Programet arsimore të Pekinit po riformësojnë perceptimet te të rinjtë e Ballkanit, përderisa fuqia e butë shtrihet përtej infrastrukturës.

Përderisa investimet e mëdha të Kinës po vihen nën vëzhgim në mbarë Evropën, Pekini po i drejtohet një forme më të butë ndikimi në Ballkan: bursa, shkëmbime universitare dhe studentë të rinj që ndajnë jetën në Kinë me audiencat në vendet e tyre.

Kjo përfshin mundësi studimi të financuara nga Kina, e cila ofron bursa për shkollim, pagesa mujore dhe qasje në universitete me rritje të shpejtë. Shumë prej këtyre studentëve kanë ndarë, gjithashtu, përvojat e tyre në rrjetet sociale, ku kanë një numër të konsideruar ndjekësish, ndërsa të tjerë janë paraqitur në media ose në institucione zyrtare kineze.

“Aplikova për qejf [në kursin e gjuhës kineze], ngaqë ishte një gjuhë e re që nuk e kam mësuar asnjëherë", i tha Radios Evropa e Lirë (REL), Era Kërnaja, një 24-vjeçare nga veriu i Shqipërisë që tani studion shkenca kompjuterike në Universitetin e Shkencës dhe Teknologjisë Kunming, në provincën Yunnan të Kinës.

“Nëse dikush do ta ma bënte një pyetje para tre vjetësh, unë do të thosha që Kina është komunizëm, vend i mbyllur, kaq. Por, tani më ka ndryshuar [mendimi] 360 shkallë”, tha ajo.

Derisa Pekini njihet më së shumti në rajon për projekte infrastrukturore në vlera miliarda dollarëshe, kredi dhe partneritete teknologjike, arsimi është shfaqur si një kanal më i butë përmes të cilit Kina po i formëson perceptimet.

Kjo është veçanërisht e theksuar te brezat më të rinj, për të cilët sondazhet tregojnë se janë më të hapur ndaj portretizimit që Pekini i bën vetes si një fuqi e mirë dhe e përgjegjshme.

“Doja t’ua ndryshoja mendimin që kanë shqiptarët për Kinën dhe t’ju tregoja që mos besoni në çdo gjë që shikoni", tha Kërnaja, e cila që nga viti 2023 - kur nisi të jetonte në Kinë - ka filluar të postojë për përvojën e saj në llogarinë e saj në TikTok dhe tani ka më shumë se 8 mijë ndjekës.

Për Pekinin, thonë analistët, këto programe i shërbejnë një qëllimi afatgjatë: kultivimin e rrjeteve personale, narrativave të favorshme dhe profesionistëve të ardhshëm që kanë përvojë të drejtpërdrejtë nga Kina dhe janë të gatshëm ta ndajnë atë në vendet e tyre.

Kjo shtytje e fuqisë së butë përbën një plotësim të rëndësishëm të ndikimit politik dhe ekonomik në rritje të Kinës në Ballkan dhe mund të sjellë audienca më të hapura ndaj përpjekjeve të Kinës për të zgjeruar shtrirjen e saj ekonomike dhe për t'i shtyrë interesat e saj.

“Pekini ka interes të dërgojë sa më shumë studentë dhe shkencëtarë ndërkombëtarë në Kinë", i tha REL-it Stefan Vlladisavljev, ekspert për rolin e Pekinit në Ballkan pranë Fondacionit BFPE, një institut kërkimor me seli në Beograd.

“Ajo [Kina] po përpiqet të pozicionohet si një ofruese e zhvillimit [dhe] të qenit e pranishme në Evropë është një aspekt shumë i rëndësishëm i shtrirjes globale".

Përvoja e Kërnajës pasqyron një prirje më të gjerë që po zhvillohet në Ballkan, ku mundësitë arsimore kineze kanë ngjallur interes edhe në vende si Shqipëria dhe Kosova, të cilat mbeten fuqishëm pro perëndimore në orientimin e tyre politik, për shkak të mbështetjes historike amerikane për shtetësinë dhe demokracinë e tyre.

Shqipëria dhe Kosova – të lidhura nga lidhje të përbashkëta politike, gjuhësore dhe kulturore – janë vende më të vështira për depërtimin kinez në Ballkan.

Ndikimi rajonal i Pekinit është zgjeruar përgjithësisht nga Serbia, ku Beogradi ka joshur miliarda dollarë investime dhe ka ndërtuar lidhje të thella politike.

Serbia dallohet si partneri më i avancuar arsimor i Kinës në rajon, ku janë vendosur tri institute Konfuci që mbështesin mësimin e gjuhës kineze në dhjetëra shkolla. Në historinë 20-vjeçare të Institutit në Serbi, numri i pjesëmarrësve është rritur nga disa dhjetëra në disa qindra çdo vit dhe bashkëpunimi arsimor është forcuar nga disa marrëveshje të reja mes dy shteteve të nënshkruara në vitin 2018.

“Nëse Kina ka një bastion në Ballkanin Perëndimor, ajo ka edhe një bastion në Evropë", tha Vlladisavljev.

Por, fuqia e butë kineze, kryesisht përmes programeve arsimore dhe përhapjes në rrjetet sociale, po shënon gjithashtu disa suksese të hershme edhe gjetkë në rajon.

Instituti Konfuci në Shqipëri, ku Kërnaja mësoi gjuhën kineze dhe mori udhëzime për të aplikuar për bursën e saj, është një nga kanalet më të dukshme të shkëmbimit arsimor brenda Universitetit të Tiranës.

Ai e përshkruan veten si një “institut arsimor joqeveritar, jofitimprurës", i bashkorganizuar me Universitetin e Studimeve të Huaja të Pekinit, që ofron mësime të gjuhës kineze dhe programe kulturore. Gjithashtu ofron bursa dhe ndihmon studentët të aplikojnë në nivele të ndryshme, përfshirë në universitete individuale ose në nivel federal dhe kombëtar brenda Kinës.

Këto institute ekzistojnë kudo në Ballkanin Perëndimor, përveç Kosovës, pavarësia e së cilës nuk njihet nga Kina dhe si rrjedhojë nuk ka përfaqësim zyrtar nga Pekini.

Institutet Konfuci janë nën vëzhgim gjithnjë e më të madh në të gjithë Evropën, derisa disa qeveri i kanë mbyllur ato për shkak të shqetësimeve lidhur me lirinë akademike dhe ndikimin politik.

Por, në pjesën më të madhe të Ballkanit, ato po shihen gjithnjë e më shumë nga të rinjtë si platforma të vlefshme fillestare për të ndjekur mundësi ekonomike dhe arsimore.

Ekspertët që ndjekin angazhimin kinez në rajon thonë se historitë dhe përvojat personale të ndara nga studentë vendas që studiojnë në Kinë kanë ndikim dhe duket se po ndjekin një model të kopjuar nga vende të tjera perëndimore, përfshirë Shtetet e Bashkuara.

“Kina po merr një faqe nga libri i vendit që e ka bërë më së miri fuqinë e butë – Shtetet e Bashkuara", tha Vlladisavljev.

Bursa, shkëmbime dhe të dhëna të kufizuara

Angazhimi arsimor i Kinës në Ballkan ndërtohet mbi një mozaik programesh: bursa të Qeverisë kineze, grante të lidhura me institutet Konfuci, marrëveshje në nivel universitetesh dhe kurse trajnimi afatshkurtra.

Meqë programet ndryshojnë shumë sipas vendit dhe vitit — dhe meqë institucionet kineze dhe ato ballkanike nuk publikojnë të dhëna gjithëpërfshirëse — nuk ka një regjistër të qartë publik që të tregojë se sa studentë ballkanikë kanë studiuar në Kinë ndër vite.

Radio Evropa e Lirë gjeti se disa studentë shqiptarë që studiojnë në Kinë janë shfaqur gjithashtu në mediat shtetërore kineze, përfshirë Radio Kina Ndërkombëtare (CRI), që është botimi shqip i transmetuesit kryesor shtetëror kinez (CGTN), ku kanë ndarë rrëfime shumë pozitive për përvojat e tyre.

Sondazhet e opinionit publik në Shqipëri, përfshirë Barometrin e Sigurisë së Shqipërisë, tregojnë se pikëpamjet ndaj Kinës mbeten kryesisht neutrale, megjithëse perceptimet pozitive janë rritur lehtë vitet e fundit.

Ndërkohë, pavarësisht mungesës së bashkëpunimit institucional në Kosovë, studentë individualë – shpesh nga diaspora e shpërndarë në Evropë dhe Amerikën e Veriut – kanë gjetur rrugën drejt Kinës dhe ndajnë përvojat e tyre me popullsinë e re në vend.

Vlera Kelmendi, e lindur në Kosovë dhe e migruar në Norvegji, i tha televizionit lokal kosovar ATV, në një intervistë në vitin 2025, se zgjodhi Kinën nga kureshtja, duke përshkruar një përvojë shumë pozitive atje.

Kelmendi, e cila refuzoi të fliste për REL-in, dokumenton jetën e saj në Kinë në llogarinë e saj publike në TikTok me më shumë se 16 mijë ndjekës, duke arritur audienca në Kosovë, ku opinioni publik ndaj Kinës mbetet kryesisht negativ.

Në anën tjetër, ndonëse nuk ka kurse zyrtare kineze në Kosovë, zyrtarët në Institutin Konfuci në Tiranë thanë se kanë vërejtur interes në rritje nga studentët e Kosovës.

“Do të donim shumë të shihnim studentë nga Kosova që të mësojnë gjuhën kineze", i tha Radios Evropa e Lirë, Zheng Baoguo, drejtori i Institutit Konfuci në Tiranë.

“Do të përpiqemi maksimalisht të krijojmë mundësi për ta, nëse ata janë të gatshëm.”

Kur studimi jashtë vendit bëhet komunikim digjital

Më pak se dy orë larg Kosovës, Kadir Ismajli, një student 26-vjeçar nga Maqedonia e Veriut, pati një rrugë shumë më të drejtpërdrejtë drejt Kinës.

Ndërsa fillimisht po kërkonte të studionte diku tjetër, studenti me nacionalitet shqiptar tha se mori një bursë shtetërore kineze për një diplomë master në provincën Yunnan, ku mori ndihmë edhe nga ambasada në procesin e aplikimit.

Ashtu si të tjerët, Ismajli ka ndërtuar një numër ndjekësish në TikTok me më shumë se 31 mijë persona, ku veç tjerash, poston edhe për jetën e tij në Kinë.

“E fillova TikTok-un për biznes, por kur shoh diçka interesante këtu, e postoj", tha ai.

“Në shtëpi njerëzit më thonë se nuk e kemi ditur si ishte në të vërtetë Kina".

Gjatë dekadës së fundit, rreth 100 studentë maqedonas kanë studiuar në Kinë përmes programeve gjuhësore dhe programeve të plota të studimit.

Një studim mbi ndikimin kinez në Maqedoninë e Veriut, i kryer nga organizata Estima me seli në Shkup, zbuloi se “perceptimi i reputacionit të Kinës në Maqedoninë e Veriut është një tablo e përzier që ka tendencë të jetë më pozitive te njerëzit që kanë pasur përvojë dhe ndërveprim të drejtpërdrejtë me Kinën dhe aktorët kinezë".

Sipas të dhënave të Estima-s nga viti 2005, numri i bursave kineze për studentët e Maqedonisë së Veriut ka qenë në rritje.

Programet e edukimit të gjuhës kineze po depërtojnë gjithashtu edhe në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.

Mali i Zi ka pasur një institut Konfuci që nga viti 2015 dhe ka dërguar më shumë se 100 studentë në Kinë gjatë kësaj periudhe, sipas një raporti nga Qendra për Analiza të Politikave Evropiane (CEPA).

Në Bosnje-Hercegovinë ekziston një marrëveshje formale për shkëmbime arsimore me Kinën dhe programet e financuara nga Kina vazhdojnë të rriten, veçanërisht përmes Universitetit të Sarajevës Lindore, ku më shumë se 170 studentë kanë marrë pjesë në programe shkëmbimi në Kinë.

Mes këtij grupi është edhe Ana Jasarevic, një 23-vjeçare që studionte në departamentin e gjuhës kineze të Universitetit të Sarajevës Lindore.

Ajo kaloi vitin e kaluar në Universitetin e Vuhanit me disa kolegë të tjerë nga fakulteti.

“Kur mbërritëm, ishte pak tronditje kulturore sepse është krejtësisht ndryshe", tha ajo.

Pas diplomimit, ajo tani thotë se planifikon të regjistrohet në një program të nivelit master në Kinë.

“Më pëlqeu atje, megjithëse e kuptoj që shumë njerëz nuk e pëlqejnë mënyrën se si funksionojnë", tha ajo. “Kam qenë në shumë qytete, kam udhëtuar nëpër vend dhe jam ndier e sigurt kudo".

Dy raporte të deklasifikuara të FBI-së mbi vdekjen e Jeffrey Epstein në burg janë bërë publike së fundmi, duke hedhur dritë mbi rrethanat e fundit të jetës së tij.

Dokumentet, mbi 500 faqe, përfshijnë raportet e hetimit, regjistrat e mbikëqyrjes për vetëvrasje, vlerësimet psikologjike, regjistrat dentarë dhe fotot nga vendi i ngjarjes.

Bill Gates thotë se pendohet për 'çdo minutë që ka kaluar' me Jeffrey Epstein

Sipas raportit kryesor, Epstein u shpall i vdekur në orën 7:36 të mëngjesit më 10 gusht 2019, në spitalin New York Presbyterian Lower Manhattan, i njohur si Beekman.

Ai ishte gjetur i pajetë në qelinë e tij të burgut, shkruan skynews.

Raporti tjetër i FBI-së përfshin foto që tregojnë stafin mjekësor dhe punonjësit e burgut duke i dhënë ndihmë trupit të Epstein menjëherë pas vdekjes, duke përfshirë përpjekje për CPR.

Sipas dokumenteve, këto foto janë bërë më shumë se 40 minuta para shpalljes zyrtare të vdekjes së tij.

Faktet e reja pretendojnë se Princi Andrew dhe Jeffrey Epstein kryen marrëdhënie treshe me një striptiste

Disa nga imazhet shfaqen gjithashtu në raportet e tjera zyrtare, përfshirë ato nga Zyra e Mjekut Kryesor Ekzekutiv në New York dhe Byroja Federale e Burgjeve.

Publikimi i këtyre dosjeve vjen ndërkohë që teori të ndryshme mbi rrethanat e vdekjes së Epstein vazhdojnë të jenë subjekt diskutimi dhe spekulimi në opinionin publik. /Telegrafi/

Kanë përfunduar për sot bisedimet trepalëshe mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë në Abu Dhabi.

Këtë e njoftoi për gazetarët Diana Davitian, sekretarja për shtyp e shefit të delegacionit ukrainas.

“Bisedimet për sot kanë përfunduar,” tha Davitian, raporton Ukrinform.

Ndërkohë, shefi i delegacionit ukrainas, Sekretari i Këshillit të Sigurisë dhe Mbrojtjes Kombëtare, Rustem Umerov ka deklaruar se “puna ishte e thelluar dhe produktive, e fokusuar në hapat konkret dhe zgjidhje praktike” ndërsa nuk ka zbuluar se çfarë mund të jenë këto hapa.

Umerov pohoi se delegacioni amerikan përfshinte përfaqësuesin Steve Witkoff, dhëndrin e Donald Trumpit, Jared Kushner, Josh Gruenbaum, Daniel Driscoll dhe gjeneralin Alex Grynkewich.

Ai thotë se rusët ishin përfaqësuar në një nivel të lartë ushtarak.

Umerov thotë se po përgatit një raport për t’ia dërguar presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky. Parashikohet që negociatat të vazhdojnë nesër.

Siç raportoi më parë Ukrinform, presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, miratoi kornizën e diskutimeve dhe objektivat specifike për ekipin ukrainas të negociatave para raundit të ri të takimeve trepalëshe në Emiratet e Bashkuara Arabe.

Takimi i mëparshëm në Abu Dhabi mes Ukrainës, SHBA-së dhe Rusisë u zhvillua më 23–24 janar dhe u fokusua në parametrat për përfundimin e luftës. Përfaqësuesit ushtarakë gjithashtu paraqitën listën e çështjeve që do të trajtohen në takimet e ardhshme. /Telegrafi/

Më shumë se 160 persona u vranë në fshatin Woro në perëndim të Nigerisë nga sulmues të armatosur, duke u bërë sulmi më vdekjeprurës i këtij viti.

Banorët thanë se viktimat u mblodhën, iu lidhën duart dhe më pas u qëlluan. Sulmuesit dogjën edhe shtëpi dhe dyqane, raporton theguardian.

Disa banorë u arratisën në pyll me plagë nga armët, ndërsa disa, përfshirë sundimtarin e fshatit, janë të zhdukur. Banorët raportuan se sulmuesit ishin xhihadistë që kërkuan që ata të pranonin Sheriatin.

Kur banorët refuzuan, sulmuesit hapën zjarr gjatë predikimit. Policia konfirmoi sulmin, por nuk ka dhënë shifra të sakta, raporton theguardian.

Guvernatori i Kwara e dënoi si një akt frikacak të terrorizmit. Ushtria njoftoi se kishte neutralizuar 150 banditë dhe kishte pastruar strehimoret e tyre.

Nigeria po përballet me dhunë xhihadiste, grabitje dhe konflikte etnike në shumë rajone.

SHBA kanë dërguar një skuadër të vogël ushtarake për të ndihmuar në luftën kundër dhunës.

Siguria në vend mbetet e paqëndrueshme dhe komunitetet po përpiqen të rikuperohen nga dhuna. /Telegrafi/

Ministri serb i Kulturës, Nikola Selakoviq, dhe tre zyrtarë të tjerë janë përballur me gjykatën nën akuza për shpërdorim detyre dhe falsifikim dokumentesh, me qëllim hapjen e rrugës për një projekt ndërtimi që duhej të financohej nga kompania e Jared Kushnerit, dhëndrit të presidentit amerikan, Donald Trump.

Projekti parashikonte ndërtimin e një kompleksi luksoz në vendin e ish-Shtabit të përgjithshëm të ushtrisë në qendër të Beogradit, por Kushner më pas u tërhoq nga investimi, raporton nova.rs.

Plani ishte mbështetur nga presidenti Aleksandar Vuçiq, i cili e paraqiti atë si një hap për forcimin e marrëdhënieve me SHBA-në, por ai u kundërshtua fuqishëm nga publiku dhe organizatat për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.

Vuçiq konfirmon se familja Trump është tërhequr nga investimi në Beograd

Ndërtesa e Shtabit të Përgjithshëm, vepër e arkitektit Nikola Dobroviq, konsiderohet monument i arkitekturës moderniste dhe është e mbrojtur ligjërisht.

Të akuzuarit dyshohet se në vitin 2024 kanë hequr në mënyrë të paligjshme statusin e mbrojtjes së objektit.

Ata rrezikojnë deri në tre vjet burg dhe janë deklaruar të pafajshëm. Gjyqi zhvillohet në një klimë tensionesh politike, protestash masive dhe shqetësimesh për cenimin e pavarësisë së drejtësisë në Serbi. /Telegrafi/

Video të reja nga Irani tregojnë se forcat e sigurisë nuk janë mjaftuar vetëm me përdorimin e armëve të zjarrit për të shtypur protestat kundër regjimit, por kanë ushtruar dhunë ekstreme edhe duke i shtypur protestuesit me automjete.

Këto pamje tronditëse vijnë nga qyteti i Ardabilit dhe janë pjesë e një vale më të gjerë provash vizuale që dokumentojnë brutalitetin e autoriteteve iraniane ndaj qytetarëve të tyre.

Protestat në Iran shpërthyen si reagim ndaj represionit shtetëror, shkeljeve të të drejtave të njeriut dhe kufizimeve të rënda ndaj lirive personale, veçanërisht ndaj grave dhe të rinjve.

Ato u përhapën shpejt në shumë qytete të vendit, duke përfshirë studentë, punëtorë dhe aktivistë civilë.

Përgjigjja e regjimit ka qenë e ashpër: arrestime masive, përdorim force vdekjeprurëse, mbyllje të internetit dhe censurë të mediave, me qëllim shtypjen e zërit kundërshtues.

Zjarr i madh përfshin Tregun Jannat në Teheran

Pamjet dhe dëshmitë që dalin nga Irani, pavarësisht përpjekjeve për t’i fshehur, kanë shkaktuar reagime të forta ndërkombëtare dhe kanë rritur thirrjet për llogaridhënie dhe hetime mbi krimet e kryera ndaj protestuesve paqësorë.

Në thelb, këto protesta përfaqësojnë një rezistencë të gjerë popullore kundër frikës dhe dhunës shtetërore, si dhe një kërkesë të qartë për dinjitet, liri dhe drejtësi. /Telegrafi/

Një ekip kinez ka prezantuar një robot humanoid me madhësi të plotë, i cili mund të vrapojë me shpejtësi deri në 10 metra në sekondë, më i shpejtë se shumica e njerëzve.

Roboti quhet “Bolt”, në nder të legjendës së sprintit, Usain Bolt, dhe është zhvilluar nga Instituti për Inovacionet Humanoide në Universitetin Zhejiang, në lindje të Kinës, në bashkëpunim me kompanitë Mirror Me dhe Kaierda nga qyteti Hangzhou.

Sipas krijuesve, ky është një hap i rëndësishëm për kontrollin e lëvizjes së robotëve, balancën dinamike dhe sistemet e fuqisë me performancë të lartë.

Në një video të publikuar në YouTube dhe platforma të tjera, themeluesi dhe drejtori ekzekutiv i Mirror Me, Vang Hongtao, garon në tredmil me robotin e kuq “Bolt”.

Edhe pse robotit i nevojiten hapa më të shkurtër se Vangut, ai ndërmerr hapa më të shpeshtë dhe arrin të lëvizë më shpejt mbi tredmil.

Kinezët më parë kishin vendosur edhe rekordin e shpejtësisë për robotë katërkëmbësh, me modelin “Black Panther”, i cili ka arritur mbi 10 metra në sekondë.

Në gusht të kaluar në Pekin u mbajt kampionati i parë botëror për robotë humanoidë, ku modeli “Tien Kung” fitoi garën e 100 metrave me kohën 21.5 sekonda.

Sprinteri jamajkan Usain Bolt mban rekordet botërore në 100 metra (9.58 sekonda) dhe 200 metra (19.19 sekonda), vendosur në Kampionatin Botëror të Berlinit në vitin 2009. /Telegrafi/

Pse gratë janë më skeptike ndaj inteligjencës artificiale se burrat? Një studim i ri sugjeron se kjo mund të lidhet me aversionin ndaj rrezikut dhe nivelin e ekspozimit ndaj tij.

Që nga përshpejtimi i përdorimit të inteligjencës artificiale (AI) në mbarë botën, gratë shpesh janë përballur më shumë me pasojat e saj.

Që nga “deepfake” me përmbajtje seksuale deri te shkarkimet e nxitura nga AI në vendin e punës, disa nga efektet më të dëmshme të inteligjencës artificiale kanë ndikuar në mënyrë disproporcionale tek gratë.

Nuk është befasi që gratë janë më skeptike ndaj teknologjisë së re se burrat, raporton euronews.

Hulumtimet tregojnë se gratë adoptojnë mjetet e inteligjencës artificiale (IA) me një ritëm 25 për qind më të ulët se burrat, dhe përbëjnë më pak se 1 në 4 profesionistë të IA-së në mbarë botën.

Por një studim i ri nga Universiteti Northeastern në Boston përpiqet të shpjegojë se çfarë shqetëson saktësisht gratë për AI – dhe studiuesit zbuluan se kjo lidhet kryesisht me rrezikun.

Duke analizuar sondazhe të rreth 3,000 kanadezëve dhe amerikanëve, studiuesit zbuluan se ekzistojnë dy faktorë kryesorë që ndikojnë në qëndrimet e ndryshme të burrave dhe grave ndaj inteligjencës artificiale në punë: toleranca ndaj rrezikut dhe ekspozimi ndaj tij.

Gjetjet e tyre u botuan këtë muaj në revistën PNAS Nexus, transmeton Telegrafi.

Përgjigjësit gra ishin përgjithësisht më “të kujdesshme ndaj rrezikut” se burrat – ato kishin më shumë gjasa të zgjidhnin një shumë të garantuar prej 1000 dollarësh (842 euro) sesa të merrnin një shans 50 për qind për të fituar 2000 dollarë (1,684 euro) ose të mos merrnin asgjë.

Ky hendek gjinor u shfaq edhe në qëndrimet ndaj AI-së – gratë ishin rreth 11 për qind më të prirura se burrat të thoshin se rreziqet e IA-së tejkalojnë përfitimet e saj.

Kur u pyetën me pyetje të hapura për rreziqet dhe përfitimet e AI-së, gratë kishin më shumë gjasa se burrat të shpreheshin me pasiguri dhe skepticizëm.

Megjithatë, studiuesit zbuluan se ky hendek gjinor zhdukej kur eleminohet elementi i pasigurisë.

Nëse fitimet nga punësimi i drejtuar nga AI do të ishin të garantuara, gratë dhe burrat reaguan pozitivisht në mënyrë të barabartë.

Gratë që ishin më pak të kujdesshme ndaj rrezikut në sondazh gjithashtu shprehën një nivel skepticizmi të ngjashëm me burrat kur bëhej fjalë për AI-në.

“Në thelb, kur gratë janë të sigurta për efektet në punësim, hendeku gjinor në mbështetje për AI-në zhduket,” tha Beatrice Magistro, profesoreshë asistente e qeverisjes së AI-së në Universitetin Northeastern dhe bashkëautore e studimit.

“Pra, duket se gjithçka ka të bëjë me aversionin ndaj pasigurisë”, shtoi ajo.

Studiuesit thanë se ky skepticizëm lidhet pjesërisht me faktin që gratë janë më të ekspozuara ndaj rreziqeve ekonomike që sjell AI-ja.

“Gratë përballen me një ekspozim më të lartë ndaj AI-së, si në rolet me përputhshmëri të lartë që mund të përfitojnë nga AI-ja, ashtu edhe në rolet me rrezik të lartë zhvendosjeje, megjithëse pasojat afatgjata të AI-së mbeten thelbësisht të pasigurta,” shkruajnë studiuesit.

Ata sugjeruan që politikanët të marrin parasysh këto qëndrime kur hartojnë rregulloret për AI-në, për të siguruar që AI-ja të mos lërë gratë pas.

“Kjo mund të përfshijë zbatimin e politikave që ulin rreziqet e lidhura me AI-në, si mbrojtje më të forta kundër humbjes së vendeve të punës, skema kompensimi dhe masa për të reduktuar paragjykimet gjinore në sistemet e AI-së,” thanë studiuesit. /Telegrafi/

Zyrtarë të lartë izraelitë, përfshirë kreun e Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), Eyal Zamir, i cili vizitoi Uashingtonin gjatë fundjavës, kanë shtyrë SHBA-të për të goditur Iranin, por presidenti amerikan, Donald Trump është i rezervuar.

Raporti thotë se Zamir i ka dhënë një informim Kryetarit të Shefave të Shtabit të Përbashkët, gjeneralit Dan Caine, mbi planet sulmuese dhe mbrojtëse të Izraelit në rast të një lufte me Iranin.

Sauditët nuk do të kundërshtojnë një sulm të ri të SHBA-së ndaj Iranit

“Është e sigurt të thuhet se asgjë nuk doli nga ajo takim që të ndryshojë mendimin e tij ose të presidentit për sulmin ndaj Iranit”, citohet të ketë thënë një zyrtar amerikan, duke iu referuar Caine dhe Trump.

“Janë vërtet izraelitët ata që duan një sulm. Presidenti thjesht nuk është aty”, thotë zyrtari.

Një tjetër zyrtar i lartë amerikan thotë se Trump “nuk dëshiron ta bëjë këtë vërtet”.

Irani paralajmëron SHBA-në: Raketat balistike i kemi pozicionuar

Raporti citon tre këshilltarë të lartë të Trumpit që thonë se, ndërsa presidenti fillimisht preferonte sulmet gjatë protestave masive në Iran, tani ndjen se nisja e një veprimi ushtarak nuk do të ishte rruga e duhur. Njëri prej tyre thotë se skepticizmi qëndron për shumë në rrethin e ngushtë të Trump.

Megjithatë, një zyrtar i lartë nga një nga vendet ndërmjetësuese i thotë Axios se qëndrimi i Trump mund të ndryshojë nëse Irani nuk tregon gatishmëri për të plotësuar kërkesat e SHBA-së.

“Nëse Irani nuk vijon në bisedimet të premten me gjëra konkrete, ai mund të gjejë veten shumë shpejt në një situatë shumë të keqe”, thotë zyrtari. /Telegrafi/

Departamenti amerikan i Drejtësisë (DOJ) hoqi mijëra dokumente lidhur me Jeffrey Epstein nga faqja e tij pas ankesave të viktimave për komprometim identitetesh.

Avokatët thanë se mungesa e redaktimeve kishte dëmtuar jetën e gati 100 mbijetuesve, duke përfshirë adresa email dhe foto ku viktimat mund të identifikoheshin.

Në një letër për një gjykatës federal, DOJ tha se dokumentet e kërkuara për heqje ishin tërhequr për redaktim të mëtejshëm dhe po shqyrtoheshin kërkesa të reja.

Epstein dëshironte të blinte "Vilën e Titos", Lajçak i shpjegoi se vendet e ish-Jugosllavisë nuk do të bien kurrë dakord

Viktimat e quajtën publikimin “të papranueshëm” dhe kërcënuan me veprime ligjore, duke përfshirë kërcënime me jetë dhe ekspozim të detajeve bankare private, raporton bbc.

Avokatët dhe mbijetuesit thanë se DOJ kishte dështuar në redaktimin e emrave dhe të dhënave personale në mijëra raste.

Gloria Allred, avokate për viktimat, konfirmoi se emra dhe foto të mbijetuesve ishin publikuar pa leje.

DOJ tha se merr mbrojtjen e viktimave seriozisht dhe po punonte për të korrigjuar gabimet.

Çfarë janë në të vërtetë 'dosjet Epstein'?

Miliona dokumente, përfshirë tre milionë faqe, 180 mijë imazhe dhe 2000 video, janë publikuar që nga ligji që detyroi publikimin vitin e kaluar.

Ky publikim erdhi gjashtë javë pas mosrespektimit të një afati ligjor nën presionin dypartiak të Kongresit amerikan.

Epstein vdiq në burgun e New York më 10 gusht 2019, ndërsa po priste gjyqin për trafikim seksual.

Viktimat e mbajnë ende publikimin si “dëmtues dhe rrezik për jetën” dhe nuk planifikojnë të ndalen së kërkuari drejtësi.

Rasti ka ngritur shqetësime të mëdha mbi privatësinë e viktimave dhe përgjegjësinë e institucioneve federale. /Telegrafi/

Nuk ka dyshim se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka nisur sërish fushatën për të siguruar karrigen e kryeministrit.

Vuçiq ka njoftuar planin “Serbia 2035”, të cilin pritet ta prezantojë në një tubim të madh gjatë muajit mars.

Edhe pse përmbajtja e këtij plani ende nuk është bërë e ditur, fakti që Vuçiq planifikon hapur të qëndrojë në pushtet për gati edhe një dekadë tjetër, sipas Nova.rs, tregon një lloj “operacioni bjellorus” dhe ekspozon ambicien e tij për t’u shndërruar në një Aleksandar Lukashenko të ri.

Meqenëse, sipas Kushtetutës, ai nuk mund të vazhdojë më si president, Vuçiq ka vendosur të synojë edhe postin e kryeministrit.

Megjithatë, problemi kryesor mbetet pyetja se kush do të jetë kandidati i ri i Partisë Progresive Serbe (SNS) në zgjedhjet presidenciale.

Është e qartë se asnjë nga emrat që janë përmendur deri më tani në publik si kandidatë të mundshëm nuk garanton një fitore të sigurt.

Për këtë arsye, nuk do të ishte befasi nëse qeveria do të përdorte një manovër, të ngjashme me atë që udhëheqësi i radikalëve, Vojislav Sheshel, po e promovon së fundmi.

Konkretisht, ai ka propozuar një ndryshim të Kushtetutës që do t’i mundësonte pasardhësit të Vuçiqit të zgjidhej jo më përmes zgjedhjeve presidenciale, por nga Kuvendi.

Kjo do të ishte një strategji ideale daljeje për progresivët, duke pasur parasysh se ata disponojnë një shumicë prej dy të tretash në Kuvend, çka do t’u mundësonte ndryshimin e aktit më të lartë ligjor të shtetit.

Prej muajsh tashmë, ka pasur spekulime se kush do të jetë kandidati i Partisë Progresive Serbe në zgjedhjet presidenciale, pasi është më se e qartë se presidenti aktual i Serbisë ka zgjedhur të synojë postin e kryeministrit.

Deri më tani, në media janë përmendur vetëm disa emra si pasardhës të mundshëm të Vuçiqit, përfshirë Tomislav Nikoliqin, Ana Brnabiqin dhe Miloš Vuçeviqin.

Megjithatë, duke marrë parasysh rënien e ndjeshme të mbështetjes për SNS-në, e cila është evidentuar në shumë sondazhe të opinionit publik gjatë muajve të fundit, mbetet e pasigurt nëse ndonjëri nga bashkëpunëtorët e Vuçiqit do të ishte në gjendje të siguronte fitoren.

Është gjithashtu e qartë se humbja e presidencës do të ishte një goditje e madhe për Partinë Progresive Serbe, ndaj ata po bëjnë gjithçka që është në fuqinë e tyre për ta parandaluar një gjë të tillë. Kështu, për ta lind një enigmë e madhe, zgjidhja e së cilës u bë publike nga udhëheqësi radikal dhe mentor politik i Aleksandar Vuçiqit, Vojislav Sheshel.

Këtë javë, Shesheli deklaroi se Kushtetuta e Serbisë duhet të ndryshohet në mënyrë që Kuvendi të ketë të drejtën të zgjedhë Presidentin e Republikës dhe, nëse është e nevojshme, ta zëvendësojë atë.

"Kushtetuta duhet të ndryshohet dhe presidenti duhet të zgjidhet në Asamblenë Kombëtare; kjo është më demokratike. Njerëzit mendojnë se është më demokratike kur populli zgjedh, por jo – presidenti nuk mund të zëvendësohet në atë mënyrë", tha Shesheli.

Duke folur për zgjedhjet e ardhshme, ai shtoi se SRS është në një koalicion me Partinë Progresive Serbe në pushtet dhe nuk do t'u "imponohet" koalicioneve të tjera para zgjedhjeve.

"Sa i përket zgjedhjeve parlamentare, jam i bindur se nëse partitë patriotike formojnë një koalicion të unifikuar, nuk ka koalicion kundërshtar që mund të na mposhtë", vlerësoi ai.

Vuçiq: Do të paraqesim programin që do të bëjmë

Vuçiq njoftoi javën e kaluar se rreth datës 20 mars do të organizohet një tubim i madh para Asamblesë Kombëtare ose në “Trg Republike” në Beograd. Gjatë këtij eventi do të prezantohet plani “Serbia 2035”, që sipas Nova.rs tregon se Vuçiç planifikon të qëndrojë në pushtet për të paktën një dekadë tjetër.

"Ja një lajm ekskluziv për ju. Do të presim që të kalojnë të gjithë përvjetorët e tyre dhe diku më 20, 21 ose 22 mars, do t'ua prezantojmë programin 'Serbia 2035' para një numri të madh qytetarësh, për t'u treguar njerëzve se sa shumë i respektojmë dhe i duam ata, dhe atë që kemi bërë, për të paraqitur llogari, raporte dhe për të prezantuar programin e asaj që do të bëjmë", tha ai.

Më parë, lideri i SNS-it kishte bërë të ditur se plani “Serbia 2035” është punuar për një kohë të gjatë dhe se synojnë ta prezantojnë para qytetarëve deri më 1 mars, shkruan index.hr.

Një goditje për prokurorinë

Nova.rs kujton se aspiratat e presidentit serb për të qëndruar në pushtet për dekada nuk janë të reja. Sipas këtij portali, kjo shihet qartë nga lidhjet e ngushta të Vuçiqit me autokratë të shumtë evropianë dhe botërorë. Shembulli më i dukshëm është marrëdhënia midis Vuçiqit dhe presidentit bjellorus, Aleksandar Lukashenko, i cili ka qenë në pushtet për 31 vjet.

Kjo është arsyeja pse, siç shkruan Nova.rs, lind pyetja nëse Vuçiq planifikon të përfshijë një skemë për transformimin e Serbisë në një “Bjellorusi të tij” në atë që portali e quan “ekspozita para-kryeministrore”, e cila ndoshta do të prezantohet para mbështetësve të tij në mars.

Portali thekson se, ndërkohë që pritet kjo, sulmi i paprecedentë i regjimit ndaj prokurorisë tashmë po bëhet i dukshëm. Sipas disa ekspertëve, ndryshimet ligjore që janë miratuar ndryshojnë rrënjësisht kompetencat dhe strukturën e prokurorisë në Serbi dhe paralizojnë punën e Prokurorisë Publike për Krimin e Organizuar.

Amendamentet ligjore, të miratuara nga Parlamenti disa ditë më parë dhe më pas të nënshkruara nga Vuçiq, ndryshojnë gjithashtu kompetencat e Këshillit të Lartë të Prokurorëve. Sipas Nova.rs, fituesi më i madh i këtyre ndryshimeve do të jetë Nenad Stefanoviq, kryeprokurori i Zyrës së Prokurorit të Lartë Publik në Beograd, i cili do të ketë mundësinë të veprojë pa kontroll real dhe që tashmë ka treguar një prirje të qartë pro-regjimit.

"Pushteti absolut nuk braktiset kurrë vullnetarisht dhe pa arsye"

Redaktori i “New Serbian Political Thought”, Gjorgje Vukadinoviq, i tha Nova.rs se ambicia e Vuçiqit për të “sunduar për jetë” nuk është aspak befasi.

"Kjo ishte e qartë për këdo që donte ta shihte kur Vuçiq erdhi në pushtet. Tani kjo vetëm sa është thelluar. Të gjitha njoftimet dhe deklaratat se ai po tërhiqej nga politika mashtronin dhe i qetësonin kundërshtarët e tij, ndërsa mbillnin shpresa të rreme. Pushteti absolut nuk lihet kurrë vullnetarisht dhe pa arsye", pohoi Vukadinoviq.

Ai shtoi se njoftimi i planit “Serbia 2035” mund të ketë habitur disa, por në fakt Vuçiq i ka deklaruar qëllimet e tij pothuajse hapur.

"Ai mund të thotë se ky plan nuk ka të bëjë fare me të, por me Serbinë, e cila ‘duhet të përparojë’. Është e qartë se tani planifikon të jetë kryeministër dhe të ndryshojë pozicionin me rotacion, por do të ruajë pushtetin absolut që kishte si president, për të cilin nuk kishte autoritet kushtetues. Është krejtësisht e parëndësishme se si quhet pozicioni i tij; ai mund të jetë një hajdut në qeveri, por shkopi do të jetë me të", vuri në dukje Vukadinoviq.

Planet dhe vizionet afatgjata të paraqitura tashmë

Srgjan Cvijiq, ish-diplomat dhe president i Bordit Këshillimor Ndërkombëtar të Qendrës së Beogradit për Politikat e Sigurisë, gjithashtu beson se Vuçiq nuk ka ndërmend të largohet nga pushteti.

"Ata kanë frikë dhe janë të vetëdijshëm se largimi nga pushteti nuk do të thotë vetëm pension politik, por edhe procedura penale. Kjo është një lojë gjithçka ose asgjë, dhe presidenti synon të qëndrojë në pushtet për gjithë jetën", theksoi Cvijiq.

Ai shtoi se deri më tani, planet janë paraqitur si pjesë e një fushate të vazhdueshme që ka filluar që nga viti 2012.

"Është diçka që i shërben publikut, duke ditur se cila është situata në thesarin e shtetit. Ato plane nuk janë të rëndësishme për një analizë serioze; ato shërbejnë vetëm për të zgjatur qeverinë sa më gjatë të jetë e mundur", tha Cvijiq.

Bashkëbiseduesi i Nova.rs arriti në përfundimin se ka frikë se kjo qeveri nuk do të lejojë që të humbasë zgjedhjet.

Portali kujton se Serbia ka parë prezantimin e planeve dhe vizioneve afatgjata disa herë gjatë qeverisjes së Vuçiqit. Në fund të vitit 2019, u prezantua plani “Serbia 2025”, i cili, sipas deklaratave të Vuçiqit në atë kohë, kishte një vlerë totale prej 14 miliardë eurosh.

Më pas u prezantua një plan i ri, i cili shtrihej deri në vitin 2027 dhe kishte një vlerë prej 17.8 miliardë eurosh, vit në të cilin mbahet edhe ekspozita EXPO. /Telegrafi/

Gjatë kësaj kohe, shërbimi hasi vështirësi teknike, duke shkaktuar vonesa dhe pamundësi qasje.

Ekipi teknik punoi për zgjidhjen e problemit dhe ka konfirmuar "se platforma tashmë funksionon normalisht. Përdoruesit mund të vazhdojnë ta përdorin shërbimin pa kufizime".

Pse kishte rënë për ca kohë?

ChatGPT aktualisht po përjeton një ndërprerje të konsiderueshme, duke lënë mijëra përdorues të mos kenë qasje në inteligjencën artificiale në të gjitha platformat.

Sipas të dhënave të gjurmimit nga Down Detector, problemet filluan të shfaqen rreth orës 3:00 pasdite ET.

“Ne kemi identifikuar problemin, kemi zbatuar masat e nevojshme zbutëse dhe po monitorojmë rikuperimin. Ne kemi identifikuar se përdoruesit po përjetojnë gabime të shumta gjatë marrjes së shërbimeve”, thuhet në njoftimin e ChatGPT.

Ndryshe, shkalla e problemit u përshkallëzua me shpejtësi, ku problemet e raportuara u rritën në mbi 10 mijë raste brenda vetëm pesëmbëdhjetë minutash.

Përdoruesit që përpiqen të përdorin shërbimin aktualisht po përballen me probleme të lidhjes ose kërkesa të dështuara pasi platforma mbetet e paqëndrueshme. /Telegrafi/

Një sistem i mbrojtjes ajrore Patriot, i njohur për aftësitë e avancuara për të interceptuar raketat balistike, raketat kryqëzuese dhe aeroplanët, ka arritur me sukses ta kap një raketë hipersonike ruse ‘Zircon’ mbi Kiev.

Pamjet janë publikuar në rrjetet sociale dhe janë shpërndarë më gjerë.

Sistemi Patriot, i zhvilluar nga kompania amerikane Raytheon, përdor radarin e avancuar dhe raketat e tij PAC-3 për të identifikuar, ndjekur dhe shkatërruar objektet që paraqesin kërcënim nga ajri.

Kjo kapje tregon efektivitetin e sistemeve moderne të mbrojtjes ajrore në mbrojtjen e qyteteve kundër kërcënimeve të sofistikuara si raketat hipersonike.

Ndërkohë, sulmi vjen në një kohë kur pritet të vazhdojnë bisedimet trepalëshe mes Shteteve të Bashkuara, Ukrainës dhe Rusisë, me synimin për të ulur tensionet dhe për të gjetur një rrugë drejt armëpushimit.

Ndryshe, Rusia gjatë fundjavës së kaluar kishte pranuar një armëpushim disa ditor duke u zotuar se nuk do të sulmojë vetëm infrastrukturën energjetike. /Telegrafi/

Çmimet e arit dhe të argjendit kanë pësuar luhatje të mëdha në ditët e fundit.

Pas një periudhe rritjeje të jashtëzakonshme gjatë vitit të kaluar, të dy metalet e çmuara ranë ndjeshëm të premten dhe të hënën e kaluar.

Pse u rritën kaq shumë më parë?
Çmimet u nxitën nga kërkesa e investitorëve për “asetet e strehimit të sigurt” gjatë periudhave të pasigurisë ekonomike dhe trazirave gjeopolitike, shkruan aljazeera.

Tensionet globale, pasiguria për sistemet ekonomike dhe rritja e blerjeve nga bankat qendrore i shtynë çmimet në nivele rekorde, me ari që arriti afër niveleve shumë të larta para se të binte.

Pse ranë çmimet?
Shumë analistë thonë se rënia filloi kur Presidenti i SHBA-së njoftoi nominimin e Kevin Warsh si kryetar të ardhshëm të Rezervës Federale, një vendim që çoi në forcimin e dollarit amerikan dhe uljen e nevojës për “vlera të sigurta”. Kjo ulje e kërkesës solli shitje të mëdha dhe një rënie të shpejtë të çmimeve.

Çmimi i arit dhe argjendit ka rënë ndjeshëm, nga erdhi kjo rënie?

Përveç kësaj, disa theksojnë se çmimet ishin rritur shumë shpejt dhe shumë investitorë nxituan të realizonin fitimet e tyre (“profit-taking”), duke shkaktuar një korrigjim të mprehtë në tregje.

Çfarë ndodhi më pas?
Pas rënies së fortë, çmimet u stabilizuan pak dhe filluan të rimëkëmben, me ari dhe argjend që tregtonin rritje të vogla ditët pas rënies kryesore. Megjithatë, ato mbeten nën nivelet më të larta që ishin arritur më parë.

Si e shohin analistët të ardhmen?
Shumë ekspertë besojnë se kjo luhatje është pjesë e një korrigjimi normal pas rritjes së shpejtë dhe se trendi afatgjatë i çmimeve mund të mbetet pozitiv për arin dhe argjendin, ndërsa disa banka të mëdha parashikojnë nivele edhe më të larta deri në fund të vitit. /Telegrafi/

Parlamenti i Norvegjisë ka vendosur të martën me shumicë të madhe që të mbajë monarkinë, duke refuzuar idenë për t’u kthyer në republikë.

Nga 169 deputetë, 141 votuan pro mbajtjes së monarkisë, ndërsa 26 votuan për ndryshimin e sistemit të shtetit.

Mbështetësit e monarkisë argumentojnë se ajo sjell stabilitet dhe përfaqëson unitetin e vendit, ndërsa kundërshtarët theksojnë se privilegjet e familjes mbretërore nuk janë të përshtatshme për një shoqëri demokratike.

Ky vendim vjen ndërkohë që popullariteti i familjes mbretërore ka rënë, raporton reuters.

Sipas një sondazhi të fundit, 61 për qind e norvegjezëve mbështesin monarkinë, një shifër më e ulët se vitin e kaluar.

Rënia e mbështetjes lidhet edhe me disa skandale, përfshirë lidhjet e Princeshën Mette‑Marit me të ndjerin Jeffrey Epstein.

Megjithatë, Parlamenti ka treguar se shumica mbetet e bindur se monarkia duhet të qëndrojë, duke lënë planin për republikë në letër.

Një sondazh i opinionit të kryer të hënën për gazetën norvegjeze Verdens Gang tregoi se 61 për qind e norvegjezëve mbështesin mbajtjen e mbretërve në detyrë, nga 72 për qind vitin e kaluar, ndërsa mbështetja për një republikë u rrit me 10 për qind, duke arritur në 27 72 për qind, sipas sondazhit të publikuar të martën.

Kur u pyetën nëse Mette-Marit duhet të bëhet mbretëresha e ardhshme e Norvegjisë, 44 për qind thanë jo, ndërsa vetëm 33 për qind thanë po, ndërsa të tjerët nuk dhanë një opinion, sipas sondazhit të kryer mbi 1,014 të anketuar nga instituti i sondazheve InFact. /Telegrafi/

Organizata spanjolle për sigurinë në trafik, Fesival, publikoi të dhëna mbi ndikimin e gomave në sigurinë rrugore. Një pjesë e konsiderueshme e aksidenteve që lidhen me goma mund të parandalohet me zgjedhje të mirë dhe mirëmbajtje bazike: mbajtjen e presionit të duhur, thellësinë e mjaftueshme të gërvishtjes së gomës dhe kontrollin e dëmtimeve (nëse ka, gomat duhet të zëvendësohen).

Goma është baza e sigurisë, pasi sistemet si ABS dhe ESC kanë nevojë për ngjitje të mirë; me presion të ulët, goma të konsumuar ose përzierje të papërshtatshme, efektiviteti i këtyre sistemeve është i kufizuar. Vendosja e zakonit për kontrollin e gomave (mujorisht dhe para udhëtimeve apo motit të ftohtë/shiu) është një nga masat më të dobishme dhe me kosto të ulët për sigurinë në rrugë.

Edhe pse veturat e reja vijnë me shumë sisteme aktive sigurie, të dhënat e vitit 2024 tregojnë se 554 aksidente me të vdekur dhe të lënduar lidhen me anomalitë e gomave – goma të konsumuar, të dëmtuara ose të shpërthyera. Në këto aksidente u përfshinë 668 automjete, me gjithsej 1017 viktima, përfshirë 39 të vdekur, 123 me lëndime të rënda dhe 855 me lëndime të lehta, sipas të dhënave të Drejtoria e Përgjithshme e Trafikut (DGT).

Këto shifra tregojnë se gjendja e gomave është një faktor i rëndësishëm që kontribuon në aksidentet rrugore, sidomos kur kushtet e motit përkeqësojnë rrezikun. Sipas Shoqatës Spanjolle të subjekteve që bashkëpunojnë në kontrollin teknik të automjeteve (AECA-ITV), kontrollet teknike tregojnë se rreth një e pesta e defekteve serioze të zbuluara në vitin 2024 lidhen me boshtin, rrotat, gomat dhe pezullimin. Përveç kësaj, DGT ka paralajmëruar në shumë fushata se një pjesë e konsiderueshme e automjeteve qarkullon me goma në gjendje të keqe ose me karakteristika të papërshtatshme.

Drejtimi me presion të ulët të gomave, për shembull, rrit deformimin, ngrohjen dhe konsumimin e tyre dhe mund të ndikojë në frenim dhe drejtueshmëri. Vetë DGT tregon se presioni i pamjaftueshëm mund të rrisë distancën e nevojshme për ndalimin dhe të rrisë rrezikun e akvaplaning-ut. Sistemet për monitorimin e presionit të gomave (TPMS) ndihmojnë në zbulimin e humbjes së presionit, por nuk zëvendësojnë kontrollet e rregullta.

Problemi përkeqësohet dimrit: nën 7 gradë Celsius, gomat verore humbasin ngjitjen edhe në rrugë të thata, dhe nëse gomat janë të cilësisë së ulët ose të konsumuar, veçanërisht në kushte të lagështa, besueshmëria e tyre bie ndjeshëm, duke ulur edhe efektivitetin e sistemeve elektronike të sigurisë.

Nuk është e rëndësishme vetëm të kujdesemi për gjendjen e gomave; duhet të zgjidhen me mençuri. Duhet të ndiqen testet e pavarura dhe të gjenden opsionet më të sigurta në rangun e çmimeve që shoferët mund t’i përballojnë. /Telegrafi/

Komuna e Dragashit ka emëruar edhe drejtorin e fundit, duke kompletuar kështu kabinetin e ri qeveritar komunal.

Dje, z. Enes Gorani është emëruar drejtor i Drejtorisë për Bujqësi, Turizëm, Zhvillim Rural dhe Inspekcione.

Me këtë emërim, kabineti i ri katërvjeçar i Komunës së Dragashit është i kompletuar: nga tetë drejtorë, katër i përkasin komunitetit shqiptar dhe katër komuniteteve joshumicë.

Dy nga këto drejtorira udhëhiqen nga gra, një reflektim i përkushtimit të qeverisjes lokale për barazi gjinore dhe përfaqësim gjithëpërfshirës.

Kryetari i Komunës, Bexhet Xheladini, ka theksuar besimin se: “Ky ekip do të punojë me përkushtim, profesionalizëm dhe përgjegjësi, në shërbim të qytetarëve dhe zhvillimit të qëndrueshëm të Dragashit.”

Ai u ka uruar suksese të gjithë drejtorëve në detyrat e tyre të reja, duke nënvizuar se bashkëpunimi do të sjellë rezultate të mira për komunitetin. /Telegrafi/

Shtetet e Bashkuara të amerikanë kanë rrëzuar droning Iranian, I cili iu afrua një aeroplanmbajtëse, thotë një zyrtar amerikan.

Ushtria amerikan rrëzoi dronin që iu afrua aeroplanmbajtëses USS Abraham Lincoln në Detin Arabik, tha një zyrtar amerikan Reuters-it.

Droni iranian, i identifikuar si model Shahed-139, po fluturonte drejt aeroplanmbajtëses kur një aeroplan luftarak amerikan F‑35 e ndërhyri dhe e shkatërroi atë.

Kujtojmë se presidenti amerikan, Donald Trump ka shtuar presionin ndaj Teheranit, duke kombinuar forcë ushtarake me kërcënime të qarta për veprime ushtarake nëse Irani nuk pranon bisedime dhe një marrëveshje për programin bërthamor.

Trump paralajmëron Iranin përsëri: “Gjëra të këqija” do të ndodhin nëse nuk arrihet një marrëveshje me SHBA-në

Sipas deklaratave të tij, një “armadë e madhe” e SHBA-së po lëviz drejt zonës së Iranit dhe koha është në limit për të arritur një marrëveshje që ndalon programin bërthamor iranian ose përndryshe do të vijnë veprime ushtarake më të ashpra.

Trump ka bërë të qartë se SHBA nuk përjashton një sulm ushtarak ndaj Iranit nëse ky i fundit refuzon të negociojë një marrëveshje që ndalon zhvillimin e armëve bërthamore — duke thënë se nëse Irani nuk pranon marrëveshjen, “koha po mbaron” dhe se SHBA do të përdorë forcë nëse është e nevojshme.

Në të njëjtën kohë, Trump dhe stafi i tij po shqyrtojnë edhe opsione të tjera që përfshijnë goditje të synuara ndaj forcave të sigurisë ose udhëheqjes iraniane, me qëllim, sipas disa burimeve, që të inkurajohen protestat brenda vendit. /Telegrafi/

Apple ka prezantuar një funksion të ri të privatësisë që u lejon përdoruesve të kufizojnë ndjeshëm saktësinë e të dhënave të vendndodhjes që ndajnë me operatorët celularë.

Kompania nga Cupertino ka bërë një lëvizje të re për të rritur sigurinë e përdoruesve. Funksioni i ri, i quajtur “Limit Precise Location” (Kufizo vendndodhjen e saktë), i lejon pronarët e iPhone dhe iPad të fshehin vendndodhjen e tyre të saktë nga operatorët celularë.

Derisa më parë operatorët mund të përcaktonin me mjaft saktësi vendndodhjen tuaj duke përdorur të dhënat e antenave, me këtë opsion që vjen në iOS 26.3, operatori do të shohë vetëm vendndodhjen rrethore. Për shembull, do të dijë në cilin lagje ndodheni, por jo në cilën rrugë apo ndërtesë.

Gjëra të rëndësishme që duhet të dini

Shërbimet e emergjencës: Ky opsion fiket automatikisht nëse thërrisni shërbimet e emergjencës, në mënyrë që shpëtimtarët të mund t’ju gjejnë më lehtë.

Aplikacionet tuaja: Kjo nuk ndikon në aplikacione si Google Maps, Instagram apo “Find My”. Ju ende mund t’u lejoni (apo ndaloni) këtyre aplikacioneve të përdorin vendndodhjen e saktë pavarësisht nga operatori.

Apple nuk ka sqaruar zyrtarisht motivet e këtij veprimi, por analistët industrialë vënë në dukje se operatorët janë gjobitur më parë me shuma të mëdha për shitjen e të dhënave të lëvizjes së përdoruesve - për shembull, FCC në SHBA ka gjobitur disa operatorë me gati 200 milion dollarë për abuzim me këto informacione.

Për momentin, funksioni është i disponueshëm vetëm në disa pajisje si iPhone Air, iPhone 16e dhe iPad Pro (modeli M5 me Cellular), dhe vetëm nëse operatori juaj celular e mbështet këtë teknologji (p.sh. Deutsche Telekom dhe britanikja EE).

Për ta aktivizuar, shkoni te: Settings > Cellular > Cellular Data Options > Limit Precise Location. Pas aktivizimit, telefoni mund t’ju kërkojë të rinisni pajisjen që të aplikohen ndryshimet. /Telegrafi/

Përpjekja e një nëne për ta fjetur fëmijën e saj u kthye në një kaos të vogël kur vogëlushi pa dashje i gjeti hundën e fortë ndërsa ajo po përpiqej ta vendoste për të fjetur - dhe ky moment u bë viral me mbi 17 milionë shikime në TikTok.

Në video, e cila u kap nga një kamerë Nest, duket një djalë i vogël duke qëndruar pranë një shtrati të ulët ndërsa nëna e tij është shtrirë pranë tij. Në momentin që ajo po përpiqej ta shtronte që të fjetë, djali shpërtheu kokën prapa papritmas dhe e goditi fort në hundë.

Më vonë, ajo që e publikoi videon - e quajtur Kailynn në TikTok - tha se hunda i ishte thyer me të vërtetë.

Ajo u shpreh se nuk kishte shumë mavijosje, por hunda ishte “që e shtrembëruar” dhe se planifikonte t’i kërkonte një mendim tjetër mjekësor dhe ta shqyrtonte një ndërhyrje kirurgjikale.

Ajo gjithashtu tha se djali i saj është ende i vogël dhe herë pas here ka shpërthime, por se i vinte keq për atë që kishte ndodhur.

Në komentet nën video, shumë përdorues të TikTok ndanë tregime të ngjashme ose reagonin me humor.

Njëri tha me shaka se djali tani do të flejë vetëm në krevatin e tij pa përqafime, ndërsa një komentues tjetër që punon në një kopësht tha se nuk është mirë t’i lejohet fëmijët të qëndrojnë shumë afër njeri-tjetrit për arsye sigurie, sepse ata ende nuk kanë zhvilluar ndjenjën e hapësirës personale. /Telegrafi/