Jo vetëm që inteligjenca artificiale po përmbys tashmë industrinë e filmit, por Hollivudi është vetëm një shembull se si kjo teknologji do të shkaktojë dhimbje të mëdha shoqërore dhe ekonomike, nëse nuk menaxhohet me humanizëm dhe kujdes. Shkrimi artistik, fotografia komerciale, radioja, muzika dhe më e kërcënueshme se të gjitha – gazetaria dhe mediat tradicionale.
Inteligjenca artificiale po vjen për “përmbajtjen”, që do të thotë gjithçka, nga reklamat dhe romanet te filmat dhe gazetaria. Rezultati, që do të nisë shumë shpejt, ka gjasa të jetë njëkohësisht i tmerrshëm, i mrekullueshëm, dëshpërues dhe emocionues. Nuk do të ketë vetëm shkatërrim krijues, por edhe shumë shkatërrim të thjeshtë dhe të pastër.
Duke qenë se pjesën më të madhe të jetës sime të rritur e kam kaluar duke prodhuar kërkime, gazetari dhe dokumentarë, si edhe duke konsumuar romane dhe filma argëtues, kam shumë empati për krijuesit. Por tre vitet e fundit kam qenë investitor dhe sipërmarrës në fushën e inteligjencës artificiale, dhe kjo përvojë ka formësuar mesazhin që do t’u jepja të gjithëve në gazetari, botim, muzikë, reklamë dhe Hollivud: nëse e injoroni potencialin e kësaj teknologjie, e bëni këtë në rrezikun tuaj.
Së pari, shikoni perspektivën e Hollivudit. Industria e filmit dhe televizionit është tkurrur prej vitesh, për shkak të formave të reja të shpërndarjes së medias, si platformat e transmetimit online, të mundësuara nga interneti, laptopët, tabletët dhe telefonat celularë. Rënia e televizionit kabllor dhe e DVD-ve reflekton një sërë faktorësh, përfshirë transmetimin online, rritjen e përmbajtjes së krijuar nga përdoruesit, demokratizimin e krijimit përmes kamerave dhe programeve të lira, si dhe konkurrencën për vëmendjen e publikut nga YouTube, Facebook dhe TikTok.
Gjatë gjithë kësaj dekade tkurrjeje të dhimbshme, teknikat bazë të prodhimit video nuk ndryshuan shumë. Ende përdoreshin kamera reale për të filmuar njerëz dhe objekte reale. Së shpejti, megjithatë, të gjitha këto inpute të botës reale do të vjetërohen dhe do të zëvendësohen nga inteligjenca artificiale.
Pionierët e këtij realiteti të ri do të jenë, pa përjashtim, startup-et, disa prej tyre më pak se një vit të vjetra. Asnjë studio tradicionale, producent apo distributor nuk është në ballë të kinemasë apo shpërndarjes së bazuar në inteligjencë artificiale. Startup-i i parë i tillë, Runway, u themelua tetë vite më parë dhe më pas iu bashkuan Arcana, Flick, Koyal, Zingroll dhe të tjerë.
Kam folur muajt e fundit me themelues dhe drejtues të lartë të secilës prej këtyre kompanive dhe u kam bërë të gjithëve të njëjtën pyetje: sa kohë do të duhet që një person pa njohuri teknike të mund të krijojë një film artistik të plotë me inteligjencë artificiale, me personazhe dhe vlera prodhimi po aq të mira sa një film tipik hollivudian? Përgjigjet e tyre bien në një interval të ngushtë: nga një deri në tre vjet, me një mesatare rreth dy vjet. Për filma të shkurtër dhe reklama, tashmë kemi arritur aty.
HOLYWATER, një startup ukrainas i themeluar në vitin 2020, u mundëson kujtdo të krijojë filma të shkurtër “vertikalë”, të dizajnuar për telefonat, duke përdorur inteligjencën artificiale për të gjeneruar një numër të madh tregimesh me tekst, popullariteti i të cilave udhëheq më pas prodhimin filmik. Të ardhurat e HOLYWATER tashmë tejkalojnë 100 milionë dollarë dhe po dyfishohen çdo vit. Po ashtu, Ëide Ëorlds, i themeluar në vitin 2024, u lejon fansave të krijojnë filma të shkurtër duke u bazuar në universet e tyre të preferuara të fan-fiction.
Industria globale e reklamave digjitale, me vlerë 600 miliardë dollarë, është e radhës. Startup-i kryesor në reklamat me inteligjencë artificiale, Higgsfield, u themelua vetëm në vitin 2023, por biznesi i tij ka shpërthyer, me të ardhura që dyfishohen çdo muaj dhe me projeksion për të kaluar 1 miliard dollarë këtë vit.
Për seri dhe filma më të gjatë e më kompleksë, teknologjia ende nuk është plotësisht gati, por po përparon me shpejtësi. Brenda një dekade, aktorët njerëzorë do të bëhen artefakte historike, po ashtu edhe operatorët e kamerave, kaskaderët, drejtorët artistikë, dizajnerët e kostumeve, producentët e linjës dhe skautët e lokacioneve. Ndërkohë që disa studio po përdorin në heshtje shumë inteligjencë artificiale, shumica e Hollivudit po përgatitet për këtë cunam duke bërë… pothuajse asgjë.
Nga ana tjetër, sindikatat që përfaqësojnë aktorët, skenaristët dhe profesionet e tjera janë të tmerruara dhe kanë reaguar duke kundërshtuar verbërisht çdo përdorim të inteligjencës artificiale, gjë që në rastin më të mirë është e kotë. Megjithatë, frika e tyre është e justifikuar. Teknologjia po avancon aq shpejt, sa kalimi nga prodhimi fizik në atë të bazuar në inteligjencë artificiale ka gjasa të jetë brutal dhe i shkurtër, duke shkatërruar mijëra karriera dhe kompani pothuajse brenda natës.
Hollivudi është vetëm një shembull i mënyrës se si revolucioni i inteligjencës artificiale do të shkaktojë dhimbje të mëdha shoqërore, nëse nuk menaxhohet me kujdes dhe humanizëm. Të njëjtat gjëra mund të thuhen për letërsinë artistike, fotografinë komerciale, radion dhe, mbi të gjitha, muzikën, ku shumë startup-e të reja po u mundësojnë njerëzve pa njohuri muzikore të krijojnë këngë.
Megjithëse disa prej këtyre kompanive janë paditur për shkelje të pronësisë intelektuale dhe kanë arritur marrëveshje me shtëpitë e mëdha diskografike, asnjë kompani tradicionale e muzikës nuk është në ballë të inteligjencës artificiale, përveçse nëpërmjet padive gjyqësore.
Dita pas së nesërmes
Pra, revolucioni i inteligjencës artificiale po vjen në art, dhe shkatërrimi i industrive tradicionale do të jetë i tmerrshëm. Ajo që do të vijë më pas, megjithatë, është një pyetje shumë më e ndërlikuar.
Personalisht, si një ish dhe i ardhshëm kineast, jam i emocionuar nga kinemaja me inteligjencë artificiale. Do të doja të shkruaja trajtime dhe skenarë, t’ia jepja ato “studios” sime me inteligjencë artificiale, të merrja një version fillestar të mirë dhe pastaj ta përpunoja vazhdimisht me ndihmën e inteligjencës artificiale derisa të arrija saktësisht filmin që dua të realizoj, me çdo personazh, ambient, lëvizje, rresht dialogu dhe kënd kamere perfekt. Nuk do të kishte nevojë të lypja financime, të punësoja të dashurën e producentit, të duroja një yll filmi me ego të shfrenuar apo të shqetësohesha nëse dikush në sheshxhirim kishte futur municione të vërteta.
Megjithatë, ekziston një nevojë urgjente për ligje, sisteme dhe institucione të reja për të mbrojtur pronën intelektuale dhe krijuesit e saj. Çështja më e diskutuar është nevoja shumë reale për të kompensuar krijuesit tradicionalë, puna e mëparshme e të cilëve përdoret për të trajnuar modelet e inteligjencës artificiale. Por ekziston gjithashtu nevoja për të mbrojtur krijuesit dhe krijimet e bazuara në inteligjencë artificiale.
Ideja se arti i krijuar nga inteligjenca artificiale nuk mund ose nuk duhet të mbrohet është e gabuar. Kur artistët njerëzorë përdorin inteligjencën artificiale për të krijuar vepra të reja, ata meritojnë mbrojtje po aq sa artistët që përdorin mjete tradicionale.
Në fakt, pres që inteligjenca artificiale të krijojë kushtet për zhanre të reja madhore dhe artistë gjenialë. Për një shembull të asaj që dua të them, shikoni Festivalin e Filmit me Inteligjencë Artificiale Runway, veçanërisht fituesin e çmimit të madh, Total Pixel Space. Punë të tilla tregojnë pse e mirëpres epokën e inteligjencës artificiale në krijimin artistik, edhe pse e pranoj se ky revolucion do të ketë pasoja të rënda.
Shumë njerëz të mirë, qindra mijëra, ndoshta miliona, do të mbeten pa punë pa paralajmërim. Do të ketë gjithashtu oqeane përmbajtjeje të dobët të krijuar nga inteligjenca artificiale – fjalë për fjalë miliona romane, këngë dhe filma të rinj çdo vit – duke e bërë të vështirë që artistët e rinj të talentuar të bien në sy. Dhe, sigurisht, do të ketë më shumë të dashura artificiale dhe pornografi artificiale, si dhe krijime të tmerrshme që variojnë nga ringjallja e nazistëve deri te përshkrime të abuzimit me fëmijë.
Jeta e një iluzioni
Më frikësuese për mua, megjithatë, është ajo që po ndodh me botën e jofiksionit, lajmet, burimet e informacionit dhe shërbimet referuese. Këtu tashmë po shohim fshirjen e kufijve, deri në pikën e padallueshmërisë, midis faktit dhe trillimit. Ndërsa epoka e inteligjencës artificiale në art më emocionon më shumë sesa më shqetëson, balanca është e ndryshme në fushën e së vërtetës dhe realitetit. Sa ka për të festuar, po aq jam i tmerruar nga ajo që inteligjenca artificiale mund të sjellë.
Gazetaria, ashtu si Hollivudi, tashmë është tkurrur. Interneti i detyroi gazetat e përditshme, revistat javore, radion dhe televizionin informativ të futeshin të gjitha në të njëjtin treg; shkatërroi të ardhurat nga reklamat e vogla, nga të cilat gazetat vareshin; dhe nxiti mijëra hyrje të reja me cilësi të ulët. Burimet e lajmit mbi të cilat shumica e njerëzve mbështeteshin më parë, revista si Time dhe Newsweek, si dhe lajmet televizive të rrjeteve, u shkatërruan, ndërsa mediat sociale, YouTube dhe agregatorët morën kontrollin, duke ofruar përmbledhje që ishin pak më pak se shkelje e të drejtës së autorit, kur ishin të vërteta. Mashtrimi dhe gënjeshtra u përhapën dhe cilësia e informacionit të konsumuar nga publiku i gjerë ra ndjeshëm.
Pas disa përvojave pranë vdekjes, një numër i vogël organizatash të lajmit me cilësi të lartë në gjuhën angleze dolën edhe më të forta dhe me audienca globale më të mëdha se më parë: New York Times, Financial Times, Guardian, Bloomberg News, Economist, Politico, si dhe agjencitë Reuters dhe AP. Por këto media arrijnë vetëm një pakicë të vogël të popullsisë. Ato janë gjithashtu të shtrenjta për t’u prodhuar dhe financat e tyre janë të brishta. Inteligjenca artificiale kërcënon jo vetëm institucionet e mbetura të gazetarisë cilësore, por më thellë akoma, vetë aftësinë e kujtdo për të ofruar informacion të vërtetë dhe për të mbajtur një publik të informuar të aftë për gjykim racional.
Çështja më e dukshme dhe më e diskutuar është ajo e deepfake-ve. Këto janë vërtet një problem i madh, duke pasur parasysh se YouTube, Facebook, Snap, X dhe TikTok kanë pak ose aspak detyrime në lidhje me të vërtetën ose saktësinë. Për gjithë dëmin që teoricienë konspiracioni si Alex Jones kanë shkaktuar, të paktën e dinim se po dëgjonim Alex Jones-in e vërtetë. Së shpejti, do të jetë e mundur të sintetizohen versione pothuajse të padallueshme të kujtdo dhe të pothuajse çdo ngjarjeje.
Edhe modelet më të trajnuara me kujdes të inteligjencës artificiale mund të keqpërdoren, dhe disa modele open-source nuk kanë asnjë kontroll. Të disponueshme për këdo, ato mund të “trajtohen” për të prodhuar pothuajse çdo lloj teksti apo videoje, nga cilësi e lartë dhe e verifikuar deri te shtrembërime të çmendura.
Në të njëjtën kohë, inteligjenca artificiale ka përmirësuar ndjeshëm cilësinë e lajmeve dhe informacionit të disponueshëm për publikun, të paktën për këdo që është mjaftueshëm i interesuar për t’i kërkuar. Modelet kryesore janë tashmë jashtëzakonisht të mira. Halucinacionet mbeten një problem, por shumë më pak se edhe një vit më parë.
Modelet kanë lidhur gjithashtu marrëveshje, kryesisht sekrete, por disa publike, me disa nga ofruesit seriozë të lajmeve. Financial Times ka një marrëveshje me OpenAI, Neë York Times ka një me Amazon, dhe AP ka marrëveshje me OpenAI dhe Google.
Tashmë, modelet e inteligjencës artificiale ofrojnë një portal të mrekullueshëm drejt dijes për më shumë se një miliard përdorues. Unë përdor Perplexity të paktën dhjetë herë në ditë dhe e kam përdorur vazhdimisht edhe për të shkruar këtë ese.
Por ekziston një anë e errët. Modelet e inteligjencës artificiale nuk krijojnë dije. Ato e mbledhin dhe e shpërndajnë dijen në mënyrë të shkëlqyer, por janë plotësisht të varura nga informacioni i krijuar nga të tjerët. Ne ende kemi nevojë për gazetari reale.
Dhe ndërsa varen prej saj, inteligjenca artificiale rrezikon ta shkatërrojë atë. Kjo është arsyeja pse ekziston rreziku real që, nëse gazetaria nuk mbrohet dhe nuk kompensohet, industria e inteligjencës artificiale do të vrasë burimin nga i cili ushqehet.
Mund të shpresojmë se kjo nuk do të ndodhë. Por ka gjithashtu arsye të forta për t’u shqetësuar se mund të ndodhë.
Shkruar nga Charles Ferguson, investitor dhe producent, për Project Syndicate
The post Inteligjenca Artificiale po merr në kontroll të gjitha mediat! appeared first on Gazeta Si.