dhe provat e paraqitura nga prokuroria, del me raport dhe ia paraqet Kuvendit në seancë të hapur për votim.

Imuniteti i një deputeti hiqet me shumicë të thjeshtë votash, ose refuzohet po me shumicë të thjeshtë. 

Nëse çështja nuk kalon për votim tre muaj nga njoftimi, atëherë kërkesa bie automatikisht.

Akuzat

MĂ« 31 tetor tĂ« kĂ«tij viti, Prokuroria Speciale SPAK i komunikoi zyrtarisht akuzĂ«n e “shkeljes sĂ« barazisĂ« sĂ« pjesĂ«marrsve nĂ« tendera ose ankande publike”, zĂ«vendĂ«skryeministres dhe ministres sĂ« InfrastrukturĂ«s dhe EnergjitkĂ«s, Belinda Balluku, pĂ«r çështjen e tenderit tĂ« Tunelit tĂ« LlogarasĂ«. 

VetĂ«m 20 ditĂ« mĂ« pas, mĂ« 20 nĂ«ntor me kĂ«rkesĂ« tĂ« SPAK, Gjykata KundĂ«r Korrupsionit dhe Krimit tĂ« Organizuar (GJKKO), vendosi masĂ«n “pezullim nga detyra dhe ndalim pĂ«r daljen jashtĂ« vendit”, ndaj Ballukut.

Masa shtrënguese, sipas SPAK, u mor pas hetimeve dhe dyshimit se përveç tenderit të Tunelit të Llogarasë, Balluku dhe tre vartës të saj, anëtarë të komisionit të vlerësimit të ofertave kanë paracaktuar fituesit edhe në Lotin 4 të Unazës së Madhe në Tiranë.

Vendimi i GJKKO-së u ankimua nga kryeministri Rama në Gjykatën Kushtetuese me arsyetimin se ky vendim binte ndesh me Kushtetutën për ndarjen e pushteve, pasi sipas tij të drejtën për pezullim, shkarkim apo emërim të një anëtari kabineti e ka kryeministri.

Gjykata Kushtetuese më 12 dhjetor mori vendimin për ta shqyrtuar çështjen në themel më 22 janar, ndërsa njëkohësisht rrëzoi vendimin e pezullimit nga detyra.

Tashmë në kërkesën për masën e arrestit SPAK ka referuar edhe shtatë  raste të tjera të dyshimit për shkelje të barazisë në tendera të ministres Balluku, që lidhen me shtatë lotet e Unazës së Madhe.

The post SPAK kĂ«rkon arrestimin e Ballukut, “leja” nĂ« duart e mazhorancĂ«s appeared first on Faktoje.al.

❌