Rama pĂ«r âJerusalem Postâ: Antisemitizmi kĂ«rcĂ«non tĂ« gjithĂ« njerĂ«zimin
JERUZALEM, 1 shkurt /ATSH/- NĂ« Jeruzalem javĂ«n e kaluar, kryeministri Edi Rama i zgjodhi fjalĂ«t e tij me kujdes dhe i zgjodhi ato sipas traditĂ«s hebraike, sipas âThe Jerusalem Postâ.
âTalmudi mĂ«son se kushdo qĂ« shpĂ«ton njĂ« jetĂ« tĂ« vetme, Ă«shtĂ« sikur tĂ« ketĂ« shpĂ«tuar tĂ« gjithĂ« botĂ«nâ, tha Rama nĂ« konferencĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r antisemitizmin âGeneration Truthâ tĂ« organizuar nga Ministria e ĂĂ«shtjeve tĂ« DiasporĂ«s dhe LuftĂ«s KundĂ«r Antisemitizmit e Izraelit.
Takimi, i mbajtur në Jeruzalem për të dytin vit radhazi, që përkon me Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit, mblodhi udhëheqës ndërkombëtarë dhe figura të komunitetit hebraik në Izrael, për të diskutuar rritjen globale të antisemitizmit.
âAntisemitizmi nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« urrejtje ndaj hebrenjve, por njĂ« sulm ndaj arkitekturĂ«s morale tĂ« vetĂ« njerĂ«zimitâ, tha Rama.
âBĂ«het fjalĂ« pĂ«r njerĂ«zimin. Historia tregon se fillon me hebrenjtĂ«, por nuk mbaron me hebrenjtĂ«â, tha kryeministri Rama pĂ«r âThe Jerusalem Postâ.
Paralajmërimi i Ramës, i cili është pjesërisht instinkt historik, pjesërisht gjykim politik, qëndron në fokus të marrëdhënies së tij me Izraelin.
Pikëpamja e Ramës për Jeruzalemin nuk është pikëpamja mesatare diplomatike, por vjen nga një botë ku ai u rrit duke u mësuar të urrente shtetin hebre.
Jeruzalemi diskutohet pas Perdes së Hekurt
Historia personale e Ramës fillon në një Shqipëri komuniste të izoluar nga bota, ku paranoja ishte politikë shtetërore dhe ku pak miq gjendeshin në të dyja anët e Perdes së Hekurt.
âQĂ« kur isha fĂ«mijĂ«, isha i fiksuar pas Jeruzalemitâ, th ai.
âNe jetonim nĂ« njĂ« vend krejtĂ«sisht tĂ« izoluar dhe na mĂ«suan se duhej tĂ« pĂ«rgatiteshim pĂ«r âluftĂ«n e madheâ, sepse âataâ do tĂ« vinin pĂ«r ne. âAtaâ ishin imperialistĂ«t amerikanĂ«, socialimperialistĂ«t sovjetikĂ« dhe sionistĂ«t izraelitĂ«â, shtoi Rama.
âJeruzalemi vinte nĂ«pĂ«rmjet dy kanaleve. NjĂ«ri ishte versioni i miratuar nga shteti, ai i nxĂ«nĂ«sve tĂ« shkollĂ«s qĂ« lexonin gazetĂ«n e PartisĂ« Komuniste nĂ« mĂ«ngjes, me raporte rreth âsa keq ushtria sioniste vret, plagos ose zhvendos palestinezĂ«tâ, tha kryeministri Rama.
âKanali tjetĂ«r ishte mĂ« privat dhe shumĂ« mĂ« i ndaluar nĂ«n regjimin e Enver HoxhĂ«sâ, shtoi ai.
âKanali tjetĂ«r i lidhjes sime ishte Bibla e gjyshes sime, e cila ishte njĂ« katolike shumĂ« e zjarrtĂ«â, tha Rama.
âBibla nĂ« atĂ« kohĂ« ishte e ndaluar, por ajo kishte njĂ« BibĂ«l tĂ« vĂ«rtetĂ«, dhe kĂ«shtu edhe nĂ«na imeâ, shtoi ai.
âPas rĂ«nies sĂ« komunizmit, nuk mund tĂ« vija nĂ« Izrael sepse nuk kishte udhĂ«time ajrore ose detareâ, kujtoi ai.
âPor fillova tĂ« mĂ«soja shumĂ« mĂ« tepĂ«r rreth historisĂ« sĂ« Jeruzalemit, dhe mĂ« nĂ« fund arrita tĂ« vija, dhe dashuria vetĂ«m rritej qĂ« atĂ«herĂ«â, tha Rama.
Ishte pas Luftës së Ftohtë që marrëdhëniet moderne midis Izraelit dhe Shqipërisë u rindërtuan.
Marrëdhëniet u vendosën menjëherë pas themelimit të Izraelit, u ndërprenë për disa dekada dhe u rivendosën në fillim të viteve 1990.
Ambasadat u krijuan, më vonë si në Tel Aviv ashtu edhe në Tiranë, dhe bashkëpunimi u zgjerua në ekonomi, kulturë, bujqësi, kibernetikë dhe turizëm.
NĂ« konferencĂ«n e Jeruzalemit, ai u rikthye te historia e kohĂ«s sĂ« luftĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« karta morale e ShqipĂ«risĂ«: kodi i nderit i njohur si âBesaâ dhe strehimi i hebrenjve gjatĂ« Holokaustit.
âKur ShqipĂ«ria u bĂ« i vetmi vend nĂ« EvropĂ« qĂ« nuk dorĂ«zoi asnjĂ« hebre gjatĂ« LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore, popullsia hebraike u rrit gjatĂ« luftĂ«sâ, tha Rama, ndĂ«rsa i tha pjesĂ«marrĂ«sve se ShqipĂ«ria i kishte dhĂ«nĂ« mbi 3,700 emra, QendrĂ«s BotĂ«rore tĂ« PĂ«rkujtimit tĂ« Holokaustit âYad Vashemâ â tĂ« hebrenjve tĂ« shpĂ«tuar gjatĂ« Holokaustit.
âGjatĂ« Holokaustit, zyrtarĂ«t nazistĂ« erdhĂ«n nĂ« ShqipĂ«ri me dy kĂ«rkesa: listat e hebrenjve dhe listat e aritâ, tha Rama nĂ« konferencĂ«.
Ai tha se pĂ«rgjigjja u dha pĂ«rmes autoriteteve tĂ« ShqipĂ«risĂ« dhe mĂ« pas u pĂ«rforcua nga katĂ«r udhĂ«heqĂ«sit fetarĂ« tĂ« vendit â figurat qĂ« vetĂ« nazistĂ«t i trajtuan si arbitra moralĂ« dhe u pĂ«rpoqĂ«n tâi angazhonin pĂ«r tĂ« zgjidhur ato âdy çështjeâ.
âPor, pĂ«rgjigjja e ShqipĂ«risĂ« nuk u pĂ«rkul dhe nuk bĂ«ri pazar. Ishte e thjeshtĂ« dhe pĂ«rfundimtare: âMund tâua merrni arin, nuk mund tâi merrni hebrenjtĂ« tanĂ«. Ari ishte i tyre pĂ«r ta marrĂ«, hebrenjtĂ« ishin tanĂ«t pĂ«r tâi mbrojtur. Dhe kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« legjendĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« faktâ, theksoi Rama.
âAntisemitizmi po rishfaqet sĂ«rish hapur dhe pa turp, shpesh i maskuar si kritikĂ« politike, ankth kulturor, ose edhe mĂ« keq, superioritet moralâ, shtoi ai.
âUrrejtja nuk fillon me dhunĂ«. Fillon me gjuhĂ«. Fillon me indiferencĂ«. Fillon me justifikimeâ, tha Rama.
âSapo tĂ« fillosh tĂ« tolerosh antisemitizmin, nĂ« fakt po hap njĂ« vrimĂ« nĂ« strukturĂ«n qĂ« i mban shoqĂ«ritĂ« tĂ« qĂ«ndrueshmeâ, kĂ«mbĂ«nguli Rama.
âĂshtĂ« si tĂ« hapĂ«sh njĂ« vrimĂ«, pastaj ajo bĂ«het gjithnjĂ« e mĂ« e madhe me kalimin e kohĂ«s. Ose si tĂ« kesh njĂ« ndĂ«rtesĂ« pa dritare ose dyer pĂ«r mbrojtjeâ, shtoi ai.
Rama iu drejtua gjithashtu 7 tetorit dhe luftĂ«s dyvjeçare qĂ« pasoi, duke iu referuar perceptimit se Izraeli kishte dĂ«shtuar nĂ« âluftĂ«n e PRâ nĂ« PerĂ«ndim.
âTerrorizmi nuk Ă«shtĂ« njĂ« perspektivĂ«. ĂshtĂ« thjesht njĂ« krim kundĂ«r njerĂ«zimit. Masakra e 7 tetorit nuk ishte rezistencĂ«. Ishte njĂ« vrasje masiveâ, tha ai.
Ai i pranoi vuajtjet palestineze nĂ« Gaza si ârealeâ dhe âvĂ«rtet zemĂ«rthyeseâ, por tha se detyrimet morale nĂ« PerĂ«ndim e kishin ngatĂ«rruar tĂ« vĂ«rtetĂ«n pĂ«r disa njerĂ«z.
âNe jetojmĂ« nĂ« kohĂ« tĂ« vĂ«shtira tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s, sepse tani opinionet po trajtohen si fakte dhe faktet po trajtohen si opinioneâ, tha ai.
âĂshtĂ« njĂ« rrĂ«mujĂ«. MĂ« shumĂ« se kaq, bazuar nĂ« besnikĂ«ri, njerĂ«zit zgjedhin opinione se âkjo Ă«shtĂ« e drejtĂ«â dhe pastaj e konsiderojnĂ« atĂ« si faktâ, tha Rama.
âĂshtĂ« njĂ« çmenduri tĂ« turbullosh vijat morale ose tĂ« legjitimosh terrorin nĂ« emĂ«r tĂ« proporcionalitetit. Paqja nuk do tĂ« thotĂ« dhe nuk mund tĂ« nĂ«nkuptojĂ« neutralitet ndaj terroritâ, tha kryeministri Rama.
Gjatë intervistës, Rama argumentoi se marrëdhënia e Shqipërisë me Izraelin nuk kufizohet vetëm në historinë ceremoniale.
âIzraelitĂ«t, mund ta ndiejnĂ« atĂ« nĂ« terren, veçanĂ«risht nĂ« njĂ« kohĂ« kur hebrenjtĂ« janĂ« pĂ«rballur me armiqĂ«si nĂ« pjesĂ« tĂ« EvropĂ«sâ, tha ai.
âNuk kishte asnjĂ« tubim, nuk kishte asnjĂ« shenjĂ« nĂ« asnjĂ« formĂ« antisemitizmi ndaj numrit shumĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« turistĂ«ve hebrenj qĂ« vijnĂ« nĂ« ShqipĂ«riâ, tha ai, duke e krahasuar atĂ« me vendet e tjera tĂ« afĂ«rta â ku tha se turistĂ«t hebrenj kishin vuajtur pĂ«r shkak tĂ« luftĂ«s sĂ« Izraelit kundĂ«r Hamasit.
Megjithatë, pati momente më të lehta gjatë vizitës së tij. Kryetari i Knesset-it, Amir Ohana, i dhuroi Ramës një palë këpucë të dizenjuara me porosi të stampuara me flamurin shqiptar si shenjë vlerësimi.
Gjithashtu, kryeministri Rama pati takime për të çuar përpara Dhomën e Tregtisë së Shqipërisë në Izrael dhe një konferencë për shtyp së bashku me kryeministrin Benjamin Netanyahu.
Rama mori gjithashtu një duartrokitje në këmbë kur doli në podiumin e Knesset-it ndërsa do iu drejtohej ligjvënësve izraelitë.
Rama e shpjegoi këtë afërsi në terma më të thjeshtë.
âMendoj se Ă«shtĂ« normale tĂ« jesh mik me Izraelin, por Ă«shtĂ« njĂ« nder tĂ« konsiderohesh njĂ« mik kaq i ngushtĂ« i Izraelitâ, tha Rama.
I pyetur se çfarĂ« do tĂ« ndodhte mĂ« pas midis dy vendeve, Rama tha: âShpresoj se do tĂ« kemi shumĂ« gjĂ«ra tĂ« tjera tĂ« miraâ.
Për Izraelin, vizita e Ramës ishte më shumë sesa thjesht një gjest diplomatik midis vendeve miqësore.
Jeruzalemi ka një aleat të vërtetë te kryeministri shqiptar, i cili mund të qëndrojë në skenë në kryeqytetin e përjetshëm të Izraelit dhe të citojë Talmudin.
Por pĂ«r RamĂ«n, pĂ«rgjigjja Ă«shtĂ« e qartĂ« dhe kthehet te ideja e tij thelbĂ«sore e njerĂ«zimit â se ânĂ«se i lini tĂ« fillojnĂ« me hebrenjtĂ«, sĂ« shpejti do tĂ« vijnĂ« pĂ«r juâ. //a.i/
The post Rama pĂ«r âJerusalem Postâ: Antisemitizmi kĂ«rcĂ«non tĂ« gjithĂ« njerĂ«zimin appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.