❌

Reading view

↗

Fiksimi i ri i Hollywood: Gra të vjetra që dashurohen me djem të rinj

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Erika Tracy Ă«shtĂ« njĂ« artiste bashkĂ«kohore provokuese, rreth tĂ« 30-ave tĂ« fundit. Elliot, asistenti i saj, Ă«shtĂ« njĂ« 23-vjeçar i çrregullt, me njĂ« tĂ« dashur indiferente dhe njĂ« diplomĂ« tĂ« padobishme nĂ« “media tĂ« reja”. Prandaj, ai Ă«shtĂ« mĂ« se i gatshĂ«m tĂ« pranojĂ« kur Erika vendos qĂ« ai tĂ« bĂ«het vartĂ«si dhe “muza e saj seksuale”, duke e veshur me tĂ« brendshme rozĂ« dhe duke e bĂ«rĂ« tĂ« zvarritet nĂ« dysheme.

“Me ty, nĂ« fakt, nuk kam nevojĂ« tĂ« marr asnjĂ« vendim. Kam gjetur kĂ«tĂ« liri tĂ« jashtĂ«zakonshme duke hequr dorĂ« nga kontrolli”, thotĂ« ai me entuziazĂ«m.

“E di”, i pĂ«rgjigjet Erika. “S’ka pĂ«rse.”

“I Want Your Sex” Ă«shtĂ« versioni mĂ« i fundit i njĂ« historie qĂ« Hollywood-i po e sjell gjithnjĂ« e mĂ« shpesh nĂ« ekran: marrĂ«dhĂ«nia mes njĂ« gruaje mĂ« tĂ« madhe nĂ« moshĂ« dhe njĂ« burri mĂ« tĂ« ri. Mjafton tĂ« kujtojmĂ« “The Idea of You”, pĂ«r njĂ« galeriste tĂ« divorcuar qĂ« nis njĂ« lidhje tĂ« papritur me njĂ« kĂ«ngĂ«tar tĂ« ri tĂ« njĂ« grupi djemsh, ose “Babygirl”, ku njĂ« drejtuese ekzekutive pĂ«rfshihet nĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« pazakontĂ« me praktikantin e saj.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n linjĂ« janĂ« edhe “Dreams”, pĂ«r lidhjen e njĂ« gruaje tĂ« pasur me njĂ« emigrant meksikan pa dokumente, “Vladimir”, pĂ«r fiksimin e njĂ« profesoreshĂ«je pas njĂ« kolegu mĂ« tĂ« ri, dhe “Bridget Jones: Mad About the Boy”. Edhe reality show-t, si “MILF Manor” dhe “Age of Attraction”, e kanĂ« pĂ«rqafuar kĂ«tĂ« tematikĂ«.

E vĂ«rtetĂ«, dinamika e njĂ« gruaje mĂ« tĂ« madhe me njĂ« burrĂ« mĂ« tĂ« ri ka intriguar skenaristĂ«t prej dekadash. Zonja Robinson, emrin e parĂ« tĂ« sĂ« cilĂ«s publiku nuk e mĂ«son kurrĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« figurĂ« pothuajse karikaturale joshĂ«se nĂ« “The Graduate” (1967), duke krijuar arketipin e gruas mĂ« tĂ« madhe dhe tĂ«rheqĂ«se. NĂ« “American Pie” (1999) shfaqet “nĂ«na e Stifler-it”, ndĂ«rsa seriale si “Cougar Town” kanĂ« trajtuar aventurat e lidhjeve me partnerĂ« mĂ« tĂ« rinj.

Por ajo që bie në sy në trendin e sotëm është se këto marrëdhënie po bëhen gjithnjë e më të zakonshme edhe jashtë ekranit. Në vitin 2023, gratë ishin më të mëdha në moshë në 22% të çifteve heteroseksuale amerikane të pamartuara që bashkëjetonin, nga 14.5% në vitin 1995.

Një studim i vitit të kaluar nga Match.com, për të rriturit beqarë amerikanë, zbuloi se 30% e burrave kishin pasur një lidhje me një grua të paktën 10 vjet më të madhe. Në Feeld, një aplikacion takimesh për njerëzit që kërkojnë marrëdhënie jashtë normave tradicionale, 73% e burrave që kërkojnë lidhje me gra më të mëdha janë të moshës 18 deri në 25 vjeç. Dy vite më parë, kjo shifër ishte 65%.

Kompania e pĂ«rshkruan kĂ«tĂ« si “njĂ« nga ndryshimet mĂ« tĂ« qarta qĂ« po vĂ«rejmĂ«â€.

Maj-Dhjetor, gjatë gjithë vitit

Gratë po e përjetojnë gjithnjë e më shumë këtë realitet. Një mbrëmje të fundit në Paris, një grua 59-vjeçare tregon se në vetëm pak orë, në Hinge, nëntë burra i kishin dërguar mesazhe. Katër prej tyre ishin në të 20-at, ndërsa një nga më të mëdhenjtë ishte 42 vjeç.

“Ky fillon tĂ« duket i vjetĂ«r dhe i arsyeshĂ«m”, thotĂ« ajo me shaka.

Sipas saj, të paktën tre të katërtat e burrave që i shkruajnë janë nën 40 vjeç.

Por çfarë po e nxit këtë prirje, si në filma, ashtu edhe në jetën reale?

Një arsye është ndikimi i personazheve të famshëm. Në vitin 2005, u konsiderua skandaloze kur Demi Moore, atëherë 42 vjeçe, u martua me Ashton Kutcher, 27 vjeç. Sot, megjithatë, shumë gra të njohura, përfshirë Kris Jenner, Jennifer Lopez, Tilda Swinton dhe Madonna, kanë pasur lidhje me burra më të rinj.

Një tjetër arsye lidhet me ndryshimin e mënyrës se si kuptohet seksualiteti. Në fund të fundit, shumë gra thjesht e dëshirojnë këtë lloj marrëdhënieje.

Justin Lehmiller, nga Instituti Kinsey, anketoi amerikanë heteroseksualë për një libër të botuar në vitin 2018. Ai zbuloi se 64% e grave në moshë të mesme kishin menduar të paktën një herë për seks me një burrë më të ri, ndërsa 13% thanë se e kishin fantazuar shpesh.

Edhe të dhënat nga industria e pornografisë sugjerojnë se kjo është diçka që tërheq shumë burra. Holly Randall, producente e filmave për të rritur, ka vënë në dukje se dikur revistat dhe DVD-të kontrolloheshin nga një numër i vogël drejtuesish të industrisë.

“Milf-at nuk ekzistonin 15 apo 20 vjet mĂ« parĂ«â€, ka thĂ«nĂ« ajo. “Kur mbushje rreth 28 vjeç, karriera jote kishte pĂ«rfunduar.”

Por dĂ«shirat seksuale rezultuan shumĂ« mĂ« tĂ« larmishme nga sa kishin imagjinuar kĂ«ta “portierĂ«â€ tĂ« industrisĂ«. Termi “milf” ishte ndĂ«r kĂ«rkimet mĂ« tĂ« shpeshta nĂ« PornHub vitin e kaluar. Platformat e pĂ«rmbajtjeve pĂ«r tĂ« rritur, si OnlyFans, u kanĂ« dhĂ«nĂ« grave tĂ« moshave tĂ« ndryshme mundĂ«sinĂ« tĂ« krijojnĂ« dhe shesin pĂ«rmbajtjen e tyre. Sipas Randall, disa gra nĂ« tĂ« 50-at dhe 60-at po arrijnĂ« rezultate shumĂ« tĂ« mira.

Edhe ndryshimet shoqërore po ndikojnë

Trendet demografike mund të luajnë gjithashtu një rol në rritjen e lidhjeve mes grave më të mëdha dhe burrave më të rinj.

Në shumë vende të pasura është rritur ndjeshëm diferenca mes burrave dhe grave për sa i përket arsimimit. Kjo reflektohet edhe në mundësitë për punësim dhe të ardhura: një pjesë në rritje e burrave të moshës 20 deri në 24 vjeç nuk studiojnë, nuk punojnë dhe nuk kërkojnë punë.

Edhe pikëpamjet e të rinjve po largohen nga njëra-tjetra. Gratë e reja po bëhen më liberale, ndërsa burrat e rinj po priren më shumë drejt së djathtës.

Kjo mund t’i bĂ«jĂ« burrat e rinj mĂ« pak tĂ«rheqĂ«s pĂ«r gratĂ« e moshĂ«s sĂ« tyre. Por, pĂ«r gratĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha, mungesa e kapitalit social dhe ekonomik mund tĂ« kompensohet nĂ« dhomĂ«n e gjumit.

Një studim i vogël i vitit 2024 zbuloi se gratë, partnerët e të cilave ishin rreth 7 deri në 10 vjet më të rinj, ishin më të kënaqura dhe kishin më shumë vetëbesim seksual sesa ato me partnerë të së njëjtës moshë.

Një arsye tjetër mund të lidhet me ndryshimin e rregullave të flirtit dhe takimeve. Disa burra të rinj ndihen të pasigurt për mënyrën se si duhet të afrohen me gratë në një kulturë ku pëlqimi dhe kufijtë personalë diskutohen më shumë.

NĂ« studimin e Match.com, 72% e pjesĂ«marrĂ«sve tĂ« Gen Z thanĂ« se po shohin “mĂ« shumĂ« pasivitet nĂ« hedhjen e hapit tĂ« parĂ«â€, krahasuar me 63% nĂ« total. ShumĂ« prej tyre kanĂ« frikĂ« nga refuzimi publik.

NĂ« “Vladimir”, profesoresha e martuar kujton kohĂ«n kur joshja ishte mĂ« e paparashikueshme dhe emocionuese. Ajo u thotĂ« studentĂ«ve tĂ« saj se romanca ishte mĂ« interesante kur kishte njĂ« element rreziku.

Në ekran, të paktën, gratë më të mëdha zakonisht e dinë se çfarë duan dhe nuk kanë frikë ta kërkojnë.

Megjithatë, në filmat e Hollywood-it, ashtu si edhe në martesat reale, burrat më të rinj rrallë paraqiten si partnerë të qëndrueshëm për një lidhje afatgjatë. Mjafton të pyetet Demi Moore, e cila tashmë është e divorcuar.

Të dhënat e Pew Research e mbështesin këtë: që nga viti 2000, rreth 10% e martesave heteroseksuale amerikane kanë pasur një grua të paktën tre vjet më të madhe se burri.

Në vend të kësaj, partnerët e rinj shfaqen shpesh si katalizatorë për vetërealizimin dhe suksesin profesional.

NĂ« “I Want Your Sex”, Erika i shndĂ«rron videot intime qĂ« ka realizuar me Elliot nĂ« njĂ« instalacion artistik dhe e manipulon atĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«rmarrĂ« njĂ« veprim qĂ« mund t’i shpĂ«tojĂ« karrierĂ«n.

NĂ« “Vladimir”, pasi profesoresha mĂ« nĂ« fund kryen marrĂ«dhĂ«nie me burrin e ri qĂ« dĂ«shiron, ajo kupton se seksi nuk ishte qĂ«llimi kryesor. Ishte vetĂ« ndjenja e dĂ«shirĂ«s qĂ« e frymĂ«zonte dhe i jepte energji pĂ«r tĂ« krijuar.

Djem të rinj, kujdes.

The post Fiksimi i ri i Hollywood: Gra të vjetra që dashurohen me djem të rinj appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Ceuta paralajmëron se është në prag të kolapsit, Spanja kërkon ndihmën e BE-së

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Spanja i është drejtuar Komisionit Evropian për ndihmë nga Frontex, Europol dhe Agjencia e Bashkimit Evropian për Azilin (EUAA), në përpjekje për të menaxhuar situatën e krijuar në Ceuta pas fluksit masiv të migrantëve.

Ministri i Brendshëm spanjoll, Fernando Grande-Marlaska, ka kërkuar që agjencitë evropiane të forcojnë procesin e identifikimit, intervistimit dhe përpunimit të të dhënave të migrantëve që ndodhen ende në mënyrë të parregullt në territorin spanjoll. Madridi ka kërkuar gjithashtu zgjatjen deri më 2 shtator të Operacionit Minerva, një operacion i përbashkët i policisë spanjolle dhe Frontex-it për kontrollin kufitar.

EUAA pritet të ndihmojë me intervista dhe përkthyes për të përcaktuar statusin e migrantëve. Për shkak të mungesës së hapësirës në Ceuta, një pjesë e këtij procesi mund të zhvillohet në mënyrë elektronike.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, qeveria spanjolle ka njoftuar njĂ« paketĂ« masash tĂ« jashtĂ«zakonshme pĂ«r forcimin e kufirit. Ato pĂ«rfshijnĂ« zgjerimin e barrierave detare nĂ« Tarajal dhe BenzĂș, vendosjen e vazhdueshme tĂ« bovave penguese nĂ« det, mbikĂ«qyrje ajrore me dronĂ«, mjete tĂ« lehta ndĂ«rhyrjeje dhe pajisje nĂ«nujore tĂ« telekomanduara.

Situata ka shkaktuar shqetĂ«sim tĂ« madh edhe te autoritetet lokale. Asambleja e CeutĂ«s i ka kĂ«rkuar unanimisht qeverisĂ« qendrore tĂ« ndĂ«rhyjĂ« “menjĂ«herĂ« dhe pa vonesa tĂ« mĂ«tejshme”, duke e cilĂ«suar gjendjen si “ekstreme” dhe qytetin “nĂ« prag tĂ« kolapsit”.

Presidenti i CeutĂ«s, Juan Vivas, tha se qyteti “ka humbur mĂ«nyrĂ«n e tij tĂ« jetesĂ«s dhe qetĂ«sinĂ«â€, duke paralajmĂ«ruar se nuk ka shumĂ« kohĂ« pĂ«r tĂ« shmangur njĂ« situatĂ« edhe mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«. Autoritetet lokale kanĂ« kĂ«rkuar qĂ« migrantĂ«t qĂ« kanĂ« hyrĂ« nĂ« territor tĂ« kthehen nĂ« vendet e tyre, nĂ« pĂ«rputhje me ligjin.

Tensionet janë rritur edhe në rrugët e qytetit. Banorë të Ceutës janë përplasur me policinë gjatë protestave kundër migrantëve që kanë mbetur në enklavën spanjolle. Në një incident të fundit, disa sende personale të migrantëve u dogjën në një plazh ku ata kishin fjetur. Dy persona të tjerë u arrestuan pas një sulmi ndaj një oficeri policie.

Ministri Grande-Marlaska ka bërë thirrje për qetësi, duke theksuar se dhuna nuk mund të jetë zgjidhja. Ai ka akuzuar partitë e djathta dhe të ekstremit të djathtë se po nxisin urrejtje dhe përplasje në qytet.

Qeveria spanjolle këmbëngul se çdo migrant duhet të identifikohet individualisht për të përcaktuar nëse ka të drejtë të kërkojë azil apo nëse i nënshtrohet dëbimit. Fëmijët migrantë të pashoqëruar, ndërkohë, duhet të marrin mbrojtje të veçantë sipas ligjit.

Ceuta, së bashku me Melillën, është një nga dy enklavat spanjolle në Afrikën e Veriut dhe përbën, bashkë me Melillën, të vetmin kufi tokësor të Bashkimit Evropian me kontinentin afrikan.

The post Ceuta paralajmëron se është në prag të kolapsit, Spanja kërkon ndihmën e BE-së appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

10 filmat qĂ« s’duhet tĂ« humbisni nĂ« kinema kĂ«tĂ« shtator

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Shtatori sjell në kinema një seri filmash të shumëpritur, duke ofruar zgjedhje për çdo shije. Nga horrorët dhe filmat plot aksion, te fantazia, dramat historike dhe dokumentarët, lista përfshin disa prej emrave më të njohur të Hollywood-it.

Mes titujve që pritet të tërheqin më shumë vëmendje janë Resident Evil, rikthimi i Practical Magic 2 me Nicole Kidman dhe Sandra Bullock, si dhe Heart of the Beast, ku Brad Pitt luan një veteran të forcave speciale që lufton për mbijetesë në Alaskë së bashku me qenin e tij.

Robert Pattinson vjen me dramën Primetime, ndërsa Ethan Hawke me The Weight. Për adhuruesit e aksionit dhe horrorit, Onslaught premton një histori plot tension, ndërsa Hope sjell një përzierje të pazakontë mes horrorit, western-it, aksionit dhe fantastiko-shkencores.

Në listë përfshihen gjithashtu filmi i animuar Forgotten Island, drama mesjetare The Uprising dhe dokumentari Knife: The Attempted Murder of Salman Rushdie, që trajton sulmin ndaj shkrimtarit dhe rrugëtimin e tij drejt rikuperimit.

Me histori, zhanre dhe aktorë të ndryshëm, këta janë disa nga filmat që ia vlen të mbahen në radar gjatë muajit shtator.

The post 10 filmat qĂ« s’duhet tĂ« humbisni nĂ« kinema kĂ«tĂ« shtator appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

ÇfarĂ« tĂ« vdekurit mund t’i mĂ«sojnĂ« tĂ« gjallĂ«ve


✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Alfred Nobel, shpikĂ«si i dinamitit, nuk vdiq nĂ« vitin 1888. Por vdiq vĂ«llai i tij, Ludvig, njĂ« inxhinier. NĂ« njĂ« ngatĂ«rresĂ«, njĂ« gazetĂ« franceze botoi nekrologjinĂ« e Nobelit tĂ« gabuar, duke e cilĂ«suar Alfredin si “tregtarin e vdekjes”. I tronditur dhe i shqetĂ«suar pĂ«r reputacionin e tij, ai vendosi tĂ« krijojĂ« çmimet qĂ« do tĂ« mbanin emrin e tij.

Kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga historitĂ« e shumta interesante nĂ« librin “Are They Dead Yet?”, njĂ« pĂ«rmbledhje kujtimesh dhe reflektimesh mbi nekrologjitĂ« nga Sam Roberts, njĂ« gazetar me pĂ«rvojĂ« nĂ« shkrimin e tyre pĂ«r New York Times. Historia e Nobelit, nĂ« mĂ«nyrĂ«n e saj tĂ« veçantĂ«, tregon edhe qĂ«llimin mĂ« tĂ« thellĂ« tĂ« leximit pĂ«r njerĂ«zit qĂ« kanĂ« vdekur. NĂ« thelb, nekrologjitĂ« janĂ« mĂ« pak dĂ«shmi pĂ«r fundin e jetĂ«s sĂ« dikujt dhe mĂ« shumĂ« mĂ«sime se si tĂ« jetosh jetĂ«n tĂ«nde.

Të famshmit e vdekur mund të jenë frikësues. Siç thotë Roberts, është dëshpëruese të krahasosh arritjet e tyre me sukseset e vogla të jetës tënde. Sidomos nëse ke kaluar moshën 37 vjeç: kjo është mosha mesatare kur, sipas një analize, njerëzit arrijnë atë sukses për të cilin më vonë shkruhet nekrologjia e tyre.

Pse ata dhe jo ti, mund tĂ« pyesĂ«sh. Por, po tĂ« kishin mundĂ«si tĂ« flisnin, edhe tĂ« vdekurit mund t’ua bĂ«nin tĂ« njĂ«jtĂ«n pyetje tĂ« gjallĂ«ve. Roberts citon shkrimtarin amerikan David Hirshey: “Sado tĂ« suksesshĂ«m tĂ« ishit, nĂ«se po lexoj nekrologjinĂ« tuaj, unĂ« jam duke bĂ«rĂ« mĂ« mirĂ« se ju.”

Përveçse u japin të gjallëve një ndjesi lehtësimi, njerëzit e nderuar që kanë vdekur na mësojnë edhe se si fitohet vlerësimi i shoqërisë.

Kriteret për të qenë pjesë e elitës që përfundon në nekrologji kanë ndryshuar me kalimin e kohës. Për shembull, vdekjet e sportistëve dhe artistëve të spektaklit u konsideruan më të rëndësishme në fundin e shekullit XX sesa në fillim të tij.

Në të kaluarën, gratë dhe minoritetet shpesh liheshin padrejtësisht në hije, jo vetëm sepse kishin më pak gjasa të mbanin poste me pushtet.

“QĂ« tĂ« vlerĂ«sohesh”, shkruan Roberts, “fillimisht duhet tĂ« tĂ« vĂ«rejnĂ«.”

Nëse të vdekurit tregojnë se si brezat e ardhshëm i matin arritjet, ata na sugjerojnë gjithashtu se si duhet të peshojmë meritat personale kundrejt gabimeve.

ËshtĂ« ngushĂ«lluese tĂ« mĂ«sosh se shumĂ« karriera tĂ« mĂ«dha kanĂ« pasur edhe dĂ«shtime dhe gabime. “Kur njĂ« gabim pĂ«rcakton rrjedhĂ«n e njĂ« jete”, pyet Roberts, “dhe kur njĂ« njeri arrin ta sfidojĂ« atĂ«?”

Ai përmend Irving Kaufman, gjyqtarin që në vitin 1951 dënoi me vdekje Julius dhe Ethel Rosenberg për spiunazh, por që njëkohësisht ishte edhe mbështetës i fortë i lirisë së shprehjes.

NdonjĂ«herĂ« Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« vendosĂ«sh se ku pĂ«rfundojnĂ« virtytet dhe ku fillojnĂ« tĂ« metat. “Thuaj ç’tĂ« duash pĂ«r Boris Yeltsinin”, nisi njĂ« nekrologji pĂ«r udhĂ«heqĂ«sin rus tĂ« njohur pĂ«r problemet me alkoolin, “dhe me shumĂ« gjasa ke tĂ« drejtĂ«.”

Në përgjithësi, vdekja është gjëja më pak interesante për njerëzit që kanë vdekur.

“Vdekja nuk Ă«shtĂ« njĂ« ngjarje e jetĂ«s”, argumentonte Ludwig Wittgenstein dhe, megjithĂ«se forma e nekrologjisĂ« duket e zymtĂ«, vdekja nĂ« vetvete mezi zĂ« vend nĂ« to.

Sipas Roberts, zakonisht fjala “vdiq” pĂ«rmendet vetĂ«m njĂ« herĂ«.

Nekrologjitë janë shumë më pak mortore sesa një pjesë e madhe e lajmeve, të cilat shpesh përqendrohen te vrasjet, luftërat, fatkeqësitë natyrore dhe ngjarje të tjera tragjike.

“NekrologjitĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me jetĂ«t, jo me vdekjet”, pĂ«rmbledh Roberts.

Dhe jetët nuk janë si ndeshjet e basketbollit, ku rezultati përcaktohet në sekondat e fundit. Fundi nuk e fshin apo tejkalon atë që ka ndodhur më parë; fjalët e fundit rrallëherë shprehin thelbin e një personi.

Autori Ă«shtĂ« skeptik ndaj thĂ«nieve tĂ« famshme qĂ« u atribuohen njerĂ«zve nĂ« shtratin e vdekjes. A e tha vĂ«rtet Groucho Marx: “TĂ« vdes, e dashur? Pse, kjo Ă«shtĂ« gjĂ«ja e fundit qĂ« do tĂ« bĂ«ja!”

NjĂ« lutje e dĂ«shpĂ«ruar qĂ« i atribuohet Pancho Villas, revolucionarit meksikan, duket mĂ« e besueshme: “Mos lejoni qĂ« tĂ« pĂ«rfundojĂ« kĂ«shtu, tregojuni se thashĂ« diçka.”

Ideja se skenat e fundit të jetës janë vetëm një pjesë e një historie më të gjatë, e përmbledhur në nekrologji, ndonjëherë ndihet veçanërisht fort nga njerëzit që kanë humbur një të afërm.

Kujtime të largëta, gjysmë të harruara për një njeri të dashur mund të rikthehen papritur, duke u dukur po aq të gjalla sa kujtimet e sëmundjes së tij të fundit dhe dobësimit fizik.

Dhe ato janë po aq të vërteta.

Babai i moshuar qĂ« nĂ« ditĂ«t e fundit tĂ« jetĂ«s kishte nevojĂ« pĂ«r kujdes tĂ« vazhdueshĂ«m nuk Ă«shtĂ« mĂ« “i vĂ«rtetĂ«â€ sesa burri energjik qĂ« dikur tĂ« mbante mbi shpatulla.

Gazetat shpesh publikojnë me nekrologjitë fotografi të njerëzve në moshë të thyer, por nuk ka asgjë të gabuar të zgjedhësh një fotografi të tyre nga vitet e rinisë.

Të vdekurit nuk janë më shumë 80-vjeçarë sesa janë 18-vjeçarë.

Një mësim i fundit që na japin nekrologjitë lidhet me kohën dhe rendin e ngjarjeve.

Pothuajse asnjĂ« prej njerĂ«zve pĂ«r tĂ« cilĂ«t shkruhen nekrologji nuk ka mundĂ«si t’i lexojĂ« ato. MegjithatĂ«, Roberts tregon raste kur njerĂ«z me humor kanĂ« tentuar tĂ« kontrollojnĂ« paraprakisht shkrimet qĂ« ishin pĂ«rgatitur pĂ«r vdekjen e tyre, madje disa kanĂ« provuar t’i shkruajnĂ« vetĂ«.

Në vitin 1891, ndërsa po i afrohej fundit të jetës, P.T. Barnum, showmani i njohur amerikan, dëshironte me çdo kusht ta lexonte nekrologjinë e tij.

New York Evening Sun ia plotĂ«soi dĂ«shirĂ«n me titullin: “BARNUM I MADH DHE I VETËM. AI DONTE TË LEXONTE NEKROLOGJINË E TIJ; JA KU ËSHTË.”

Ky paradoks është një nga zhgënjimet edhe të fjalimeve përkujtimore: të vdekurit nuk kanë mundësi të dëgjojnë se sa shumë janë dashur dhe respektuar.

Mund të jetë tepër vonë për të imituar veprat madhështore që përjetësohen në nekrologji, por, për fat të mirë, këtë problem mund ta ndihmoni ta zgjidhni.

Mendoni për njerëzit që doni dhe admironi dhe tregojuni tani, sa janë ende gjallë, se sa shumë i vlerësoni.

The post ÇfarĂ« tĂ« vdekurit mund t’i mĂ«sojnĂ« tĂ« gjallĂ«ve
 appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Si funksionon një nga teknikat më të fuqishme për të kontrolluar stresin

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Kur njĂ« person pĂ«rballet me njĂ« situatĂ« stresuese, shpesh duket sikur nuk ka shumĂ« gjĂ«ra qĂ« mund tĂ« bĂ«jĂ« pĂ«r tĂ« qetĂ«suar mendjen. Por njĂ« teknikĂ« e thjeshtĂ« e frymĂ«marrjes, e njohur si “box breathing”, po pĂ«rdoret gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« ndihmuar njerĂ«zit tĂ« kontrollojnĂ« ankthin dhe reagimin e trupit ndaj stresit.

Maria Medina, 31 vjeçe, e zbuloi këtë teknikë në vitin 2020, kur ishte duke ndjekur një master dhe njëkohësisht punonte me kohë të plotë. Me ardhjen e pandemisë Covid-19, presioni u bë edhe më i madh dhe ajo kërkoi ndihmën e një terapisti, i cili i mësoi teknikën e frymëmarrjes.

Ajo iu rikthye asaj disa vite më vonë, kur tërmete katastrofike goditën vendlindjen e saj, La Guaira në Venezuelë. Maria jetonte prej 15 vitesh në Florida, më shumë se 2,400 kilometra larg, dhe shqetësimi për familjarët dhe miqtë e saj i shkaktonte net pa gjumë.

“Kur ndihem sikur nuk mund tĂ« bĂ«j shumĂ«, sidomos kur jam shtrirĂ« nĂ« shtrat dhe shikoj tavanin, e di se kjo teknikĂ« do tĂ« mĂ« ndihmojĂ«â€, tregon ajo.

Si bĂ«het “box breathing”?

Teknika është shumë e thjeshtë. Ajo përbëhet nga katër hapa me kohëzgjatje të barabartë:

-merrni frymë për 4 sekonda;

-mbajeni frymën për 4 sekonda;

-nxirreni frymën për 4 sekonda;

-mbajeni frymën përsëri për 4 sekonda, përpara se të nisni ciklin nga fillimi.

FrymĂ«marrja mund tĂ« zgjasĂ« mĂ« shumĂ« ose mĂ« pak se katĂ«r sekonda, por e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« katĂ«r fazat tĂ« kenĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n gjatĂ«si. PikĂ«risht kjo strukturĂ« me katĂ«r hapa i ka dhĂ«nĂ« teknikĂ«s emrin “box breathing”, ose “frymĂ«marrja nĂ« formĂ« kutie”.

Stuart Sandeman, trajner i teknikave të frymëmarrjes, thotë se metoda mund të përdoret përpara një situate që pritet të shkaktojë stres ose ankth, si një provim, një prezantim apo një ngjarje e rëndësishme. Për disa persona mjaftojnë vetëm pak minuta, ndërsa të tjerë e praktikojnë deri në 15 minuta.

Teknikat e kontrolluara tĂ« frymĂ«marrjes kanĂ« rrĂ«njĂ« nĂ« praktika tradicionale, pĂ«rfshirĂ« jogĂ«n dhe artet marciale. NĂ« kohĂ«t moderne, “box breathing” Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« veçanĂ«risht e njohur edhe pĂ«r pĂ«rdorimin e saj nga Navy SEALs, forcat speciale tĂ« marinĂ«s amerikane, tĂ« cilĂ«t e pĂ«rdorin pĂ«r tĂ« ruajtur qetĂ«sinĂ« dhe pĂ«rqendrimin nĂ« situata me presion tĂ« lartĂ«.

ÇfarĂ« ndodh nĂ« trup?

NjĂ« studim i fundit i realizuar nga akademikĂ« tĂ« Texas State University dhe University of Toronto Mississauga shqyrtoi efektet e “box breathing” nĂ« situata stresuese. Studimi, i publikuar nĂ« qershor nĂ« revistĂ«n Comprehensive Psychoneuroendocrinology, sugjeroi se teknika mund tĂ« ndihmojĂ« nĂ« parandalimin e rritjeve tĂ« mĂ«dha tĂ« rrahjeve tĂ« zemrĂ«s dhe tĂ« disa treguesve tĂ« tjerĂ« fiziologjikĂ« tĂ« stresit.

Mjekja Helen Garr, e cila trajton profesionistë të shëndetësisë që përballen me vështirësi të shëndetit mendor, e konsideron frymëmarrjen me katër hapa një mjet të dobishëm për kontrollin e reagimit të trupit ndaj stresit.

Sipas saj, pjesa më e rëndësishme mund të jetë mbajtja e frymës pas nxjerrjes së ajrit.

Kur fryma mbahet nĂ« kĂ«tĂ« moment, niveli i dioksidit tĂ« karbonit (CO₂) nĂ« trup rritet. Truri Ă«shtĂ« shumĂ« i ndjeshĂ«m ndaj ndryshimeve tĂ« CO₂ dhe njĂ« rritje e tij mund tĂ« shkaktojĂ« ndjesinĂ« e urgjencĂ«s pĂ«r tĂ« marrĂ« frymĂ«. PikĂ«risht kjo ndjesi mund tĂ« ngjajĂ« me atĂ« qĂ« pĂ«rjetojmĂ« gjatĂ« panikut ose ankthit.

Praktikimi i kontrolluar i kĂ«saj frymĂ«marrjeje mund ta ndihmojĂ« trupin tĂ« tolerojĂ« mĂ« mirĂ« ndryshimet e CO₂ dhe tĂ« mos reagojĂ« menjĂ«herĂ« me alarm. Kur jemi tĂ« stresuar, mĂ«nyra se si marrim frymĂ« ndryshon dhe kjo ndikon edhe nĂ« nivelet e dioksidit tĂ« karbonit nĂ« trup.

Një mënyrë për të rifituar kontrollin

Për Brittany Lamm, 28 vjeçe, teknika është kthyer në një ritual të përditshëm. Ndryshe nga Maria, ajo e praktikon kryesisht në mëngjes, sidomos kur zgjohet me ankth.

Brittany e zbuloi “box breathing” nĂ« internet gjatĂ« njĂ« periudhe tĂ« vĂ«shtirĂ« personale, kur kĂ«rkonte mĂ«nyra pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar stresin. Sot, ajo punon si life coach dhe e pĂ«rdor teknikĂ«n edhe me klientĂ«t e saj, veçanĂ«risht pĂ«rpara bisedave qĂ« mund tĂ« jenĂ« emocionalisht tĂ« vĂ«shtira.

“Kur zgjohesh i shqetĂ«suar, Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« shumĂ« e mirĂ« pĂ«r t’u rikthyer te trupi dhe pĂ«r tĂ« dalĂ« nga mendimet”, thotĂ« ajo.

Sipas saj, frymëmarrja e kontrolluar krijon një ndjesi më të madhe kontrolli mbi mendimet dhe emocionet, në vend që këto të përcaktojnë se si do të shkojë dita.

Ekspertët theksojnë megjithatë se teknikat e frymëmarrjes nuk funksionojnë në mënyrë identike për të gjithë. Ka shumë lloje ushtrimesh dhe secili person mund të reagojë ndryshe.

Për Maria-n, netët pa gjumë ende shfaqen herë pas here, veçanërisht në periudha të vështira. Por tani ajo ka një mjet të thjeshtë që mund ta përdorë në ato momente.

“Shpesh harrojmĂ« tĂ« marrim frymĂ«, nĂ« kuptimin qĂ« harrojmĂ« tĂ« marrim frymĂ« me vetĂ«dije”, thotĂ« ajo. “Dhe ndoshta e nĂ«nvlerĂ«sojmĂ« fuqinĂ« qĂ« kjo mund tĂ« ketĂ« mbi trupin dhe mendjen.”

The post Si funksionon një nga teknikat më të fuqishme për të kontrolluar stresin appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Si festivali i Dua Lipës po prezanton muzikën kosovare me botën

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Kur Arbër Salihu regjistronte dhe performonte me dyshen prishtinase Oborri, një ftesë për të performuar jashtë vendit nuk do të thoshte gjithmonë se ai mund të shkonte. Banda kosovare humbiste koncerte sepse organizatorët nuk mbulonin kostot e vizave, ndërsa koha dhe shpenzimet e udhëtimit shpesh e bënin të vështirë justifikimin e pjesëmarrjes.

Këto kufizime ndikonin edhe në mënyrën se si muzikantët vendas e shihnin të ardhmen e tyre.

“MuzikantĂ«t nĂ« KosovĂ« u mĂ«suan tĂ« fokusoheshin pothuajse ekskluzivisht te publiku shqipfolĂ«s”, thotĂ« 35-vjeçari Salihu. PĂ«r ta, njĂ« karrierĂ« ndĂ«rkombĂ«tare shihej “si diçka kryesisht e paarritshme”.

Kjo nisi të ndryshojë në vitin 2018, kur këngëtarja Dua Lipa dhe babai i saj, Dukagjin Lipa, krijuan festivalin Sunny Hill në Prishtinë dhe nisën të sjellin në kryeqytetin e Kosovës artistë dhe vizitorë nga e gjithë bota.

Këtë vit, festivali tre ditë tërhoqi një rekord prej 120,000 njerëzish, përfshirë vizitorë nga më shumë se 60 shtete. Salihu performoi për herë të tretë me emrin e artit La Fazani, duke sjellë kombinimin e tij të hip-hopit, rock & roll-it dhe muzikës popullore, përpara një audience të mbushur plot.

Dukagjin Lipa synon që gjatë pesë viteve të ardhshme ta dyfishojë numrin e vizitorëve në Sunny Hill, duke e çuar në rreth 75,000 persona çdo natë.

PĂ«r tĂ« arritur kĂ«tĂ« “pikĂ« ideale”, do tĂ« nevojiten mĂ« shumĂ« tokĂ«, infrastrukturĂ« dhe financim, tha ai nĂ« njĂ« intervistĂ«. MbĂ«shtetja e qeverisĂ« mund ta shkurtonte kohĂ«n e nevojshme pĂ«r ta realizuar kĂ«tĂ« objektiv, por ai tha se aktualisht nuk ka bisedime tĂ« tilla.

Ai pĂ«rjashtoi çdo investim qĂ« do t’i jepte pĂ«rparĂ«si kthimit financiar nĂ« dĂ«m tĂ« lirisĂ« artistike.

“Dikush do tĂ« frymĂ«zohet aq shumĂ« nga kĂ«to momente nĂ« jetĂ«n e tij, saqĂ« do ta ndjekĂ« muzikĂ«n nĂ« mĂ«nyrĂ« serioze”, tha ai. “Ajo qĂ« ne po ofrojmĂ« Ă«shtĂ« njĂ« Ă«ndĂ«rr.”

Ambicia e Lipës ka jehonë në një vend me 1.6 milionë banorë, i cili ka popullsinë më të re në Evropë.

Mosha mesatare është pak nën 35 vjeç, ndërsa pothuajse një e katërta e popullsisë është nën 15 vjeç.

MegjithatĂ«, shumĂ« tĂ« rinj kosovarĂ« u rritĂ«n nĂ« njĂ« kohĂ« kur nuk mund tĂ« udhĂ«tonin lirshĂ«m dhe rrallĂ« kishin mundĂ«si t’i shihnin live artistĂ«t e huaj qĂ« ndiqnin nĂ« internet.

Sunny Hill ndihmoi në thyerjen e këtij izolimi.

Familja Lipa e pĂ«rdori festivalin edhe pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« fushatĂ« pĂ«r liberalizimin e vizave me zonĂ«n Schengen, nĂ«n sloganin “Set Me Free”, dhe u bĂ« njĂ« nga zĂ«rat mĂ« tĂ« njohur tĂ« kĂ«saj fushate.

Në vitin 2024, kosovarët fituan të drejtën për të udhëtuar pa viza në 29 vende evropiane.

Gjatë festivalit, madhësia e asaj që familja Lipa ka krijuar duket në të gjithë Prishtinën. Banerët e Sunny Hill janë të vendosur përgjatë rrugëve, të rinjtë me byzylykët e festivalit mbushin verandat e kafeneve dhe hotelet mbushen.

Pas errësirës, turmat drejtohen drejt hapësirës së festivalit në Bërnicë, në periferi të qytetit, për të parë yje si Katy Perry, Lewis Capaldi dhe Martin Garrix, të cilët performojnë krahas artistëve shqiptarë dhe muzikantëve të rinj kosovarë.

Toka ku zhvillohet festivali dikur përdorej për depozitimin e mbetjeve të ndërtimit të autostradave. Sot ajo ka furnizim me energji elektrike të lidhur me rrjetin, rrugë të posaçme për emergjencat, zona të përcaktuara për prodhimin dhe shërbimet, si dhe më shumë se 1,500 pemë të reja të mbjella.

Biletat treditore për edicionin e këtij viti, i cili u zhvillua nga 31 korriku deri më 2 gusht, nisën nga 110 euro për blerësit e parë, u rritën në 165 euro për grupin e ardhshëm me zbritje dhe arritën në 195 euro me çmimin e rregullt.

Kjo krahasohet me një pagë mesatare mujore bruto prej 713 eurosh vitin e kaluar.

Bileta përfshinte rreth 50 artistë të shpërndarë në katër skena.

Një studim i porositur nga festivali vlerësoi se edicioni i vitit 2025 solli një ndikim të drejtpërdrejtë ekonomik prej 22 milionë eurosh.

Lipa pret që shifra e këtij viti të kalojë 50 milionë euro, megjithëse tha se studimi ende nuk ka përfunduar.

Edhe pse kjo shumë është modeste krahasuar me ekonominë e vendit, e cila kap vlerën e rreth 12.46 miliardë dollarëve, fundjava e festivalit sjell një rritje të ndjeshme të shpenzimeve në hotele, restorante dhe transport.

Mes vizitorëve janë edhe pjesëtarë të diasporës së madhe kosovare. Rreth një e treta e kosovarëve jetojnë jashtë vendit, kryesisht në Gjermani, Zvicër dhe SHBA, dhe shumë prej tyre planifikojnë udhëtimet në Kosovë duke i lidhur me datat e festivalit.

“Po bĂ«het njĂ« traditĂ« pĂ«r mua dhe kushĂ«rinjtĂ« e mi qĂ« tĂ« mblidhemi sĂ« bashku”, tha 22-vjeçari Artan Berisha, i cili ka lindur nĂ« Bazel pasi prindĂ«rit e tij u larguan nga Kosova pĂ«r arsye ekonomike. “ËshtĂ« e mrekullueshme ta pĂ«rjetosh kĂ«tĂ« ngjarje.”

Dua Lipa u kthye në Prishtinë për koncertin e saj të parë në Kosovë në vitin 2016, pesë vjet pasi ishte larguar nga qyteti në moshën 15-vjeçare për të ndjekur karrierën muzikore në Londër.

Publiku kishte ardhur për të parë një yll të ri të muzikës pop, por për familjen e saj ajo mbrëmje u ndje sikur vendi po i mirëpriste në shtëpi.

Dy vjet mĂ« vonĂ«, familja Lipa e shndĂ«rroi kĂ«tĂ« ndjenjĂ« nĂ« festivalin Sunny Hill. Emri nĂ« anglisht i festivalit Ă«shtĂ« “Kodra e Diellit”, lagjja e dikurshme e familjes nĂ« PrishtinĂ«.

Festivali mbështet Sunny Hill Foundation, organizatën jofitimprurëse që Dua dhe babai i saj kishin krijuar më herët për të mbështetur artin, kulturën dhe arsimin në Kosovë. Festivali i jep kësaj organizate mundësinë të mbledhë fonde dhe të krijojë partneritete ndërkombëtare.

Meqë Kosova ndodhet jashtë itinerareve tradicionale të turneve muzikore në Evropë, Dua Lipa u mbështet te marrëdhëniet personale për ta nisur festivalin.

Martin Garrix, i cili kishte bashkĂ«punuar me tĂ« nĂ« vitin 2017, ishte ndĂ«r artistĂ«t e parĂ« qĂ« pranoi atĂ« qĂ« e quajti njĂ« “hap besimi”.

Tashmë menaxherët e artistëve e njohin Sunny Hill dhe disa prej tyre u drejtohen vetë organizatorëve.

Dua Lipa ka vazhduar të rikthehet në Kosovë edhe pse karriera e saj është rritur ndjeshëm. Ajo ishte artiste kryesore e festivalit në vitin 2025.

Edhe pse nuk ishte pjesë e listës së artistëve të këtij viti, ajo u kthye për natën e hapjes.

Kosova e sheh suksesin e saj si diçka që i afrohet një arritjeje kombëtare. Ajo u emërua ambasadore nderi në vitin 2022 dhe mori shtetësinë e Kosovës në vitin 2025 me dekret presidencial.

NjĂ« vit mĂ« parĂ«, emri Dua, qĂ« nĂ« shqip do tĂ« thotĂ« “I love”, ishte emri mĂ« i pĂ«rdorur pĂ«r vajzat e porsalindura nĂ« KosovĂ«.

Për Salihun, industria muzikore në vend ka ende shumë rrugë për të bërë.

Kosovës i mungon infrastruktura më e gjerë që artistëve u nevojitet për të ndërtuar një karrierë të qëndrueshme, duke përfshirë mbrojtjen e fortë të të drejtave të autorit dhe mbledhjen e të ardhurave nga këngët, kompanitë diskografike dhe mbështetjen ligjore.

“ShumĂ« mekanizma bazĂ« ende mungojnĂ«â€, thotĂ« ai.

MegjithatĂ«, sipas Salihut, festivali ka sjellĂ« njĂ« “shtysĂ« tĂ« madhe”, duke rritur standardet dhe duke bashkuar artistĂ«t me profesionistĂ« tĂ« industrisĂ« muzikore.

Krahas udhëtimit pa viza, kjo e ka ndihmuar atë të arrijë një audiencë ndërkombëtare, përfshirë pjesëmarrjen në Tallinn Music Week, ku fitoi një çmim që e riktheu në Estoni për të regjistruar muzikë të re.

Më e rëndësishmja, shton Salihu, është se Sunny Hill po ndryshon imazhin e Kosovës, e cila për një kohë të gjatë është lidhur kryesisht me luftën dhe konfliktet politike.

Kosova ende nuk njihet nga Serbia dhe nga pesë vende të Bashkimit Evropian, pothuajse dy dekada pasi shpalli pavarësinë dhe u bë shteti më i ri i Evropës.

“VizitorĂ«t mund tĂ« shohin se ne jemi njĂ« popull me njĂ« nevojĂ« tĂ« natyrshme pĂ«r t’u shprehur, me gĂ«zim nĂ« zemĂ«r”, tha ai, “dhe se jemi jashtĂ«zakonisht tĂ« talentuar, me sasinĂ« e duhur tĂ« erĂ«zave.”

The post Si festivali i Dua Lipës po prezanton muzikën kosovare me botën appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Shoqëronte Agasin, ish-policit Uljan Shpataraku i hiqet leja e armës, i sekuestrohet arsenali që mbante në banesë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Ish-punonjësit të Policisë, Uljan Shpataraku, i është hequr leja e armës, ndërsa gjatë procedurave është sekuestruar arsenali i armëve që mbante në banesën e tij.

Shpataraku, i arrestuar nën dyshimet për përkrahje të autorit të krimit, pasi shoqëronte Ergys Agasin, ishte përjashtuar nga Policia disa javë më parë. Pas arrestimit, ndaj tij nisën edhe procedurat për heqjen e lejes së armës që e posedonte për shkak të funksionit.

Gjatë verifikimeve, sipas të dhënave të bëra publike, rezultoi se ish-zyrtari policor mbante në banesë, me leje, disa armë zjarri private.

Në kuadër të procedurave, janë sekuestruar gjithsej 7 armë, konkretisht 3 pistoleta, 2 shotgunë dhe 2 pushkë.

Ndërkohë, në orën 11:00, Uljan Shpataraku pritet të dalë para Gjykatës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO), ku do të njihet me masën e sigurisë.

The post Shoqëronte Agasin, ish-policit Uljan Shpataraku i hiqet leja e armës, i sekuestrohet arsenali që mbante në banesë appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Sot, temperaturat arrijnë 38 gradë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Orët e para të mëngjesit dhe mesditës parashikohet që në vijën bregdetare dhe në qytetet e zonës së ulët të sjellin intervale të gjata me diell. Ndërsa në zonat malore herë pas here pritet të ketë kalime të lehta të vranësirave.

Sipas MeteoAlb, parashikohet që vranësirat të bëhen më të dukshme në pjesën e dytë të ditës, ku më të fokusuara do të jenë në zonat verilindore dhe juglindore, duke gjeneruar momente me rrebeshe shiu. Mbrëmja do të rikthejë dominimin e kthjellimeve në të gjithë territorin e vendit.

Temperaturat e ajrit do të rriten në mëngjes, por ulen lehtë në mesditë, duke luhatur vlerat ditore nga 16°C, temperatura më e ulët e shënuar në Pukë, deri në 38°C, vlera më e lartë, e cila do të shënohet në qarkun e Beratit.

Era do të fryjë mesatare deri e fortë, duke arritur shpejtësinë 50 km/h nga drejtimi jugperëndimor. Kjo do të bëjë që në brigjet detare të krijohet dallgëzim 3 ballë.

The post Sot, temperaturat arrijnë 38 gradë appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Rama mbledh ministrat: Prioritetet e qeverisë për sezonin e ri politik

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Kryeministri Edi Rama ka reaguar pas përfundimit të mbledhjes me ministrat, ku në fokus ka qenë përgatitja e programit për sezonin e ri qeverisës.

PĂ«rmes njĂ« postimi nĂ« rrjetet sociale, Rama ka renditur disa prej çështjeve tĂ« diskutuara gjatĂ« takimit, duke veçuar kalendarizimin e nismĂ«s “Prania Besnike” nĂ« çdo territor, mekanizmat e rinj tĂ« ndĂ«rveprimit mes qeverisĂ« dhe deputetĂ«ve, si dhe hartimin e ndryshimeve ligjore pĂ«r “PasqyrAlbania”.

Kreu i qeverisĂ« ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur gjithashtu se ka vijuar puna pĂ«r nismĂ«n “ShqipĂ«ria Sociale”, e cila pritet tĂ« konkretizohet mĂ« tej nĂ« muajt e ardhshĂ«m. PĂ«r kĂ«tĂ« nismĂ«, nĂ« nĂ«ntor do tĂ« zhvillohet njĂ« konferencĂ« e posaçme kombĂ«tare.

“Vijuam sot punĂ«n intensive pĂ«r detajimin e programit tĂ« sezonit tĂ« ri, duke nisur nga kalendarizimi i PranisĂ« Besnike nĂ« çdo territor, mekanizmat e rinj tĂ« ndĂ«rveprimit qeveri-deputetĂ« nĂ« funksion tĂ« pĂ«rmirĂ«simit tĂ« mĂ«tejshĂ«m tĂ« shĂ«rbimeve publike qendrore e vendore, si edhe hartimi i ndryshimeve ligjore pĂ«r PasqyrAlbania.

Po ashtu u diskutua progresi i bĂ«rĂ« me hartimin e nismĂ«s sĂ« integruar ShqipĂ«ria Sociale, tĂ« cilĂ«s do t’i kushtohet njĂ« KonferencĂ« e posaçme KombĂ«tare nĂ« muajin nĂ«ntor”, shkruan Rama.

Mbledhja e sotme me ministrat vjen pak ditë pas takimit dyditor të zhvilluar në Pogradec më 23 dhe 24 gusht. Gjatë këtyre takimeve, Rama u kërkoi ministrave dhe drejtuesve socialistë të jenë sa më pranë qytetarëve dhe të angazhohen për adresimin dhe zgjidhjen e problemeve të tyre.

NĂ« Pogradec, kryeministri prezantoi edhe “PasqyrAlbania”, njĂ« hapĂ«sirĂ« dixhitale ku do tĂ« grumbullohen problematikat e qytetarĂ«ve dhe do tĂ« ndiqet trajtimi i tyre nga institucionet.

Platforma do tĂ« funksionojĂ« pĂ«rmes dy mekanizmave. “Flamingo Albania” do tĂ« shĂ«rbejĂ« pĂ«r mbledhjen e ankesave dhe shqetĂ«simeve tĂ« qytetarĂ«ve, ndĂ«rsa “Radar” do tĂ« gjurmojĂ« rrugĂ«n qĂ« ndjek trajtimi i tyre nga ministritĂ«, bashkitĂ« dhe institucionet e tjera.

Me nisjen e shtatorit pritet të rifillojë edhe sezoni i ri politik. Pas një pushimi të shkurtër veror, Partia Socialiste ka qenë ndër të parat që ka nisur përgatitjet, ndërsa Rama ka përcaktuar prioritetet dhe drejtimet për pjesën e mbetur të mandatit.

Në kampin opozitar, Sali Berisha ka zhvilluar mbledhjen e Këshillit Kombëtar të Partisë Demokratike, ku paralajmëroi ndryshime brenda forcës politike. Berisha e vuri theksin te ripërtëritja e partisë, duke e cilësuar atë si një nga kushtet kryesore për rikthimin e besimit të qytetarëve.

The post Rama mbledh ministrat: Prioritetet e qeverisë për sezonin e ri politik appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Serbia do ta varrosĂ« Ratko Mladićin me ‘nderime tĂ« larta’

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Ratko Mladić, gjenerali serb i BosnjĂ«s i dĂ«nuar pĂ«r gjenocid, do tĂ« varroset me “nderimet mĂ« tĂ« larta ushtarake dhe shtetĂ«rore”, njoftoi tĂ« premten ministri i DrejtĂ«sisĂ« i SerbisĂ«, Nenad Vujić, sipas transmetuesit shtetĂ«ror tĂ« vendit.

Mladić, 84 vjeç, vdiq tĂ« enjten nĂ« NjĂ«sinĂ« e Paraburgimit tĂ« OKB-sĂ« nĂ« HagĂ«, pasi kishte vuajtur 15 vjet nga dĂ«nimi i tij me burgim tĂ« pĂ«rjetshĂ«m.

Nuk ishte e qartĂ« nĂ«se planet pĂ«rfshijnĂ« njĂ« ceremoni tĂ« plotĂ« shtetĂ«rore varrimi pĂ«r kriminelin e dĂ«nuar tĂ« luftĂ«s. Qeveria serbe nuk iu pĂ«rgjigj menjĂ«herĂ« kĂ«rkesĂ«s sĂ« CNN pĂ«r koment. Sipas Vujić, vendi i varrimit do tĂ« pĂ«rcaktohet nga familja e Mladićit.

Presidenti serb Aleksandar Vučić u tha gazetarĂ«ve se, nĂ«se “familja dĂ«shiron qĂ« ai tĂ« varroset nĂ« Serbi, ne do tĂ« organizojmĂ« gjithçka nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« denjĂ« dhe dinjitoze”.

I njohur si “Kasapi i BosnjĂ«s”, Mladić organizoi personalisht disa nga krimet mĂ« tĂ« rĂ«nda tĂ« luftĂ«rave nĂ« Ballkan, pĂ«rfshirĂ« rrethimin e SarajevĂ«s dhe masakrĂ«n e SrebrenicĂ«s.

Më shumë se 10.000 njerëz, përfshirë shumë fëmijë, humbën jetën gjatë rrethimit dyvjeçar të Sarajevës. Ndërkohë, më shumë se 7.000 myslimanë, kryesisht burra dhe djem, u vranë brenda pak ditësh në Srebrenicë në korrik 1995.

Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë e shpalli fajtor për gjenocid, krime kundër njerëzimit, përndjekje, shfarosje, vrasje, terror, sulme të paligjshme ndaj civilëve dhe marrje pengjesh.

Emir Suljagić, njĂ« i mbijetuar i SrebrenicĂ«s dhe drejtues i QendrĂ«s PĂ«rkujtimore tĂ« SrebrenicĂ«s, tha nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« enjten se vdekja e Mladićit “nuk ndryshon shumĂ«â€.

“Kjo nuk i kthen tĂ« vdekurit. Nuk i zhduk varrezat masive. Nuk e ndryshon gjykimin”, tha ai. “Tani mbetet pjesa mĂ« e vĂ«shtirĂ« e punĂ«s: tĂ« mos lejojmĂ« qĂ« e vĂ«rteta, pĂ«rgjegjĂ«sia dhe kujtesa tĂ« vdesin bashkĂ« me tĂ«.”

MegjithĂ«se njihet gjerĂ«sisht si kriminel lufte, Mladić vazhdon tĂ« jetĂ« njĂ« figurĂ« e popullarizuar mes disa serbĂ«ve. Planet pĂ«r nderimin e tij shkaktuan njĂ« valĂ« kritikash nga opozita proeuropiane nĂ« vend, ndĂ«rsa u mirĂ«pritĂ«n nga shumĂ« nacionalistĂ«.

Disa media proqeveritare nĂ« Serbi e cilĂ«suan gjithashtu Mladićin si hero dhe vunĂ« nĂ« pikĂ«pyetje mĂ«nyrĂ«n se si ishte trajtuar ai nĂ« HagĂ«.

Ministria e Jashtme e RusisĂ« publikoi njĂ« deklaratĂ« ku shprehu ngushĂ«llimet pĂ«r familjen dhe miqtĂ« e Mladićit. Serbia ka qenĂ« njĂ« nga aleatĂ«t mĂ« tĂ« afĂ«rt tĂ« RusisĂ« nĂ« EuropĂ«, pavarĂ«sisht synimit tĂ« deklaruar tĂ« Beogradit pĂ«r t’u anĂ«tarĂ«suar nĂ« Bashkimin Europian.

NĂ« deklaratĂ«, ministria ruse kritikoi gjithashtu GjykatĂ«n Penale NdĂ«rkombĂ«tare pĂ«r ish-JugosllavinĂ« dhe tha se “pala ruse ka theksuar vazhdimisht se gjyqi ndaj R. Mladićit nĂ« HagĂ« dhe kushtet e paraburgimit tĂ« tij u shoqĂ«ruan me shpĂ«rfillje tĂ« tĂ« drejtave tĂ« tij themelore”.

Mladić u vajtua gjerĂ«sisht edhe nĂ« RepublikĂ«n Srpska, pjesa e BosnjĂ«s dhe HercegovinĂ«s e kontrolluar nga serbĂ«t etnikĂ«. Kryeministri i kĂ«tij entiteti, Savo Minić, e vlerĂ«soi Mladićin si hero kombĂ«tar dhe nĂ« disa vende tĂ« rajonit u zhvilluan aktivitete pĂ«rkujtimore.

NdĂ«rkohĂ«, pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« FederatĂ«s sĂ« BosnjĂ«s dhe HercegovinĂ«s, pjesa e vendit ku jetojnĂ« kryesisht boshnjakĂ« dhe kroatĂ«, kritikuan atĂ« qĂ« e cilĂ«suan si pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« “glorifikuar publikisht njĂ« kriminel lufte tĂ« dĂ«nuar”.

NdĂ«rsa gjendja shĂ«ndetĂ«sore e Mladićit u pĂ«rkeqĂ«sua gjatĂ« muajve tĂ« fundit, qeveria e djathtĂ« e SerbisĂ« bĂ«ri vazhdimisht thirrje qĂ« ai tĂ« lirohej dhe tĂ« dĂ«rgohej nĂ« njĂ« spital nĂ« Beograd. Apeli mĂ« i fundit i kĂ«tij lloji u bĂ« nga Vujić tĂ« hĂ«nĂ«n.

Vujić tha tĂ« premten se do t’i dĂ«rgonte njĂ« letĂ«r HagĂ«s, duke kĂ«rkuar njĂ« hetim pĂ«r vdekjen dhe trajtimin e Mladićit.

Mekanizmi NdĂ«rkombĂ«tar Rezidual pĂ«r Tribunalet Penale, institucioni qĂ« ushtron funksionet e GjykatĂ«s Penale NdĂ«rkombĂ«tare pĂ«r ish-JugosllavinĂ«, e cila tashmĂ« Ă«shtĂ« shpĂ«rbĂ«rĂ«, tha se do tĂ« nisĂ« njĂ« hetim tĂ« plotĂ« mbi rrethanat e vdekjes sĂ« Mladićit.

Një hetim i tillë është praktikë e zakonshme kur një i burgosur me profil të lartë vdes./CNN

The post Serbia do ta varrosĂ« Ratko Mladićin me ‘nderime tĂ« larta’ appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

I riu humb kontrollin e mjetit dhe përplaset me makinën e Policisë, dy efektivë përfundojnë në spital

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Një i ri i moshës 26-vjeçare është arrestuar nga blutë e Tiranës pasi ka aksidentuar automjetin e patrullës rrugore në zonën e Kamzës.

Policia njofton paraprakisht se 26-vjeçari po lĂ«vizte nga qendra e KamĂ«z nĂ« drejtim tĂ« rrugĂ«s “Berisha” kur dhe ka humbur kontrollin e mjetit qĂ« po drejtonte. Si pasojĂ« e pĂ«rplasjes janĂ« lĂ«nduar 2 efektivĂ«, tĂ« cilĂ«t ndodhen nĂ« spital jashtĂ« rreziku pĂ«r jetĂ«n.

“Automjeti i PolicisĂ«, i cili ishte duke patrulluar nĂ« territorin ku ishte planifikuar me shĂ«rbim, Ă«shtĂ« goditur nga njĂ« automjet me drejtues shtetasin R. T., 26 vjeç, i cili, teksa lĂ«vizte nga qendra e KamzĂ«s nĂ« drejtim tĂ« rrugĂ«s “Berisha”, dyshohet se ka humbur kontrollin mbi drejtimin e automjetit. Si pasojĂ« e pĂ«rplasjes, janĂ« dĂ«mtuar 2 punonjĂ«s policie, tĂ« cilĂ«t po marrin trajtim mjekĂ«sor nĂ« spital, jashtĂ« rrezikut pĂ«r jetĂ«n”, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e policisĂ«.

Ndërkohë i riu nuk ka pësuar lëndime dhe është shoqëruar për në komisariat ku do të japë sqarime mbi ngjarjen. Hetimet po vijojnë për zbardhjen e plotë të rrethanave të rastit.

The post I riu humb kontrollin e mjetit dhe përplaset me makinën e Policisë, dy efektivë përfundojnë në spital appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Veliaj i heq Ristanit delegimin nga drejtimi i Bashkisë Tiranë

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti

Nga Gazeta ‘Si’- Kryetari i BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s, Erion Veliaj, ka tĂ«rhequr delegimin e pĂ«rkohshĂ«m tĂ« kompetencave qĂ« i kishte dhĂ«nĂ« Anuela Ristanit pĂ«r drejtimin e BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s.

Vendimi është marrë duke iu referuar kuadrit ligjor për vetëqeverisjen vendore dhe Kodit të Procedurave Administrative, ndërsa në argumentimin e tij Veliaj e lidh tërheqjen e delegimit me zhvillimet e fundit kushtetuese dhe me mënyrën e ushtrimit të kompetencave nga Ristani.

NĂ« dokument thuhet se urdhri nr. 366, datĂ« 14 shkurt 2025, pĂ«r “delegimin e pĂ«rkohshĂ«m tĂ« detyrave tĂ« Kryetarit tĂ« BashkisĂ« TiranĂ«â€, ishte nxjerrĂ« si “njĂ« instrument organizativ me karakter tĂ« pĂ«rkohshĂ«m”, me qĂ«llim garantimin e vijimĂ«sisĂ« sĂ« funksionimit tĂ« administratĂ«s dhe shĂ«rbimeve tĂ« BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s nĂ« rrethanat e krijuara nĂ« atĂ« periudhĂ«.

Sipas argumentimit, situata institucionale ka ndryshuar pas vendimmarrjeve të Gjykatës Kushtetuese për mandatin e kryebashkiakut të zgjedhur.

NĂ« dokument theksohet se “mandati i Kryetarit tĂ« zgjedhur tĂ« BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s ka vijuar juridikisht dhe Ă«shtĂ« njohur si i tillĂ« nĂ« dy vendimmarrje tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese”, ndĂ«rsa vendimmarrja mĂ« e fundit e kĂ«saj gjykate, sipas Veliajt, ka eliminuar paqartĂ«sitĂ« mbi vijimĂ«sinĂ« dhe mbrojtjen kushtetuese tĂ« mandatit, si dhe mbi autoritetin qĂ« buron prej tij.

PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, vendimmarrja e fundit e GjykatĂ«s Kushtetuese konsiderohet nga kryebashkiaku si “njĂ« rrethanĂ« e re dhe pĂ«rcaktuese pĂ«r raportet institucionale brenda BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s”.

Në argumentim thuhet se ushtrimi i çdo kompetence të deleguar duhet të bëhet në përputhje dhe në koordinim të plotë me autoritetin e kryetarit të zgjedhur, mandati i të cilit, sipas dokumentit, është konfirmuar përfundimisht në planin kushtetues.

Veliaj argumenton gjithashtu se delegimi, për shkak të natyrës së tij të përkohshme dhe derivative, nuk mund të shndërrohet në një burim të pavarur kompetence.

“Delegimi i kompetencave mund tĂ« vijojĂ« vetĂ«m pĂ«r aq kohĂ« sa i shĂ«rben qĂ«llimit pĂ«r tĂ« cilin Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« dhe ushtrohet nĂ« respekt tĂ« autoritetit kushtetues dhe ligjor tĂ« organit delegues, pa u shndĂ«rruar nĂ« njĂ« burim autonom kompetence tĂ« shkĂ«putur prej tij”, thuhet nĂ« dokument.

Një prej argumenteve kryesore të vendimit lidhet me atë që Veliaj e konsideron si shkëputje progresive të ushtrimit të kompetencave të deleguara nga autoriteti i kryetarit të zgjedhur.

Sipas tij, kjo Ă«shtĂ« materializuar nĂ« “mungesĂ«n e informimit dhe tĂ« koordinimit institucional”, si dhe nĂ« “moszbatimin e vendimeve gjyqĂ«sore” dhe “moszbatimin dhe refuzimin e urdhrave tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« Kryetarit”.

Në këto kushte, sipas argumentimit të vendimit, delegimi i kompetencave nuk po përmbush më qëllimin fillestar për të garantuar vijimësinë administrative, por është shndërruar në një pengesë për ushtrimin efektiv të mandatit të kryetarit të zgjedhur.

“Delegimi, nĂ« vend qĂ« tĂ« realizojĂ« qĂ«llimin e tij fillestar tĂ« garantimit tĂ« vijimĂ«sisĂ« administrative, Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« pengesĂ« pĂ«r ushtrimin efektiv tĂ« mandatit tĂ« organit delegues”, thuhet mĂ« tej.

Veliaj vlerëson se këto rrethana, të marra së bashku me zhvillimet e fundit kushtetuese, përbëjnë një ndryshim thelbësor të kushteve institucionale në të cilat ishte dhënë delegimi.

Sipas tij, vijimi i delegimit është bërë i papajtueshëm me nevojën për një zinxhir të qartë përgjegjësie, funksionimin normal të administratës dhe ushtrimin efektiv të mandatit të kryetarit të zgjedhur.

TĂ«rheqja e delegimit, sipas dokumentit, bĂ«het me qĂ«llim “garantimin e ligjshmĂ«risĂ«, vijimĂ«sisĂ«, stabilitetit dhe funksionimit normal tĂ« BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s”, si dhe pĂ«r tĂ« siguruar ofrimin e pandĂ«rprerĂ« tĂ« shĂ«rbimeve publike dhe mbrojtjen e interesit tĂ« qytetarĂ«ve tĂ« TiranĂ«s.

The post Veliaj i heq Ristanit delegimin nga drejtimi i Bashkisë Tiranë appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Si u zbulua dhe u vra me 6 plumba Bledar Muça në Belgjikë pak metra nga stacioni i policisë

✇Gazeta Si
By: erion.abule

Gazeta Si – ËshtĂ« e shtuna nĂ« mbrĂ«mje, 22 janar 2022, pak para orĂ«s 23:00, nĂ« rrugĂ«n “Baron Van Ertbornstraat” nĂ« Aartselaar, qytezĂ« pranĂ« AnversĂ«s.

Në pothuajse të gjitha banesat, grilat e dritareve janë ulur. Rruga është e qetë. Disa dhjetëra metra më tej ndodhet një stacion policie.

Pastaj dëgjohen të shtëna. Rreth gjashtë të shtëna, njëra pas tjetrës me shpejtësi, dëgjon një fqinj. Fillimisht mendon se janë fishekzjarrë. Më pas sheh dikë duke vrapuar drejt një makine që e pret pak më tej.

“Burri mbante njĂ« armĂ«â€, i tha nĂ« atĂ« kohĂ« fqinji HLN-sĂ«. “Jo njĂ« pistoletĂ«, por diçka qĂ« dukej si njĂ« armĂ« gjysmĂ«automatike”.

Makina largohet me shpejtësi. Në rrugicën hyrëse të ndërtesës së apartamenteve është parkuar një makinë dhe pranë saj ndodhet Bledar Muça.

Një fqinj shkon drejt tij dhe telefonon shërbimet e emergjencës, por Muça nuk jep më asnjë shenjë jete. Ai ka plagë plumbi në kokë.

Konstatimet e para lënë pak dyshime: Muça ishte pritur në pritë kur po kthehej në shtëpi me makinën e tij.

“Kjo Ă«shtĂ« njĂ« larje hesapesh profesionale nĂ« botĂ«n kriminale”, tha pak pas ngjarjes zĂ«dhĂ«nĂ«si i prokurorisĂ«, Kristof Aerts. ËshtĂ« njĂ« ekzekutim i qĂ«llimshĂ«m dhe i pashembullt: plumbi i parĂ« e godet Muçën menjĂ«herĂ« nĂ« kokĂ«.

Dhe pikĂ«risht kjo e bĂ«n çështjen kaq tĂ« çuditshme. NĂ« BelgjikĂ«, ai njihet shumĂ« pak nga drejtĂ«sia. Disa vite mĂ« parĂ« kishte marrĂ« njĂ« dĂ«nim pĂ«r vjedhje nĂ« dyqan. AsgjĂ« mĂ« shumĂ«. Kush ishte “anglezi” i heshtur, i cili me sa duket duhej tĂ« vdiste me çdo kusht?

“Anglezi” nĂ« katin e parĂ«

NjĂ« kĂ«rkim nĂ« bazat belge tĂ« tĂ« dhĂ«nave nxjerr nĂ« pah pothuajse vetĂ«m njĂ« dosje. NĂ« dhjetor 2018, Muça kapet sĂ« bashku me tre persona tĂ« tjerĂ« duke kryer njĂ« vjedhje nĂ« njĂ« rrjetin e supermarketeve “Carrefour” nĂ« Schoten.

Nën rrobat e tyre gjenden aksesorë celularësh, çelësa tubularë, llamba dhe një kuti prezervativësh, me vlerë totale rreth 600 euro. Të katër nuk paraqiten në gjyqin e tyre dhe dënohen në mungesë me nga katër muaj burg.

NjĂ« hajdut i vogĂ«l, kĂ«shtu duket. Edhe pĂ«r fqinjĂ«t e tij nĂ« Aartselaar, Muça Ă«shtĂ« kryesisht “anglezi”: njĂ« burrĂ« miqĂ«sor, i qetĂ«, qĂ« flet kryesisht anglisht dhe tregon shumĂ« pak pĂ«r veten.

Në periudhën e parë, sipas banorëve të lagjes, ai lëviz me një makinë me targa angleze. Kështu i gjendet shpejt edhe nofka.

Muça merr me qira nga institucioni i kishës lokale një apartament në katin e parë, në anën e majtë të ndërtesës.

HLN arriti të shihte brenda tij. Kush pret një strehë luksoze, zhgënjehet. Dy dhoma gjumi nga ana e rrugës, një dhomë e vogël ndenjeje, një kuzhinë e thjeshtë dhe në pjesën e pasme një ballkon.

Mure të bardha, pak zbukurime. Asgjë nuk tregon se këtu, mes të moshuarve, jeton një burrë që më vonë do të lidhej me miliona euro dhe me trafikun ndërkombëtar të kokainës.

“Ai e paguante gjithmonĂ« qiranĂ« rregullisht”, thonĂ« nĂ« institucionin e kishĂ«s. Fqinja e tij e atĂ«hershme kujton njĂ« burrĂ« tĂ« rregullt.

“GjithmonĂ« i veshur bukur, me kĂ«mishĂ« dhe pantallona elegante dhe shumĂ« i sjellshĂ«m kur e shihje. TĂ« pĂ«rshĂ«ndeste, por pĂ«r pjesĂ«n tjetĂ«r, nĂ« fakt, pothuajse nuk e shihja kurrĂ«â€.

Nuk bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r ndonjĂ« jetĂ« luksoze. As makinĂ« sportive qĂ« binte nĂ« sy, as shfaqje tĂ« tepruar pasurie. Askush nuk e dinte se me çfarĂ« merrej pĂ«r tĂ« siguruar jetesĂ«n. Kur njĂ« fqinj e pyeste pĂ«r kĂ«tĂ«, ai pĂ«rgjigjej vetĂ«m se ishte ‘diçka e pĂ«rkohshme’”.

Familja nga Dubai

Megjithatë, rreth tij kishte lëvizje të rregullta. Pothuajse çdo ditë, pasdite, dikush vinte ta merrte me makinë.

NdonjĂ«herĂ« largohej nĂ« kĂ«mbĂ« me njĂ« burrĂ« pĂ«r tĂ« shkuar nĂ« njĂ« restorant aty pranĂ«. FqinjĂ«t nuk e dinin kush ishin vizitorĂ«t. “Ishin gjithmonĂ« burra dhe dukeshin se ishin me tĂ« njĂ«jtĂ«n origjinĂ«â€, thonĂ« ata.

Familja e tij nuk jetonte përherë me të. Sipas një fqinjeje, gruaja dhe dy fëmijët e tij qëndruan në apartament për rreth dy javë gjatë pushimeve të Krishtlindjeve. Ata thuhet se kishin ardhur nga Dubai. Pas kësaj, Muça ishte përsëri vetëm.

Ai jetoi për muaj të tërë pothuajse pa u vënë re mes fqinjëve të tij të moshuar, vetëm disa dhjetëra metra larg një poste policie dhe shumë pranë Anversës dhe portit të tij.

Pikërisht këtu fillon të bëhet më interesante pjesa belge e historisë së tij. Sipas gazetarit investigativ shqiptar, Artan Hoxha, Muça erdhi nga Dubai në Belgjikë dhe nga Anversa ndiqte aktivitetet e rrjetit të tij.

“NĂ« kĂ«tĂ« rast konkret, kokaina hyri pĂ«rmes AnversĂ«s”, thotĂ« Hoxha. “NjĂ« pjesĂ« e madhe e saj shkonte nĂ« Angli”.

Sipas tij, Muça dyshohej se ishte i përfshirë në pritjen e kokainës nga Amerika Latine dhe në shpërndarjen e mëtejshme të saj. Edhe media të tjera shqiptare e vendosin Muçën, që nga viti 2021, qartësisht në Belgjikë, Holandë dhe Britani të Madhe.

Hoxha tregon gjithashtu për një episod të mëparshëm, të jashtëzakonshëm, i cili sipas tij nuk u raportua kurrë zyrtarisht.

Rreth pesë muaj para vrasjes, një makinë me të cilën lëvizte Muça ishte ndjekur. Kur e ndaluan makinën, rezultoi se Muça nuk ndodhej brenda saj.

Drejtuesi i mjetit, sipas HoxhĂ«s, u plagos dhe makina u mor. “NĂ« makinĂ« ndodheshin 50 kilogramĂ« kokainĂ«â€, thotĂ« ai. Sipas HoxhĂ«s, incidenti nuk u raportua kurrĂ« sepse “ishte problem pĂ«r tĂ« dyja palĂ«t”.

Por a ishte apartamenti i thjeshtĂ« nĂ« Aartselaar kryesisht njĂ« vendqĂ«ndrim diskret, apo edhe njĂ« bazĂ« pĂ«r aktivitetet e tij? PĂ«r fqinjĂ«t e tij, nĂ« çdo rast, ai mbeti thjesht “Anglezi”.

Bankomati i klanit

NĂ« ShqipĂ«ri askush nuk kishte nevojĂ« tĂ« pyeste se kush ishte Bledar Muça. Atje Muça prej vitesh lidhej me familjen Çapja, njĂ« klan i fuqishĂ«m qĂ« nĂ« dosjet dhe mediat shqiptare lidhet me trafikun e drogĂ«s dhe me njĂ« varg tĂ« gjatĂ« atentatesh tĂ« dhunshme. Ai konsiderohej njĂ« person i besuar i Florenc dhe Ardian Çapjas.

Gazetari investigativ Artan Hoxha e quajti madje “bankomatin” e klanit. Sipas HoxhĂ«s, Muça ishte njeriu qĂ« sillte para, mbante kontakte dhe ndihmonte nĂ« gjenerimin e tĂ« ardhurave me tĂ« cilat grupi vazhdonte tĂ« funksiononte.

Edhe drejtësia shqiptare e njihte. Emri i tij doli në hetime të vjetra për vrasje, megjithëse çështjet kundër tij përfundimisht u pushuan.

Në vitin 2016, megjithatë, ai u dënua me dy vjet burg pasi gjatë një përplasjeje kishte qëlluar mbi punonjës policie. Pamjet e kamerave të sigurisë, në të cilat ai shihej me armë, e bënë atë të njohur në Shqipëri. Më poshtë shihni pamjet e kamerave të sigurisë.

Dhe Muça nuk ishte vetĂ«m njĂ« person nga rrethi i Çapjave. Ai vetĂ« prej vitesh ishte objektiv. NĂ« shkurt tĂ« vitit 2016, ai ndodhej sĂ« bashku me Florenc Çapjan nĂ« njĂ« lokal nĂ« Elbasan, kur persona tĂ« armatosur hapĂ«n zjarr.

Tre persona humbĂ«n jetĂ«n dhe disa tĂ« tjerĂ« u plagosĂ«n. Muça dhe Çapja mbijetuan. KatĂ«r muaj mĂ« vonĂ«, ata u qĂ«lluan pĂ«rsĂ«ri, kĂ«tĂ« herĂ« nĂ« mes tĂ« ditĂ«s, pĂ«rpara ProkurorisĂ« sĂ« Elbasanit.

Ata ndodheshin nĂ« njĂ« “Golf” me xhama tĂ« blinduar. Plumbat u pĂ«rplasĂ«n dhe bĂ«nĂ« rikoshetĂ«, por njĂ« predhĂ« depĂ«rtoi nĂ« derĂ« dhe goditi Muçën. Edhe njĂ« herĂ« ai i shpĂ«toi vdekjes.

Pas këtyre dy atentateve, Muça u largua gjithnjë e më shumë nga Elbasani. Ai shkoi në Britaninë e Madhe dhe më vonë u shfaq në Belgjikë. Por largimi nga Shqipëria nuk do të thoshte se armiqësia e vjetër zhdukej. Lufta udhëtoi bashkë me të.

NĂ« anĂ«n tjetĂ«r tĂ« luftĂ«s sĂ« pushtetit qĂ« prej vitesh zhvillohej nĂ« Elbasan, qĂ«ndronte grupi rreth Suel ÇelĂ«s, rival i klanit Çapja.

Sipas dokumenteve të SPAK-ut, prokurorisë së posaçme shqiptare kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit, Muça konsiderohej një objektiv i rëndësishëm në atë luftë. Dhe shumë kohë përpara se të binin plumbat në Aartselaar, për vdekjen e tij tashmë flitej.

Nga komunikimet e përgjuara rezulton, sipas dosjes, se që në mars të vitit 2020 ekzistonin plane për ta eliminuar Muçën në Belgjikë. Një bashkëpunëtori këtu i ishte dhënë urdhri që ta qëllonte për vdekje sapo të krijohej mundësia.

Vetëmbrojtje

Disa muaj më vonë, në Shqipëri hartohet edhe një plan tjetër. Muça duhej të joshej në një konflikt dhe gjatë përplasjes të qëllohej në kokë.

Më pas duhej të dukej sikur ishte vepruar në vetëmbrojtje. Pala kundërshtare e priste për orë të tëra. Muça nuk u paraqit. Edhe një herë shpëton.

Por kur më vonë vendoset në Aartselaar, Belgjikë, sipas hetuesve shqiptarë, gjuetia ndaj tij ende nuk kishte përfunduar.

Mes datave 13 dhe 17 janar 2022, vendndodhja e tij u zbulua. Gjatë një takimi në Bruksel, adresa iu dorëzua ekzekutorëve të dyshuar. Më pas filluan vëzhgimet.

MĂ« 17, 18 dhe 19 janar, sipas dosjes, burra nga grupi shfaqen rreth ndĂ«rtesĂ«s sĂ« apartamenteve nĂ« rrugĂ«n “Baron Van Ertbornstraat”. Ata vĂ«zhgojnĂ« banesĂ«n dhe lĂ«vizjet e Muçës.

Më 20 janar, Sergej H. dhe Ledio Z. udhëtojnë drejt Nieuwegein në Holandë. Atje blejnë një gjurmues GPS.

Një ditë më vonë, rreth orës 03:50 të mëngjesit, ai vendoset poshtë makinës me të cilën lëvizte Muça. Po atë mbrëmje bëhet edhe një vëzhgim i fundit.

Më pak se 24 orë më vonë, Muça futet me makinë në oborrin e shtëpisë së tij. Këtë herë nuk shpëton. Në vendin e krimit, hetuesit gjejnë 16 gëzhoja 9 mm.

ËshtĂ« qĂ«lluar me dy armĂ« zjarri tĂ« ndryshme. Nga trupi i Muçës nxirren gjashtĂ« predha. Mjeku ligjor rindĂ«rton gjashtĂ«mbĂ«dhjetĂ« trajektore plumbash. Detaji mĂ« i rĂ«ndĂ«: Muça ishte tashmĂ« i shtrirĂ« me bark pĂ«rtokĂ« kur njĂ« tjetĂ«r plumb iu qĂ«llua nĂ« kokĂ«.

Ende pa dënim

Edhe arratisja ishte pĂ«rgatitur. DĂ«shmitarĂ«t shohin njĂ« “Toyota RAV4” me targĂ« tĂ« verdhĂ« duke u larguar. Rezulton se ishte njĂ« targĂ« holandeze e klonuar. Makina ishte parkuar nĂ« drejtim tĂ« kundĂ«rt tĂ« lĂ«vizjes, gati pĂ«r t’u larguar menjĂ«herĂ«.

Pas vrasjes, Toyota shkon në Koekelberg, ku lihet në një garazh të marrë me qira paraprakisht. I gjithë plani duket se ishte përgatitur deri në detajet më të vogla.

Por kush qëndronte pas kësaj operacioni? Kush e dha urdhrin, kush pagoi, kush siguroi mjetet? Përfundimisht, nga drejtësia ende nuk ka një përgjigje.

Ndërkohë, gjatë hetimit janë arrestuar disa të dyshuar, mes tyre edhe Sergej H. Më 12 shkurt, ai u ekstradua në Shqipëri.

Por deri tani askush nuk Ă«shtĂ« dĂ«nuar pĂ«r vrasjen e Bledar Muçës. Sipas dosjes, vĂ«llezĂ«rit Çela kishin drejtimin e pĂ«rditshĂ«m tĂ« organizatĂ«s kriminale.

Ata dyshohet se u kishin dhënë anëtarëve të organizatës urdhrin për të gjetur dhe vrarë Muçën. Gjithashtu dyshohet se u kishin siguruar ekzekutorëve para, armë dhe mjete të tjera.

Kështu përfundon jeta e një burri që për fqinjët e tij në Aartselaar mezi binte në sy, por që në Shqipëri prej vitesh ishte në radarët e drejtësisë dhe rivalëve. Ai u kishte mbijetuar dy atentateve, derisa armiqtë e tij e gjetën mijëra kilometra larg

Burimi: “HLN.be”

The post Si u zbulua dhe u vra me 6 plumba Bledar Muça në Belgjikë pak metra nga stacioni i policisë appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Miliarderët zgjedhin Patagonian si strehë për fundin e botës!

✇Gazeta Si
By: erion.abule

Gazeta Si – Harrojini grumbujt e jahteve nĂ« Monte Karlo apo klientelĂ«n e pasur qĂ« mbush plot Costa Smeralda-n.

Një ditë, njerëzit më të pasur të planetit mund të vendosin të takohen për një vakt të vonë paraditeje në vendet më elegante të Patagonisë.

BĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« ndryshim kĂ«ndvĂ«shtrimi tĂ« nxitur nga instinkti i mbijetesĂ«s, e jo nga ndonjĂ« pasion i pĂ«rbashkĂ«t – dhe pak i besueshĂ«m – pĂ«r kampingun apo natyrĂ«n e egĂ«r.

Agjentët lokalë të pasurive të paluajtshme janë plotësisht të vetëdijshëm për këtë; kundër çdo parashikimi, ata po përballen me një vërshim kërkesash për prona në këtë zonë.

ÇfarĂ« ka speciale Patagonia? – Duke gjykuar nga karakteristikat e saj, Patagonia duket si njĂ« lloj bunkeri nĂ« qiell tĂ« hapur – njĂ« oaz i aftĂ« pĂ«r t’i mbijetuar çdo katastrofe, qĂ« nga njĂ« apokalips bĂ«rthamor e deri te njĂ« LuftĂ« e TretĂ« BotĂ«rore “e thjeshtĂ«â€.

Në fund të fundit, bëhet fjalë për një cep të botës që është në thelb i izoluar dhe potencialisht vetë-mjaftueshëm, i aftë të plotësojë në mënyrë të pavarur nevojat e veta për energji dhe ujë.

Natyrisht, nevojiten burime pĂ«r t’i shfrytĂ«zuar kĂ«to thesare tĂ« fshehura, veçanĂ«risht nĂ« njĂ« skenar ekstrem. MegjithatĂ«, kjo nuk pĂ«rbĂ«n problem pĂ«r ata qĂ« duket se e kanĂ« vĂ«nĂ« syrin te Patagonia.

Admiruesit ultra-tĂ« pasur tĂ« ArgjentinĂ«s – Disa miliarderĂ« – veçanĂ«risht ata me lidhje nĂ« Silicon Valley – e kanĂ« zgjedhur atĂ« rajon si vendin pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« strehĂ« pĂ«r fundin e botĂ«s.

Drejtori ekzekutiv i Palantir, Peter Thiel, Ă«shtĂ« njĂ« shembull i tillĂ«, ndonĂ«se figura e parĂ« kyçe nĂ« kĂ«tĂ« “zhvendosje drejt jugut” me dĂ«shirĂ« tĂ« plotĂ« Ă«shtĂ« njĂ« individ specifik: MartĂ­n Varsavsky.

Varsavsky e njeh mirĂ« ArgjentinĂ«n – Ă«shtĂ« vendi nga i cili u largua me familjen nĂ« moshĂ«n 16-vjeçare pĂ«r t’i shpĂ«tuar diktaturĂ«s – edhe pse mĂ« vonĂ« e krijoi pasurinĂ« e tij mes SpanjĂ«s dhe Shteteve tĂ« Bashkuara.

Deri më sot, ai ka themeluar pesë kompani të reja (startupe), secila prej të cilave ka arritur një vlerësim që tejkalon 1 miliard dollarë.

Ëndrra “Waman” – Me pak fjalĂ«, ai zotĂ«ron njĂ« pasuri qĂ« i mundĂ«son tĂ« mendojĂ« pĂ«r njĂ« perspektivĂ« afatgjatĂ« – madje deri nĂ« atĂ« pikĂ« sa tĂ« planifikojĂ« njĂ« vendstrehim pĂ«r pensionim nĂ« tokĂ«n e tĂ« parĂ«ve tĂ« tij.

Projekti e ka tashmĂ« njĂ« emĂ«r, “Wamani”, dhe pĂ«rbĂ«het nga njĂ« pronĂ« e gjerĂ«, e projektuar pĂ«r t’i bĂ«rĂ« ballĂ« edhe njĂ« Armagedoni.

MegjithatĂ«, mos e imagjinoni si bunkerĂ«t bĂ«rthamorĂ« tĂ« zymtĂ« e stereotipikĂ«; “Waman”-i Ă«shtĂ« njĂ« mini-univers i vetĂ«-mjaftueshĂ«m nĂ« pjesĂ«n perĂ«ndimore tĂ« ArgjentinĂ«s, i pajisur me pistĂ« ajrore dhe qĂ« shtrihet nĂ« njĂ« territor pesĂ« herĂ« mĂ« tĂ« madh se Manhatani.

Vizioni apokaliptik i Varsavskyt – Ambiciet e Varsavskyt shkojnĂ« pĂ«rtej thjesht krijimit tĂ« njĂ« strehe tĂ« sigurt.

Sipërmarrësi i teknologjisë po punon tashmë për një roman që imagjinon jetën në Wamani pasi një luftë bërthamore të ketë shkatërruar një pjesë të madhe të Shteteve të Bashkuara, Evropës dhe Azisë.

Në thelb, bëhet fjalë për një manifest në formë narrative, ku protagonistë janë Martín Varsavsky dhe familja e tij teksa largohen me nxitim nga Madridi, pasi ai vëren lëvizje të pazakonta detare përmes satelitit.

“Ne jemi tashmĂ« nĂ« LuftĂ«n e TretĂ« BotĂ«rore; vijat e frontit janĂ« pĂ«rcaktuar”, deklaroi manjati nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r “Financial Times”, duke parashikuar njĂ« konflikt global tĂ« pashmangshĂ«m qĂ« do ta bĂ«nte zotĂ«rimin e njĂ« strehe “plotĂ«sisht tĂ« arsyeshme”.

Ky argument bindi edhe mikun e tij, Peter Thiel; Varsavsky ka pranuar se ka diskutuar me tĂ« pĂ«r njĂ« “arratisje” tĂ« mundshme drejt ArgjentinĂ«s, gjĂ« qĂ« e shtyu Thielin tĂ« blinte njĂ« shtĂ«pi nĂ« Buenos Aires dhe tokĂ« nĂ« Uruguai.

Drejt “Konit Jugor” – NĂ« fakt, plani i Varsavskit nuk kufizohet vetĂ«m te Patagonia. NĂ« vizionin e tij, Argjentina – dhe i gjithĂ« rajoni i “Konit Jugor” – mund tĂ« shndĂ«rrohej nĂ« njĂ« strehĂ« pĂ«r shoqĂ«ri tĂ« reja e komplekse nĂ« rast tĂ« ndonjĂ« katastrofe tĂ« mundshme.

Në fund të fundit, kjo pjesë e planetit ndodhet larg objektivave të mëdha ushtarake dhe rrezikut të reshjeve radioaktive.

Megjithatë, problemi qëndron te fakti se shpëtimi në një skenar të tillë duket se është privilegj ekskluziv i atyre që kanë mundësi financiare për ta siguruar atë.

BanorĂ«t e Eugenio Bustos – njĂ« qytezĂ« aty pranĂ« me 12,000 banorĂ« – e kanĂ« kuptuar kĂ«tĂ« dhe ushqejnĂ« dyshime tĂ« forta lidhur me projektin “Waman”.

“ËshtĂ« vĂ«rtet e çuditshme tĂ« blesh kaq shumĂ« tokĂ« vetĂ«m pĂ«r vete, pa pasur ndonjĂ« plan tregtar”, i tha “Financial Times”-it njĂ« punonjĂ«s i njĂ« pike karburanti, i cili preferoi tĂ« mbetej anonim.

NjĂ« “vizĂ« pĂ«r qetĂ«si shpirtĂ«rore” tĂ« mundshme – Fillimisht demokrat, Varsavsky ka ndjekur hapat e Elon Musk-ut, duke kaluar gradualisht nĂ« krahun e djathtĂ«.

Sot, ai Ă«shtĂ« njĂ« mbĂ«shtetĂ«s i zjarrtĂ« i Javier Milei-t. Ai e ka shoqĂ«ruar presidentin nĂ« disa udhĂ«time nĂ« San Francisko pĂ«r t’u takuar me drejtues tĂ« industrisĂ« sĂ« teknologjisĂ« dhe ka ngrĂ«nĂ« shpesh darkĂ« me tĂ« nĂ« Buenos Aires.

Marrëdhënia mes të dyve është e tillë, saqë sipërmarrësi madje i sugjeroi presidentit të krijonte një rezervë kombëtare gjysmëpërçuesish dhe transformatorësh elektrikë.

VeçanĂ«risht, thuhet se Varsavsky propozoi qĂ« kreu i “Casa Rosada”-s tĂ« vendoste njĂ« “vizĂ« pĂ«r qetĂ«si shpirtĂ«rore” pĂ«r tĂ« ndihmuar manjatĂ«t tĂ« zhvendoseshin nĂ« ArgjentinĂ«.

NĂ« fund tĂ« fundit, pse tĂ« mos konkurrosh me ZelandĂ«n e Re dhe IslandĂ«n – destinacione tĂ« preferuara prej kohĂ«sh nga manjatĂ«t qĂ« tmerrohen nga Apokalipsi?

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Miliarderët zgjedhin Patagonian si strehë për fundin e botës! appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Spanja nën kritika: Rekomandimet për menopauzën u bazuan pjesërisht në studime me burra

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti

Nga Gazeta ‘Si’- NjĂ« raport zyrtar nĂ« SpanjĂ« qĂ« synon tĂ« ofrojĂ« rekomandime ushqimore pĂ«r gratĂ« gjatĂ« menopauzĂ«s Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« nĂ«n kritika, pasi disa prej tĂ« dhĂ«nave tĂ« pĂ«rdorura pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur rekomandimet vijnĂ« nga studime ku pjesĂ«marrĂ«sit kanĂ« qenĂ« vetĂ«m burra.

Raporti është hartuar nga Komiteti Shkencor i Agjencisë Spanjolle për Sigurinë Ushqimore dhe Ushqyerjen (AESAN) dhe trajton nevojat ushqimore të grave gjatë perimenopauzës, menopauzës dhe postmenopauzës. Dokumenti shqyrton ndër të tjera rrezikun për obezitet, sëmundje kardiovaskulare, osteoporozë dhe humbje të masës muskulore. 

Por studiueset vunë re një problem në bazën shkencore të disa rekomandimeve.

Të dhëna nga burrat për nevojat e grave

Kritikat u përqendruan veçanërisht te një tabelë që përdoret si referencë për nevojat ushqimore të personave mbi 40 vjeç. Sipas studiueses së CSIC, Sonia de Pascual Teresa, disa nga të dhënat mbi të cilat mbështetet tabela vijnë ekskluzivisht nga studime me burra. 

Problemi është veçanërisht i rëndësishëm për ushqyes si hekuri dhe vitamina C, pasi nevojat e organizmit ndryshojnë gjatë jetës dhe menopauza shoqërohet me ndryshime hormonale dhe fiziologjike specifike për gratë. 

Rasti ka rikthyer në vëmendje një problem më të gjerë në kërkimet mjekësore: historikisht, trupi mashkullor është përdorur shpesh si pikë reference për popullsinë e përgjithshme, ndërsa gratë kanë qenë të nënpërfaqësuara në shumë studime. 

Agjencia pranon problemin dhe do ta rishikojë raportin

Pas reagimeve publike, AESAN ka pranuar problemin dhe ka kërkuar që raporti të rishikohet nga Komiteti i saj Shkencor. Megjithatë, dokumenti vazhdon të jetë i disponueshëm edhe pse janë evidentuar kufizimet në të dhënat e përdorura. 

Raporti vetë thekson se ushqyerja duhet të jetë pjesë integrale e kujdesit shëndetësor gjatë kësaj periudhe, me synim mbështetjen e plakjes së shëndetshme dhe cilësisë së jetës së grave para, gjatë dhe pas menopauzës. 

Një problem më i madh se një raport

Rasti spanjoll ka hapur edhe një debat më të gjerë mbi mënyrën se si kryhen studimet shëndetësore. Mungesa e të dhënave specifike për gratë mund të çojë në rekomandime që nuk marrin plotësisht parasysh ndryshimet biologjike mes gjinive.

Për këtë arsye, ekspertët kërkojnë që kërkimet mbi shëndetin e grave të bazohen në të dhëna që pasqyrojnë në mënyrë specifike fiziologjinë dhe nevojat e tyre, veçanërisht në periudha si menopauza. 

The post Spanja nën kritika: Rekomandimet për menopauzën u bazuan pjesërisht në studime me burra appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Trump nën presion: Lufta në Iran riformëson marrëdhëniet me aleatët

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti

Nga Gazeta ‘Si’- Presidenti amerikan Donald Trump po pĂ«rballet me presion nĂ« disa fronte tĂ« politikĂ«s sĂ« jashtme, ndĂ«rsa lufta me Iranin, mbĂ«shtetja pĂ«r UkrainĂ«n dhe marrĂ«dhĂ«niet me KorenĂ« e Veriut po testojnĂ« njĂ«kohĂ«sisht strategjinĂ« e tij “America First”.

Lufta me Iranin ka krijuar tensione të reja me aleatët e SHBA-së, ndërsa Trump u ka kërkuar vendeve evropiane dhe partnerëve të tjerë të marrin më shumë përgjegjësi. Uashingtoni ndërkohë po përpiqet të ruajë mbështetjen për Ukrainën, pa lejuar që konflikti në Lindjen e Mesme të shpërqendrojë vëmendjen nga Rusia.

Presion ndaj aleatëve

Trump ka kritikuar vazhdimisht aleatĂ«t qĂ«, sipas tij, nuk po bĂ«jnĂ« mjaftueshĂ«m pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur pĂ«rpjekjet amerikane. NĂ« rastin e Iranit, administrata amerikane ka kĂ«rkuar ndihmĂ« dhe mbĂ«shtetje mĂ« tĂ« madhe nga partnerĂ«t, ndĂ«rsa disa vende evropiane janĂ« treguar tĂ« kujdesshme pĂ«r t’u pĂ«rfshirĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« konflikt.

Kjo ka krijuar një situatë të pazakontë për aleatët e SHBA-së: ata duhet të balancojnë mbështetjen ndaj Uashingtonit me shqetësimet për pasojat e një konflikti që mund të zgjerohet në rajon.

NdĂ«rkohĂ«, lufta nĂ« Iran po ndikon edhe te Ukraina. Rritja e çmimeve tĂ« energjisĂ« dhe pĂ«rqendrimi i burimeve amerikane nĂ« Lindjen e Mesme mund t’i japin RusisĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« ardhura nga energjia dhe tĂ« zhvendosin vĂ«mendjen e SHBA-sĂ« dhe EvropĂ«s nga lufta nĂ« UkrainĂ«. 

Koreja e Veriut, një tjetër pikëpyetje

Trump ka sinjalizuar gjithashtu njĂ« qasje mĂ« tĂ« butĂ« ndaj KoresĂ« sĂ« Veriut dhe liderit Kim Jong Un. Presidenti amerikan ka pĂ«rmendur marrĂ«dhĂ«nien e tij tĂ« mirĂ« me Kim dhe ka vendosur tĂ« reduktojĂ« ndjeshĂ«m disa prej stĂ«rvitjeve tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta ushtarake SHBA–Kore e Jugut, duke argumentuar se ato janĂ« tĂ« kushtueshme dhe mund tĂ« perceptohen si provokim nga Pheniani. 

Qasja ngre pikëpyetje për aleatët e SHBA-së në Azi, veçanërisht Korenë e Jugut, e cila mbetet përballë kërcënimit ushtarak të Koresë së Veriut.

Në të njëjtën kohë, administrata Trump po përpiqet të shmangë një përfshirje të pafundme ushtarake në disa konflikte njëkohësisht.

The post Trump nën presion: Lufta në Iran riformëson marrëdhëniet me aleatët appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

‘Kasapi i Ballkanit’, do pĂ«rcillet me njĂ« ceremoni shtetĂ«rore dhe nderime nga Serbia

✇Gazeta Si
By: erion.abule

Gazeta Si – “TĂ« gjitha nderimet ushtarake dhe shtetĂ«rore qĂ« i takojnĂ«â€. KĂ«to fjalĂ« nuk u thanĂ« nga dikush qĂ« ndjen nostalgji pĂ«r luftĂ«rat jugosllave, por nga ministri serb i DrejtĂ«sisĂ«, Nenad Vujiç.

Ish-udhĂ«heqĂ«si ushtarak i serbĂ«ve tĂ« BosnjĂ«s, Ratko Mlladiç – i njohur me nofkĂ«n “Kasapi i Ballkanit” pĂ«r shkak tĂ« rolit tĂ« tij nĂ« masakrĂ«n e SrebrenicĂ«s tĂ« vitit 1995 – vdiq tĂ« enjten nĂ« HagĂ«, ndĂ«rsa po vuante dĂ«nimin me burgim tĂ« pĂ«rjetshĂ«m pĂ«r gjenocid, krime kundĂ«r njerĂ«zimit dhe krime lufte; pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, ai do tĂ« varroset me njĂ« ceremoni zyrtare.

Familja e tij do të zgjedhë vendin e varrimit. Beogradi, siguroi Vujiçi, është gati të dërgojë një delegacion në Holandë për të sjellë në atdhe eshtrat e tij.

“Mlladiçi Ă«shtĂ« gjeneral dhe protokollet dihen mirĂ«. Edhe roli i tij njihet, por ajo qĂ« i takon gjeneralit Mlladiç me siguri do tĂ« respektohet”, tha ministri.

Gjenerali qĂ« komandonte ushtrinĂ« e serbĂ«ve tĂ« BosnjĂ«s u dĂ«nua nĂ« vitin 2017; vendimi pĂ«rfundimtar, i lĂ«nĂ« nĂ« fuqi pas apelit nĂ« vitin 2021, e shpalli atĂ« pĂ«rgjegjĂ«s – ndĂ«r tĂ« tjera – pĂ«r gjenocidin e SrebrenicĂ«s, ku nĂ« korrik tĂ« vitit 1995 u vranĂ« mĂ« shumĂ« se tetĂ« mijĂ« burra dhe djem boshnjakĂ«, si dhe pĂ«r krimet e kryera gjatĂ« rrethimit tĂ« SarajevĂ«s.

MegjithatĂ«, tridhjetĂ« e njĂ« vjet pas masakrĂ«s, fjala e zgjedhur nĂ« Beograd Ă«shtĂ« “nderime”. Ose mĂ« saktĂ«: nderimet “qĂ« i takojnĂ« atij”.

Kështu, vdekja e Mlladiçit rrezikon të shndërrohet në një tjetër fushëbetejë lidhur me kujtesën e luftërave në Ballkan.

I sĂ«murĂ« rĂ«ndĂ« prej muajsh, ish-komandanti kishte kĂ«rkuar t’i kalonte ditĂ«t e fundit nĂ« Serbi. VetĂ«m pak kohĂ« mĂ« parĂ«, mĂ« 20 gusht, mekanizmi qĂ« trashĂ«goi funksionet e Tribunalit pĂ«r ish-JugosllavinĂ« kishte refuzuar njĂ« kĂ«rkesĂ« tĂ« re pĂ«r lirim tĂ« parakohshĂ«m pĂ«r arsye humanitare.

Tani, Vujiçi po konteston gjithashtu kujdesin mjekĂ«sor tĂ« marrĂ« dhe ka njoftuar planet pĂ«r t’i dĂ«rguar njĂ« letĂ«r HagĂ«s, me qĂ«llim pĂ«rcaktimin nĂ«se ishte ofruar kujdes adekuat.

Mekanizmi ka nisur vërtet një shqyrtim lidhur me vdekjen, por autoritetet holandeze kanë filluar procedurat standarde për raste të tilla dhe Presidentja Graciela Gatti Santana ka urdhëruar një hetim të plotë mbi rrethanat e ndarjes nga jeta.

NdĂ«rkohĂ«, ceremonitĂ« pĂ«rkujtimore kanĂ« nisur tashmĂ«. NĂ« Republika Srpska – entiteti serb i BosnjĂ«-HercegovinĂ«s – figura tĂ« ndryshme politike morĂ«n pjesĂ« nĂ« njĂ« ceremoni fetare nĂ« kujtim tĂ« gjeneralit.

Milorad Dodik shkoi deri aty sa ta cilĂ«sonte vdekjen e tij si “vrasje”, duke pohuar se Mlladiçi kishte luftuar pĂ«r tĂ« mbrojtur serbĂ«t.

NĂ« SrebrenicĂ«, qĂ«ndrimi Ă«shtĂ« i kundĂ«rt. Vdekja e tij, vuri nĂ« dukje Emir Suljagiç, drejtor i QendrĂ«s PĂ«rkujtimore, “nuk i ndryshon vendimet gjyqĂ«sore” dhe “nuk i zbraz varrezat masive”.

Ky glorifikim ka arritur madje edhe nĂ« stadiume. GjatĂ« ndeshjes sĂ« LigĂ«s sĂ« EvropĂ«s kundĂ«r Viktoria Plzeƈ-it, tifozĂ«t e Crvena ZevzdĂ«s tĂ« Beogradit, shpalosĂ«n njĂ« pankartĂ« ku shkruhej: “Gjeneral, lavdi e pĂ«rjetshme dhe falĂ«nderime”, shoqĂ«ruar me thirrje nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« Mladićit.

Qendra Përkujtimore e Srebrenicës paraqiti një ankesë në UEFA, duke shkuar deri aty sa të kërkonte përjashtimin e përhershëm të klubit nga garat evropiane.

Sipas Qendrës Përkujtimore, një faktor i rëndësishëm ishte vendimi i klubit për të publikuar në kanalet e tij zyrtare fotografi ku pankarta dukej qartë.

Madje, kjo nuk do tĂ« ishte as hera e parĂ«. Tetorin e kaluar, Serbia e varrosi NebojĆĄa Pavkovićin – ish-shefin e Shtabit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m tĂ« UshtrisĂ« Jugosllave, i cili ishte dĂ«nuar nĂ« HagĂ« me 22 vjet burgim pĂ«r krime kundĂ«r njerĂ«zimit dhe shkelje tĂ« ligjeve tĂ« luftĂ«s tĂ« kryera ndaj shqiptarĂ«ve tĂ« KosovĂ«s nĂ« vitin 1999 – me nderime tĂ« plota ushtarake nĂ« “AleunĂ« e QytetarĂ«ve tĂ« Shquar” nĂ« Varrezat e Reja tĂ« Beogradit. NĂ« ceremoni morĂ«n pjesĂ« ministri serb i Mbrojtjes dhe Shefi i Shtabit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m.

Serbia ka negociuar pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e saj nĂ« Bashkimin Evropian qĂ« nga viti 2014, megjithatĂ«, nĂ« raportin e saj mĂ« tĂ« fundit mbi zgjerimin, Komisioni kishte vĂ«nĂ« tashmĂ« nĂ« dukje se partitĂ«, politikanĂ«t dhe mediat serbe vazhdonin t’u ofronin mbĂ«shtetje dhe njĂ« platformĂ« publike kriminelĂ«ve tĂ« dĂ«nuar tĂ« luftĂ«s, si dhe tĂ« mohonin krime tĂ« vĂ«rtetuara – pĂ«rfshirĂ« gjenocidin e SrebrenicĂ«s – “pa pasoja”.

VetĂ«m njĂ« vit mĂ« parĂ«, nĂ« pĂ«rvjetorin e tridhjetĂ« tĂ« SrebrenicĂ«s, Ursula von der Leyen u zotua se Evropa nuk do tĂ« lejonte askĂ«nd qĂ« ta “rishkruante historinĂ«â€. MegjithatĂ«, nĂ« Beograd, pikĂ«risht kjo po ndodh.

The post ‘Kasapi i Ballkanit’, do pĂ«rcillet me njĂ« ceremoni shtetĂ«rore dhe nderime nga Serbia appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

LojĂ«rat Olimpike tĂ« RobotĂ«ve ishin spektakolare, por a do t’i ndihmojĂ« kjo teknologji njerĂ«zit?

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Në ditët e fundit, rrjetet sociale kanë qenë plot me video të robotëve humanoide që vraponin, kërcenin dhe kryenin bëma të ndryshme të pabesueshme (dhe jo aq të pabesueshme).

Kjo për shkak se Lojërat e Dyta Botërore të Robotëve Humanoide sapo kanë përfunduar në Pekin.

Ato paraqitĂ«n shumĂ«, por disa nga ngjarjet mĂ« tĂ« zakonshme ofruan mĂ« shumĂ« informacion se si kjo teknologji do t’i ndihmojĂ« pĂ«rfundimisht njerĂ«zit.

Robotët tani janë më të shpejtë se njerëzit

Zakonisht i referuar si Lojërat Olimpike të Robotëve, ky aktivitet filloi vitin e kaluar, kur rreth 500 robotë treguan aftësitë e tyre në 25 ngjarje. Versioni i këtij viti paraqiti më shumë se 2,000 robotë që garuan në 50 ngjarje.

Robotët që marrin pjesë duhet të jenë të ashtuquajturit robotë humanoide: sipas rregullave të lojërave, ata kanë nevojë për një bust, dy krahë dhe dy këmbë, një burim energjie në bord dhe pa kabllo që tërhiqen.

Gjysma e ngjarjeve janë kopje të drejtpërdrejta të Lojërave Olimpike dhe Paralimpike njerëzore: atletikë, peshëngritje, futboll dhe boks.

Ashtu si në Lojërat Olimpike njerëzore, vrapimi i 100 metrave i pëlqeu shumë turmës. Këtë vit, dy robotë thyen rekordin botëror të Usain Bolt prej 9.58 sekondash, me rekordin më të shpejtë prej 9.39 sekondash.

E njĂ«jta histori u zhvillua nĂ« 400 metra, kur njĂ« robot pĂ«rfundoi nĂ« 39.7 sekonda – rekordi aktual botĂ«ror i meshkujve Ă«shtĂ« 43.03 dhe ai i grave Ă«shtĂ« 47.60.

Gjëra mbresëlënëse. Por janë 25 ngjarjet e tjera, të cilat nuk janë si Lojërat Olimpike dhe Paralimpike njerëzore, që paraqesin një pamje më interesante.

Lista e ngjarjeve jo-sportive është shumë domethënëse në mënyrën se si po zhvillohet robotika humanoide, ose si shpresojnë prodhuesit e robotëve që ajo të zhvillohet.

Kjo listë ngjarjesh përfshin renditjen e librave, menaxhimin e kopshtit, ndërtimin e tullave dhe ndoshta ngjarjen më emocionuese: mbledhjen e fasuleve me piskatore.

Këto janë qartësisht aftësi të bazuara në skenarë të botës reale jashtë arenës sportive, dhe kjo është ajo që i bën këto lojëra kaq interesante.

Të bësh një robot të vrapojë 100 metra në vijë të drejtë shumë shpejt është një arritje e madhe inxhinierike. Zhvillimi i një roboti që të kërcejë 2.8 metra në ajër nga një pozicion në këmbë është gjithashtu mbresëlënës.

Por çfarĂ« mendoni pĂ«r njĂ« humanoid qĂ« mund t’ju pĂ«rgatisĂ« njĂ« filxhan çaj nĂ« kuzhinĂ«n tuaj ose tĂ« pastrojĂ« siç duhet jashtĂ«qitje tĂ« maces? Detyra tĂ« tilla aktualisht janĂ« fantastiko-shkencore nĂ« botĂ«n e robotikĂ«s. DĂ«rgimi i njerĂ«zve nĂ« HĂ«nĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i drejtpĂ«rdrejtĂ« sesa zhvillimi i njĂ« roboti humanoid qĂ« mund tĂ« ngarkojĂ« dhe shkarkojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« besueshme njĂ« lavastovilje.

Shumica e njerëzve mund ta përdorin lehtësisht një lavastovilje, por nëse e analizoni atë që po bëni në të vërtetë kur kryeni këtë detyrë të përditshme, është në të vërtetë jashtëzakonisht e komplikuar. Përfshin ndjesi të mahnitshme, planifikim të sofistikuar dhe përdorim të objekteve, nga pjatat, te lugët e çajit e ndoshta edhe tenxheret dhe tiganët.

NjerĂ«zit nuk kanĂ« pse tĂ« mendojnĂ« shumĂ« pĂ«r kĂ«to gjĂ«ra, por kjo Ă«shtĂ« pikĂ«risht ajo me tĂ« cilĂ«n robotĂ«t pĂ«rballen vĂ«rtet, sepse ata kanĂ« njĂ« aftĂ«si shumĂ« tĂ« kufizuar pĂ«r tĂ« marrĂ« vendime tĂ« shpejta pĂ«r t’u pĂ«rballur me njĂ« botĂ« qĂ« ndryshon shumĂ« shpejt dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paparashikueshme.

NjĂ« pjatĂ« mund t’i rrĂ«shqasĂ« nĂ« dorĂ«, qĂ« do tĂ« thotĂ« se duhet tĂ« rregullojĂ« kapjen e saj. NjĂ« lavastovilje e rrĂ«mujshme Ă«shtĂ« njĂ« fushĂ« minash me mundĂ«si dĂ«shtimi.

Që një robot humanoid të përfundojë me besueshmëri një detyrë komplekse, zakonisht duhet së pari të shohë objektet me të cilat duhet të bashkëveprojë. Vetëm kjo është tepër e vështirë. Kushtet e ndriçimit që nuk na shqetësojnë janë ende të vështira për robotët.

Nëse ata e shohin objektin që duhet ta marrin, një robot më pas duhet të kuptojë se si ta marrë atë, gjë që mund të përfshijë gjykimin e forcave të mëdha dhe të vogla. Përsëri, kjo është shumë e vështirë për një robot ta bëjë.

Duhet tĂ« gjejĂ« se ku dhe si ta lĂ«vizĂ« objektin, ndoshta ta vendosĂ« poshtĂ« dhe pastaj tĂ« planifikojĂ« lĂ«vizjen tjetĂ«r. Sekuenca e veprimeve Ă«shtĂ« shumĂ« sfiduese pĂ«r t’u bĂ«rĂ« siç duhet çdo herĂ«, duke qenĂ« se secila Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« nĂ« vetvete.

Dhe pjesa më e vështirë? Një robot duhet të dallojë kur diçka nuk ka shkuar sipas planit dhe pastaj të gjejë se çfarë të bëjë më pas.

Prandaj, janë ngjarjet jo-sportive në Lojërat e Robotëve Humanoide që janë prova e vërtetë se sa mirë po përparojnë humanoidët duke u bërë një mjet i dobishëm. Lojërat e këtij viti kanë ekspozuar pikërisht këto lloj vështirësish.

Disa nga sfidat mĂ« zbuluese janĂ« papĂ«rsosmĂ«ritĂ« e vogla tĂ« botĂ«s reale: njĂ« kabllo nĂ« kĂ«ndin e gabuar ose njĂ« objekt paksa jashtĂ« mundĂ«sive ose njĂ« paketĂ« qĂ« lĂ«viz papritur. RobotĂ«t duhet t’i njohin kĂ«to probleme dhe tĂ« rikuperohen pa ndĂ«rhyrĂ« njĂ« njeri.

E ardhmja për njerëzit- dhe robotët

ËshtĂ« e lehtĂ« tĂ« kuptohet pse kĂ«to gara janĂ« tĂ« dobishme pĂ«r kompanitĂ« e teknologjisĂ«.

Një demonstrim spektakolar sportiv mund të tregojë se çfarë mund të bëjë një robot kur gjithçka është e lehtë dhe shkon mirë. Dhe garat e botës reale të bazuara në detyrat e përditshme mund të zbulojnë se çfarë ndodh kur gjërat shkojnë keq.

Këto lloje konkursesh zbulojnë gjithashtu një të vërtetë të rëndësishme në lidhje me bumin aktual të robotëve humanoide: ka ende shumë rrugë për të bërë derisa të shohim një robot humanoide në shtëpitë tona ose të na ndihmojë me detyrat e përditshme. Por shumat e mëdha të parave që po investohen tani do të thotë se ndoshta ajo ditë është më afër nga sa mendojmë.

Një humanoid i dobishëm në të ardhmen ndoshta nuk do të kalojë shumë kohë duke vrapuar ose duke bërë arte marciale, por në vend të kësaj mund të ndihmojë në shkarkimin e kamionëve, mbushjen e rafteve të supermarketeve, punën në mjedise të rrezikshme ose të ndihmojë një person të moshuar të qëndrojë i pavarur në shtëpi.

Dhe ndoshta një ditë, mund të bëjë edhe diçka aq të zakonshme sa zbrazja e lavastoviljes.

The post LojĂ«rat Olimpike tĂ« RobotĂ«ve ishin spektakolare, por a do t’i ndihmojĂ« kjo teknologji njerĂ«zit? appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Krijohet ambulanca e parë diellore në botë

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Një e treta e afrikanëve jetojnë më shumë se dy orë larg shërbimeve shëndetësore. Dhe qasja në energji elektrike është një problem i madh në mjediset mjekësore në të gjithë kontinentin, duke kufizuar atë që mund të ofrohet.

Një grup studentësh nga Holanda shpreson se një automjet i sapo zhvilluar i quajtur Stella Juva mund të ndihmojë në ofrimin e kujdesit shëndetësor për ata që kanë vështirësi në aksesin e tij.

Ambulanca me energji diellore mbart pajisje mjekësore duke përfshirë një aparat me rreze X, një ultratinguj dhe një frigorifer për të mbajtur vaksinat të ftohta. Ajo ka panele diellore në çatinë e saj në mënyrë që të mund të karikohet gjatë drejtimit. Panelet diellore të zgjerueshme që mund të palosen kur nuk është në lëvizje i japin asaj një zonë shtesë karikimi.

The post Krijohet ambulanca e parë diellore në botë appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
↗

Gen Z, pushimet me mamin dhe babin janë sërish në modë

✇Gazeta Si
By: erion.abule

Gazeta Si – NĂ« vitin 1982, Alberto Sordi dhe Carlo Verdone u nisĂ«n sĂ« bashku pĂ«r pushime nĂ« komedinĂ« “In viaggio con papà” (Duke udhĂ«tuar me babain).

Dyzet vjet mĂ« vonĂ«, situata ka ndryshuar: sot, janĂ« fĂ«mijĂ«t ata qĂ« duan tĂ« shkojnĂ« me pushime me prindĂ«rit e tyre – dhe, mbi tĂ« gjitha, nuk kanĂ« turp ta bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ«.

KĂ«tĂ« verĂ« po ndodh diçka qĂ« – deri vonĂ«, tĂ« paktĂ«n nĂ« rrjetet sociale – do tĂ« dukej pothuajse e sikletshme: fĂ«mijĂ«t e rritur po rikthehen tĂ« bĂ«jnĂ« pushime me prindĂ«rit.

Dhe nuk e bëjnë fshehurazi; ata flasin për këtë në TikTok dhe bëjnë shaka rreth saj. Pushimet me mamin dhe babin nuk janë më domosdoshmërisht një kalvar nga i cili duhet ikur për të provuar se je rritur.

PĂ«rkundrazi, mund tĂ« jetĂ« zgjedhja e zgjuar. Skena pĂ«rsĂ«ritet shpesh nĂ« rrjetet sociale: tĂ« rinj nĂ« tĂ« njĂ«zetat nĂ« restorant, tĂ« cilĂ«t zbulojnĂ« me lehtĂ«sim se nuk u duhet tĂ« paguajnĂ« faturĂ«n – dhomat e hotelit tĂ« rezervuara, çadrat e plazhit tĂ« paguara, babi te kasa.

Mesazhi Ă«shtĂ« gjithmonĂ« i njĂ«jtĂ«: “gjithçka e pĂ«rfshirĂ«â€ – paguan babi. Mund tĂ« duket thjesht çështje parash dhe, pjesĂ«risht, ashtu Ă«shtĂ«.

Megjithatë, pas këtij rikthimi te pushimet me mamin dhe babin, fshihet diçka më shumë: një brez që, përballë kostos së jetesës dhe vështirësive për të arritur pavarësinë, e sheh një javë në bregdet si mënyrën më të këndshme për të bërë një shkëputje nga barrat e jetës së të rriturve.

Pushimet e reja pĂ«rfshijnĂ« disa breza tĂ« sĂ« njĂ«jtĂ«s familje – NĂ« raportin e tij “Travel Trends 2026”, “Skyscanner” e identifikoi udhĂ«timin ndĂ«rbrezor si njĂ« prirje kyçe qĂ« do tĂ« formĂ«sojĂ« mĂ«nyrĂ«n se si udhĂ«ton Brezi Z.

NjĂ« sondazh global me 22,000 udhĂ«tarĂ«, i kryer nga “OnePoll”, zbuloi se 52% e tĂ« anketuarve tĂ« Brezit Z nĂ« SHBA udhĂ«tojnĂ« me prindĂ«rit, 28% me gjyshĂ«rit dhe 37% me disa breza tĂ« familjes sĂ« tyre.

“Skyscanner” thekson qartĂ« se, ndonĂ«se kursimi i parave ka rĂ«ndĂ«si, forcimi i lidhjeve dhe krijimi i kujtimeve tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta janĂ« po aq tĂ« rĂ«ndĂ«sishme.

Në fakt, 29% e të rriturve të Brezit Z e përmendin kursimin e kostove ose ndarjen e shpenzimeve si arsyen kryesore pse udhëtojnë me familjen.

PĂ«r njĂ« gjĂ«, fenomeni nuk kufizohet vetĂ«m te Gjenerata Z. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« “Skyscanner”, 30% e Millennials kanĂ« udhĂ«tuar si me fĂ«mijĂ«t, ashtu edhe me prindĂ«rit e tyre gjatĂ« dy viteve tĂ« fundit – duke bashkuar tĂ« paktĂ«n tre breza.

Kjo shënon një rikthim të madh për pushimet familjare: ajo që dikur dukej si një ndëshkim, tani mund të ofrojë perspektivën shumë më tërheqëse të një suite me pamje nga deti.

Nga “tĂ« rinj dhe tĂ« lirĂ«â€ te “faleminderit, babi” – PĂ«r tĂ« kuptuar pse kjo Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« papritmas njĂ« opsion i dĂ«shirueshĂ«m, duhet tĂ« shohim se si ka ndryshuar kuptimi i udhĂ«timit.

Për Millennials që ishin në të njëzetat e tyre dhjetë ose pesëmbëdhjetë vjet më parë, pavarësia përcaktohej nga pushimet pa prindërit e dikujt.

Fluturime me kosto tĂ« ulĂ«t, njĂ« apartament i pĂ«rbashkĂ«t, njĂ« çantĂ« shpine, njĂ« hostel, njĂ« orĂ« e lumtur e improvizuar – udhĂ«timi ishte njĂ« deklaratĂ« autonomie.

Të kesh mamin dhe babin me vete duket se minonte pikërisht pavarësinë që kërkonte të provonte. Gjenerata Z, në të kundërt, është rritur në një peizazh të ndryshëm ekonomik dhe një kulturë udhëtimi plotësisht të transformuar.

UdhĂ«timi Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« mĂ« i shtrenjtĂ«, pronĂ«sia e shtĂ«pisĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u arritur dhe rrugĂ«t e karrierĂ«s mĂ« pak lineare.

Sot, tĂ« thuash “jam me pushime me prindĂ«rit” nuk do tĂ« thotĂ« domosdoshmĂ«risht “nuk jam rritur ende”. Mund tĂ« nĂ«nkuptojĂ« thjesht: kam gjetur njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« qenĂ« nĂ« njĂ« vend tĂ« bukur pa shpenzuar gjysmĂ«n e pagĂ«s sime.

Kjo Ă«shtĂ« njĂ« formĂ« e “menaxhimit tĂ« hapur tĂ« buxhetit” (e njohur si “loud budgeting”) e zbatuar te pushimet – pra, jo tĂ« pretendosh se mund tĂ« pĂ«rballosh diçka qĂ« nuk mundesh, por tĂ« gjesh njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pranueshme shoqĂ«risht pĂ«r ta realizuar atĂ« gjithsesi.

NĂ« kĂ«tĂ« aspekt, Gjenerata Z Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« pak e interesuar sesa gjeneratat e mĂ«parshme pĂ«r t’i fshehur strategjitĂ« e saj financiare.

NjĂ« studim i vitit 2026 nga “Bank of America”, i kryer nga Ipsos me mĂ« shumĂ« se 1.100 tĂ« rritur amerikanĂ« tĂ« “GjeneratĂ«s Z” (tĂ« moshĂ«s 18 deri nĂ« 29 vjeç), e konfirmon kĂ«tĂ«: 42% raportojnĂ« se jetojnĂ« duke shpenzuar gjithĂ« pagĂ«n e tyre pĂ«r nevojat e menjĂ«hershme, ndĂ«rsa 49% e pĂ«rmendin koston e lartĂ« tĂ« jetesĂ«s si njĂ« pengesĂ« kryesore pĂ«r sigurinĂ« e tyre financiare.

ËshtĂ« joshĂ«se ta shpjegosh gjithçka me njĂ« shprehje tĂ« vjetĂ«r: “Banka e Mamit dhe Babit”. Por ky shpjegim tregon vetĂ«m gjysmĂ«n e sĂ« vĂ«rtetĂ«s.

NdonĂ«se Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« se ndarja e kostove ndĂ«r breza – qoftĂ« pĂ«r njĂ« vilĂ«, njĂ« makinĂ« me qira, njĂ« dhomĂ« hoteli apo njĂ« darkĂ« – mund t’i ulĂ« shpenzimet individuale (dhe fakti qĂ« prindĂ«rit mbulojnĂ« faturĂ«n e bĂ«n atĂ« edhe mĂ« tĂ« lirĂ«), reduktimi i kĂ«tij fenomeni thjesht te pĂ«rtacia financiare e tĂ« rinjve shpĂ«rfill kontekstin mĂ« tĂ« gjerĂ«.

Sipas “Bank of America”, 34% e amerikanĂ«ve tĂ« “GjeneratĂ«s Z” raportuan se kanĂ« marrĂ« njĂ«farĂ« forme ndihme financiare nga familjet e tyre nĂ« vitin 2026 – njĂ« shifĂ«r qĂ« gjithsesi ka rĂ«nĂ« nga 46% qĂ« ishte nĂ« vitin 2024.

Kjo pĂ«rqindje Ă«shtĂ« 51% pĂ«r grupmoshĂ«n 18–22 vjeç, bie nĂ« 29% pĂ«r ata tĂ« moshĂ«s 23–25 vjeç dhe zbret nĂ« 18% pĂ«r grupmoshĂ«n 26–29 vjeç.

I njëjti studim zbulon se pothuajse 70% e të rinjve të anketuar kanë ndërmarrë të paktën një hap gjatë vitit të kaluar për të frenuar kostot në rritje, duke filluar nga reduktimi i ngrënies jashtë dhe shmangia e daljeve shoqërore me miqtë, e deri te gjetja e një pune të dytë.

Pra, nuk kemi të bëjmë me një brez që refuzon të rritet; përkundrazi, shohim një brez që po ripërcakton kuptimin e të qenit i rritur në një realitet ekonomik më sfidues.

E njĂ«jta situatĂ« vĂ«rehet edhe nĂ« EvropĂ« – Sipas Eurostat-it, nĂ« vitin 2025, 24,2% e tĂ« rinjve evropianĂ« tĂ« moshĂ«s 15 deri nĂ« 29 vjeç ishin nĂ« rrezik varfĂ«rie ose pĂ«rjashtimi social, krahasuar me 20,9% tĂ« popullsisĂ« sĂ« pĂ«rgjithshme.

NĂ« Itali, prirja pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar nĂ« shtĂ«pinĂ« e prindĂ«rve Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e theksuar: Eurostat-i vĂ«ren se nĂ« vitin 2024 – ashtu si nĂ« vendet e tjera tĂ« EvropĂ«s Jugore dhe Lindore – mbi 80% e tĂ« rinjve tĂ« moshĂ«s 16-29 vjeç nĂ« Itali jetonin me prindĂ«rit ose nĂ« njĂ« ekonomi familjare ku ose kontribuonin nĂ« tĂ« ardhurat e familjes, ose pĂ«rfitonin prej tyre; te grupmosha 25-29 vjeç, kjo shifĂ«r i kalonte tĂ« 60%-at.

Në këtë kontekst, një javë në bregdet me prindërit shfaqet pothuajse si një vazhdimësi e natyrshme e realitetit ekonomik ekzistues.

Mos-pagimi Ă«shtĂ« simboli i ri i statusit? – MegjithatĂ«, nĂ« lojĂ« hyn edhe njĂ« element tjetĂ«r tejet aktual: TikTok-u, i cili e ka shndĂ«rruar pushimin familjar nĂ« njĂ« shfaqje tĂ« vogĂ«l tĂ« identitetit brezor.

NjĂ« temĂ« e pĂ«rsĂ«ritur pĂ«rqendrohet te pĂ«rvoja “all-inclusive”: njĂ« i ri ulet nĂ« restorant, shikon faturĂ«n dhe kupton me habi se nuk Ă«shtĂ« ai qĂ« duhet ta paguajĂ«.

Video tĂ« tjera luajnĂ« me praninĂ« e papritur tĂ« fĂ«mijĂ«ve tĂ« rritur nĂ« pushimet e prindĂ«rve, duke pĂ«rfshirĂ« batuta rreth pyetjes klasike “pse e morĂ«m me vete?” dhe absurditetin e tĂ« qenit i rritur, ndĂ«rkohĂ« qĂ« je ende i rehatuar nĂ« njĂ« karrige tĂ« lartĂ« metaforike.

Edhe shtypi ndërkombëtar e ka vënë re këtë fenomen javët e fundit. Sigurisht, bëhet fjalë për ironi. Por kjo ironi po arrin diçka domethënëse: po e heq stigmën.

Nuk janë më prindërit ata që e marrin fëmijën me vete me zor në pushime; është vetë fëmija që e fton veten.

NjĂ« rikthim te rrĂ«njĂ«t – UdhĂ«timet me pjesĂ«marrjen e disa brezave nuk kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« vetĂ«m me kursimin e parave; ato kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me bashkimin e moshave tĂ« ndryshme dhe kĂ«ndvĂ«shtrimeve tĂ« ndryshme mbi tĂ« njĂ«jtin vend.

Për një brez të rritur në një botë digjitale dhe të globalizuar, familja mund të shndërrohet në një lloj arkivi të gjallë: fotografi, histori, vendlindjet e të parëve, tradita dhe ribashkime me njerëz që nuk janë parë prej vitesh.

UdhĂ«timi bĂ«het njĂ« formĂ« kujtese e pĂ«rbashkĂ«t. Dhe nĂ« njĂ« epokĂ« ku gjithçka duket e krijuar pĂ«r konsum tĂ« shpejtĂ«, kalimi i njĂ« jave me prindĂ«rit mund tĂ« jetĂ« njĂ« nga tĂ« paktat pĂ«rvoja qĂ« nuk ka nevojĂ« tĂ« jetĂ« “e re” pĂ«r tĂ« pasur vlerĂ«.

Noshta kjo përfaqëson një ndryshim të vërtetë kulturor. Brezi që dikur ndihej i detyruar të provonte se nuk kishte nevojë për prindërit, po zbulon se zgjedhja për të qenë me familjen nuk është e njëjtë me mungesën e pavarësisë.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Gen Z, pushimet me mamin dhe babin janë sërish në modë appeared first on Gazeta Si.

  •  
  • ↗
❌