Reforma e të drejtave të pasagjerëve ajrorë - çfarë nënkuptojnë rregullat e reja për ju?

ĂshtĂ« zyrtare: nga mesi i vitit 2027, pasagjerĂ«t ajrorĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« Bashkimin Evropian do tĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga tĂ« drejta mĂ« tĂ« zgjeruara dhe mbrojtje mĂ« e fortĂ« gjatĂ« udhĂ«timeve tĂ« tyre.
Parlamenti Evropian dhe Këshilli Evropian kanë miratuar marrëveshjen e arritur në qershor, e cila synon të përmirësojë mbrojtjen e pasagjerëve në rast të ndërprerjeve, vonesave dhe problemeve të tjera gjatë fluturimeve, shkruan euronews.
Bashkëligjvënësit arritën marrëveshjen më 15 qershor për përditësimin e rregullave që mbrojnë të drejtat e pasagjerëve ajrorë. Marrëveshja u miratua nga Parlamenti Evropian më 7 korrik, me 646 vota pro dhe 12 kundër, ndërsa Këshilli e dha miratimin përfundimtar më 13 korrik.
Komisioni Evropian e kishte propozuar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« rishikimin e kĂ«tyre rregullave nĂ« vitin 2013, por procesi i negociatave u bllokua pĂ«r shkak tĂ« dallimeve mes bashkĂ«ligjvĂ«nĂ«sve lidhur me nivelin e mbrojtjes qĂ« duhej tâu ofrohej pasagjerĂ«ve.
NĂ« marrĂ«veshjen e qershorit, Parlamenti Evropian arriti tĂ« ruajĂ« nĂ« masĂ« tĂ« madhe standardet e mbrojtjes pĂ«r pasagjerĂ«t, duke kundĂ«rshtuar pĂ«rpjekjet pĂ«r tâi zbutur disa prej masave ekzistuese mbrojtĂ«se.
Parlamenti Evropian arriti tĂ« ruajĂ« shumicĂ«n e tĂ« drejtave ekzistuese tĂ« pasagjerĂ«ve nĂ« rastet e ndĂ«rprerjeve tĂ« fluturimeve, duke siguruar gjithashtu procedura mĂ« tĂ« qarta pĂ«r rimbursime, transparencĂ« mĂ« tĂ« madhe tĂ« çmimeve dhe ndalimin e praktikĂ«s sĂ« anulimit tĂ« fluturimit pĂ«r pasagjerĂ«t qĂ« nuk paraqiten nĂ« segmentin e parĂ« tĂ« udhĂ«timit (tĂ« ashtuquajturat fluturime âno-showâ).
PĂ«rfaqĂ«suesit e industrisĂ« ajrore e kanĂ« cilĂ«suar marrĂ«veshjen si njĂ« mundĂ«si tĂ« humbur. NdĂ«rkohĂ«, eurodeputeti Andrey Novakov nga Partia Popullore Evropiane, raportues pĂ«r tĂ« drejtat e pasagjerĂ«ve ajrorĂ« nĂ« Parlamentin Evropian, deklaroi âne nuk ndryshuam vetĂ«m tĂ« drejtat, por edhe mĂ«nyrĂ«n e zbatimit tĂ« tyre. Nga njĂ« pĂ«rmirĂ«sim vetĂ«m nĂ« letĂ«r, deri te marrja e kompensimit real nga pasagjerĂ«t, kemi krijuar njĂ« procedurĂ« qĂ« e bĂ«n mĂ« tĂ« lehtĂ« sigurimin e dĂ«mshpĂ«rblimitâ.
BE forcon të drejtat e pasagjerëve ajrorë, rregullat e reja hyjnë në fuqi nga viti 2027
Komisioni Evropian e kishte propozuar qĂ« nĂ« vitin 2013 rishikimin e rregullave pĂ«r tĂ« drejtat e pasagjerĂ«ve ajrorĂ«, por negociatat kishin mbetur pezull pĂ«r shkak tĂ« mosmarrĂ«veshjeve mes institucioneve evropiane lidhur me nivelin e mbrojtjes qĂ« duhej tâu garantohej udhĂ«tarĂ«ve.
NĂ« qershor, Parlamenti Evropian arriti tĂ« ruajĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« masave mbrojtĂ«se, duke kundĂ«rshtuar pĂ«rpjekjet pĂ«r tâi dobĂ«suar ato.
MarrĂ«veshja e re siguron vazhdimin e tĂ« drejtave tĂ« pasagjerĂ«ve nĂ« rast tĂ« vonesave dhe anulimeve tĂ« fluturimeve, ndĂ«rsa parashikon edhe procedura mĂ« tĂ« qarta pĂ«r rimbursim, transparencĂ« mĂ« tĂ« madhe tĂ« çmimeve dhe ndalimin e praktikĂ«s sĂ« humbjes sĂ« biletĂ«s sĂ« kthimit pĂ«r pasagjerĂ«t qĂ« nuk paraqiten nĂ« fluturimin e parĂ« tĂ« rezervimit (e ashtuquajtura praktikĂ« âno-showâ).
Përfaqësuesit e industrisë ajrore e kanë cilësuar marrëveshjen si një mundësi të humbur. Ndërkohë, eurodeputeti Andrey Novakov nga Partia Popullore Evropiane, raportues për të drejtat e pasagjerëve ajrorë në Parlamentin Evropian, theksoi se ndryshimet nuk kanë të bëjnë vetëm me zgjerimin e të drejtave, por edhe me përmirësimin e mënyrës së zbatimit të tyre në praktikë.
âNe nuk ndryshuam vetĂ«m tĂ« drejtat, por edhe mĂ«nyrĂ«n e zbatimit tĂ« tyre. Nga njĂ« pĂ«rmirĂ«sim vetĂ«m nĂ« letĂ«r, deri te marrja reale e kompensimit, kemi krijuar njĂ« procedurĂ« qĂ« ua lehtĂ«son pasagjerĂ«ve sigurimin e dĂ«mshpĂ«rblimitâ, deklaroi Novakov.
Të drejtat ekzistuese mbeten të paprekura
Eurodeputetët arritën të ruajnë një nga kërkesat kryesore të tyre: pasagjerët do të vazhdojnë të kenë të drejtë kompensimi në rastet kur një fluturim vonohet të paktën tre orë, anulohet më pak se 14 ditë para nisjes ose kur u refuzohet hipja në avion për shkak të mbipopullimit të fluturimit.
Gjithashtu, mbetet në fuqi e drejta për rimbursim ose për sistemim në një fluturim alternativ në rast të anulimit të udhëtimit.Nivelet aktuale të kompensimit për vonesat mbeten të pandryshuara dhe përcaktohen sipas distancës së fluturimit: 250 euro për udhëtime deri në 1500 kilometra, 400 euro për fluturime nga 1500 deri në 3500 kilometra dhe 600 euro për të gjitha udhëtimet mbi 3500 kilometra.
Edhe pse shuma e kompensimit nuk ka ndryshuar, eurodeputeti Andrey Novakov tha se rregullat e reja e bëjnë më të lehtë marrjen e tij.
âNe tani e bĂ«jmĂ« atĂ« tĂ« arritshĂ«m. KĂ«to janĂ« para nĂ« duart e atyre qĂ« kanĂ« tĂ« drejtĂ« tâi marrin si kompensim. Kjo tani bĂ«het njĂ« kosto pĂ«r kompanitĂ« ajrore. Ato duhet tĂ« paguajnĂ« atĂ« qĂ« nĂ« njĂ«farĂ« mĂ«nyre e kanĂ« shmangur nĂ« tĂ« kaluarĂ«nâ, shpjegoi Novakov.
Rregullat e reja gjithashtu sqarojnë të drejtën e pasagjerëve për pije freskuese çdo dy orë pritjeje gjatë ndërprerjeve të fluturimeve, për një vakt pas tre orësh vonesë dhe për akomodim gjatë natës deri në tre net për vonesa të gjata.
Në rast se kompania ajrore nuk ofron ndihmën e parashikuar, pasagjerët do të kenë të drejtë të kërkojnë rimbursimin e shpenzimeve të tyre.
Mbrojtje të reja për pasagjerët
âDeri mĂ« tani, pasagjerĂ«t ishin njĂ« produkt. Tani i kemi trajtuar si njerĂ«z. Gjithçka ka tĂ« bĂ«jĂ« me pasagjerĂ«t dhe mĂ«nyrĂ«n se si ata udhĂ«tojnĂ«, me dinjitetâ, tha eurodeputeti Andrey Novakov pĂ«r Euronews. Ai shtoi se rregullorja ânuk Ă«shtĂ« kundĂ«r interesave tĂ« kompanive ajroreâ, pasi eurodeputetĂ«t âi dĂ«gjuan nevojat e tyreâ.
PĂ«r eurodeputeten GĂrethovĂĄ, marrĂ«veshja pĂ«rbĂ«n njĂ« fitore pĂ«r konsumatorĂ«t. âNe kemi pĂ«rfshirĂ« nĂ« legjislacion tĂ« detyrueshĂ«m praktikat ekzistuese gjyqĂ«sore, pasi shumĂ« prej kĂ«tyre rregullave ishin pĂ«rcaktuar mĂ« parĂ« pĂ«rmes vendimeve tĂ« gjykatave, por tani janĂ« pĂ«rfshirĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« vetĂ« rregullorenâ, deklaroi ajo.
Sipas rregullave tĂ« reja, pasagjerĂ«t duhet tĂ« marrin informacion tĂ« qartĂ« pĂ«r tĂ« drejtat e tyre nĂ« rast tĂ« ndĂ«rprerjeve tĂ« fluturimeve, si dhe pĂ«r shkaqet qĂ« i kanĂ« shkaktuar ato. KompanitĂ« ajrore do tĂ« jenĂ« tĂ« detyruara tâi njoftojnĂ« elektronikisht pasagjerĂ«t brenda katĂ«r ditĂ«sh mbi mĂ«nyrĂ«n e paraqitjes sĂ« kĂ«rkesave pĂ«r kompensim, tĂ« ofrojnĂ« formularĂ« standardĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« BE-nĂ« ose formularĂ«t e tyre pĂ«rkatĂ«s dhe tĂ« lejojnĂ« dorĂ«zimin e kĂ«rkesave brenda njĂ« afati prej nĂ«ntĂ« muajsh, qoftĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« elektronike apo pĂ«rmes postĂ«s.
KompanitĂ« ajrore do tĂ« kenĂ« 30 ditĂ« afat pĂ«r tĂ« paguar kompensimin, pĂ«r tĂ« shpjeguar arsyet e refuzimit tĂ« njĂ« kĂ«rkese ose pĂ«r tĂ« paraqitur dĂ«shmi pĂ«r rrethana tĂ« jashtĂ«zakonshme. Ato gjithashtu do tĂ« duhet tâi informojnĂ« pasagjerĂ«t pĂ«r hapat dhe procedurat e mĂ«tejshme nĂ« rast ankesash.
Edhe pse eurodeputetĂ«t fillimisht kĂ«rkuan formularĂ« tĂ« plotĂ«suar paraprakisht pĂ«r kĂ«rkesat pĂ«r kompensim, Novakov tha se formularĂ«t e standardizuar ishin âmarrĂ«veshja e vetme e mundshmeâ dhe njĂ« pĂ«rmirĂ«sim i dukshĂ«m krahasuar me situatĂ«n aktuale. âNe ua kalojmĂ« kompanive ajrore pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r tâu marrĂ« me burokracinĂ«, emailet dhe formularĂ«tâ, deklaroi ai.
Pasagjerët që blejnë bileta përmes ndërmjetësuesve do të kenë të drejtë të marrin rimbursim të plotë brenda shtatë ditësh në rast anulimi të fluturimit, përfshirë edhe tarifat e shërbimit të ndërmjetësuesit.
Marrëveshja gjithashtu ndalon tarifat shtesë për korrigjimin e gabimeve në emër ose për kërkimin e një karte të printuar të hipjes në avion pas regjistrimit elektronik. Pasagjerët do të mund të marrin një kartë digjitale të hipjes pa qenë të detyruar të krijojnë llogari dhe nuk do të humbasin të drejtën për fluturimin e kthimit nëse nuk e përdorin segmentin e parë të udhëtimit.
Personat me lëvizshmëri të kufizuar (PRM) do të përfitojnë të drejtën për kompensim, sistemim në një fluturim alternativ dhe ndihmë nga kompanitë ajrore në rast se humbasin fluturimin për shkak të problemeve me shërbimet ose infrastrukturën e aeroportit.
Gjithashtu, fëmijët nën moshën 14 vjeç, gratë shtatzëna dhe personat me lëvizshmëri të kufizuar do të kenë të drejtë të ulen pa pagesë pranë personave që i shoqërojnë.
Detyrime të reja për kompanitë ajrore
âBE-ja nuk u ka kushtuar vĂ«mendje tĂ« mjaftueshme disa prej shkaqeve strukturore tĂ« vonesave. Nevojitet mĂ« shumĂ« pĂ«rqendrim, si nĂ« nivel kombĂ«tar ashtu edhe evropian, pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e menaxhimit tĂ« trafikut ajror nĂ« EvropĂ«, i cili mbetet njĂ« nga faktorĂ«t kryesorĂ« qĂ« shkaktojnĂ« vonesaâ, tha Neva Sadikoglu-Novaky, drejtoreshĂ« pĂ«r ĂĂ«shtjet e BE-sĂ« dhe pĂ«rgjegjĂ«se pĂ«r kĂ«tĂ« fushĂ« nĂ« ShoqatĂ«n NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« Transportit Ajror (IATA).
Sipas kompanive ajrore, marrëveshja nuk përbën vetëm një përditësim të të drejtave të konsumatorëve, por sjell edhe ndryshime të rëndësishme në aspektin operacional dhe procedural, duke kërkuar përshtatje me kosto të lartë.
âKostoja totale e rregullores evropiane EU261 tashmĂ« vlerĂ«sohet nĂ« rreth 8 miliardĂ« euro nĂ« vit dhe kjo barrĂ« financiare pritet tĂ« vazhdojĂ« tĂ« rritetâ, theksoi Sadikoglu-Novaky.
KompanitĂ« ajrore do tĂ« mund tĂ« shmangin ende pagesĂ«n e kompensimeve kur ndĂ«rprerjet e fluturimeve shkaktohen nga rrethana jashtĂ« kontrollit tĂ« tyre. Rregullat e reja parashohin njĂ« listĂ« jo shteruese tĂ« ârrethanave tĂ« jashtĂ«zakonshmeâ, por kompanitĂ« do tĂ« kenĂ« detyrimin tâi dĂ«shmojnĂ« kĂ«to raste dhe tĂ« shpjegojnĂ« qartĂ« arsyet e refuzimit tĂ« kĂ«rkesave pĂ«r kompensim.
Sipas Sadikoglu-Novaky, âpĂ«rfshirja e njĂ« liste jo shteruese tĂ« rrethanave tĂ« jashtĂ«zakonshme Ă«shtĂ« njĂ« rezultat i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i kĂ«tij rishikimi, por mbeten disa çështje shqetĂ«sueseâ.
âSiguria Ă«shtĂ« prioriteti kryesor i industrisĂ«. MegjithatĂ«, defektet teknike qĂ« ndikojnĂ« nĂ« sigurinĂ« e fluturimit nuk konsiderohen si rrethana tĂ« jashtĂ«zakonshmeâ, theksoi ajo.
Për të rritur transparencën e çmimeve, kompanitë ajrore do të jenë të detyruara të përfshijnë koston e një çante të vogël me rrota (trolley bag) në çmimin bazë të biletës që në fazën fillestare të rezervimit.
âKompanitĂ« ajrore do tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« ofrojnĂ« lloje tĂ« ndryshme tarifash, pĂ«rfshirĂ« edhe ato pa bagazh kabine. Prandaj, ndikimi kryesor lidhet me mĂ«nyrĂ«n se si informacioni u prezantohet pasagjerĂ«ve gjatĂ« procesit tĂ« rezervimit dhe jo me ndryshimin e modelit bazĂ« tĂ« biznesit. ShpresojmĂ« qĂ« kjo tĂ« shĂ«rbejĂ« si njĂ« mjet i dobishĂ«m pĂ«r pasagjerĂ«t, duke u mundĂ«suar atyre tĂ« marrin vendime mĂ« tĂ« informuaraâ, shpjegoi Neva Sadikoglu-Novaky.
Në rast anulimi të fluturimit ose refuzimit të hipjes në avion, nëse pasagjeri kërkon një alternativë tjetër udhëtimi, kompania ajrore do të jetë e detyruar të gjejë zgjidhjen më të shpejtë të mundshme brenda tre orësh, qoftë përmes një kompanie tjetër ajrore, treni apo autobusi.
Nuk do të lejohen kosto shtesë dhe as itinerare me disa ndalesa nëse pasagjeri kishte rezervuar fillimisht një fluturim direkt. Nëse kompania ajrore nuk e përmbush këtë detyrim, pasagjerët do të kenë të drejtë të kërkojnë kompensim deri në 400 për qind të çmimit fillestar të biletës.
Përveç detyrimeve të reja ndaj pasagjerëve, kompanitë ajrore do të përballen edhe me sanksione nëse shmangin zbatimin e rregullave të reja.
âĂshtĂ« njĂ« pjesĂ« e tĂ« ardhurave tĂ« kompanisĂ«, prandaj jam i sigurt se tĂ« gjitha kompanitĂ« do tĂ« pĂ«rpiqen ta shmangin kĂ«tĂ«â, tha eurodeputeti Andrey Novakov pĂ«r Euronews.
Edhe një vit me rregullat e vjetra
Për momentin, nuk do të ketë ndryshime të menjëhershme. Edhe pse Parlamenti Evropian dhe Këshilli kanë dhënë miratimin përfundimtar, rregullat e reja do të fillojnë të zbatohen vetëm nga mesi i vitit 2027.
Deri atëherë, pasagjerët do të vazhdojnë të mbrohen nga legjislacioni aktual. Rregullorja ekzistuese e BE-së EU261 do të mbetet në fuqi për rastet e ndërprerjeve të fluturimeve, duke parashikuar kompensime që variojnë nga 250 deri në 600 euro.
Pasagjerët do të duhet ende të paraqesin vetë kërkesat për kompensim dhe nuk do të kenë mbrojtje të plotë ndaj pritjeve të gjata apo refuzimeve pa arsye të vlefshme. Ndërkohë, mangësitë në zbatimin e rregullave aktuale shpesh krijojnë avantazh për kompanitë ajrore.
PĂ«r kompanitĂ« ajrore, kjo periudhĂ« pĂ«rbĂ«n fazĂ«n e fundit nĂ« tĂ« cilĂ«n ato mund tĂ« shmangin pagesat duke u mbĂ«shtetur nĂ« interpretime tĂ« paqarta tĂ« ârrethanave tĂ« jashtĂ«zakonshmeâ dhe nĂ« mungesĂ«n e informacionit tĂ« plotĂ« pĂ«r pasagjerĂ«t, ndĂ«rsa vazhdojnĂ« tĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga tarifat shtesĂ«.
Ădo fluturim i anuluar ose i vonuar nga tani deri nĂ« hyrjen nĂ« fuqi tĂ« rregullave tĂ« reja mund tĂ« paraqesĂ« njĂ« mundĂ«si mĂ« tĂ« lehtĂ« pĂ«r kompanitĂ« ajrore pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar kĂ«rkesat pĂ«r kompensim.Andrey Novakov nuk mund tĂ« garantojĂ« se kompanitĂ« ajrore nuk do tâi shfrytĂ«zojnĂ« kĂ«to hapĂ«sira deri nĂ« zbatimin e rregullave tĂ« reja.
MegjithatĂ«, ai beson se shumica e tyre do tĂ« fillojnĂ« tâi zbatojnĂ« standardet e reja pĂ«rpara afatit zyrtar, nĂ« mesin e vitit 2027.âKompanitĂ« ajrore do tĂ« pĂ«rballen me presionin e pasagjerĂ«ve pĂ«r tâi zbatuar ato mĂ« herĂ«t, sepse durimi i pasagjerĂ«ve ka mbaruarâ, deklaroi Novakov. /Telegrafi/
















Foto: Era Istrefi/Instagram
Foto: Era Istrefi/Instagram
Foto: Era Istrefi/Instagram
Foto: Era Istrefi/Instagram
Foto: Era Istrefi/Instagram
Foto: Era Istrefi/Instagram
Foto: Era Istrefi/Instagram





















