❌

Reading view

Trump ka shmangur një gabim vendimtar në luftën me Iranin


Nga Gazeta ‘Si’- NĂ«se presidenti amerikan Donald Trump nuk gjen njĂ« rrugĂ«dalje nga konflikti me Iranin, vendimi i tij pĂ«r tĂ« hyrĂ« nĂ« luftĂ« mund tĂ« mbahet mend si gabimi qĂ« pĂ«rcaktoi presidencĂ«n e tij.

Megjithatë, deri tani ai ka shmangur një nga rreziqet më të mëdha: përshkallëzimin e konfliktit përtej aftësisë së SHBA-së për ta kontrolluar.

Historia amerikane tregon se presidentët që zgjedhin të zgjerojnë luftërat për të shmangur humbjen ose për të mbrojtur prestigjin e vendit, shpesh përfundojnë në konflikte të gjata dhe të kushtueshme, si në Vietnam, Irak dhe Afganistan.

Sot Trump përballet me tre skenarë të vështirë:

  • tĂ« vazhdojĂ« fushatĂ«n aktuale tĂ« sulmeve ajrore dhe presionit ushtarak ndaj Iranit, pa njĂ« rezultat tĂ« qartĂ«;
  • tĂ« pĂ«rshkallĂ«zojĂ« luftĂ«n duke goditur infrastrukturĂ«n civile iraniane ose edhe duke autorizuar operacione tokĂ«sore;
  • ose tĂ« tĂ«rhiqet nga konflikti, duke pranuar se objektivat kryesore nuk janĂ« arritur.

Secila prej këtyre alternativave mbart kosto të mëdha politike dhe strategjike, çka shpjegon pse administrata amerikane duket e bllokuar në një luftë që nuk mund ta fitojë lehtësisht, por as ta humbasë.

Trump shton presionin ndaj Teheranit

Pas refuzimit tĂ« fundit tĂ« Iranit pĂ«r tĂ« negociuar, Trump reagoi me tone tĂ« ashpra nĂ« rrjetin Truth Social, duke akuzuar udhĂ«heqjen iraniane pĂ«r “dyfytyrĂ«si tĂ« pabesueshme”.

MĂ« pas ai paralajmĂ«roi se Teherani kishte “shansin e fundit” pĂ«r tĂ« pranuar njĂ« marrĂ«veshje.

Presidenti amerikan paralajmĂ«roi gjithashtu se Irani mund tĂ« pĂ«rballet me “prerjen e kokĂ«s” sĂ« regjimit, por mbetet e paqartĂ« se çfarĂ« hapash do tĂ« ndĂ«rmarrĂ« nĂ«se Teherani vazhdon tĂ« refuzojĂ« kĂ«rkesat amerikane.

Analistët paralajmërojnë se një përshkallëzim i madh nuk garanton rikthimin e Iranit në tryezën e negociatave. Përkundrazi, Teherani mund të hakmerret duke goditur infrastrukturën energjetike ose ushtarake të aleatëve të SHBA-së në Gjirin Persik, duke zgjeruar konfliktin në të gjithë rajonin.

Një tjetër opsion do të ishte ndërhyrja amerikane për të garantuar lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, por kjo do të ekspozonte anijet amerikane ndaj sulmeve me raketa dhe dronë, ndërsa çdo operacion tokësor do të rriste ndjeshëm rrezikun e humbjeve njerëzore.

Mësimet nga Vietnami, Iraku dhe Afganistani

Historia ofron paralajmërime të forta për Shtëpinë e Bardhë.

Në vitin 1965, presidenti Lyndon B. Johnson pranoi privatisht se nuk shihte një mënyrë për ta fituar luftën në Vietnam, por megjithatë vendosi ta përshkallëzonte konfliktin me bombardime intensive dhe dërgimin e dhjetëra mijëra ushtarëve amerikanë.

Këshilltari George Ball e paralajmëroi se sapo SHBA të pësonte humbje të mëdha njerëzore, vendi do të futej në një proces pothuajse të pakthyeshëm dhe do ta kishte shumë të vështirë të tërhiqej pa u perceptuar si humbës.

Një dilemë të ngjashme përjetoi edhe Richard Nixon, i cili trashëgoi luftën e Vietnamit dhe e zgjeroi atë në Kamboxhia, ndërsa presidenti George W. Bush vendosi në vitin 2007 të dërgonte mijëra trupa shtesë në Irak, duke argumentuar se një tërheqje do të ishte katastrofike për SHBA-në.

Edhe Barack Obama, megjithĂ«se kishte premtuar fundin e “luftĂ«rave pa fund”, autorizoi shtimin e trupave nĂ« Afganistan pĂ«rpara se tĂ« niste tĂ«rheqjen graduale.

Një luftë që mund të përcaktojë trashëgiminë e Trump

Ironikisht, Donald Trump ndërtoi karrierën e tij politike duke kritikuar pikërisht luftërat e gjata amerikane.

Pak ditĂ« para zgjedhjeve tĂ« vitit 2016 ai sulmoi “luftĂ«rat qĂ« nuk mbarojnĂ« kurrĂ« dhe qĂ« Amerika nuk i fiton kurrĂ«â€. MegjithatĂ«, gjatĂ« mandatit tĂ« tij tĂ« parĂ« ai miratoi edhe vetĂ« dĂ«rgimin e trupave shtesĂ« nĂ« Afganistan, njĂ« vendim qĂ« mĂ« vonĂ« e konsideroi tĂ« pasuksesshĂ«m.

Sot, konflikti me Iranin nuk është një luftë e trashëguar nga paraardhësit, por një konflikt që lidhet drejtpërdrejt me presidencën e tij.

Mënyra se si Trump do ta menaxhojë këtë krizë mund të përcaktojë jo vetëm trashëgiminë e tij politike, por edhe stabilitetin e Lindjes së Mesme dhe rolin e SHBA-së në arenën ndërkombëtare./ CNN

The post Trump ka shmangur një gabim vendimtar në luftën me Iranin
 appeared first on Gazeta Si.

  •  

Grabitet me armë zjarri një argjendari në Paskuqan, autorët largohen me motor

Gazeta Si – NjĂ« dyqan argjendarie nĂ« Paskuqan, pranĂ« TiranĂ«s Ă«shtĂ« grabitur pasditen e kĂ«saj tĂ« mĂ«rkure me armĂ« zjarri nga persona ende tĂ« paidentifikuar, nĂ«n kĂ«rcĂ«nimin e armĂ«ve tĂ« zjarrit.

Pasi kanë marrë një sasi bizhuterish, autorët dyshohet se janë larguar nga vendi i ngjarjes me motor. Sakaq, policia ka mbërritur në vendin e ngjarjes teksa po punohet për identifikimin e grabitësve si dhe për zbardhjen e plotë të rrethanave të rastit.

Sipas policisë, ngjarja ka ndodhur rreth orës 14:50, në Paskuqan, ku dy persona të paidentifikuar kanë hyrë në ambientet e argjendarisë në pronësi të L.L., dhe duke kanosur punonjëset me send në dukje armë zjarri, kanë marrë një sasi bizhuterish. 

Ndërkohë policia ka shkuar në vendngjarje dhe po punon për identifikimin dhe kapjen e autorëve, si dhe zbardhjen e plotë të rrethanave të ngjarjes.

The post Grabitet me armë zjarri një argjendari në Paskuqan, autorët largohen me motor appeared first on Gazeta Si.

  •  

Alarm dronësh në aeroportin e Lajpcigut, njëri me eksploziv pranë avionit ukrainas!

Gazeta Si – NjĂ« alarm sigurie u aktivizua nĂ« Gjermani pasi njĂ« dron i pajisur me eksploziv u gjet pranĂ« njĂ« avioni tĂ« kompanisĂ« “Antonov Airlines”, i cili ishte i parkuar nĂ« aeroportin e Lajpcigut.

Sipas mediave gjermane, një defekt në pajisje pengoi shpërthimin e saj. Alarmi çoi në pezullimin e fluturimeve drejt dhe nga aeroporti gjerman gjatë natës së 4-5 gushtit, ndërsa trafiku ajror u devijua drejt aeroporteve të tjera.

Lajpcigu ka shërbyer si nyja kryesore gjermane për linjat drejt Ukrainës që kur Rusia nisi pushtimin e plotë të vendit fqinj në shkurt të vitit 2022.

Sipas gazetĂ«s gjermane “Bild”, pajisja e gjetur nĂ« dron ishte njĂ« mjet shpĂ«rthyes i improvizuar, i pĂ«rbĂ«rĂ« nga benzinĂ« ​​dhe plehra kimikĂ«; imazhet e publikuara nga gazeta tregojnĂ« lĂ«ndĂ«n shpĂ«rthyese tĂ« lidhur me dronin pĂ«rmes njĂ« mekanizmi aktivizues, ndĂ«rsa analizat konfirmuan praninĂ« e nitrateve.

Një defekt në pajisje shmangu një tragjedi: nuk ndodhi asnjë shpërthim pasi fitili ishte me defekt. Ekspertët e çaktivizimit të bombave, të ndihmuar nga një robot, siguruan zonën dhe hoqën detonatorin nga droni për ta analizuar.

Nuk është përjashtuar mundësia e një kërcënimi hibrid rus apo e një akti sabotimi, dhe raportohet se në hetim po marrin pjesë edhe hetues të NATO-s.

Aeroporti i Lajpcigut u mbyll në orën 23:40 pasi u dha alarmi. Një fluturim komercial që vinte nga Majorka u devijua drejt Nurembergut.

Ndërkohë, një avion mallrash i kompanisë gjigante të logjistikës DHL ishte nisur tashmë drejt aeroportit gjerman.

Megjithatë, ndërsa fluturonte në një lartësi prej 400 metrash mbi Lajpcig, avioni u përplas me një objekt të paidentifikuar, duke pësuar dëmtime në pjesën e përparme (hundën e avionit).

Më pas, avioni i mallrave u ul i sigurt në Hanover, që ndodhet 200 kilometra në veriperëndim të aeroportit.

Më vonë, në zonën e pistës jugore u gjet një objekt, çka çoi në dërgimin e një roboti për asgjësimin e mjeteve shpërthyese dhe në nisjen e një hetimi.

Mbetet e paqartë nëse dy incidentet janë të lidhura me njëri-tjetrin. Në një konferencë për shtyp, qeveria federale deklaroi se hetimet janë në vazhdim.

Sipas Ministrisë së Brendshme gjermane, avioni i mallrave ishte planifikuar të ulej në Lajpcig, por u desh ta ndërpriste manovrën e tij.

Ai goditi një objekt përpara se të ulej përfundimisht i sigurt në Hanover. Autoritetet në Saksoninë e Poshtme nuk e kanë përjashtuar mundësinë që objekti misterioz i goditur nga avioni i mallrave të ketë qenë, në fakt, një dron.

The post Alarm dronësh në aeroportin e Lajpcigut, njëri me eksploziv pranë avionit ukrainas! appeared first on Gazeta Si.

  •  

SHBA nĂ« alarm pĂ«r rezervat: 80% e raketave ‘Patriot’ dhe ‘THAAD’ janĂ« shteruar

Gazeta Si – Donald Trump ishte paralajmĂ«ruar nga gjeneralĂ«t e tij qĂ« para se tĂ« jepte dritĂ«n jeshile pĂ«r operacionin “Epic Fury”.

Mesazhi ishte i qartë dhe i prerë: një fushatë e zgjatur do të rrezikonte rezervat e armatimeve. Dhe pikërisht kjo ndodhi; tashmë ka mungesë raketash me rreze të gjatë veprimi dhe raketash përgjuese.

Rrjedha e vazhdueshme e raporteve tĂ« tilla – qĂ« vijnĂ« pothuajse gjithmonĂ« nga burime anonime amerikane – pĂ«rcjell njĂ« sinjal tĂ« qartĂ« lidhur me nevojĂ«n pĂ«r tĂ« gjetur njĂ« alternativĂ« ndaj opsionit ushtarak. Dhe Ă«shtĂ« vetĂ« ushtria ajo qĂ« po e pĂ«rcjell kĂ«tĂ« mesazh.

Raportet

NĂ« periudhĂ«n para ofensivĂ«s kundĂ«r Iranit, Pentagoni kishte bĂ«rĂ« publike – pĂ«rmes rrjedhjes sĂ« informacionit nĂ« media – shqetĂ«simet lidhur me tri çështje: shterimin e arsenalit, rrezikun e humbjeve njerĂ«zore dhe kĂ«rcĂ«nimin ndaj bazave nĂ« Gjirin Persik.

KĂ«to shqetĂ«sime u konfirmuan mĂ« pas nga ngjarjet dhe u theksuan nĂ« njĂ« sĂ«rĂ« raportesh. NĂ« fakt, SHBA-tĂ« kanĂ« pĂ«rdorur gjerĂ«sisht sisteme me rreze tĂ« gjatĂ« veprimi – si raketat ATACMS dhe PSM tĂ« lĂ«shuara nga platformat HIMARS – tĂ« cilat janĂ« raketa tĂ« drejtuara tĂ« njohura pĂ«r saktĂ«sinĂ« e tyre tĂ« lartĂ«, tĂ« lĂ«shuara nga pozicione rajonale drejt objektivave nĂ« tĂ« gjithĂ« Gjirin (me njĂ« rreze veprimi prej disa qindra kilometrash).

ËshtĂ« bĂ«rĂ« pĂ«rdorim i gjerĂ« i raketave lundruese Tomahawk (tĂ« lĂ«shuara nga anije dhe nĂ«ndetĂ«se), ku janĂ« shkrepur pothuajse njĂ« mijĂ« prej njĂ« sasie totale prej tre mijĂ« raketash nĂ« dispozicion.

SHBA i ka pĂ«rdorur ato nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« alternuar me bombat JDAM – bomba “tĂ« thjeshta” tĂ« modifikuara me pajisje shtesĂ« qĂ« rrisin saktĂ«sinĂ« dhe zgjasin rrezen e tyre tĂ« veprimit.

Ato kushtojnĂ« “vetĂ«m” 80,000 dollarĂ«, shumĂ« mĂ« pak se çmimi prej 3.5 milionĂ« dollarĂ«sh i njĂ« rakete Tomahawk.

MegjithatĂ«, problemi qĂ«ndron te fakti se rimbushja e rezervave kĂ«rkon kohĂ« – njĂ«soj siç ndodh edhe me njĂ« aspekt tjetĂ«r kritik: mburojĂ«n e mbrojtjes ajrore.

Mburoja

VlerĂ«simet e reja tregojnĂ« se Shtetet e Bashkuara kanĂ« shpenzuar 80 pĂ«r qind tĂ« raketave tĂ« tyre pĂ«rgjuese kundĂ«r-raketore “Patriot” dhe “THAAD”.

Ekuipazhet e baterive janĂ« detyruar tĂ« pĂ«rballen – nĂ« baza ditore – me lloje tĂ« ndryshme sistemesh lĂ«shimi tĂ« pĂ«rdorura nga Pasdaran-i kundĂ«r objektivave tĂ« shpĂ«rndara nga Jordania deri nĂ« Katar.

KĂ«to breshĂ«ri raketash janĂ« shoqĂ«ruar me sulme qĂ« pĂ«rfshinin dronĂ« kamikazĂ« “Shahed” dhe avionĂ« mashtrues.

PavarĂ«sisht shpenzimit tĂ« madh tĂ« burimeve, “çadra” mbrojtĂ«se shpesh Ă«shtĂ« depĂ«rtuar, duke shkaktuar dĂ«me nĂ« avionĂ«, kazerma, hangare dhe sisteme radari.

Me kalimin e kohës, Garda Revolucionare ka zhvilluar taktika të reja dhe është mbështetur gjithnjë e më shumë te raketa më të manovrueshme.

PĂ«r mĂ« tepĂ«r, ata kanĂ« tentuar tĂ« verbĂ«rojnĂ« rrjetin e vĂ«zhgimit, duke ia dalĂ« mbanĂ« nĂ« disa raste tĂ« godasin pajisje me vlerĂ« tĂ« lartĂ« qĂ« nuk mund tĂ« zĂ«vendĂ«sohen shpejt – siç janĂ« stacionet e radarit “THAAD”.

Pak ditë më parë, një oficer i lartë amerikan theksoi nevojën që Marina të dislokojë njësi shtesë të pajisura me sisteme kundër-raketore për të forcuar mbrojtjen.

ËshtĂ« njĂ« situatĂ« e vĂ«shtirĂ« qĂ« e detyron komandĂ«n tĂ« peshojĂ« prioritetet: mbrojtjen e teatrit evropian apo mbrojtjen e aleatĂ«ve nĂ« Lindjen e Mesme – duke filluar me Izraelin?

Kjo deklaratĂ« ka shumĂ« tĂ« ngjarĂ« tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« ekzagjerim qĂ« synonte tĂ« ilustronte qartĂ« problemin – njĂ« thirrje pĂ«r veprim qĂ« lidhet gjithashtu me kontekstin mĂ« tĂ« gjerĂ« rajonal.

Shqetësimet

Petro-monarkitĂ« sunite – nga Arabia Saudite te Katari – kanĂ« ushtruar presion mbi ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« pĂ«r njĂ« zgjidhje diplomatike.

Ndër arsyet e shumta për këtë ishte mungesa e municioneve kundërajrore; në fakt, emiratet nxituan të lidhnin marrëveshje me Kievin për furnizimin me mjete kundër dronëve.

Strategjia horizontale e Teheranit i detyroi Shtetet e Bashkuara dhe partnerët e tyre të zgjeronin linjat logjistike, të mobilizonin burime në një teatër të gjerë operacionesh dhe të shpenzonin sasi të mëdha municioni.

Dhe rezultatet nuk ishin gjithmonë efektive. Inteligjenca iraniane u tregua e aftë në identifikimin e objektivave: ajo u mbështet te ndihma satelitore ruse dhe kineze, shfrytëzoi rrjetin e saj të spiunazhit dhe madje gjurmoi praninë e ushtarëve në hotele përmes monitorimit të dërgesave të ushqimit.

Ukraina

Çështja e Gjirit ndĂ«rthuret me konfliktin nĂ« UkrainĂ« pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« çështjes sĂ« municioneve. Moska godet pa pushim qytetet armike me qindra raketa dhe dronĂ« – valĂ« masive qĂ« Kievi e ka tĂ« vĂ«shtirĂ« t’i pĂ«rballojĂ« pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« kapaciteteve tĂ« mjaftueshme mbrojtĂ«se.

Presidenti Zelenski ka kĂ«rkuar sisteme shtesĂ« “Patriot” nga Uashingtoni, por pĂ«rgjigja – pas disa premtimeve tĂ« paqarta – ka qenĂ« zhgĂ«njyese.

Vëmendja tani po përqendrohet me shqetësim te lëvizjet e Koresë së Veriut, e cila ka ndërhyrë për të mbështetur Rusinë me ndihmë konkrete.

Kjo nisi me dërgesa predhash artilerie dhe raketash, u pasua nga dislokimi i disa mijëra trupave të forcave speciale dhe tani ka përshkallëzuar në dërgimin e një njësie të pajisur me 120 raketa balistike dhe gjashtë lëshues.

Sipas inteligjencĂ«s ukrainase tĂ« cituar nga agjencia “Reuters”, ky komponent pritet tĂ« zhvillohet mĂ« tej pĂ«rmes marrĂ«veshjeve tĂ« reja.

GjatĂ« dy viteve tĂ« fundit, rusĂ«t kanĂ« demonstruar aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« ruajtur ritme tĂ« larta prodhimi pĂ«r lloje tĂ« ndryshme sistemesh goditĂ«se – midis 600 dhe 700 nĂ« vit, sipas vlerĂ«simeve tĂ« ekspertit Fabian Hoffman.

KĂ«shtu, mbĂ«shtetja e Kim Jong Un merr njĂ« rĂ«ndĂ«si mĂ« tepĂ«r politike sesa ushtarake – njĂ« lĂ«vizje pĂ«r tĂ« nĂ«nvizuar paktin e fortĂ« me Kremlinin, por edhe njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« siguruar pĂ«rfitime ekonomike.

PĂ«rshtati: Gazeta “‘Si”

The post SHBA nĂ« alarm pĂ«r rezervat: 80% e raketave ‘Patriot’ dhe ‘THAAD’ janĂ« shteruar appeared first on Gazeta Si.

  •  

Polici i maskuar si shkurre gjobit drejtuesit e mjeteve

Gazeta Si – NjĂ« “agjent i maskuar si qytetar i zakonshĂ«m” – kjo Ă«shtĂ« strategjia mĂ« e fundit e trilluar nga Departamenti i PolicisĂ« sĂ« Dunellen-it, nĂ« New Jersey, SHBA, e cila ka çuar nĂ« vendosjen e 74 gjobave pĂ«r drejtuesit e mjeteve qĂ« nuk ishin tĂ« pĂ«rqendruar nĂ« drejtim.

Ishte një formë jo-konvencionale vëzhgimi, por që e arriti qëllimin: kapjen e drejtuesve që përdornin celularin gjatë drejtimit të mjetit dhe ndëshkimin e tyre.

NĂ« thelb, njĂ« oficer policie u mbulua nga koka te kĂ«mbĂ«t me gjethe, duke u kamufluar si shkurre. I pajisur vetĂ«m me dylbi, ai vĂ«rejti dhjetĂ«ra shkelje tĂ« rregullave tĂ« qarkullimit rrugor – gjithsej 74 – gjatĂ« vetĂ«m gjashtĂ« orĂ«ve shĂ«rbim. Departamenti shpjegoi se ideja lindi me qĂ«llim rritjen e sigurisĂ« publike.

Departamenti ua shpjegoi nismĂ«n qytetarĂ«ve pĂ«rmes njĂ« postimi nĂ« Facebook: “A e vutĂ« re ‘shkurren’ tonĂ« sot? NĂ«se e kishit kokĂ«n ulur duke parĂ« telefonin, me gjasĂ« jo! Sot, Departamenti i PolicisĂ« sĂ« Dunellen-it kreu njĂ« operacion pĂ«r zbatimin e rregullave kundĂ«r drejtimit tĂ« mjetit me vĂ«mendje tĂ« shpĂ«rqendruar, nĂ« segmentin e North Washington Avenue, pranĂ« fillimit tĂ« rrugĂ«s”.

Departamenti nuk e zgjodhi rastĂ«sisht kĂ«tĂ« vendndodhje; Ă«shtĂ« njĂ« zonĂ« e gjallĂ« me lĂ«vizje tĂ« dendur kĂ«mbĂ«sorĂ«sh: “E zgjodhĂ«m posaçërisht kĂ«tĂ« zonĂ« tĂ« frekuentuar tĂ« qendrĂ«s sĂ« qytetit – ku kalojnĂ« shumĂ« kĂ«mbĂ«sorĂ« – pĂ«r tĂ« zbatuar ligjin e Nju-Xhersit lidhur me pĂ«rdorimin e celularit gjatĂ« drejtimit tĂ« mjetit dhe pĂ«r tĂ« mbrojtur komunitetin tonĂ«. Rezultatet? ‘Vendstrehimi’ ynĂ« ishte tejet i zĂ«nĂ« me punĂ«. Brenda gjashtĂ« orĂ«sh, lĂ«shuam 74 gjoba pĂ«r drejtues mjetesh qĂ« ishin shpĂ«rqendruar nga pajisjet e tyre. Le tĂ« shĂ«rbejĂ« kjo si njĂ« kujtesĂ«: ai mesazh apo njoftim mund tĂ« presĂ«. Mbajini sytĂ« te rruga, jo te ekrani!”.

The post Polici i maskuar si shkurre gjobit drejtuesit e mjeteve appeared first on Gazeta Si.

  •  

Pse skuqemi kur na vjen turp?

Nga Gazeta ‘Si’- “Skuqja nĂ« fytyrĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e çuditshmja dhe mĂ« njerĂ«zorja nga tĂ« gjitha shprehjet”, shkroi dikur Charles Darwin, dhe ai kishte tĂ« drejtĂ«.

Edhe pse disa lloje zogjsh marrin nuanca rozë si mënyrë komunikimi dhe majmunët uakari kanë fytyra të kuqe kur janë në gjendje të mirë shëndetësore, njerëzit duket se janë të vetmit që skuqen si shenjë turpi apo sikleti.

“ËshtĂ« njĂ« sinjal shumĂ« i sinqertĂ«â€, thotĂ« profesorja Sophie Scott, drejtoreshĂ« e Institutit pĂ«r NeuroshkencĂ«n Kognitive nĂ« University College London.

“Nuk mund ta falsifikosh dhe nuk ka shumĂ« gjĂ«ra qĂ« njerĂ«zit bĂ«jnĂ« qĂ« tĂ« hyjnĂ« nĂ« kĂ«tĂ« kategori. Nuk mund tĂ« skuqesh me komandĂ«.”

Mund tĂ« mos tĂ« pĂ«lqejĂ« kur ndodh, por nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« apo tjetĂ«r Ă«shtĂ« njĂ« sinjal i dobishĂ«m. ÇfarĂ« tregon nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« skuqja? Dhe a ka ndonjĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta ndaluar?

PĂ«r tĂ« kuptuar pse ndodh, skuqja shkaktohet nga sistemi nervor simpatik- i njĂ«jti sistem qĂ« aktivizohet kur jemi nĂ«n stres ose tĂ« frikĂ«suar- duke nxitur reagimin “lufto ose ik”.

Truri çliron adrenalinë, e cila zgjeron enët e gjakut në fytyrë (vazodilatacion), rrit qarkullimin e gjakut në lëkurë dhe sjell ndryshimin e dukshëm të ngjyrës.

“Skuqja vihet mĂ« shumĂ« re te njerĂ«zit me lĂ«kurĂ« tĂ« çelĂ«t, por tĂ« gjithĂ« skuqen”, thotĂ« Scott. “Te njerĂ«zit qĂ« nuk kanĂ« lĂ«kurĂ« tĂ« çelĂ«t, Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« njĂ« errĂ«sim i ngjyrĂ«s sĂ« lĂ«kurĂ«s, por edhe temperatura e saj rritet. Krijohet njĂ« efekt si nĂ« njĂ« dhomĂ« me pasqyra: ti e di qĂ« po skuqesh, tĂ« tjerĂ«t e dinĂ« qĂ« po skuqesh dhe ata e dinĂ« qĂ« ti e di kĂ«tĂ«.”

Dhe pikërisht kjo mund të bëjë që të skuqesh edhe më shumë.

Edhe pse kafshë të tjera mund të kenë reagime fizike të pavullnetshme, si të qeshura apo britma nga frika, skuqja duket se është unike për njerëzit sepse lidhet me aftësinë tonë për të kuptuar çfarë mendojnë të tjerët.

Kjo është e rëndësishme sepse njerëzit janë krijesa sociale. Bashkëpunimi ishte ajo që na lejoi të mbijetonim dhe të zhvilloheshim kur ende gjuanim me mjete primitive. Në shoqëritë e hershme njerëzore, një gabim, një shkelje rregulli apo sfidimi i një udhëheqësi mund të sillte konflikt fizik ose përjashtim nga grupi.

Ka shumë gjasa që skuqja të ketë evoluar si një mënyrë për të treguar se e kuptojmë gabimin, se ndiejmë pendesë ose faj- një mënyrë për të ulur tensionin pa pasur nevojë për përballje të rrezikshme.

“Duket se lidhet me rritjen e besueshmĂ«risĂ«â€, thotĂ« Scott. “Kur dikush skuqet lehtĂ«, ka mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« mendosh se mund ta dallosh nĂ«se po gĂ«njen- ose tĂ« paktĂ«n beson se mundesh. Kjo lidhje dhe afĂ«rsi na ndihmon tĂ« punojmĂ« nĂ« grup. Jemi grabitqarĂ« kryesorĂ« sepse dimĂ« tĂ« bashkĂ«punojmĂ« dhe zakonisht t’i lexojmĂ« shumĂ« mirĂ« qĂ«llimet e njĂ«ri-tjetrit.”

Sigurisht, skuqja mund të jetë e dobishme edhe sot. Nëse kemi bërë një gabim në punë apo kemi thënë diçka të papërshtatshme, është një sinjal që nuk mund të falsifikohet dhe tregon se vërtet na vjen keq. Por nëse skuqemi shpesh dhe kjo na bezdis, a mund të bëjmë diçka?

Përgjigjja e shkurtër është: shumë pak. Por ndoshta nuk është aq katastrofike sa duket.

Njerëzit që skuqen shpesh priren ta shohin këtë më negativisht sesa ata që nuk skuqen shumë.

Nëse je i vetëdijshëm se skuqesh shpesh, kjo mund të krijojë ndjenja turpi ose vetëvëzhgimi të tepruar. Ndërsa dikush që nuk e vëren shumë skuqjen e tij mund ta lidhë atë me një kompliment të papritur, një vlerësim publik apo edhe një flirt të lehtë.

Lajmi i mirĂ« Ă«shtĂ« se, pavarĂ«sisht se si ndihet, mund tĂ« mos jesh duke u skuqur mĂ« shumĂ« se tĂ« tjerĂ«t. “Studimi ynĂ« tregoi se kur ndiheshin nĂ« siklet, njerĂ«zit qĂ« nuk kishin frikĂ« nga skuqja skuqeshin po aq sa ata qĂ« kishin frikĂ« prej saj-thjesht nuk e vinin re aq shumĂ«â€, thotĂ« profesori Peter Drummond, autor kryesor i njĂ« studimi mbi ndryshimin mes skuqjes reale dhe asaj tĂ« perceptuar.

Sipas tij, kur njerëzit fillojnë të shqetësohen se mund të skuqen, ky shqetësim mund ta nxisë vetë reagimin. Megjithatë, është qetësuese të dihet se shumica e njerëzve nuk e vënë re fare kur të tjerët skuqen gjatë bisedave, sepse janë të përqendruar te ajo që po thonë ose te mendimet e tyre.

Nëse kjo nuk mjafton, një mundësi është terapia konjitive e sjelljes (CBT), e cila synon të ndryshojë mënyrën si e perceptojmë skuqjen. Një tjetër është trajnimi i përqendrimit te detyra (TCT), një formë terapie e krijuar për njerëzit që përjetojnë ankth nga shenja të dukshme fizike si skuqja, dridhjet ose djersitja.

Qëllimi i këtyre terapive nuk është të ndalojnë vetë skuqjen, por të ulin ankthin rreth saj. Dhe duke reduktuar frikën se do të skuqesh, mund të reduktohet edhe sa shpesh ndodh kjo.

Në fund, ia vlen të kujtojmë se edhe nëse nuk të pëlqen kur skuqesh, ka shumë mundësi që kjo të të bëjë mirë në përgjithësi.

“E mendoj skuqjen si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« çliruar tensionin, sepse ajo ndan tĂ« njĂ«jtin mekanizĂ«m fiziologjik me nxehjen e trupit gjatĂ« ushtrimeve”, thotĂ« Drummond. “Edhe pse kur skuqemi ndihemi tĂ« nxehtĂ« dhe nĂ« siklet, zakonisht ndihemi mĂ« mirĂ« pasi trupi qetĂ«sohet. Skuqja mund tĂ« ndihmojĂ« nĂ« shpĂ«rndarjen e emocioneve tĂ« pakĂ«ndshme si zemĂ«rimi, turpi apo sikleti, ashtu si djersitja ndihmon trupin tĂ« largojĂ« nxehtĂ«sinĂ« gjatĂ« aktivitetit fizik.”

Me fjalĂ« tĂ« tjera, skuqja u tregon tĂ« tjerĂ«ve se je i sinqertĂ«, ndĂ«rsa njĂ«kohĂ«sisht tĂ« ndihmon tĂ« qetĂ«sohesh. Nuk ka asgjĂ« pĂ«r t’u turpĂ«ruar./ The Guardian/

The post Pse skuqemi kur na vjen turp? appeared first on Gazeta Si.

  •  

Aeroporti i Vlorës, Berisha: Shqipëria do gjobitet 500 mln euro për zgjidhjen e kontratës

Gazeta Si – Sali Berisha ka akuzuar kryeministrin Edi Rama dhe Belinda Ballukun pĂ«r prishjen e kontratĂ«s sĂ« koncesionit tĂ« Aeroportit NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« VlorĂ«s, duke paralajmĂ«ruar pasoja tĂ« rĂ«nda financiare pĂ«r shtetin shqiptar.

Në një deklaratë për mediat, kreu i PD, tha se qytetarët shqiptarë do të përballen me një faturë që do të jetë të paktën 500 milionë euro, nëse kompania e Behgjet Pacollit do ta çojë në arbitrazh, ashtu siç ka paralajmëruar.

Berisha theksoi se zgjidhja e kontratĂ«s do tĂ« bĂ«het me qĂ«llim qĂ« kryeministri Edi Rama, kreu i Grupit tĂ« PS-sĂ«, Taulant Balla dhe ish-zv.kryeministrja, Belinda Balluku t’i marrin biznesmenit Behgjet Pacolli aksionet, tĂ« cila nuk pranoi t’i dorĂ«zojĂ« pas presionit.

“ShqiptarĂ«t pĂ«r pasurimin e Edi RamĂ«s dhe lubi Ballukut, pĂ«r plaçkitjen nga ana e tyre tĂ« tĂ« paktĂ«n 130 milionĂ« eurove, po prishin njĂ« kontratĂ« pĂ«r tĂ« cilĂ«n garantojnĂ« qytetarĂ«t e kĂ«tij vendi se do gjobiten mĂ« sĂ« paku 500 milionĂ« euro. Po prishin njĂ« kontratĂ« dhe po prishin kontratĂ«n vetĂ«m e vetĂ«m se e panĂ« qĂ« Behgjet Pacolli nuk ka ndĂ«rmend qĂ« t’u njohĂ« atyre aksionet qĂ« kĂ«ta pretendojnĂ« se kompania turke ia ka dorĂ«zuar Pacollit nĂ« pronĂ«si tĂ« tyre. Pra kĂ«tu Ă«shtĂ« njĂ« treshe faqezezĂ«, Edi Rama, Lubi Balluku dhe Taulant Balla qĂ« kanĂ« pĂ«rdorur ortakun tjetĂ«r tĂ« ndĂ«rtimit, pĂ«r t’ja marrĂ« Pacollit aksionet. Pacolli aksionet nuk i jep. ËshtĂ« biznesmen me eksperiencĂ« dhe duket se nuk plotĂ«son kĂ«rkesat e tyre pĂ«r pazar. JanĂ« mĂ« qesharaket nĂ« botĂ« proceset ndaj kĂ«saj dosje. Dhe dĂ«shmia qĂ« Pacolli ka bĂ«rĂ«, si u thirr nga Belinda dhe si Belinda u veçua me biznesmenin turk, dĂ«shmojnĂ« qartĂ«sisht se Rama-Balluku dhe Taulanti janĂ« pretendentĂ«t mĂ« kryesorĂ« qĂ« turku ka dorĂ«zuar”, tha mes tĂ« tjerash Berisha.

Ai kritikoi gjithashtu deklaratat e mĂ«parshme tĂ« Belinda Ballukut pĂ«r projektin e aeroportit, duke ironizuar premtimin se Vlora do tĂ« kishte “aeroportin mĂ« tĂ« madh nĂ« Ballkan”.

Kreu i PD, akuzoi mĂ« pas qeverinĂ« Rama se i ka disbursuar 8,5 milionĂ« euro biznesmenit Ermal Beqiraj, i arrestuar para pak ditĂ«sh nĂ« FrancĂ« dhe i shpallur nĂ« kĂ«rkim nga SPAK pĂ«r dosjen “AKSHI”.

Berisha theksoi se Beqiraj Ă«shtĂ« “de facto” presta-nome i interesave tĂ« kryeministrit Rama. “SĂ« fundmi, Edi Rama urdhĂ«roi dhe ministren e Financave t’i disbursojĂ« 8.5 milionĂ« euro pĂ«r t’i dĂ«shmuar Ermal Beqirajt se nuk ka vepĂ«r penale, se nuk ka urdhĂ«r arresti, se nuk ka urdhĂ«r ekstradimi qĂ« mund tĂ« pengojĂ«, mund tĂ« bllokojĂ« rolin e tij si ‘prestanome’, si pĂ«rfaqĂ«sues, si ndĂ«rmjetĂ«s i Edi RamĂ«s nĂ« fushĂ«n e tij tĂ« suksesit, siç kishte shpallur ai AKSHI-n, kopshtin e tij privat, – tha ai. – DĂ«noj me forcĂ«n mĂ« tĂ« madhe kĂ«tĂ« akt, si dhe mosbllokimin e kompanive tĂ« tij nga organet e drejtĂ«sisĂ«, tĂ« cilat nĂ« njĂ« inerci bashkĂ«punimi, jo vetĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« rast, por dhe nĂ« raste tĂ« tjera nuk kryejnĂ« veprimet qĂ« urdhĂ«ron ligji”.

Berisha dĂ«noi me ashpĂ«rsi edhe vendimin pĂ«r shpalljen “non grata” dhe ndalimin e hyrjes nĂ« ShqipĂ«ri tĂ« gazetarit nga Maqedonia e Veriut, Valon Bela.

The post Aeroporti i Vlorës, Berisha: Shqipëria do gjobitet 500 mln euro për zgjidhjen e kontratës appeared first on Gazeta Si.

  •  

Si u vodhĂ«n 116 milionĂ« $ nga njĂ« portofol ‘i pathyeshĂ«m’ kripto!

Nga Gazeta ‘Si’- VetĂ«m 41 minuta u deshĂ«n qĂ« hakerĂ«t tĂ« vidhnin miliona dollarĂ« nĂ« bitcoin nga njĂ« prej sistemeve tĂ« konsideruara ndĂ«r mĂ« tĂ« sigurtat nĂ« botĂ«n e kriptomonedhave pĂ«r ruajtjen e aseteve digjitale: portofolat e ftohtĂ« (cold wallets)- kuletat kripto qĂ« nuk lidhen me internetin dhe i mbajnĂ« çelĂ«sat e pĂ«rdoruesit jashtĂ« linje.

Brenda më pak se një ore të enjten e kaluar, sulmuesit shfrytëzuan një dobësi në një sistem të quajtur Coldcard dhe morën bitcoin me vlerë rreth 70 milionë dollarë.

Por sulmi nuk u ndal aty. Deri tani, sipas të dhënave të kompanisë së inteligjencës blockchain Galaxy Research, hakerët kanë vjedhur edhe 46 milionë dollarë të tjera.

Portofolat e ftohtë konsiderohen si ekuivalenti digjital i një kasaforte. Meqë nuk lidhen me internetin, rreziku i aksesit të paautorizuar reduktohet ndjeshëm. Kompani, qeveri dhe individë i përdorin këto sisteme për të mbrojtur informacionet dhe asetet e tyre digjitale.

Por rasti i Coldcard tregoi se as kjo zgjidhje nuk është e pagabueshme. Kur një përdorues konfiguron një portofol, sistemi krijon një varg fjalësh të rastësishme, zakonisht 12 deri në 24 fjalë, të njohura si wallet seed. Këto fjalë përdoren për të gjeneruar çelësat privatë që lejojnë administrimin e fondeve.

Dobësia datonte që nga një përditësim i softuerit në vitin 2021. Në vend që të krijonin kombinime plotësisht të rastësishme fjalësh, disa kuleta nisën të gjeneronin seed-et në një mënyrë më të parashikueshme, bazuar në modele të caktuara.

Sipas Ferdinando Ametrano, CEO i CheckSig, sulmuesit nisën të provonin kombinime të mundshme në një kompjuter të zakonshëm derisa gjetën fjalët e sakta.

Më pas boshatisën kuletat pa pasur nevojë të instalonin programe keqdashëse, të përdornin metoda mashtrimi (phishing) apo të kishin akses fizik te pajisjet.

Incidenti pasqyron një prirje të dukshme në ekosistemin e kriptomonedhave: vjedhjet po përqendrohen gjithnjë e më shumë në një numër më të vogël sulmesh, por me përmasa më të mëdha dhe metoda më të sofistikuara.

Shembulli më i madh ishte sulmi ndaj Bybit në fillim të vitit 2025. Sipas kompanisë Chainalysis, vlera totale e kriptomonedhave të vjedhura gjatë atij viti kaloi 3.4 miliardë dollarët, ndërsa vetëm sulmi ndaj Bybit përbënte rreth 1.5 miliardë dollarë.

Tre sulmet më të mëdha të vitit 2025 përbënin 69% të të gjitha humbjeve të regjistruara në sektor. Ndërkohë, objektivat e hajdutëve kanë ndryshuar: kuletat personale po zënë një pjesë gjithnjë e më të madhe të fondeve të vjedhura. Në vitin 2022 ato përbënin vetëm 7.3% të totalit, ndërsa në vitin 2024 kjo shifër arriti në 44%/ El Pais/

The post Si u vodhĂ«n 116 milionĂ« $ nga njĂ« portofol ‘i pathyeshĂ«m’ kripto! appeared first on Gazeta Si.

  •  

A duhet të paguhen fëmijët për punët e shtëpisë?

Nga Gazeta ‘Si’- ShumĂ« prindĂ«r pĂ«rballen me tĂ« njĂ«jtĂ«n dilemĂ«: a duhet t’i paguajnĂ« fĂ«mijĂ«t pĂ«r punĂ«t qĂ« bĂ«jnĂ« nĂ« shtĂ«pi apo kĂ«to duhet tĂ« konsiderohen pjesĂ« e pĂ«rgjegjĂ«sive familjare?

Sipas ekonomistëve të sjelljes, mënyra se si prindërit e trajtojnë këtë çështje mund të ndikojë jo vetëm në marrëdhënien e fëmijëve me paratë, por edhe në vlerat që ata zhvillojnë për përgjegjësinë dhe bashkëpunimin.

EkspertĂ«t paralajmĂ«rojnĂ« se pagesa pĂ«r punĂ«t e pĂ«rditshme, si shtrimi i tavolinĂ«s, nxjerrja e mbeturinave apo kujdesi pĂ«r kafshĂ«t shtĂ«piake, mund t’u japĂ« fĂ«mijĂ«ve mesazhin se kontributi nĂ« familje vlen vetĂ«m nĂ«se shpĂ«rblehet me para. Kjo mund tĂ« dobĂ«sojĂ« idenĂ« se tĂ« gjithĂ« anĂ«tarĂ«t e familjes kanĂ« pĂ«rgjegjĂ«si tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta.

Ndryshe paraqitet situata kur bëhet fjalë për punë të veçanta, si larja e makinës, lyerja e shtëpisë apo ndihma në projekte të caktuara. Këto janë detyra që zakonisht mund të kryheshin edhe nga dikush jashtë familjes, ndaj pagesa mund të shërbejë si nxitje për të mësuar aftësi të reja dhe për të kuptuar vlerën e punës.

Edhe paratĂ« e xhepit, sipas ekspertĂ«ve, nuk kanĂ« pse tĂ« lidhen domosdoshmĂ«risht me punĂ«t e shtĂ«pisĂ«. NĂ«se familja ka mundĂ«si, njĂ« shumĂ« e vogĂ«l javore mund tĂ« pĂ«rdoret pĂ«r t’i mĂ«suar fĂ«mijĂ«t tĂ« planifikojnĂ« shpenzimet, tĂ« kursejnĂ« dhe tĂ« menaxhojnĂ« financat personale.

Nga ana tjetër, nëse prindërit nuk mund të japin një pagesë të rregullt, ekonomistët sugjerojnë që fëmijët të inkurajohen të fitojnë para duke kryer punë për fqinjët ose komunitetin, si kujdesi për kafshët, kositja e barit apo punë të tjera të vogla.

Përfundimi i ekspertëve është se punët e zakonshme të shtëpisë duhet të mbeten pjesë e përgjegjësive familjare dhe të ndihmojnë në zhvillimin e motivimit për të kontribuar për të tjerët. Ndërsa pagesa mund të jetë e përshtatshme për punë të veçanta ose si pjesë e edukimit financiar, pa e kthyer çdo detyrë të përditshme në një transaksion monetar./The Conversation/

The post A duhet të paguhen fëmijët për punët e shtëpisë? appeared first on Gazeta Si.

  •  

Në Marok, prindërit po kërkojnë fëmijët e tyre që shkuan në Ceuta

Gazeta Si – Prej ditĂ«sh, dhjetĂ«ra njerĂ«z po mblidhen nĂ« anĂ«n marokene tĂ« kufirit me enklavĂ«n spanjolle tĂ« CeutĂ«s – jo me qĂ«llim pĂ«r ta kaluar vetĂ« kufirin, por duke pritur tĂ« shohin se kush po kthehet.

Ata janĂ« prindĂ«rit dhe tĂ« afĂ«rmit e disa prej rreth 70,000 personave – kryesisht shumĂ« tĂ« rinj – tĂ« cilĂ«t hynĂ« masivisht nĂ« Ceuta javĂ«n e kaluar, me shpresĂ«n pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar azil nĂ« SpanjĂ«.

Ndërsa pothuajse të gjithë ata janë kthyer tashmë në Marok, 99 persona humbën jetën gjatë përpjekjes për të kaluar kufirin dhe dhjetëra të tjerë mbeten të zhdukur.

Rreth 2,000 persona ndodhen ende në Ceuta, përfshirë 862 të mitur të pashoqëruar, të cilët janë marrë nën kujdesin e autoriteteve spanjolle.

Qindra prindĂ«r kanĂ« udhĂ«tuar nga e gjithĂ« vendi drejt Fnideq-ut, qytetit maroken mĂ« tĂ« afĂ«rt me kufirin, me shpresĂ«n se do t’i njohin fĂ«mijĂ«t e tyre mes atyre qĂ« po kthehen nga Ceuta.

Ndërkohë, ata u tregojnë foto të fëmijëve kalimtarëve dhe migrantëve të tjerë që janë larguar nga enklava, duke pyetur nëse dikush i njeh ata.

Duke folur pĂ«r gazetĂ«n “El PaĂ­s”, njĂ« grua rreth tĂ« dyzetave me emrin Aisha tregoi se kishte ardhur nga TĂ©touan-i – njĂ« qytet 30 kilometra nĂ« jug tĂ« Fnideq-ut – pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar vajzĂ«n e saj 15-vjeçare dhe djalin 12-vjeçar: “Vajza mĂ« dĂ«rgoi njĂ« mesazh ku thoshte se kishte mbĂ«rritur nĂ« SpanjĂ«, por ende nuk di asgjĂ« pĂ«r djalin tim”.

Hadijja, njĂ« grua nga Tangeri qĂ« mbĂ«rriti nĂ« kufi tĂ« shtunĂ«n, i tha gazetĂ«s “The Guardian” se djali i saj i vetĂ«m nuk i Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur telefonit prej ditĂ«sh dhe se ajo dyshon se ai Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur tĂ« shkojĂ« nĂ« Ceuta.

Disa prindĂ«r thonĂ« se duan t’i gjejnĂ« fĂ«mijĂ«t e tyre thjesht pĂ«r tĂ« ditur se janĂ« gjallĂ« dhe pĂ«r t’u dĂ«rguar para, ndonĂ«se shpresojnĂ« se fĂ«mijĂ«t do tĂ« arrijnĂ« tĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« SpanjĂ«.

Fotot e personave të zhdukur po publikohen dhe po shpërndahen gjithashtu në rrjetet sociale dhe nga mediat lokale.

DitĂ«t e fundit, media “Tetouan Tube” e ka bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« gjerĂ«sisht, duke postuar çdo ditĂ« nĂ« faqen e saj nĂ« Facebook – e cila ndiqet nga pothuajse gjysmĂ« milioni njerĂ«z – fotot e personave tĂ« zhdukur qĂ« dĂ«rgohen nga familjet e tyre.

The post Në Marok, prindërit po kërkojnë fëmijët e tyre që shkuan në Ceuta appeared first on Gazeta Si.

  •  

Mënyra si flasin fëmijët mund të zbulojë rrezikun për probleme të shëndetit mendor

Nga Gazeta ‘Si’- NjĂ« studim i ri i Universitetit Stanford University sugjeron se mĂ«nyra se si fĂ«mijĂ«t flasin pĂ«r pĂ«rvojat stresuese ose ngjarjet e vĂ«shtira mund tĂ« parashikojĂ« mĂ« mirĂ« rrezikun e tyre pĂ«r probleme tĂ« shĂ«ndetit mendor nĂ« tĂ« ardhmen sesa vetĂ« pĂ«rmbajtja e asaj qĂ« tregojnĂ«.

Sipas studiuesve, ekspozimi ndaj stresit në fëmijërinë e hershme është një nga sfidat më të mëdha të shëndetit publik dhe lidhet me deri në një të tretën e diagnozave psikiatrike në moshë madhore. Megjithatë, deri më sot kanë munguar mjetet që identifikojnë me saktësi se cilët fëmijë janë më të rrezikuar.

Në studim u intervistuan më shumë se 200 fëmijë të moshës 9 deri në 13 vjeç për përvojat e tyre stresuese. Duke përdorur mjete të inteligjencës artificiale për analizën e gjuhës, studiuesit arritën të parashikonin se cilët prej tyre kishin më shumë gjasa të zhvillonin ankth ose depresion në vitet në vijim, bazuar vetëm në mënyrën se si flisnin.

Analiza zbuloi disa modele tĂ« veçanta gjuhĂ«sore qĂ« lidhen me rrezik mĂ« tĂ« lartĂ«. NjĂ« prej tyre ishte pĂ«rdorimi i shpeshtĂ« i parafjalĂ«ve, qĂ« tregon njĂ« rrĂ«fim mĂ« kompleks, si edhe pĂ«rdorimi i gjuhĂ«s absolute, me fjalĂ« si “gjithmonĂ«â€ ose “kurrĂ«â€. KĂ«to stile tĂ« tĂ« folurit u shoqĂ«ruan me njĂ« rrezik mĂ« tĂ« madh pĂ«r zhvillimin e problemeve tĂ« brendshme emocionale.

Nga ana tjetĂ«r, fĂ«mijĂ«t qĂ« pĂ«rdornin mĂ« shpesh pĂ«remra tĂ« vetĂ«s sĂ« tretĂ«, si “ai”, “ajo” apo “ata”, duke e orientuar rrĂ«fimin mĂ« shumĂ« drejt tĂ« tjerĂ«ve sesa vetes, rezultuan tĂ« kishin njĂ« rrezik mĂ« tĂ« ulĂ«t.

Studiuesit analizuan edhe përmbajtjen e rrëfimeve. Ata zbuluan se temat e lidhura me konflikte, frikë, dhunë apo përjashtim social parashikonin simptoma më të rënda të ankthit dhe depresionit. Në të kundërt, rrëfimet për lojën, sportin, kafshët shtëpiake, aktivitetet e përditshme ose përmendjet e kujdesit për shëndetin mendor lidheshin me një rrezik më të ulët.

Sipas autorëve, përmbajtja e rrëfimeve tregon se çfarë ka përjetuar një fëmijë, ndërsa stili i të folurit zbulon mënyrën se si ai i organizon dhe i përpunon emocionalisht ato përvoja.

Studiuesit theksojnë se analiza e të folurit mund të shndërrohet në një mjet të thjeshtë, të lirë dhe të aksesueshëm për identifikimin e hershëm të fëmijëve që kanë nevojë për mbështetje psikologjike, përpara se të shfaqen çrregullimet klinike. /Euronews eu/

The post Mënyra si flasin fëmijët mund të zbulojë rrezikun për probleme të shëndetit mendor appeared first on Gazeta Si.

  •  

VlorĂ«, vjedh 5 mijĂ« euro nĂ« ditĂ«n e parĂ« tĂ« punĂ«s nĂ« ‘Exchange’ 2 javĂ« pasi u lirua!

Gazeta Si – Dy javĂ« pasi gjykata e la tĂ« lirĂ« me masĂ«n “detyrim paraqitje”, pasi kishte vjedhur 5 mijĂ« euro nĂ« njĂ« pikĂ« kĂ«mbimi valutor nĂ« ditĂ«n e parĂ« tĂ« punĂ«s, Kumrie Zika e ka pĂ«rsĂ«ritur tĂ« njĂ«jtin krim nĂ« VlorĂ«.

Në të njëjtat rrethana, pronarët e pikës së këmbimit valutor në qendër të qytetit të Vlorës, pretendojnë se Zika brenda 15 minutave të para të punës mori rreth 5 mijë euro nga kasa dhe u largua pa u kthyer më.

Sipas denoncimit të pronarit, pas marrjes së shumës së parave, punonjësja nuk është bërë më e gjallë dhe nuk ka dhënë shpjegime për situatën.

Për rastin, pronari ka bërë kallëzim në Policinë e Vlorës, ndërsa pritet që rrethanat e ngjarjes të verifikohen nga autoritetet.

Pronari i Exchange-it i bën thirrje punonjëses që të kthejë shumën e parave, me qëllim që situata të zgjidhet pa pasoja të mëtejshme.

Kjo nuk është hera e parë që Kumrrie Zika kryen vjedhje, pasi ajo është kthyer në një problem për bizneset.

Rasti mĂ« i fundit ishte po ashtu te njĂ« biznes i transfertave tĂ« parave dhe kĂ«mbimit valutor nĂ« zonĂ«n e quajtur si “Vorri i Bomit”.

Gjatë ditës së parë të punës Zika ka qenë gjithë kohës e shoqëruar nga punonjësi tjetër, por vetëm në një moment prej pak sekondash shkëputje të tij, ajo ka përfituar për të marrë afro 5 mijë euro në arkën e biznesit dhe për të humbur në rrugicat e lagjes me shpejtësi.

The post VlorĂ«, vjedh 5 mijĂ« euro nĂ« ditĂ«n e parĂ« tĂ« punĂ«s nĂ« ‘Exchange’ 2 javĂ« pasi u lirua! appeared first on Gazeta Si.

  •  

Zgjidhja e pazakontĂ« e EuropĂ«s pĂ«r t’i mbijetuar thatĂ«sirĂ«s

Thatësira e zgjatur që ka përfshirë Europën po shkakton pasoja të rënda ekonomike, duke rrezikuar prodhimin e energjisë, transportin dhe zinxhirët e furnizimit. Në disa vende, autoritetet janë detyruar të marrin masa të pazakonta, përfshirë shpërthime të kontrolluara në shtratin e lumenjve për të rritur rrjedhën e ujit.

Në Rumani, autoritetet mbyllën për herë të parë reaktorin e vetëm funksional bërthamor që ftohet nga lumi Danub. Marina rumune kreu shpërthime të kontrolluara nën ujë në zonën e Izvoarele për të thelluar kanalin dhe për të devijuar më shumë ujë drejt sistemeve të ftohjes së Centralit Bërthamor të Cernavodës.

Nivelet jashtëzakonisht të ulëta të Danubit kanë vënë në rrezik edhe funksionimin e centralit bërthamor të Paks në Hungari, i cili furnizon rreth 40% të energjisë elektrike të vendit. Ndërkohë, Serbia është detyruar të ulë prodhimin e energjisë hidroelektrike për shkak të mungesës së ujit.

Situata është kritike edhe në Gjermani, ku niveli i lumit Ren ka rënë në pikën më të ulët të regjistruar në gati 150 vjet. Në pikën e matjes në Kaub, niveli i ujit zbriti në vetëm 24 centimetra, shumë poshtë pragut të nevojshëm për lundrimin normal të anijeve të mallrave.

Edhe pse transporti nuk është ndërprerë plotësisht, maunet detyrohen të lëvizin me ngarkesa më të vogla, duke rritur ndjeshëm kostot e transportit dhe duke krijuar probleme të reja në zinxhirët e furnizimit.

Ekspertët paralajmërojnë se lumenjtë si Reni dhe Danubi janë arterie jetike për tregtinë, industrinë dhe prodhimin e energjisë në Europë. Rënia e niveleve të ujit po ndikon jo vetëm në centralet bërthamore dhe hidroelektrike, por edhe në bujqësi, transportin e mallrave dhe turizmin.

Sipas Institutit Kiel për Ekonominë Botërore (IfW), niveli i ulët i ujit në lumin Ren mund të ulë Prodhimin e Brendshëm Bruto të Gjermanisë me deri në 0.2% gjatë tremujorit të tretë të vitit, duke shkaktuar humbje ekonomike të vlerësuara mes 1 dhe 2 miliardë eurove.

Ekonomistët theksojnë se ndryshimet klimatike po e bëjnë gjithnjë e më të shpeshtë këtë fenomen, duke detyruar bizneset të përshtaten përmes rritjes së rezervave ose zhvendosjes së transportit nga lumenjtë drejt hekurudhave dhe rrugëve. Megjithatë, këto alternativa kanë rritur ndjeshëm kostot e transportit dhe presionin mbi inflacionin.

Përveç thatësirës, Europa po përballet edhe me valë të forta të të nxehtit dhe zjarre shkatërruese, duke shtuar shqetësimet se ndryshimet klimatike po ndikojnë gjithnjë e më shumë në ekonominë, sigurinë energjetike dhe infrastrukturën e kontinentit.

The post Zgjidhja e pazakontĂ« e EuropĂ«s pĂ«r t’i mbijetuar thatĂ«sirĂ«s appeared first on Gazeta Si.

  •  

Kontrata e Aeroportit të Vlorës anulohet, Pacolli: Shqipëria rrezikon arbitrazh mbi 320 milionë euro

Nga Gazeta ‘Si’- Ministria e InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ« ka nisur procedurĂ«n pĂ«r zgjidhjen e kontratĂ«s sĂ« koncesionit tĂ« Aeroportit NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« VlorĂ«s, njĂ« zhvillim qĂ« mund ta çojĂ« shtetin shqiptar drejt njĂ« tjetĂ«r arbitrazhi tĂ« kushtueshĂ«m ndĂ«rkombĂ«tar.

Lajmi u publikua nga mediat pas njoftimit të MIE-s, ndërsa një prej investitorëve kryesorë të projektit, Behgjet Pacolli, reagoi duke deklaruar se kompania e tij, MABCO Constructions SA, nuk ka marrë ende asnjë njoftim zyrtar nga autoritetet shqiptare për nisjen e procedurës së zgjidhjes së kontratës.

NĂ« reagimin e tij, Pacolli akuzon institucionet shqiptare pĂ«r shkelje tĂ« kontratĂ«s sĂ« koncesionit, veprime tĂ« kundĂ«rligjshme dhe pengim tĂ« pĂ«rfundimit tĂ« projektit. Sipas tij, nĂ«se procedura pĂ«r zgjidhjen e kontratĂ«s konfirmohet zyrtarisht, MABCO do t’i drejtohet arbitrazhit tregtar ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar dĂ«mshpĂ«rblim, duke pretenduar njĂ« ekspozim financiar qĂ« tejkalon 320 milionĂ« euro, pa pĂ«rfshirĂ« fitimin e munguar dhe kostot ligjore.

Pacolli e cilëson të papranueshme faktin që kompania është informuar përmes mediave dhe jo nga Autoriteti Kontraktor, duke theksuar se për një investim strategjik me rëndësi kombëtare komunikimi institucional duhet të ishte prioritet.

Ai shprehet se MABCO ka bërë përpjekje për të shmangur arbitrazhin dhe për të gjetur një zgjidhje institucionale, por pretendon se është përballur me heshtje, papërgjegjshmëri dhe veprime të paligjshme nga disa përfaqësues të shtetit, çka, sipas tij, ka mbyllur çdo mundësi për zgjidhje.

Sipas Pacollit, kompania kishte përmbushur pothuajse të gjitha detyrimet kontraktore dhe ndodhej në fazën përfundimtare, pak përpara certifikimit të aeroportit. Ai pretendon se, pas një vendimi të Gjykatës së Lartë, MABCO u pengua të hynte në kantier dhe të përfundonte punimet, ndërsa pajisje me vlerë u dëmtuan, u shkatërruan ose u vodhën.

Biznesmeni argumenton se ekziston një paradoks, pasi, sipas tij, institucionet shtetërore penguan realizimin e projektit dhe tani po e përdorin këtë situatë si argument për zgjidhjen e kontratës. Ai shton se një veprim i tillë bie ndesh me kontratën e koncesionit, me vendimin e Gjykatës së Lartë, me marrëveshjen dypalëshe për mbrojtjen e investimeve mes Shqipërisë dhe Zvicrës, si dhe me parimin juridik sipas të cilit askush nuk mund të përfitojë nga sjellja e vet e paligjshme.

Në përfundim, Pacolli paralajmëron se, nëse procedura për zgjidhjen e kontratës zyrtarizohet, MABCO do të ndjekë të gjitha rrugët ligjore për mbrojtjen e interesave të saj, përfshirë arbitrazhin tregtar ndërkombëtar kundër Republikës së Shqipërisë. Ai thekson se ky nuk është një kërcënim, por, sipas tij, pasojë e veprimeve dhe mosveprimeve të paligjshme të institucioneve shtetërore.

The post Kontrata e Aeroportit të Vlorës anulohet, Pacolli: Shqipëria rrezikon arbitrazh mbi 320 milionë euro appeared first on Gazeta Si.

  •  

Kaliforni, 38-vjeçari arrestohet i armatosur në fushën e golfit të Trumpit!

Gazeta Si – NĂ« Kaliforni, policia ka arrestuar njĂ« burrĂ« pranĂ« njĂ« fushe golfi nĂ« pronĂ«si tĂ« Presidentit Donald Trump nĂ« zonĂ«n e Los Angeles, pĂ«rpara vizitĂ«s sĂ« presidentit pĂ«r njĂ« darkĂ« me qĂ«llim mbledhjen e  fondeve.

Jeanine John Taele, 38 vjeç, u kap me një pistoletë dhe municione të paligjshme në Fushën Kombëtare të Golfit Trump në Rancho Palos Verdes, thonë hetuesit.

Sipas Departamentit tĂ« Sherifit tĂ« Los Anxhelosit, ai “u vu re duke ecur nĂ«pĂ«r fushat e golfit duke bĂ«rĂ« fotografi dhe video dhe dukej sikur monitoronte aktivitetet e planifikimit tĂ« sigurisĂ«â€.

Arrestimi u krye të dielën pasdite. Trump aktualisht është duke vizituar Kaliforninë për të marrë pjesë në një darkë për mbledhjen e fondeve të partisë Republikane në kurs të martën. Taele po mbahet nën akuzat për mbajtjen e fshehur të një arme zjarri dhe posedim të municionit që depërton blindën.

Në një njoftim për shtyp, departamenti i sherifit tha se Taele u arrestua pasi agjentë federalë të veshur civilë raportuan një person të dyshimtë tek autoritetet lokale gjatë mesditës.

Kur policia u përball me burrin, ata zbuluan se ai po kërkohej në lidhje me një grabitje nga Departamenti i Policisë së El Segundo, rreth 25 km në veri të Rancho Palos Verdes, një enklavë bregdetare e pasur e njohur për kodrat dhe shkëmbinjtë e saj piktoreske.

Autoritetet e kontrolluan dhe zbuluan se mbante me vete një karikator me 16 fishekë. Në automjetin e tij, i cili ishte parkuar në fushën e golfit, ata gjetën një pistoletë të mbushur, së bashku me një karikator të mbushur që përmbante municion me majë të zbrazët.

The post Kaliforni, 38-vjeçari arrestohet i armatosur në fushën e golfit të Trumpit! appeared first on Gazeta Si.

  •  

Mashtronin tĂ« huajt me ‘Call Center’, shkon nĂ« gjyq dosja ndaj 3 personave

Gazeta Si – Prokuroria e TiranĂ«s ka mbyllur hetimet dhe ka dĂ«rguar pĂ«r gjykim 3 persona tĂ« cilĂ«t akuzohen pĂ«r mashtrime me “Call Center” nĂ« TiranĂ«.

Tre tĂ« arrestuarit janĂ« menaxheri i “Call Center”-it, Klaudio SulejmĂ«ni dhe 2 punonjĂ«sit Franko Karemani dhe Eriglen Arapi. TĂ« tre u arrestuan nĂ« nĂ«ntor tĂ« vitit 2025 teksa ushtronin veprimtarinĂ« e paligjshme nĂ« SelitĂ«.

Punonjësit që rekrutoheshin mësoheshin sesi të bindnin shtetasit e huaj për të rifituar paratë e humbura me call center, por në vend të kësaj ata u merrnin edhe paratë e mbetura.

Klaudio SulejmĂ«ni dhe Franko Karemani akuzohen pĂ«r veprat penale ‘Mashtrimi kompjuterik’, ndĂ«rsa shtetasi Eriglen Arapi pĂ«r veprĂ«n penale ‘MoskallĂ«zim i krimit’.

The post Mashtronin tĂ« huajt me ‘Call Center’, shkon nĂ« gjyq dosja ndaj 3 personave appeared first on Gazeta Si.

  •  

Ukrainë, sulme me raketa balistike ruse në Kiev: të paktën 17 të vdekur

Gazeta Si – GjatĂ« natĂ«s midis sĂ« martĂ«s dhe sĂ« mĂ«rkurĂ«s, Rusia sulmoi sĂ«rish kryeqytetin ukrainas, Kievin, dhe rajonin pĂ«rreth me raketa balistike dhe dronĂ«; bombardimi vrau tĂ« paktĂ«n 17 persona – shumica nĂ« zonĂ«n pĂ«rreth Kievit dhe njĂ« brenda vetĂ« qytetit – dhe plagosi mĂ« shumĂ« se 40 tĂ« tjerĂ«.

Kryetari i bashkisë, Vitali Klitschko, deklaroi se disa njerëz mund të jenë ende të bllokuar nën rrënojat e ndërtesave të goditura.

Shpërthimet filluan pas mesnatës, ndërsa valë të shumta raketash balistike dhe dronësh arritën në Kiev dhe në zonat e banuara të rajonit përreth.

#Kyiv region suffers heavy damage in overnight Russian attackhttps://t.co/CM8kamuZ9S pic.twitter.com/bCQxpSvpv3

— RBC-Ukraine (@NewsUkraineRBC) August 5, 2026

Sirenat e alarmit ajror ranë për më shumë se një orë, ndërsa mbrojtja ukrainase përpiqej të kapte dhe shkatërronte raketat e dronët që po vinin.

Ky Ă«shtĂ« bombardimi i dytĂ« i madh i Kievit brenda pak ditĂ«sh; njĂ« sulm mĂ« 1 gusht – njĂ« nga mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«t nĂ« muajt e fundit – shkaktoi vdekjen e dhjetĂ« personave nga raketat ruse.

Rusia kishte sulmuar gjithashtu vazhdimisht rajonin e Kievit gjatë muajit korrik, duke shfrytëzuar vështirësitë aktuale të Ukrainës për të kapur raketat balistike për shkak të mungesës së raketave përgjuese të përshtatshme.

TĂ« vetmet sisteme tĂ« afta pĂ«r t’u kundĂ«rvĂ«nĂ« atyre janĂ« sistemet mbrojtĂ«se amerikane “Patriot”, dhe rezervat e UkrainĂ«s pĂ«r kĂ«to sisteme po pakĂ«sohen.

NĂ« fillim tĂ« korrikut, ish-presidenti amerikan Donald Trump kishte thĂ«nĂ« se do t’i jepte UkrainĂ«s lejen pĂ«r t’i prodhuar ato brenda vendit, por javĂ«n e kalua.

Ndoshta si përgjigje ndaj raketave balistike të lëshuara nga Rusia, forcat e armatosura të Ukrainës lëshuan rreth 475 dronë gjatë natës, duke vënë në shënjestër 16 rajone ruse, përfshirë Moskën dhe zonat pranë Detit Azov dhe Detit të Z.

Ministria e Mbrojtjes ruse konfirmoi gjithashtu një sulm masiv gjatë natës ndaj Kievit, që përfshinte raketa dhe dronë, të cilët goditën objekte transporti, qendra logjistike dhe qendra të shpërndarjes së armëve.

Për më tepër, ministria ruse deklaroi se tri anije mallrash që transportonin armë dhe pajisje ushtarake për trupat e Kievit u goditën në Detin e Zi, në jug të Odesës.

The post Ukrainë, sulme me raketa balistike ruse në Kiev: të paktën 17 të vdekur appeared first on Gazeta Si.

  •  

Igli Tare grabitet në tren pas ceremonisë mortore të Franco Baresit

Gazeta Si – Ish-futbollisti i kombĂ«tares shqiptare dhe ish-drejtori sportiv i Milanit, Igli Tare ka pĂ«rjetuar njĂ« moment tĂ« pakĂ«ndshĂ«m nĂ« tren pasi kishte marrĂ« pjesĂ« nĂ« ceremoninĂ« mortore tĂ« legjendĂ«s sĂ« futbollit italian, Franco Baresi nĂ« Milano.

Sipas mediave italiane, çanta e Tares u vodh nga rafti i bagazheve gjatĂ« udhĂ«timit drejt kryeqytetit, RomĂ«. Sapo mbĂ«rriti nĂ« stacionin “Roma Termini”, Tare iu drejtua menjĂ«herĂ« PolicisĂ« Hekurudhore tĂ« rajonit tĂ« Lazios pĂ«r tĂ« denoncuar ngjarjen.

Reagimi i shpejtë i efektivëve rezultoi vendimtar. Falë pamjeve të kamerave të sigurisë, autori i dyshuar u identifikua, u lokalizua dhe u arrestua brenda pak minutash, ndërsa çanta iu kthye menjëherë pronarit.

Vetë policia italiane e ndau rastin në rrjetet sociale, duke vlerësuar bashkëpunimin dhe reagimin e menjëhershëm të Tares.

The post Igli Tare grabitet në tren pas ceremonisë mortore të Franco Baresit appeared first on Gazeta Si.

  •  

Dogji rreth 250 pemë ulliri dhe frutore, arrestohet zjarrvënësi në Rrogozhinë

Gazeta Si – Policia e KavajĂ«s njofton se ka arrestuar nĂ« flagrancĂ« autorin e dyshuar tĂ« zjarrvĂ«nies nĂ« fshatin Lekaj tĂ« RrogozhinĂ«s.

Përmes një njoftimi, policia thotë se konstatoi se në oborrin e banesës së N.U., kishte vatra zjarri, ndërsa në pjesën e pasme të saj, kishte një tjetër vatër zjarri që dyshohet se është përhapur, duke shkaktuar djegien e një sipërfaqe toke me 250 pemë ulliri dhe pemë të ndryshme frutore.   

Zjarri ditën e djeshme në fshatin Lekaj rrezikoi edhe banesat e zonës, por fatmirësisht pas ndërhyrjes në kohë nga forcat zjarrfikëse, u arrit të shuhej.

Policia fton qytetarët të denoncojnë në numrin 112, çdo rast zjarrvënieje apo paligjshmërie tjetër, duke garantuar anonimat, reagim të menjëhershëm dhe të paanshëm.

The post Dogji rreth 250 pemë ulliri dhe frutore, arrestohet zjarrvënësi në Rrogozhinë appeared first on Gazeta Si.

  •  

Zjarri në Mallakastër merr përmasa të mëdha, nis ndërhyrja me helikopter

Gazeta Si – Vatra e zjarrit nĂ« fshatin Riban, nĂ« BashkinĂ« MallakastĂ«r, Ă«shtĂ« pĂ«rhapur ndjeshĂ«m gjatĂ« natĂ«s, duke marrĂ« pĂ«rmasa shqetĂ«suese. Aktualisht, flakĂ«t paraqesin rrezik tĂ« lartĂ« pĂ«r t’u pĂ«rhapur drejt masivit pyjor tĂ« fshatit LofkĂ«nd.

Forcat operacionale janë përqendruar në dy drejtime kryesore, në Riban dhe Lofkënd, me qëllim izolimin e flakëve dhe mbrojtjen e zonave të rrezikuara.

Terreni i vështirë, bimësia e dendur, shtrirja e madhe e zjarrit dhe era po e bëjnë shumë të vështirë ndërhyrjen nga toka. Kështu që ndërhyrja po bëhet edhe nga ajri, me një helikopter dhe një avion.

Aktualisht në terren ndodhen 5 mjete zjarrfikëse nga Mallakastra, Fieri, Roskoveci, Berati dhe Kuçova, rreth 30 efektivë të MZSH-së, 35 forca bashkiake dhe 2 autobote uji.

Ndërkohë pritet të mbërrijnë edhe rreth 35-40 trupa të Forcave të Armatosura.

Sipas autoriteteve, ndërhyrja në terren po vështirësohet për shkak të relievit, bimësisë së dendur dhe intensitetit të zjarrit.

The post Zjarri në Mallakastër merr përmasa të mëdha, nis ndërhyrja me helikopter appeared first on Gazeta Si.

  •  
❌