Numri i shqiptarëve që udhëtuan për në Britani me anije të vogla katër vjet më parë mbetet në qendër të kritikave “të paqëndrueshme” dhe “histerike” nga politikanët e krahut të djathtë dhe mediat, sipas ambasadorit të Mbretërisë së Bashkuar të vendit.

Uran Ferizi thotë për The Guardian se fluksi i më shumë se 12,000 njerëzve nga shteti ballkanik në vitin 2022 ishte “real”, “i jashtëzakonshëm” dhe “jetëshkurtër”, por komuniteti shqiptar në Mbretërinë e Bashkuar ende po vihet në kurth nga ato ngjarje nga Reform UK dhe Daily Telegraph.

Ai i bëri thirrje partisë së Nigel Farage të ndalojë “vëzhgimin e shqiptarëve” dhe tha se politika e vizave e Mbretërisë së Bashkuar në atë kohë- e cila u jepte një përqindje më të ulët vizash shqiptarëve krahasuar me vendet e tjera të Ballkanit- mund të ketë shtyrë disa njerëz të cenueshëm drejt trafikantëve të njerëzve.

Zyra e Ferizit ka prodhuar një raport 10-faqësh të bazuar kryesisht në të dhëna nga Ministria e Brendshme dhe Observatori i Migracionit në Universitetin e Oksfordit. Thuhet se 12,658 shqiptarë kaluan Kanalin në vitin 2022- një rritje dramatike, por ekuivalente me vetëm rreth 1% të imigracionit të përgjithshëm afatgjatë në Mbretërinë e Bashkuar atë vit. Mbërritjet më pas ranë ndjeshëm dhe analiza e ambasadës sugjeron se shumica e atij grupi është larguar që atëherë nga Mbretëria e Bashkuar.

Ferizi, përvoja e parë e të cilit në Britani ishte si një emigrant i paligjshëm adoleshent përpara se të vazhdonte të studionte matematikë në Universitetin e Oksfordit katër vjet më vonë, thotë për Guardian se një pjesë e fiksimit me shqiptarët “tingëllon e çrregullt”.

“Një pakicë e zhurmshme në politikën dhe median britanike e ka mbajtur gjallë krizën e emigracionit shqiptar shumë kohë pasi ajo përfundoi në të dhëna”, tha ai.

“Për fat të keq, korniza është ngjitëse. Konservatorët, dhe për fat të keq disa në qeveri, mund të duken më të etur për të konkurruar me titujt e Reform sesa për të vënë në dyshim provat.”

Sipas raportit të Ferizit, aplikantët shqiptarë për viza në Mbretërinë e Bashkuar kishin një shkallë miratimi prej vetëm 65.5% gjatë viteve 2018-25, krahasuar me rreth 90% në të gjitha vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, me më shumë se 70,000 aplikime nga Shqipëria të refuzuara.

Ferizi argumenton se kjo meriton një shqyrtim më të madh.

“Kur rruga ligjore është jashtëzakonisht e vështirë, nuk mund të diskutosh rrugën e parregullt sikur të dyja nuk kanë të bëjnë fare me njëra-tjetrën”, tha ai. Raporti nuk pretendon se refuzimet e vizave shkaktuan rritjen e numrit të vizave në Kanal, por ngre mundësinë që qasja e kufizuar ligjore i bëri disa të rinj shqiptarë më të prekshëm ndaj kontrabandistëve dhe trafikantëve.

“Rritja ishte reale”, tha Ferizi. “Por ishte e jashtëzakonshme, ishte jetëshkurtër dhe Britania ende flet për shqiptarët sikur viti 2022 nuk ka mbaruar kurrë.”

Ferizi ka kritikuar mbulimin e çështjeve të shqiptarëve nga Daily Telegraph për demonizimin e komunitetit si kriminelë. Në një letër të pabotuar dërguar gazetës, ai citoi një artikull të vitit 2024 i cili pretendonte se një në 50 shqiptarë në Mbretërinë e Bashkuar ishin në burg, shkalla më e keqe e çdo kombësie.

“E rregulluar për moshën, seksin dhe faktorë të tjerë relevantë, siç duhet të jetë çdo krahasim, shkalla zvogëlohet në mënyrë dramatike”, tha ai. “Nëse lihet e parregulluar, të jep titullin që dëshiron.”

The post Ambasadori Ferizi akuzon të djathtën britanike si të fiksuar me emigrantët shqiptarë appeared first on Gazeta Si.

Vaksina e re mRNA e Moderna-s po shihet si një hap i rëndësishëm në luftën kundër gripit sezonal, por shkencëtarët ende po vlerësojnë nëse ajo do të jetë më e mirë se vaksinat tradicionale në çdo sezon.

Më 5 gusht, FDA miratoi vaksinën mFLUSIVA për të rriturit 50–64 vjeç dhe dha miratim të përshpejtuar për personat mbi 65 vjeç. Vaksina pritet të përdoret në SHBA gjatë sezonit të gripit 2026–2027.

Në provat klinike me më shumë se 20 mijë të rritur, rreth 2% e personave të vaksinuar me mFLUSIVA zhvilluan grip të konfirmuar, krahasuar me 2.8% te ata që morën një vaksinë standarde. Kjo përfaqëson një ulje relative prej rreth 26.6% të rasteve.

Një tjetër avantazh i rëndësishëm është se vaksinat mRNA mund të përshtaten më shpejt me llojet e reja të gripit. Ndërsa prodhimi tradicional mund të kërkojë rreth gjashtë muaj, përditësimi i një vaksine mRNA mund të bëhet brenda rreth dy deri në tre muaj.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme sepse viruset e gripit ndryshojnë vazhdimisht dhe llojet që qarkullojnë mund të mos përputhen plotësisht me ato të parashikuara disa muaj më herët.

Sa i përket sigurisë, vaksina u tolerua përgjithësisht mirë. Efektet anësore më të zakonshme ishin dhimbja në vendin e injektimit, lodhja dhe dhimbja e kokës, të cilat u shfaqën më shpesh te grupi mRNA.

Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se është ende herët për të thënë se mFLUSIVA do të jetë më efektive në çdo sezon. Studimet e ardhshme dhe përdorimi në miliona njerëz do të tregojnë nëse avantazhi i saj në prova do të përkthehet në më pak raste dhe komplikacione nga gripi.

Vaksina mRNA është premtuese dhe mund të sjellë një ndryshim të madh sidomos falë aftësisë për t’u përshtatur shpejt. Por përgjigjja përfundimtare nëse është më e mirë se vaksinat tradicionale do të kërkojë më shumë të dhëna dhe disa sezone gripi.

The post A do të jetë vaksina mRNA kundër gripit më efektive se tradicionalja? appeared first on Gazeta Si.

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka thënë të premten se partitë politike duhet të fillojnë diskutimet edhe për emrat konkretë të kandidatëve për presidentin e ardhshëm, me qëllim që të arrihet një marrëveshje dhe të shmangen zgjedhjet e reja.

“Duhet të fillojmë të flasim edhe me emra, sepse po humbim shumë kohë, por më së shumti humbim duke shkuar në zgjedhje”, tha Kurti.

Ai tha se presidenti i ardhshëm duhet të jetë “konsensual”, gjithëpërfshirës dhe të ketë mbështetje sa më të gjerë në Kuvend dhe në mesin e qytetarëve.

Kurti bëri të ditur se mbrëmë u ka shkruar kryetarëve të PDK-së, LDK-së dhe Aleancës, duke u kërkuar takim për të diskutuar për presidentin.

“Duam që për këtë të merremi vesh paraprakisht në mënyrë që të evitojmë zgjedhjet”, tha ai.

Ai vlerësoi se në Kosovë ka “me dhjetëra” personalitete nga jeta akademike, politike dhe shoqërore, përfshirë persona që kanë kontribuar në luftë dhe në shtetndërtim, që mund të konsiderohen për këtë post.

Deklaratat e Kurtit vijnë një ditë pasi LDK-ja njoftoi se tërhiqet nga negociatat për poste me LVV-në dhe se nuk kërkon asnjë pozitë institucionale, por do të votojë për një figurë jopartiake për president.

Ndërkohë, PDK-ja dhe AAK-ja qëndruan edhe të premten në sallën e Kuvendit, duke kërkuar vazhdimin e seancës konstituive, ndonëse për sot nuk është thirrur seancë.

Ata po kërkojnë që të vazhdojë seanca konstituive e Kuvendit, e cila ka mbetur e ndërprerë në kuadër të përpjekjeve për konstituimin e legjislaturës së re.

“LVV-ja e ka kaluar një kufi që nuk është dashur ta kalojnë kurrë. Ata qëllimshëm e kanë shkelur afatin kushtetues për konstituimin e Kuvendit”, tha kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, në foltoren e Kuvendit.

PDK-ja dhe Aleanca kanë qëndruar në Kuvend edhe gjatë ditëve të kaluara, duke kërkuar që puna e Kuvendit të vazhdojë, ndërsa përplasjet me deputetët e Lëvizjes Vetëvendosje janë shoqëruar edhe me tensione në sallë.

Në anën tjetër, Lëvizja Vetëvendosje ka insistuar se para vazhdimit të procedurave për konstituimin e Kuvendit duhet të arrihet një marrëveshje politike për zgjedhjen e presidentit të ardhshëm.

Kriza institucionale në Kosovë po vazhdon prej përplasjes mbi mënyrën se si duhet të procedohet me konstituimin e Kuvendit dhe zgjedhjen e presidentit.

Pas zgjedhjeve të 7 qershorit, LVV-ja doli partia e parë me 53 deputetë, PDK-ja me 22, LDK-ja me 18 dhe AAK-ja me shtatë.

Zgjedhjet e qershorit u shkaktuan pikërisht për çështjen e presidentit, pasi palët nuk arritën konsensus, pasi Vjosa Osmanit i përfundoi mandati pesëvjeçar në krye të shtetit në prill.

LVV-ja e Kurtit ka fituar mandate të mjaftueshme për të konstituuar Kuvendin dhe për të votuar Qeverinë e re – duke llogaritur edhe në votat e partive të minoriteteve joshumicë.

Megjithatë, për zgjedhjen e presidentit nevojitet prania e 80 deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm./REL/

The post Kurti iu bën thirrje partive për takim: Të diskutojmë emrat për presidentin appeared first on Gazeta Si.

Pasojat e urdhrit ekzekutiv të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, që synonte uljen e numrit të vaksinimeve të rekomanduara universalisht për fëmijë, mund të shtrihen përtej Shteteve të Bashkuara, duke nxitur mosbesimin ndaj vaksinave dhe duke krijuar boshllëqe në imunizim.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, nënshkroi urdhrin ekzekutiv të hënën, duke rekomanduar uljen e numrit të sëmundjeve të mbuluara nga rekomandimet universale të vaksinimit rutinë për fëmijë nga 18 në 11.

Vendimet si të tilla mund të çojnë në boshllëqe në imunizim, duke i lënë popullatat të cenueshme ndaj shpërthimeve dhe duke nxitur mosbesimin ndaj vaksinave, thotë Marco Cavaleri, kreu i Departamentit të Kërcënimeve të Shëndetit Publik të Agjencisë Evropiane të Barnave.

Anashkalimi i vaksinimeve rutinë të fëmijërisë mund të jetë “katastrofik”, tha ai, duke shtuar se rrezikon “rikthimin e sëmundjeve që ne ishim në gjendje t’i përmbanim dhe eliminonim nga vendet tona”.

Për më tepër, kjo mund të pengojë besimin në vaksina në shoqëri. Vendime të tilla, si ai në SHBA, “për fat të keq, mund të jenë shumë të dëmshme për sa i përket besimit në vaksina”, paralajmëroi Cavaleri.

Urdhri i Trump i zhvendos rekomandimet për COVID-19, gripin, rotavirusin, sëmundjen meningokokale, RSV dhe hepatitin A dhe B larg vaksinimit rutinë universale. Disa vaksinime do të mbeten të rekomanduara për fëmijët që konsiderohen me rrezik më të lartë, ndërsa të tjerat do t’i nënshtrohen “vendimmarrjes së përbashkët klinike” midis prindërve dhe ofruesve të kujdesit shëndetësor.

Urdhri gjithashtu rekomandon ndarjen e vaksinës kundër fruthit, shytave dhe rubeolës (MMR) në tre doza të veçanta dhe administrimin e tyre në vizita të veçanta. Vaksinat e ndara kundër fruthit, shytave dhe rubeolës aktualisht nuk janë të disponueshme në SHBA.

Ky veprim vjen pasi Sekretari i Shëndetësisë i SHBA-së, Robert F. Kennedy Jr., ka vënë në dyshim sigurinë e vaksinave dhe ka promovuar pretendime që lidhin vaksinat me autizmin, pavarësisht provave të gjera shkencore që nuk gjejnë asnjë lidhje shkakësore midis vaksinimit dhe autizmit.

“Provat aktuale janë të padiskutueshme: vaksinat – përfshirë vaksinën MMR – janë të sigurta dhe nuk shkaktojnë autizëm”, tha kreu i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), Tedros Adhanom Ghebreyesus, të mërkurën.

Vaksinat e kombinuara gjithashtu mund ta bëjnë imunizimin më të lehtë për fëmijët, prindërit dhe punonjësit e kujdesit shëndetësor. Prandaj, zhvillimi i vaksinave ka lëvizur drejt më shumë vaksinave të kombinuara, në vend të më pak.

“Pra, në fakt, ky vendim i SHBA-së po shkon kundër asaj që do të na sjellë e ardhmja në drejtim të mbrojtjes më të mirë për fëmijët, të rriturit dhe të moshuarit”, tha Cavaleri, duke shtuar se “nuk ka bazë shkencore për të ndarë këto vaksina”.

Ndërsa prindërit do të jenë ende në gjendje të zgjedhin të vaksinojnë fëmijët e tyre përmes vendimmarrjes së përbashkët klinike, ekspertët e shëndetit paralajmërojnë se kërkesa për vaksina të ndara dhe vizita shtesë të kujdesit shëndetësor mund të çojë disa familje në vonimin ose anashkalimin e vaksinimeve.

Ndryshimet gjithashtu mund të përforcojnë hezitimin ndaj vaksinimit, duke i lënë potencialisht popullatat më të ndjeshme ndaj shpërthimeve të sëmundjeve të parandalueshme që janë eliminuar ose vënë nën kontroll në shumë vende.

“Ndryshimet e fundit në politikën e imunizimit të SHBA-së nuk janë në përputhje me dekada provash”, tha Tedros. “Këto prova rishikohen vazhdimisht ndërsa dalin të dhëna të reja nga e gjithë bota”, shtoi ai.

Rreziqet për Evropën dhe globin

Evropa i ka parë tashmë pasojat e rënies së mbulimit të vaksinimit. Gjashtë vende – Armenia, Austria, Azerbajxhani, Spanja, Mbretëria e Bashkuar dhe Uzbekistani – u zbulua se kishin riregjistruar transmetimin e fruthit në vitin 2024, sipas OBSH-së.

Fruthi ofron një shembull të qartë të asaj që mund të ndodhë kur mbulimi i vaksinimit bie.

“Ne tashmë po shohim rikthimin e fruthit sa herë që mbulimi i vaksinimit bie,” tha Cavaleri. “Dhe do të shohim më shumë që vijnë, për fat të keq, në Shtetet e Bashkuara dhe pjesë të tjera të botës.”

Ai paralajmëroi se situata mund të “përkeqësohet shumë” nëse numri i vaksinimit bie. “Mendoni vetëm për poliomielitin. A duam që kjo të kthehet? Shpresoj që jo,” tha Cavaleri, duke i nxitur njerëzit të vaksinohen.

Ekspertët e shëndetit paralajmërojnë gjithashtu se vendimi i SHBA-së mund të dëmtojë më tej besimin e publikut në vaksina edhe në Evropë.

Raporti i Komisionit Evropian për Gjendjen e Besimit në Vaksina zbuloi se besimi i përgjithshëm në vaksina ka rënë në mesin e publikut të gjerë që nga viti 2020, me rënie veçanërisht të dukshme të besimit në shumë vende të Evropës Qendrore dhe Lindore. Vendimi i SHBA-së mund ta nxisë këtë trend edhe më tej.

Dhe pasojat nuk ndalen te kufijtë.

“Evropa është rajoni që kemi për detyrë ta shqyrtojmë. Por këto sëmundje infektive po shkaktojnë probleme globale, shpërthime globale, epidemi globale”, tha Cavaleri.

The post Rishikimi i vaksinave në SHBA mund të nxisë mosbesim dhe rishfaqje të sëmundjeve në Europë appeared first on Gazeta Si.

Versioni më i fundit i traktatit të shumëpritur për plastikën është edhe më pak ambicioz se ai i mëparshmi, sipas ekspertëve.

Një vit pasi negociatat e OKB-së për traktatin e plastikës dështuan në Gjenevë në vitin 2025, diplomatët u takuan në mënyrë joformale në Nairobi midis 30 qershorit dhe 3 korrikut, me qëllim që të hartonin një dokument të ri “pa surpriza”.

Kryetari i procesit, Julio Cordano, ambasadori kilian në OKB, mori detyrën në shkurt me objektivin “të jepte një përgjigje efektive për t’i dhënë fund ndotjes nga plastika përmes një instrumenti ndërkombëtar ligjërisht të detyrueshëm”.

Një draft i ri i traktatit u botua më parë këtë javë, të cilin Cordano e përshkroi si “një dokument referimi joformal dhe në zhvillim”. Ndërsa tha se ishte “i inkurajuar nga angazhimi i vazhdueshëm i anëtarëve”, kishte ende punë për t’u bërë.

Megjithatë, Andrés del Castillo, avokat në Qendrën për të Drejtën Ndërkombëtare Mjedisore, thotë se “Shkenca dhe realiteti nuk po përshtaten me kontekstin gjeopolitik.”

Ai tha se në mes të valës së pestë radhazi të të nxehtit në Evropë, drafti i fundit ishte “shumë i ngjashëm, nëse jo i njëjtë, me draftin e fundit të publikuar një vit më parë, kryesisht gjithçka që lidhej me prodhimin, shëndetin dhe kimikatet”.

Drejtoresha menaxhuese e OJQ-së mjedisore OceanCare, Fabienne McLellan, u pajtua.

“Në thelb është një kllapë e madhe”, tha ajo, duke shtuar se përmbante tekst të ngjashëm me atë të refuzuar më parë në Gjenevë.

Kllapat në tekst tregojnë mosmarrëveshje dhe në fakt e vënë në diskutim objektivin e traktatit për të mbrojtur shëndetin e njeriut nga ndikimi i plastikës. Nga një perspektivë e shëndetit publik, kjo është shqetësuese e thellë kur “shkenca është e qartë”, sipas Megan Deeney, studiuese në Shkollën e Higjienës dhe Mjekësisë Tropikale në Londër.

“Shëndeti i njeriut shfaqet vetëm nëntë herë në nenet thelbësore të tekstit”, tha ajo, me shtatë prej tyre në kllapa, “që do të thotë se ato mund të humbasin krejtësisht në negociata të mëtejshme”. Në përgjithësi, “mbrojtja e shëndetit tonë dhe e brezave që do të vijnë është e dobët në këtë traktat”, shtoi ajo.

Traktati i mëparshëm dështoi sepse nuk mund të arrihej një marrëveshje për çështjen thelbësore të zgjidhjes së reduktimit të prodhimit. Në konferencën në Gjenevë verën e kaluar, vendet punuan përtej afatit, por nuk mundën të zgjidhin bllokimin nëse do të ulnin rritjen eksponenciale të prodhimit të plastikës dhe të vendosnin kontrolle globale, ligjërisht të detyrueshme, mbi kimikatet toksike të përdorura për të bërë plastikë.

Negociatat e kanë vënë në provë deri në limit sistemin e konsensusit të OKB-së – i cili kërkon që të gjitha vendet të nënshkruajnë marrëveshjen përfundimtare. Del Castillo tha se negociatat kishin nevojë për një alternativë kur konsensusi nuk mund të arrihej, pasi pa të, “ne rrezikojmë të njëjtën inerci që ka ngadalësuar veprimet klimatike për dekada”.

Në bisedimet e vitit të kaluar, disa OJQ thanë se kishin “humbur besimin” në proces pasi shumica e vendeve donin një kufizim në prodhimin e plastikës, por një pakicë e vogël por e fuqishme e vendeve prodhuese të naftës dhe plastikës vazhduan ta refuzonin idenë. Disa argumentuan se sistemi po “përdorej si armë”.

Raundi tjetër i negociatave është planifikuar për mars 2027, duke shënuar një periudhë jashtëzakonisht të gjatë prej 18 muajsh midis bisedimeve. Në fund të fundit, teksti duhej të përqendrohej në “si”, tha del Castillo.

Grupet mjedisore po flasin gjithnjë e më shumë për atë që McLellan e quan “elefanti në dhomë” në dhënien fund të ndotjes plastike: “Prodhimi i pazbutur i plastikës bazuar në lëndën e parë fosile”.

The post ‘Traktati i ri i OKB-së për plastikën po shkon prapa’ appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Prej muajsh, diçka shumë e çuditshme po ndodh në mbarë botën. Magazinat e librave nëpër botë po marrin — në orë të pazakonta — porosi të mëdha për tituj të vjetër, të cilët më parë nuk dukeshin se zgjonin interesin e askujt.

Pak javë më parë, një shitës librash australian mori një kërkesë nga një blerës i vetëm për një manual të viteve ’70 mbi mekanikën e tokës, një libër të vitit 2010 për çiklizmin me titull “Born to Thunder: Champions of New Zealand Cycling”, një përmbledhje të poezisë australiane të vitit 1982 dhe një libër mbi historinë lokale të një periferie të Melburnit.

Libri me poezi u shit për nëntë dollarë, pasi kishte qëndruar në të njëjtin raft për njëzet vjet. Blerësi i bleu të gjitha pa bërë pazar për çmimin, siç është zakon.

Ndërkohë, duke filluar nga fillimi i muajit maj, një librari gjermane online librash të vjetër e të rrallë. filloi të merrte porosi masive çdo natë – midis orës 3:00 dhe 5:00 të mëngjesit – në mënyrë të automatizuar dhe sistematike.

Duke vënë re se email-et ishin identike, shitësi u bë dyshues dhe e diskutoi çështjen me kolegë në një forum online për shitësit e librave të vjetër, ku zbuloi se shumë të tjerë po raportonin të njëjtën përvojë.

Duke përpirë libra ashtu siç bënte Cell te Dragon Ball – Po bëhej e qartë se diçka nuk shkonte. Faqja amerikane “404 Media” e hetoi çështjen dhe formuloi një hipotezë që është sa shqetësuese, aq edhe e besueshme: kompanitë e Inteligjencës Artificiale thuhet se po blejnë sasi të mëdha librash dhe manualesh të vjetra, që nuk botohen më, nga e gjithë bota, për t’i përdorur tekstet e tyre si të dhëna trajnimi për sistemet e tyre të AI-së.

Kjo teori mbështetet, jo vetëm nga video që tregojnë vëllime të grisura dhe të shndërruara në grumbuj faqesh gati për skanim, por edhe nga ngjarje të fundit.

Në fillim të këtij viti, gazeta “Washington Post” zbuloi një plan të kompanisë Anthropic – krijuesja e chatbot-it Claude – që dukej sikur kishte dalë nga një film fantastiko-shkencor distopik: “të skanoheshin dhe më pas të shkatërroheshin të gjithë librat e botës”.

E njohur brenda kompanisë si “Projekti Panama”, kjo nismë ishte mbajtur natyrisht e fshehtë. Megjithatë, Anthropic nuk është e vetme në këtë drejtim; një artikull i fundit në “The Telegraph” akuzoi Silicon Valley-n se po shkatërron miliona libra të rrallë dhe po i “copëton origjinalet”. Por, pse do ta bënin një gjë të tillë kompanitë e Inteligjencës Artificiale?

AI pëlqen faqen e shtypur – “Hipoteza është kjo: duhet t’i zotërosh fizikisht librat dhe t’i shkatërrosh ato pasi t’i lexosh, në mënyrë që të pretendosh se nuk ka kopje ‘pirate’ në qarkullim dhe se përthithja e përmbajtjes për këtë arsye bie nën përdorimin e drejtë”, deklaroi shitësi gjerman i librave, duke shpjeguar logjikën e supozuar pas këtij modus operandi shkatërrues.

Në fund të fundit, chatbot-et funksionojnë pikërisht falë sasive të mëdha të tekstit të konvertuar në të dhëna trajnimi për AI-në.

Në përpjekjen e tyre për të rritur krijimet e tyre “Frankenstein”, kompanitë e përfshira kanë kontrolluar të gjithë internetin, madje kanë shkuar aq larg sa kanë përvetësuar libra të fundit të disponueshëm për shkarkim të paligjshëm në formatin EPUB.

Megjithatë, uria e pangopur e makinave nuk është pakësuar, duke detyruar disa entitete të plaçkitin edhe tregun fizik.

Në fund të fundit, asnjë Inteligjencë Artificiale nuk mund të përmirësohet duke përthithur informacion nga një AI rivale – e cila mund t’i ketë përpunuar tashmë ato të dhëna në mënyrën e vet unike.

Kjo do të ishte si të kopjosh esenë e një shoku klase mbi Danten dhe të shpresosh se llogaritet si të kesh lexuar të gjithë veprën e Poetit Suprem. Megjithatë, duhet të shkosh direkt te burimi – pavarësisht kostos.

Rreziku në SHBA – Për të shmangur paditë multi-milionëshe nga botuesit dhe për të siguruar të dhëna të paprekura nga ndikimi i modeleve të tjera të AI-së, kompanitë kanë filluar të grumbullojnë vepra të pabotuara, duke favorizuar vëllime me të drejta autori të skaduara ose më pak kufizuese.

Në shtator 2025, Anthropic – siç ndodh shpesh – u pajtua me shkrimtarët dhe shtëpitë botuese për afërsisht 1.5 miliardë dollarë, megjithatë shumë mosmarrëveshje ligjore mbeten të pazgjidhura.

Si pasojë, këto kompani po kërkojnë tituj më të vjetër për të cilët askush nuk duket i interesuar të pretendojë të drejta.

Kjo çështje është veçanërisht e mprehtë në Shtetet e Bashkuara, ku ligjet e të drejtave të autorit janë më pak të rrepta se në Evropë.

Në të vërtetë, vendimet e SHBA-ve kanë vendosur që blerja e librave, digjitalizimi i tyre dhe shkatërrimi i kopjeve fizike përbën thjesht një ndryshim formati dhe për këtë arsye është i ligjshëm.

Për më tepër, ligjet e SHBA-ve, mbrojnë gëlltitjen e librave nga AI, me arsyetimin se procesi rezulton në krijimin e përmbajtjes që është e re dhe e dallueshme nga materiali burimor që “vidhet”.

Si në një të ardhme distopike – Makineritë po i shkatërrojnë përfundimisht librat – dhe këtë e bëjnë për arsye thjesht praktike.

Në fushat e informatikës dhe botimeve, ky proces njihet si “skanim shkatërrues” dhe përdoret për të rritur efikasitetin.

Në fakt, skanerët e sheshtë – ata ku faqet kthehen me dorë – janë tepër të ngadaltë për të digjitalizuar mijëra faqe me shpejtësi të lartë dhe pa deformime.

Është shumë më e shpejtë të presësh lidhjen e librit, të ndash faqet individuale dhe t’i kalosh ato përmes skanerëve me rezolucion ultra-të lartë, të aftë për të përpunuar qindra faqe në minutë.

Kështu, ndërsa një librari irlandeze e quajtur “Kennys” i raportoi dje gazetës “Irish Times” një porosi “absurde” për 5.000 tituj pak të njohur, ne fillojmë ta kuptojmë fatin që u rezervohet këtyre librave.

Është e vështirë të mos dorëzohesh para dëshpërimit dhe të mos imagjinosh skenarë apokaliptikë, duke ndjerë afrimin e së ardhmes distopike të parashikuar nga Ray Bradbury në kryeveprën e tij letrare Fahrenheit 451.

Njerëzimi ka filluar vërtet t’i djegë librat dhe pasojat mund të jenë edhe më tragjike se ato të përshkruara në një roman fantastiko-shkencor.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Si po i ‘përpin’ AI librat e shtypur, fillimisht i shfrytëzon, pastaj i shkatërron! appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Fondacioni Mozarteum në Salzburg u detyrua ta mbyllte para kohe një aktivitet artistik – të organizuar për të shënuar 270-vjetorin e lindjes së kompozitorit të njohur austriak Wolfgang Amadeus Mozart – pasi u vodhën 210 nga 320 statujat e arta që përbënin instalacionin.

Statujat, të krijuara nga artisti gjerman Ottmar Hörl, janë prej plastike dhe kanë një lartësi prej rreth 50 centimetrash; rrjedhimisht, ato nuk kanë ndonjë vlerë të madhe monetare.

Ato paraqesin Mozartin së bashku me qenin e tij, Pimperl, dhe ishin vendosur në një hapësirë ​​të gjelbër në Kopshtet Mirabell, si dhe brenda ambienteve të Mozarteum-it, një prej institucioneve kulturore më të rëndësishme të Austrisë.

Instalacioni ishte inauguruar më 15 korrik, por brenda dy javësh ishin zhdukur më shumë se 80 statuja. Në momentin e kontrollit të fundit, të kryer këtë javë, rezultonin të humbura 210 prej tyre.

Hörl kishte planifikuar t’i shiste statujat për rreth 100 euro secilën pas përfundimit të ekspozitës dhe shprehu zhgënjim të madh për zhdukjen e një numri kaq të madh figurash. Sipas tij, veprat nuk ishin vjedhur nga vizitorët, por kishin rënë pre e një “vjedhjeje të organizuar”.

@visit.salzburg Mozart – the untamable genius is a sculpture installation by Ottmar Hörl in Mirabell Garden It shows 400 gold-colored Mozarts to celebrate the genius‘ 270th birthday! And if you look closely, every little Mozart also has his little furry companion „Pimperl“ next to him cute right? Check it out! The installation is there until 30 August! #mozart #salzburg #mozart270 #mirabellgarden #wolfgangamadeusmozart ♬ Assumptions – Sam Gellaitry

Muzeu i Salzburgut kishte në dispozicion një sasi figurinash për të zëvendësuar ato që mund të dëmtoheshin apo thyheshin, por jo mjaftueshëm për të zëvendësuar të gjitha ato që kishin humbur. Situata u komplikua edhe më tej nga fakti se artisti ndodhej me pushime dhe, për rrjedhojë, nuk kishte mundësi të prodhonte të reja.

Madje, nuk është hera e parë që Hörl e gjen veten në këtë situatë të pakëndshme: 100 statueta të kompozitorit Richard Wagner u vodhën nga një instalacion i tij i mëparshëm në Bajrojt të Gjermanisë.

The post Dikush ka vjedhur më shumë se 200 statuja të arta të Mozartit! appeared first on Gazeta Si.

Nga milingonat që gjejnë rrugën më të shkurtër te mizat që peshojnë rrezikun, bota e insekteve ofron disa leksione të papritura për mënyrën se si marrim vendime.

Ne, njerëzit, kemi një bindje të fortë se aftësia për të menduar, analizuar dhe reflektuar na vendos në majë të evolucionit. Por, pavarësisht gjithë kësaj aftësie, vendimet tona nuk janë gjithmonë të mira. Shpesh ndikohemi nga emocionet, presioni i grupit, informacioni i tepërt apo thjesht nga frika për të gabuar.

Insektet, nga ana tjetër, kanë tru shumë më të vogël, por kanë zhvilluar mënyra jashtëzakonisht efikase për të zgjidhur probleme komplekse. Madje, disa prej këtyre mekanizmave janë shndërruar në modele matematikore dhe algoritme që përdoren sot në transport, logjistikë, komunikim dhe teknologji.

Pesë mësime që mund të marrim prej tyre.

1. Milingonat: mos kërko menjëherë përgjigjen perfekte

Kur një koloni milingonash duhet të gjejë rrugën drejt ushqimit, nuk ka një udhëheqës që harton planin dhe ua tregon të gjithave. Në vend të kësaj, milingonat eksplorojnë mundësi të ndryshme.

Gjatë lëvizjes, ato lënë pas feromone. Rrugët që çojnë më shpejt te ushqimi përshkohen më shpesh, ndaj gjurma e feromonit bëhet gjithnjë e më e fortë. Rrugët më të gjata ose më pak efikase humbasin gradualisht.

Në fund, kolonia arrin te rruga më e mirë pa qenë e nevojshme që ndonjë milingonë të ketë pasur një pamje të plotë të problemit.

Mësimi për njerëzit: kur kemi shumë alternativa, nuk duhet gjithmonë të presim për informacionin perfekt. Eksperimentimi, testimi i mundësive dhe korrigjimi gjatë rrugës mund të na çojnë te zgjidhja më e mirë.

Kjo ide ka frymëzuar edhe algoritmet e njohura si optimizimi i kolonisë së milingonave, të përdorura për probleme të planifikimit dhe rrjetëzimit.

2. Bletët: vendimet e mira nuk kanë gjithmonë nevojë për një lider

Kur një koloni bletësh duhet të gjejë një vend të ri për folenë, disa bletë eksploruese largohen për të kërkuar alternativa.

Kur kthehen, ato komunikojnë atë që kanë gjetur përmes të ashtuquajturës valle lëkundëse. Sa më premtues të jetë një vend, aq më energjikisht mund ta promovojë një bletë. Bletë të tjera kontrollojnë propozimet dhe sjellin informacion të ri.

Me kalimin e kohës, kolonia arrin një kuorum dhe zgjedh një vend.

Nuk ka një bletë që vendos për të gjitha. Vendimi lind nga kombinimi i shumë vlerësimeve individuale.

Mësimi: në një grup, një vendim i mirë mund të vijë nga mbledhja e informacionit dhe vlerësimeve të ndryshme, jo domosdoshmërisht nga personi më i zëshëm apo më autoritar.

3. Karkalecat: edhe neutraliteti mund të jetë i dobishëm

Në një debat njerëzor, shpesh mendojmë se sa më shumë njerëz të marrin një pozicion, aq më shpejt do të arrihet një vendim. Por studimet mbi karkalecat marshues sugjerojnë diçka më interesante.

Kur grupet e karkalecave përballen me zgjedhjen e drejtimit, ato mund të ngecin në një lloj konsensusi. Një moment i shkurtër neutraliteti, kur disa prej tyre ndalojnë së ndjekuri aktivisht një drejtim, mund ta bëjë më të lehtë kalimin drejt një zgjedhjeje të re.

Një eksperiment i ngjashëm me njerëzit tregoi se mundësia për të abstenuar mund ta ndihmojë një grup të arrijë më shpejt një konsensus.

Mësimi: të mos vendosësh menjëherë nuk do të thotë domosdoshmërisht dobësi. Ndonjëherë një pauzë, një hap prapa ose një periudhë neutraliteti është pikërisht ajo që i duhet një grupi për të parë alternativat me sy të rinj.

4. Buburrecat: ndryshimet mes nesh mund të jenë një avantazh

Buburrecat nuk sillen të gjithë njësoj. Disa janë më të guximshëm dhe eksplorues, ndërsa të tjerë janë më të kujdesshëm dhe priren të qëndrojnë në vende të sigurta.

Kur studiuesit modeluan mënyrën se si grumbullohen buburrecat, zbuluan se grupet me më shumë dallime në sjellje mund të merrnin vendime kolektive më shpejt.

Një grup i përbërë vetëm nga individë shumë të guximshëm mund të eksplorojë pafundësisht. Një grup vetëm me individë të kujdesshëm mund të vendoset shpejt, por mund të zgjedhë një alternativë jo aq të mirë.

Mësimi: një ekip i mirë nuk ka nevojë që të gjithë të mendojnë njësoj. Përkundrazi, kombinimi i njerëzve që eksplorojnë, dyshojnë, analizojnë dhe marrin iniciativa mund të prodhojë vendime më të mira.

Diversiteti i mendimit, kur shoqërohet me bashkëpunim, mund të jetë një formë inteligjence kolektive.

5. Mizat e frutave: mos i injoro emocionet dhe përvojën

Mizat e frutave mund të duken ndër insektet më të parëndësishme, por mënyra se si ato përpunojnë informacionin është befasuese.

Kur përballen me dy aroma të ngjashme, ato mund të marrin më shumë kohë për të zgjedhur. Kur duhet të vendosin mes një shpërblimi të këndshëm, por jo ushqyes, dhe një ushqimi më pak të shijshëm, por më ushqyes, ato marrin parasysh vlerën e përgjithshme të zgjedhjes.

Gjendja e tyre e brendshme gjithashtu ndikon në sjellje. Një mizë e uritur, e stresuar apo e qetë mund të reagojë ndryshe ndaj të njëjtit rrezik.

Kjo na kujton diçka të rëndësishme edhe për njerëzit: vendimet tona nuk bazohen vetëm te informacioni racional. Përvoja, emocionet dhe gjendja psikologjike ndikojnë në mënyrën se si e interpretojmë atë informacion.

Mësimi: emocionet nuk janë gjithmonë armiku i arsyes. Në disa raste, ato janë një burim informacioni. Sfida është të kuptojmë kur duhet t’u besojmë dhe kur duhet t’i kontrollojmë.

Nga jashtë, insektet mund të duken shumë larg nesh për nga kompleksiteti. Megjithatë, sjellja e tyre tregon se vendimmarrja e mirë nuk kërkon domosdoshmërisht një tru të madh apo një individ që kontrollon gjithçka.

Milingonat na mësojnë fuqinë e eksperimentimit. Bletët tregojnë vlerën e informacionit të shpërndarë. Karkalecat na kujtojnë se një pauzë mund të ndryshojë drejtimin e një grupi. Buburrecat tregojnë se dallimet individuale mund të forcojnë vendimmarrjen. Ndërsa mizat e frutave na kujtojnë se edhe gjendja jonë e brendshme është pjesë e procesit të zgjedhjes.

Ndoshta mësimi më i madh është ky: vendimet më të mira nuk vijnë gjithmonë nga ai që mendon më shumë, por nga ai që di të mbledhë informacion, të provojë alternativa, të dëgjojë të tjerët dhe të përshtatet kur rrethanat ndryshojnë.

Dhe për këtë, çuditërisht, mund të kemi ende shumë për të mësuar nga krijesat që zakonisht përpiqemi t’i shmangim.

The post Pesë mësime nga insektet për të marrë vendime më të mira appeared first on Gazeta Si.

Tre punonjës janë proceduar penalisht në Dibër në lidhje me zjarrin që përfshiu Parkun Kombëtar të Lurës.

Bëhet fjalë për shefin e monitorimit të parkut dhe dy roje mjedisi, të cilët dyshohen për shpërdorim detyre, pasi nuk kanë marrë masat e nevojshme për mbikëqyrjen dhe mbrojtjen e territorit nga zjarri. Si pasojë, sipas Policisë, janë djegur disa hektarë sipërfaqe pyjore.

“Në vijim të veprimeve hetimore dhe procedurale të kryera për dokumentimin e rrethanave të zjarrit në parkun kombëtar të Lurës, specialistët për Hetimin e Krimeve të Komisariatit të Policisë Dibër referuan materialet në Prokurori, ku nisi procedimi në gjendje të lirë, për veprën penale “Shpërdorimi i detyrës”, për K. S., 35 vjeç, S. L., 51 vjeç, të dy banues në Dibër, dhe A. L., 64 vjeç, banues në Tiranë”.

The post Zjarret në Lurë, procedohen penalisht shefi i monitorimit dhe dy roje appeared first on Gazeta Si.

Brukseli e ka transformuar Grand Place-in e tij historik në një version gjigant me lule të Valës së Madhe të Japonisë pranë Kanagawa-s, duke përdorur rreth 500,000 lule të vendosura në një sipërfaqe prej mbi 1,300 metrash katrorë me kalldrëm.

Vullnetarët punuan gjatë gjithë mëngjesit të së enjtes, më 13 gusht, duke i vendosur lulet me dorë në një qilim me numra për të zbuluar gradualisht dizajnin e frymëzuar nga shtypja e famshme në blloqe druri e artistes japoneze Katsushika Hokusai.

The post Brukseli mbulohet nga tapeti gjigant me lule appeared first on Gazeta Si.

Ministria e Mbrojtjes ka informuar mbi situatën e zjarreve në vend gjatë 24 orëve të fundit, ku janë raportuar 29 vatra zjarri. Prej tyre, 11 vatra vijojnë aktive, 3 janë në monitorim dhe 4 janë vënë nën kontroll.

Për përballimin e situatës është angazhuar një numër i konsiderueshëm forcash dhe mjetesh. Në terren operojnë 249 efektivë të MZSH-së, 48 forca policore, 233 forca bashkiake, të AdZM-së, Shërbimit Pyjor dhe ASHP-së, 206 vullnetarë dhe 118 efektivë të Forcave të Armatosura.

Në Dajt vijon puna në zonën mbi tunelet e Qafë-Mollës. Nuk ka rrezik për zonat e banuara. Edhe në Priskë e Madhe nuk raportohet rrezik për banesat.

Në Përmet mbeten aktive vatrat në malin e Nëmerçkës dhe në malin Dhëmbel. Terreni paraqitet i vështirë, ndërsa forcat zjarrfikëse, punonjësit e sektorit pyjor dhe vullnetarët po vijojnë punën për izolimin e tyre. Nuk ka rrezik për zonat e banuara.

Ndërsa në Gurë-Lurë, Dibër vijon një nga operacionet më të rëndësishme, me 120 forca të bashkisë, 57 efektivë të FA-së, 15 forca policore, 15 vullnetarë dhe 9 punonjës të AdZM-së.

Në Bulqizë, Shkodër dhe Elbasan ka vatra aktive në terren pyjor.

The post 11 vatra zjarri aktive, problematike zona e Lurës appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Dy raste të dhunës në familje kanë çuar në pranga dy persona në Lezhë dhe Kurbin, ndërsa kontrollet në banesat e tyre kanë zbuluar edhe armë zjarri, municion luftarak dhe lëndë plasëse.

Në Lezhë, policia arrestoi në flagrancë një 33-vjeçar, i cili dyshohet se ka dhunuar fizikisht dhe psikologjikisht bashkëshorten e vëllait.

Gjatë kontrollit në banesën e tij, uniformat blu gjetën dhe sekuestruan pesë kallëpë tritoli, një pushkë dhe municion luftarak.

Ndërkohë, në Kurbin u arrestua një 48-vjeçar nga Mamurrasi, i dyshuar se ka ushtruar dhunë psikologjike ndaj babait të tij.

Në banesën e 48-vjeçarit u gjet një automatik me fishek në fole, si dhe municion luftarak, të cilat u sekuestruan nga policia.

The post Dhuna në familje në Lezhë e Kurbin çon në zbulimin e një arsenali armësh zjarri appeared first on Gazeta Si.

Nigel Farage, kreu i partisë anti-imigracion Reform UK dhe një nga mbështetësit kryesorë të Brexit, ka rifituar mandatin parlamentar në zgjedhjet e pjesshme në Clacton, duke marrë 62.8% të votave.

Megjithatë, fitorja e tij u shoqërua me një rezultat të papritur të rivalit të tij kryesor, komedianit Konti Binface, i cili siguroi 26.7% të votave.

Zgjedhjet e pjesshme u thirrën nga vetë Farage, pasi ai dha dorëheqjen si deputet muajin e kaluar me synimin për të marrë një mandat të ri dhe për të forcuar pozicionin e tij përballë akuzave lidhur me donacione të padeklaruara.

Në një zhvillim të pazakontë, Farage nuk mori pjesë në numërimin e votave në Clacton. Ai tha se policia e kishte paralajmëruar për një fushatë që synonte të shkaktonte trazira në momentin e shpalljes së rezultatit.

“Do të mallkohem nëse do të qëndroj në një skenë, pasi kam fituar një fitore të madhe dhe do të poshtërohem dhe përçmohem nga horra”, u shpreh Farage para mbështetësve të tij.

Fushata zgjedhore u zhvillua në një situatë të pazakontë, pasi partitë kryesore britanike vendosën të mos garonin, duke e cilësuar procesin si një marifet publicitar të Farage. Përballë tij mbeti kryesisht Konti Binface, personazhi satirik i krijuar nga komediani Jonathan Harvey.

Pavarësisht natyrës satirike të kandidaturës së tij, Binface arriti të marrë më shumë se një të katërtën e votave. Ndër propozimet e tij të pazakonta janë vendosja e një çmimi maksimal për konet e akullores, “nacionalizimi” i këngëtares Adele dhe detyrimi i personave që flasin me zë të lartë në telefon në transportin publik për t’u rekrutuar në forcat e armatosura.

Fitorja e Farage vjen në një moment kur Reform UK ka pësuar rënie në sondazhe, ndërsa ndaj liderit të saj janë ngritur pikëpyetje për financimin e partisë.

Farage është nën hetim parlamentar lidhur me një dhuratë prej 5 milionë paundësh nga një investitor miliarder në fushën e kriptomonedhave. Politikani ka pranuar se i ka marrë paratë pa i deklaruar, por këmbëngul se nuk ka shkelur rregullat, pasi e konsideron shumën një dhuratë personale.

Sipas rregullave parlamentare britanike, deputetët duhet të deklarojnë donacionet e marra gjatë vitit para zgjedhjeve brenda një muaji nga marrja e detyrës.

Hetimi ishte pezulluar pas dorëheqjes së Farage, por pritet të rifillojë tani që ai është rikthyer në parlament. Sipas gazetës “Times”, Farage dyshohet gjithashtu se ka marrë një tjetër donacion të padeklaruar nga George Cottrell, një tregtar kriptomonedhash i cili u dënua për mashtrim në Shtetet e Bashkuara në vitin 2017.

The post Nigel Farage fiton zgjedhjet e pjesshme, por hetimi për donacionet e padeklaruara vijon appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – ICE, agjencia qeveritare amerikane përgjegjëse për kontrollin e kufijve dhe luftimin e emigracionit të paligjshëm, ka njoftuar planet për të pajisur agjentët e saj me doreza speciale të afta të shkaktojnë goditje elektrike për këdo që prek personi që i mban.

Njoftimi ka tërhequr kritika të ashpra, si nga politikanët e opozitës, ashtu edhe nga aktivistët e të drejtave të emigrantëve, të cilët e shohin atë si një tjetër taktikë brutale të miratuar nga agjencia – një agjenci tashmë e dënuar gjerësisht për mënyrën arbitrare dhe të dhunshme në të cilën zbaton politikat e rrepta anti-imigracion të mbështetura nga Presidenti Donald Trump.

Dorezat në fjalë njihen si GLOVE – një akronim që shkruan fjalën angleze për vetë artikullin dhe qëndron për diçka të ngjashme me “emitter me tension të ulët”.

Qëllimi i tyre nuk është të ndalojnë një individ të rrezikshëm ose dikë që ikën, por përkundrazi të detyrojnë një person që i reziston një oficeri të zbatojë; në të vërtetë, ato paraqiten si mjete për menaxhimin dhe zbutjen e situatave që përndryshe mund të rrezikojnë të përshkallëzohen në përdorimin e armëve më të rrezikshme.

Ato duken si doreza të zakonshme pune, por kur aktivizohen, mund t’i japin një goditje elektrike prej rreth 300 voltësh lëkurës së një personi – mjaftueshëm për të shkaktuar dhimbje, por jo aq sa për të shkaktuar spazma muskulore apo për ta imobilizuar individin siç bën “Taseri” (arma që lëshon elektroda dhe përdoret nga shumë forca policore).

Për më tepër, ndryshe nga Taserat, ato nuk lënë shenja apo djegie në lëkurë dhe nuk e përcjellin goditjen elektrike përmes veshjeve.

Ky lloj doreze ka qenë në treg prej disa vitesh dhe tashmë po përdoret nga disa forca policore vendore në Shtetet e Bashkuara.

Megjithatë, ato përdoren kryesisht në burgje dhe jo në rrugë apo në vende publike, ku zhvillohet pjesa më e madhe e operacioneve të ICE-s (Agjencia për Imigracionin dhe Zbatimin e Ligjeve Doganore).

Agjencia ka alokuar 20 milionë dollarë për blerjen e tyre – një shumë e mjaftueshme për të pajisur të gjithë agjentët e saj, ose pothuajse të gjithë.

Gjatë dy viteve të fundit, ICE dhe agjenci të tjera me mandate të ngjashme, si Patrulla Kufitare, kanë tërhequr vëmendje të madhe për shkak të arrestimit të mijëra personave në mbarë Shtetet e Bashkuara; ata janë ndaluar në rrugë ose në vendet e tyre të punës bazuar vetëm në dyshime të paqarta se mund të ndodheshin në vend pa dokumentacionin e duhur.

Në disa raste, agjentët e ICE-s arrestuan individë që kishin jetuar dhe punuar në Shtetet e Bashkuara prej vitesh dhe gëzonin të drejtën e qëndrimit në vend, apo ishin madje edhe shtetas amerikanë.

Për më tepër, ata shpesh u përgjigjeshin kundërshtimeve duke u përpjekur t’i shpërndanin protestuesit me forcë; në Minesota, dy persona humbën jetën, ndërsa të tjerë vdiqën gjatë arrestimit ose ndërsa mbaheshin nën kujdestarinë e agjencisë.

Të gjithë këta faktorë kanë ngritur shqetësime serioze se agjentët e ICE-s mund t’i keqpërdorin dorezat speciale. Prodhuesi paralajmëron se përdorimi i tyre mbart rreziqe dhe kërkon të njëjtën kujdes si në rastin e përdorimit të çdo arme tjetër; ai saktëson më tej se ato nuk duhet të përdoren si reagim ndaj agresionit verbal apo si formë ndëshkimi, e as kundër individëve të cenueshëm – siç janë të moshuarit, fëmijët, gratë shtatzëna dhe personat me aftësi të kufizuara të rënda – edhe pse agjentët e ICE-s hasen shpesh me këto grupe. Rreziqet e mundshme shëndetësore që lidhen me përdorimin e dorezave mbeten të pasigurta.

The post SHBA, ICE kërkon të pajiset me doreza që japin goditje elektrike appeared first on Gazeta Si.

Egnatia ka shkruar historinë e Klubit të vet. Klubi rrogozhinas pas humbjes 3-1 në Irlandë ka arritur të përmbysë në ndeshjen e kthimit të turit të tretë të Europa League Shamrock Rovers, pasi ka fituar me rezultatin 5-1.

Për pasojë kampionët e Shqipërisë të drejtuar nga Nevil Dede do të marrin pjesë në raundin Play-Off të Europa League, ku do të luajnë me norvegjezët e Lillestrom.

Ndërkohë Dinamo, pas humbjes 1-0 në ndeshjen e parë në Letoni, ka arritur të kualifkohet në play-off të Conference League, pasi ka fituar 4-0 ndeshjen e kthimit të turit të tretë në elbasan arena.

Ajo do të luajë në play-off të conference league kundër Pafos të Qipros, që sezonin e kaluar mori pjesë në grupet e Champions League.

The post Egnatia shkruan historinë, siguron grupet e Evropës appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një sherr për pronën ka rrezikuar të kthehet në një konflikt me armë zjarri mes dy vëllezërve në Vlorë. Sipas policisë, ngjarja ndodhi në lagjen e “Ujit të Ftohtë” në Vlorë, ku njëri prej tyre, Julian Toro, ka kërcënuar tjetrin me armë.

Situata mund të kishte shkuar deri në përdorimin e pistoletës pa ndërhyrjen në kohë të policisë që e arrestoi 47-vjeçarin.

Gjatë ndërhyrjes, policia sekuestroi një pistoletë, 2 krehra dhe 30 fishekë. Sipas policisë, 47-vjeçari rezulton gjithashtu me precedent kriminal për trafikim të lëndëve narkotike.

Materialet procedurale i janë referuar Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Vlorë për veprime të mëtejshme.

The post Kanosi vëllain me armë për motive pronësie në Vlorë, arrestohet 47-vjeçari appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Ka dalë një shpjegim fillestar lidhur me thyerjen e një dritareje në një avion të Ryanair, incident që bëri që koka e një 61-vjeçari serb të tërhiqej me forcë drejt vrimës në trupin e avionit, përpara se pasagjerët e tjerë ta tërhiqnin atë në një vend të sigurt.

Sipas një raporti paraprak të Bordit Kombëtar të Sigurisë së Transportit (NTSB) – agjencia amerikane që heton aksidentet në transport – një defekt i mundshëm strukturor në njërën nga fletët e motorit të djathtë të avionit Boeing 737-800 çoi në shkatërrimin e njërës prej dritareve të tij.

Fluturimi kryhej nga Malta Air, një degë e Ryanair, kompanisë kryesore evropiane të fluturimeve me kosto të ulët.

Një pasagjer mbeti i lënduar gjatë incidentit, duke pësuar dëmtime në qafë dhe në shpatull, si dhe djegie nga fërkimi.

Ishte data 10 korrik 2026, kur avioni – pasi ishte nisur nga qyteti grek i Selanikut me 155 persona në bord dhe me destinacion Memmingen-in në Gjermani – u kthye në aeroportin grek vetëm pak minuta më vonë, pas një incidenti që më pas tërhoqi vëmendjen e mediave në mbarë botën.

Një muaj më vonë, hetuesit amerikanë raportohet se kanë hedhur dritë mbi atë që ndodhi atë mëngjes në një lartësi prej 15.000 këmbësh (rreth 4.570 metrash) në hapësirën ajrore mbi Greqi.

Fragmentet që u shkëputën pas dështimit të një flete në motorin e djathtë të avionit – me shumë gjasa për shkak të lodhjes së pjesshme të metalit – raportohet se thyen një dritare dhe dëmtuan trupin e avionit në disa vende të tjera.

Për më tepër, agjencia amerikane – e cila ia ka kaluar hetimin autoriteteve greke – shpjegoi se brenda motorit u gjetën mbetje zogjsh, çka sugjeron se avioni mund të ketë goditur zogj gjatë ngritjes.

Kjo hipotezë e fundit është e vështirë të konfirmohet, duke qenë se pilotët nuk raportuan asnjë anomali dhe shkëputja ndodhi disa minuta më vonë.

Megjithatë, stjuardesat u thanë hetuesve se, para incidentit, kishin ndjerë një dridhje të fortë e të vazhdueshme dhe kishin parë tym ose mjegull brenda kabinës. Më pas, maskat e oksigjenit ranë, siç kërkohet nga rregulloret e sigurisë së fluturimit.

Hetimi ngre disa pyetje lidhur me mirëmbajtjen, inspektimet e motorit dhe kohën e zbatimit të direktivave të Administratës Federale të Aviacionit.

Kjo ndodh sepse, teknikisht, “Ryanair” po e respektonte grafikun e përcaktuar, megjithatë hetuesit tani po shqyrtojnë nëse direktiva ka nevojë për rishikim.

Vlen të përmendet se fletët e motorit kishin kaluar inspektime në maj të vitit 2026 dhe në nëntor të vitit 2025, pa u konstatuar ndonjë dëmtim.

Megjithatë, agjencia amerikane raportoi se, gjatë vitit të kaluar, ekuipazhet e fluturimit kishin raportuar katër raste të mundshme përplasjeje me zogj që përfshinin të njëjtin motor. Me sa duket, pas dy prej këtyre incidenteve u gjetën mbetje zogjsh.

The post Dritarja e avionit të Ryanair, ‘u thye nga mbeturinat e motorit’ appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një aksident i rëndë me pasojë vdekjen e 2 personave, raportohet të ketë ndodhur pasditen e sotme në Çukas të Lushnjës.

Mirela Hasko, 50 vjeçe dhe Florije Xhepa, 53 vjeç, motra me njëra-tjetrën, kanë mbetur viktima të këtij aksidenti pasi automjeti me të cilin po udhëtonin, ka përfunduar në kanal.

Dyshohet se Hasko dhe Xhepa të jenë mbytur nga sasia e ujit në kanal. Shkaqet që shkaktuan aksidentin fatal janë ende të paqarta ndërsa në vendngjarje kanë mbërritur grupi hetimor e shërbime të emergjencës. Autoritetet përkatëse po punojnë për zbardhjen e plotë të dinamikës së rastit.

The post Makina bie në kanalin e ujit, humbin jetën dy motra në Lushnjë appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Lidhja Demokratike e Kosovës, pas mbledhjes së grupit të deputetëve të kësaj partie, ka vendosur që të heqë dorë nga çdo kërkesë.

Kjo parti, për të zhbllokuar situatën dhe t’i hapë rrugë zgjidhjes së interesit shtetëror, siç thotë, merr përsipër të kontribuojë pa asnjë përfitim politik në shmangien e krizës aktuale.

Ai ka thënë se LDK-ja është e gatshme të bisedojë për zgjedhjen e një presidenti që mbron interesat e Republikës, por i ka kërkuar kreut të Vetëvendosjes që sa më shpejt të thërrasë seancën konstituive.

Partia Demokratike e Kosovës gjatë ditës ka proceduar zyrtarisht kërkesën për një vazhdim tjetër të seancës konstituive për të premten, në orën 11:00.

Deputeti i PDK-së, Përparim Gruda, tha se kërkesa është bërë për respektimin e Kushtetutës, aktgjykimit të Gjykatës Kushtetuese dhe Rregullores së Punës së Kuvendit.

Iniciativës i është bashkuar edhe AAK-ja. Paraprakisht, para orës 8:00 të mëngjesit, deputetët e PDK-së ishin para objektit të Qeverisë.

Aty nuk u pa Kurti duke hyrë, por vetëm zëdhënësi i qeverisë, Arlind Manxhuka.

Deputeti Enver Hoxhaj e ka cilësuar si “absurde” situatën aktuale politike në Kosovë, duke akuzuar Qeverinë në detyrë se po vazhdon të ushtrojë funksionin në kundërshtim me Kushtetutën.

Hoxhaj, duke iu referuar përvojës së tij si ministër, ka thënë se pas certifikimit si deputet e ka lënë postin ministror.

The post Drejt zgjidhjes kriza politike në Kosovë, LDK heq dorë nga kërkesat për poste shtetërore appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një shpërthim i fuqishëm ka tronditur mesditën e kësaj të enjteje portin e Roterdamit në Holandë, duke shkaktuar një viktimë dhe plagosjen e disa personave.

Ngjarja ka ndodhur në një rafineri në zonën e Europoort, pjesë e grupit zviceran Gunvor Group. Sipas raportimeve paraprake, shpërthimi ka ndodhur gjatë punimeve të mirëmbajtjes në tubacionet e një prej impianteve të kompanisë energjetike.

Pas shpërthimit, në zonë janë aktivizuar shërbimet e emergjencës, ndërsa autoritetet kanë nisur hetimet për të përcaktuar shkaqet dhe rrethanat e ngjarjes.

Deri tani, autoritetet lokale nuk kanë dhënë detaje të plota mbi shkakun e shpërthimit. Megjithatë, nuk përjashtohet as pista e sabotimit.

Hetimet vijojnë për të përcaktuar nëse shpërthimi ka ardhur si pasojë e një defekti teknik gjatë punimeve apo nëse pas tij qëndron një veprim i qëllimshëm.

The post Shpërthim i fuqishëm në portin e Roterdamit, një i vdekur dhe disa të plagosur appeared first on Gazeta Si.