Nga Gazeta Si- Valentino Garavani, si stilist dhe si biznesmen, ishte një nga figurat e pakta të mbetura që hapën rrugën për epokën e artë të modës italiane, e cila përcaktoi luksin global. Vdekja e tij ngre pyetjen nëse modeli i modës “Made in Italy” mund të lulëzojë në një treg global në ndryshim.

Për shumë njerëz, vdekja e “Perandorit të Fundit” shihet si fundi natyror i një brezi të tërë stilistësh mode. Vetëm pak muaj më parë, vdiq Giorgio Armani, një tjetër gjeni italian tashmë i hmubur.

Paola Fendi është anëtarja e fundit e mbetur e një grupi krijuesish që e bënë stilin italian të njohur në të gjithë botën. Ai përfshinte emra të tillë si Gianni Versace, Moschino, Missoni dhe shumë të tjerë.

Fundi i viteve ‘80, i njohur edhe për “bumin” ekonomik të Italisë, ishte epoka e artë e të ashtuquajturave markave të modës “Made in Italy”. Milano ishte vendi i nxehtë, të gjithë donin të visheshin atje dhe asnjë nga shtëpitë më të mëdha të modës nuk ishte blerë ende nga investitorë të huaj.

Çfarë duhet të bëjmë me faktin se ky brez ka marrë fund? A ka mbaruar përsosmëria “italiane” në modë dhe çfarë e pret të ardhmen?

Sipas Carlo Fei, konsulent ndërkombëtar në strategjinë e markave dhe profesor në Universitetin Luiss ku ai jep mësim në industritë e Modës, nuk ka arsye për panik.

“Çështja nuk është nëse një markë është italiane apo jo, por më tepër aftësia për të kuptuar se si funksionojnë tregjet”, tha ai për Euroneës.

“Nuk mendoj se vdekja e këtyre figurave ikonike do të përcaktojë fundin e markës Made in Italy, veçanërisht në modë”, tha ai. “Dhe nuk e besoj narrativën sipas së cilës, fakti që disa nga këto shtëpi mode janë blerë nga investitorë të huaj dobëson atraktivitetin e markave italiane”.

‘Stili duhet të zgjasë dhe të mos i bindet trendeve sezonale’

Fei beson se kjo ka më shumë të bëjë me mënyrën se si menaxhohet një markë mode.

“Tregu i luksit personal vlen 360 miliardë euro dhe duhet të mbrohet”, shtoi ai. “Valentino ishte një vizionar që e kuptoi që në fillim se stili duhet të zgjasë dhe nuk iu bind trendeve sezonale. Popullariteti i veshjeve të dorës së dytë këto ditë është provë e kësaj”.

Sipas ekspertit të modës, kryqëzimi midis investimeve të huaja dhe markave italiane “është një skenar fitimprurës për të dyja palët”.

“Ata kanë mbështetur markat në një kohë krize. Grupet e mëdha franceze ndihmuan disa marka italiane të rriteshin. Ata nuk do të kishin qenë në gjendje ta bënin këtë vetë”.

Një raport nga Istituto Marangoni i vitit 2024 konfirmoi se, pavarësisht pasigurisë gjeopolitike, grupet italiane si Prada dhe Moncler i tejkaluan gjigantët francezë si Lvmh dhe Kering.

“Ka kaq shumë marka italiane që ende po ecin shkëlqyeshëm”. Tha Fei. “Merrni Prada, Brunello Cucinelli, Moncler dhe Tod’s, por nuk ka rëndësi se kush e zotëron markën, gjithçka varet nga mënyra se si po menaxhohen”.

Industria e modës sigurisht që ka ndryshuar që nga kulmi i modës italiane, kërkesat e klientëve nuk janë më të njëjta dhe tregu po evoluon me shpejtësi.

“Në një klimë të tillë, ku besueshmëria e një marke ka më shumë rëndësi sesa një shfaqje e thjeshtë, ata që kuptojnë se si t’i shohin ndryshimet e tilla do të rriten. Kompanitë që kanë përfituar nga shitja nën etiketën Made in Italy duhet të jenë gjithashtu ato që e mbrojnë atë”, përfundoi Fei.

The post A shënon vdekja e Valentinos fundin e ‘Made in Italy’? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Komiteti Shqiptar i Helsinkit vlerëson se për përmbytjet e ndodhura në vend më 6 janar, shteti duhet të marrë përsipër përgjegjësitë e veta e jo t’i lërë gjithë fajin qytetarëve.

Pas përmbytjeve masive që preken disa qytete të Shqipërisë më 6 janar, një grup vëzhguesish të Komitetit Shqiptar të Helsinkit (KShH) realizuan një monitorim të pjesshëm në Durrës për të verifikuar situatën dhe pasojat e këtyre fatkeqësive.

Autoritetet lokale referojnë si shkaktarin kryesor të përmbytjeve hedhjet pa kriter të mbeturinave që qytëtarët kanë bërë apo ndërhyrjet në infrastrukturën e sistemit të kanalizimeve por KShH vlerëson se për të arritur në një konkluzion objektiv, nevojitet një verifikim gjithëpërfshirës, duke mbikqyrur edhe realizimin e detyrave nga institucionet e ngarkuara me pastrimin dhe mirëmbajtjen e sistemit të kanalizimit, si dhe institucionet që kanë të detyrë të mbrojnë mjedisin, konform parimit “ndotësi paguan”.

“Shteti nuk mund të ngarkojë të gjithë fajin tek banorët, por duhet të marrë përsipër edhe përgjegjësitë e tij duke informuar nëse autoritetet vendore kanë realizuar me përpikmëri detyrat e përgjegjësitë e tyre në këtë drejtim”, thuhet në deklaratën për shtyp.

KShH përmend edhe ligjin “Për vetëqeverisjen vendore”, ku bashkitë janë përgjegjëse për mbledhjen, largimin dhe trajtimin e  ujërave të shiut dhe mbrojtjen nga përmbytjet në zonat e  banuara, ndërtimin, rehabilitimin dhe mirëmbajtjen e rrugëve vendore, mbledhjen, largimin dhe trajtimin e mbetjeve të ngurta dhe shtëpiake si dhe kujdesen për parandalimin e ndërhyrjeve të paligjshme në rrjetin e furnizimit me ujë të pijshëm dhe kanalizimeve të ujërave.

Gjithashtu, KShH thotë se një pjesë e qytetarëve të pyetur nuk ishin të informuar për procedurat që duhet të ndiqnin pranë autoriteteve lokale me qëllim përfitimin e dëmshpërblimi përkatës.

Pjesës tjetër të banorëve që kishin dorëzuar kopje të dokumentacionit të kërkuar për vlerësimin e dëmeve, nuk ju ishte vendosur në dispozicion një kopje e procesverbalit të mbajtur nga komisioni në terren për konstatimin e dëmeve si dhe nuk ishin në dijeni se si do të vijonte procesi i dëmshpërblimeve më tej.

“Qytetarët duhet të ndërgjegjësohen konform parimit të barazisë, mbi procedurat që duhet të ndjekin për kërkimin e dëmeve”.

KShH vlerëson gjithashtu se paraqitja e grupeve të punës në terren, të ngritura nga Bashkia, me distancë kohore nga momenti kur kanë ndodhur përmbytjet, mund të ndikojë në objektivitetin e vlerësimit të dëmeve për secilën banesë, qoftë duke ndikuar në uljen apo edhe shtimin e vlerës reale të tyre.

The post Komiteti i Helsinkit: Qeveria të mos fajësojë qytetarët për përmbytjet, të marrë përgjegjësitë e saj! appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Më dy shkurt nis periudha e aplikimeve për formularët A1 dhe A1Z nga të gjithë maturantët.

Maturantët në këto formularë do të përcaktojnë edhe lëndët me zgjedhje.

Ndërkohë theksohet se për maturantët e viteve të kaluara të cilët duan të bëhen pjesë e Maturës Shtetërore 2026, aplikimi do të jetë më 10-11 shkurt.

Në fillim të këtij muaji u publikuan edhe datat e provimeve të maturës ku provimi i gjuhës së huaj do të jetë më 2 qershor, më 9 qershor i gjuhës shqipe, provimi i matematikës do të jetë më 16 qershor dhe ai i lëndës me zgjedhje më 23 qershor.

Për përgatitjen e maturantëve, testet model për provimet e ardhshme janë shpërndarë në të gjitha shkollat, duke i orientuar nxënësit për formatin dhe kërkesat e provimeve.

The post Provimet e maturës, aplikimet për lëndët me zgjedhje hapen me 2 shkurt appeared first on Gazeta Si.

Rrugët e Davosit u shndërruan në një shfaqje teknologjike live, ndërsa një grup robotësh dolën në rrugë gjatë Forumit Ekonomik Botëror që po zhvillohet, duke magjepsur njerëzit.

Robotët parakaluan nëpër rrugët e Davosit, Zvicër përpara Samitit Teknologjik të Davosit, një ngjarje teknologjike e planifikuar të zhvillohet për herë të parë në fillim të korrikut.

Samiti Teknologjik i Davosit, i titulluar “Prekja e Inteligjencës”, do të zhvillohet në korrik dhe do të bashkojë udhëheqës nga industria, shkenca dhe politika për të diskutuar se si robotët e përparuar bashkëveprojnë me botën fizike.

The post Robotët bëjnë paradë në rrugët e Davos appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Një analizë ka zbuluar se një pjesë e madhe e mikrobiomës në zhvillim të një foshnje vjen nga bashkëmoshatarët e tyre në çerdhe, madje edhe pas vetëm një muaji frekuentimi.

Studimi, i botuar në Nature, analizoi mikrobiomet e zorrëve të foshnjave gjatë vitit të tyre të parë në çerdhe. Sasia e mikroorganizmave që transmetoheshin midis foshnjave u rrit gjatë gjithë vitit. Pas katër muajsh, foshnjat në një çerdhe ndanin tashmë 15-20% të specieve të tyre mikrobike.

“Kjo ishte më e lartë se përqindja e të gjitha mikrobeve që ata kishin fituar që nga lindja deri në atë pikë nga familja”, thotë Nicola Segata, mikrobiologe në Universitetin e Trentos në Itali.

Disa nga ndryshimet në mikrobiomat e fëmijëve janë për shkak të dietës që ata kishin në çerdhe, por studimi tregon se transmetimi i llojeve mikrobike midis foshnjave është i gjerë gjatë vitit të parë të çerdhes dhe tregon se ndërveprimet shoqërore në këtë fazë janë çelësi për ndërtimin e një mikrobiome të larmishme dhe të shëndetshme, shton Segata.

Transmetimi i mikrobeve

Ndërsa një fetus është ende në mitër, mikrobioma e tij mendohet të mos ekzistojë në shtatzënitë e shëndetshme, por ajo fillon të zhvillohet shpejt pas lindjes, kryesisht përmes transmetimit mikrobik nga nëna. Hulumtimet kanë treguar se njerëzit që jetojnë së bashku fillojnë të ndajnë lloje mikrobike. Por, mënyra se si ndryshon mikrobiota në zhvillim gjatë viteve të para të jetës nuk është studiuar mirë.

Për të mbushur boshllëkun e njohurive, Segata dhe kolegët e tij shqyrtuan mikrobiomet e 43 foshnjave me një moshë mesatare prej 10 muajsh në fillim të studimit. Ata i ndoqën ata para, gjatë dhe pasi ndoqën vitin e tyre të parë të çerdhes në Trento, Itali.

“Ne regjistruam foshnjat që takoheshin për herë të parë, në ditën e parë të kujdesit ditor,” thotë Segata. “Kjo është një dritare kohore në të cilën zorra e tyre është shumë më e prirur për të marrë lloje nga foshnjat e tjera dhe nga të rriturit, sepse sistemi imunitar nuk është ende i trajnuar mirë.”

Ekipi analizoi mostrat fekale nga foshnjat, si dhe nga 10 punonjës të çerdhes dhe individë që jetonin në të njëjtat shtëpi me fëmijët: 39 nëna, 30 baballarë, 7 vëllezër e motra, 3 qen dhe 2 mace.

Pasi fëmijët filluan çerdhen, studiuesit vazhduan të merrnin mostra çdo javë deri në pushimet e Krishtlindjeve, dhe për disa foshnje kjo vazhdoi deri në korrik. Të gjithë pjesëmarrësve iu morën mostra pasuese në korrik dhe një vit pas fillimit të studimit.

Pasuria mikrobike

Analiza zbuloi transmetim të gjerë të mikrobiomës nga foshnja në foshnjë vetëm një muaj pasi foshnjat filluan çerdhen, i cili vazhdoi të rritej gjatë vitit të çerdhes. Nëse një foshnjë kishte një vëlla/motër, ata merrnin më shumë mikrobe nga vëllai/motra sesa nga prindërit e tyre, ata kishin tendencë të kishin një mikrobiotë më të larmishme në përgjithësi dhe merrnin më pak lloje bakteriale nga bashkëmoshatarët e çerdhes.

Studimi gjithashtu hartëzoi transmetimin e specieve individuale mikrobike midis individëve. Segata jep një shembull të asaj që ndodhi me një lloj bakteri të quajtur Akkermansia muciniphila.

“Kemi një shembull të një lloji që kalon nga nëna tek foshnja. Foshnja në çerdhe më pas ia transmetoi atë një foshnje tjetër, e cila ua transmetoi të dy prindërve më pas.”

Madje kishte shenja se kafshët shtëpiake dhe foshnjat shkëmbenin lloje bakteriale.

“Është interesante se kjo ishte vetëm për foshnjat dhe jo për të rriturit. Pra, ndoshta ka ndërveprime më ‘intime’ midis foshnjave dhe kafshëve shtëpiake”, thotë Segata.

Megjithatë, efekti më drastik në mikrobiotën tek foshnjat erdhi nga përdorimi i antibiotikëve. Trajtimi me antibiotikë gjatë vitit të parë të jetës uli ndjeshëm numrin e llojeve bakteriale në mikrobiotën e zorrëve të foshnjave, por kjo u pasua nga një rikuperim i shpejtë i ndihmuar nga një fluks i gjerë i llojeve të reja.

“Për mua ishte një surprizë të shihja se si nënat gjithashtu merrnin baktere nga familje të tjera përmes fëmijëve të tyre”, thotë Maria Carmen Collado, bioteknologe ushqimore.

“Mendoj se është një punë vërtet e mirë që mbush një boshllëk në njohuritë rreth transmetimit të mikrobiomës”, thotë Collado.

“Mendoj se kjo do të hapë mundësi të reja, jo vetëm në lidhje me mikrobiomën, por edhe me kuptimin tonë se si përhapen patogjenët.”

Ndikimet afatgjata shëndetësore të ekspozimit ndaj llojeve të tjera mikrobike në çerdhe në mikrobiomat e zorrëve të foshnjave nuk dihen. Ndoshta është një kombinim i dietës dhe stilit të jetesës që ruan diversitetin e baktereve në mikrobiotën e zorrëve më vonë në jetë, thotë Segata. Duke pasur parasysh se llojet e fituara rishtazi ishin ende aty në fund të vitit, është e mundur që ato të qëndrojnë edhe në moshë madhore.

“Ndoshta pas 20 vjetësh, do të zbulojmë se njerëzit ende duhet t’i falënderojnë miqtë e tyre në çerdhe për mikrobet që morën kur ishin atje”, thotë ai.

Burimi: Nature. Përshtati: Gazeta Si.

The post Dërgimi i foshnjave në çerdhe riformëson plotësisht mikrobiomën e tyre appeared first on Gazeta Si.

Një në shtatë njerëz në botë përdorin TikTok. Megjithatë, për kompaninë që qëndron pas një fenomeni të tillë, vitet e fundit kanë qenë një rrëmujë e vërtetë.

Shqetësimet në lidhje me aplikacionin u shfaqën për herë të parë më shumë e pesë vite më parë, duke e shtyrë Presidentin Trump, në mandatin e tij të parë, të nënshkruante një urdhër ekzekutiv që synonte heqjen e TikTok nga Amerika.

Ligjvënësit ishin të shqetësuar se qeveria kineze mund të hynte në të dhënat e përdoruesve të 200 milionë amerikanëve që përdorin aplikacionin dhe ndoshta të manipulonte burimet e tyre.

Për t’iu përgjigjur këtyre shqetësimeve, kompania mëmë e TikTok, ByteDance, nisi Projektin Texas, duke ruajtur të dhënat e përdoruesve amerikanë në servera vendas të drejtuar nga Oracle në pronësi amerikane. Kompania gjithashtu zhvendosi selinë e saj në Singapor dhe Los Angeles, pjesërisht për t’u distancuar nga rrënjët e saj kineze.

Këto u panë si lëshime të rëndësishme në atë kohë. Por përsëri, në vitin 2024 Kongresi miratoi një ligj që kërcënonte ta ndalonte plotësisht aplikacionin, përvec nëse Byte Dance që nënshkruan një marrëveshje për të ndarë aplikacionin amerikan nga pjesë tjetër e biznesit të saj global nën një numër të ri kompanish që përfshinte edhe Oracle.

TikTok mbetet aktiv në një treg kritik, por kushtet nënvizojnë kompromiset dhe kufizimet me të cilat ByteDance, dhe ndoshta firma të tjera kineze të teknologjisë, mund të përballen ndërsa përpiqen të zgjerohen globalisht.

Si arritëm deri këtu?

Rivaliteti SHBA-Kinë ka bërë që Uashingtoni dhe Pekini të godasin firmat e njëri-tjetrit për shkak të shqetësimeve për sigurinë kombëtare.

Megjithatë, në luftën më të fundit tregtare, TikTok u bë “frut” që Kina mund të ofronte në këmbim të lëshimeve të tjera të rëndësishme, si produktet bujqësore amerikane.

Marrëveshja i lejon Kinës ta paraqesë rezultatin si një fitore, duke eksportuar teknologji sipas kushteve të veta, ndërsa fiton ndikim në negociatat më të gjera tregtare.

ByteDance do të ruajë aksesin në 200 milionë përdoruesit dhe 7.5 milionë bizneset e Amerikës, por humbet kontrollin mbi algoritmin dhe të dhënat e TikTok.

Në vend të kësaj, kompania do t’ia licencojë algoritmin entitetit të ri amerikan, në një marrëveshje që administrata Trump e ka vlerësuar në 14 miliardë dollarë.

“Fuqia e TikTok qëndron në grafikun e përmbajtjes së tij, një algoritëm që mëson nga mijëra sinjale përdoruesish për të ofruar video hiper-relevante dhe shumë problematike”, tha Kelsey Chickering, analiste.

“Me një sipërmarrje të përbashkët amerikane që ritrajnon atë algoritëm mbi të dhënat vendase, përvoja do të ndryshojë dhe një gjë është e sigurt: TikTok në Amerikë nuk do të jetë i njëjtë.”

Ky ndryshim mund të ketë efekte anësore për reklamuesit dhe krijuesit për shkak të ndryshimeve.

Krijuesit mund të shohin që angazhimi i tyre të tkurret, veçanërisht sepse viraliteti global do të pësojë një goditje dhe përmbajtja e mëparshme që u përhap në një rajon mund të bëhej popullore në SHBA organikisht. Një algoritëm vetëm për SHBA-në mund ta dobësojë këtë, duke i detyruar markat të ristrukturojnë marrëveshjet dhe ndoshta t’u duhet të paguajnë më shumë për ekspozimin në SHBA.

Të ardhurat globale të TikTok u vlerësuan të ishin 20-26 miliardë dollarë në vitin 2024, afërsisht 10 miliardë dollarë nga të cilat erdhën nga SHBA-ja, me reklamat që përbëjnë një pjesë të madhe.

Ndryshimet ka të ngjarë të dëmtojnë rezultatin financiar të TikTok në SHBA, por ByteDance mban një pjesë prej 19.9% ​​dhe për këtë arsye një pjesë të fitimeve.

Ritrajnimi i algoritmit mund të ketë gjithashtu pasoja për zhvillimin teknologjik të ByteDance.

Funksionimi i algoritmeve të ndara në SHBA dhe globalë, ndarja e fuqisë punëtore dhe qeverisja paralele shtojnë kostot e inxhinierisë, ngadalësojnë inovacionin dhe shtojnë kompleksitetin operacional, thotë Charlie Dai, analist.

Përvoja në Indi

ByteDance është përballur me pengesa politike dhe rregullatore më parë.

Humbja e Indisë në vitin 2020, atëherë tregu më i madh i TikTok, me 200 milionë përdorues, ishte një pengesë shumë më e madhe se çdo ndërprerje e mundshme në SHBA, thotë Chris Stokel-Ëalker, autor i “TikTok Boom: The Inside Story of the Ëorld’s Favourite App”.(Bumi i TikTok, historia e aplikacionit të preferuar).

Por, thotë ai, edhe “pengesa” e Indisë nuk ishte një pengesë e madhe.

“Ata kanë vazhduar të tregojnë rritje pavarësisht këtyre sfidave.”

Vështirësitë si në SHBA ashtu edhe në Indi kanë një fije të përbashkët: ato u shkaktuan nga tensionet gjeopolitike.

Ndalimi i Indisë, megjithatë, nuk kishte për qëllim vetëm TikTok, ai synonte Kinën më gjerësisht, me afërsisht 200 aplikacione të bllokuara në të gjithë vendin. Dhe ndërsa ky ndalim hapi derën për shfaqjen e platformave vendase, asnjëra nuk i është afruar suksesit të TikTok.

Për disa, marrëveshja me TikTok në mënyrë të pashmangshme sjell krahasime me Huaëei, një tjetër kampion kinez i teknologjisë, ambiciet globale të të cilit janë riformësuar nga gjeopolitika.

Por ka dallime të mëdha, Huaëei është bllokuar në mënyrë efektive nga tregjet perëndimore pasi sanksionet amerikane ndërprenë aksesin në infrastrukturën kritike 5G.

Në të kundërt, TikTok është lejuar të mbetet, megjithëse me kushte kufizuese për ByteDance.

Chris Stokel-Ëalker thotë se kjo pasqyron një ndryshim në mënyrën se si qeveritë po i përgjigjen kompanive kineze të teknologjisë.

Disa janë përjashtuar krejtësisht; të tjerave u lejohet të operojnë, por vetëm brenda kufijve politikë dhe rregullatorë të përcaktuar mirë.

Një kampion vendas

Ndërsa TikTok po riformësohet jashtë vendit, ai ka kontroll të plotë mbi Douyin, aplikacionin e tij simotër kinez, i cili është jashtëzakonisht i suksesshëm në vetvete brenda Kinës.

Douyin formon një shtyllë thelbësore të biznesit të ByteDance pasi është fitimprurës, i lidhur politikisht dhe i aftë të mbizotërojë sepse është përgjegjës për trajnimin e algoritmit mbi të dhënat në të cilat ka akses të plotë.

Por ByteDance po kujdeset gjithashtu për të ardhmen, duke investuar në qendra të dhënash, cloud dhe Inteligjencë Artificiale, duke nënvizuar përpjekjet e kompanisë për të diversifikuar përtej aplikacioneve të konsumatorëve të udhëhequra nga reklamat.

Chris Stokel-Ëalker argumenton se gjendja e vështirë e TikTok nuk ka të bëjë më me sigurinë e të dhënave, por me atë se kush kontrollon fjalën, kulturën dhe ndikimin në SHBA.

Trump nuk e ka pëlqyer kurrë që Kina mund të jetë duke formësuar kulturën amerikane, thotë ai.

Realiteti është se ByteDance do të vazhdojë të operojë TikTok në SHBA, por me kufizime të dallueshme. Dhe kjo mund të përhapet në tregje të tjera në të cilat planifikon të zgjerohet, me rregullatorët që kërkojnë më shumë kontroll mbi teknologjinë kineze.

Ekspertë të tjerë kanë thënë se aspekti i licencimit të marrëveshjes mund të formojë një model për mënyrën se si kompanitë e tjera kineze të teknologjisë zgjerohen globalisht në një mjedis me mosbesim në rritje ndaj Pekinit.

The post A është marrëveshja SHBA-TikTok një realitet i ri për kampionët e teknologjisë së Kinës? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Pa asnjë njoftim dhe pa asnjë justifikim, Infermierët thonë se nuk kanë marrë ende pagën e dhjetorit, një vonesë që sipas tyre është ekstreme.

Në një njoftim për mediat, Shoqata e Infermierëve thotë se edhe pse është data 22 Janar, paga e muajit Dhjetor ende nuk ju është dhënë punonjësve të Shëndetësisë.

“Më e turpshme se kjo është dhe heshtja që ka kapluar çdo individ, punonjës dhe institucion e për më tepër sindikatat inekzistente në Shqipëri që reagojnë vetëm kur kanë interesa personale apo politike për marrje kuotash ose fondesh por që punonjësit i shohin si përfitim e jo si individ për ti përfaqësuar”, shkruhet në njoftimin e Shoqatës.

Më tej, shoqata shton se e rëndë është edhe heshtja e vetë punonjësve që dhe kur s’ju japin hakun e merituar, heshtin nga frika e presioneve të vazhdueshme që ju bëhen me largime nga puna. “Dhe qershia mbi tortë është heshtja e vetë Ministrisë lidhur me këtë shqetësim duke mos bërë asnjë reagim e për më tepër duke premtuar rritje page në formë lëmoshe ose si formë për t’ju mbyllur gojën”, thotë Shoqata e Infermierëve.

The post Nuk kanë marrë ende rrogën e dhjetorit, Shoqata e Infermierëve: Punonjësit heshtin nga frika e presionit appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- 2 javë pasi vendet europiane kanë njoftuar tërheqjen nga tregu të qumështit formulë “NAN OPTIPRO 1”, ka ardhur edhe njoftimi i AKU në vendin tonë.

Në 5 janar 2026, autoritetet ushqimore në disa vende europiane nisën paralajmërimet publike për tërheqjen nga tregu të loteve të caktuara të formulës për foshnje NAN 1 OPTIPRO, si masë parandaluese pas dyshimeve për praninë e toksinës cereulide, e lidhur me bakterin Bacillus cereus. Ndërkohë, në Shqipëri njoftimi publik erdhi me vonesë, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën dhe ritmin e informimit të konsumatorëve.

Të dhënat publike tregojnë se reagimi në Europë ishte pothuajse i njëkohshëm në disa shtete.

Nestle Malta publikoi  njoftimin zyrtar për tërheqjen vullnetare të disa loteve të formulave për foshnje, përfshirë NAN OPTIPRO 1, duke i kërkuar konsumatorëve të mos e përdorin produktin dhe ta kthejnë atë në pikat e shitjes me datë 5 janar.

Njoftime nga vende të tjera si Italia, Austria, Belgjika, Bullgaria, Danimarka, Finlanda, Franca dhe Suedia erdhën në datat 6 dhe 7 janar.

Në këto vende, paralajmërimi publik u bë menjëherë pas vendimit të Nestle për tërheqje, edhe pse rreziku ishte potencial dhe jo i konfirmuar me raste konkrete sëmundjesh.

Në Shqipëri, ndryshe nga vendet e mësipërme, njoftimi publik për tërheqjen nga tregu të NAN 1 OPTIPRO u bë në datë 20 janar.

Thënë kjo, ndërkohë që vendet e Europës e kishin tërhequr produktin nga tregu, në Shqipëri vijoi të shitej edhe për dy javë të tjera.

Një nga arsyet kryesore të vonesës është se në praktikë, autoritetet europiane reagojnë dhe informojnë konsumatorët më herët, ndërsa Shqipëria nis procesin e vet të verifikimit pasi alarmi është tashmë i njohur në disa tregje të tjera.

Gjithashtu, ndërkohë që vendet e tjera njoftojnë tërheqjen vullnetare të produktit, edhe pse nuk ka indicie për sëmundshmërinë e personave që e konsumojnë si dhe njoftimi mund të vijë nga vetë kompania që operon në atë vend (si në Maltë që njoftimin për tërheqjen e produktit e ka dhënë Nestle Malta) në Shqipëri masat kufizuese për nxjerrjen në treg të ushqimeve si dhe heqjen e tyre nga tregu, nëse ka dyshime të argumentuara shkencërisht se ushqimi është i pasigurt, përcaktohen, pёr çdo rast, me urdhër të Ministrit të Bujqësisë. Kjo masë merret pas rezultateve të vlerësimit të riskut.

Disa ditë më parë, po një produkt i Nestle është tërhequr nga tregu sepse është konstatuar prania e substancës Cereulide në qumështin formulë BEBA për fëmijë.

The post Tërhiqet nga tregu qumështi formulë ‘NAN OPTIPRO’, Shqipëria njofton dy javë më vonë se Europa appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Djemtë e moshës 13-vjeçare në Shqipëri janë përfshirë për herë të parë në programin kombëtar të vaksinimit kundër HPV-së (virusi i Papilomës humane).

Që në ditët e para të këtij viti, ka nisur aplikimi i vaksinës kundër HPV-së te djemtë e moshës 13 vjeç, si një hap në politikat e parandalimit të sëmundjeve infektive dhe onkologjike.

Rovena Daja, drejtuese e programit të vaksinimit pranë Institutit të Shëndetit Publik, bën thirrje për prindërit që të vaksinojnë djemtë kundër HPV-së.

Sipas saj, “HPV nuk prek vetëm vajzat. Përvoja ndërkombëtare tregon se vaksinimi i të dyja gjinive çon në më pak infeksione dhe hedh bazat për eliminimin e kancerit të qafës së mitrës”.

“Kur djemtë vaksinohen, ulet ndjeshëm përhapja e HPV, reduktohet transmetimi i virusit te partnerët dhe forcohet imuniteti i popullatës, duke mbrojtur edhe ata që nuk janë vaksinuar”, thuhet në apelin e saj.

Gjithashtu, Daja shprehet se “HPV është një infeksion viral që mund të shkaktojë sëmundje, lezione prekanceroze, madje në të ardhmen mund të shkojë deri në kancer, jo vetëm te vajzat, por edhe te djemtë”.

Prej nëntorit të vitit 2022, në kuadër të kalendarit kombëtar të vaksinimit aplikohet te vajzat 13 vjeç. Aktualisht, që në ditët e para të janarit 2026, kjo vaksinë aplikohet edhe te djemtë 13 vjeç.

The post Daja apel prindërve: Vaksinoni djemtë kundër HPV-së, forcohet imuniteti i popullatës appeared first on Gazeta Si.

Vaksina kundër herpes ngadalëson procesin e plakjes biologjike. Sipas analizave dhe studimeve të deritanishme, është vërejtur se kjo vaksinë ka zbehur disa procese qelizore tipike të kalimit të moshës, përfshirë inflamacionet.

Herpes është një infeksion i shkaktuar nga riaktivizimi i virusit të Lisë së Dhenve, që qëndron në organizëm i fjetur dhe, kur aktivizohet, shkakton shpërthime në lëkurë, përveç simptomave të tjera.

Vaksina kundër herpes zoster bëhet ndaj atyre që janë të prekshëm nga patologji kronike. Mbi studimet e kryera te pacientët, kërkuesit e Universitetit të Kalifornisë kanë vërejtur ndryshimet në organizëm dhe se kush ishte i vaksinuar kishte parametra më të mirë në krahasim me moshatarët, në kushte të njëjta, veçanërisht në plakjen biologjike, duke u bazuar në 6 parametra mjekësorë.

Plakja biologjike nuk është gjithnjë koherente me plakjen anagrafike dhe është procesi që mat gjendjen e vërtetë të indeve dhe organeve të trupit. Është një proces që sjell humbjen e efikasitetit të mekanizmave riparuese në nivel qelizor dhe molekular të organizmit.

Sipas hipotezave, mendohet se kjo vaksinë redukton të gjitha inflamacionet në organizëm, ndërkohë që parandalon riaktivizimin e virusit të lisë së dhenve dhe, njëkohësisht, bllokon procese të dëmshme.

The post Vaksina kundër herpes ngadalëson procesin e plakjes appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Drejtoria për Hetimin e Krimit Kibernetik ka informuar se po qarkullojnë mesazhe mashtruese të cilat imitojnë faqen zyrtare të Policisë dhe synojnë mashtrimin e qytetarëve nëpërmjet kërkesave për gjoba automjetesh.

Në mesazh është i vendosur edhe një link që të dërgon drejt një faqeje të rreme, e cila në pamje të parë paraqitet si faqe zyrtare e Policisë së Shtetit, duke përdorur stemën institucionale, imazhe të ndërtesës së Drejtorisë së Përgjithshme, si dhe elemente grafike që imitojnë shërbimet emergjente.

Në hapin e parë, qytetarëve iu kërkohet të konfirmojnë identitetin, duke vendosur numrin e telefonit celular. Në hapin vijues, faqja kërkon numrin e targës së automjetit, ndërsa në fazën e fundit iu kërkohet plotësimi i të dhënave bankare, me pretendimin për kryerjen e pagesës së gjobës.

Policia e Shtetit sqaron se kjo faqe nuk është faqe zyrtare, pasi përdor një adresë interneti të rreme (domain: aspalgov.cyou), e cila nuk i përket asnjë institucioni shtetëror.

Drejtoria e Hetimit të Krimit Kibernetik apelon për qytetarët që të mos klikojnë në mesazhe të dyshimta, të mos vendosin numra telefoni, të dhëna personale apo bankare në faqe që nuk janë zyrtare.

Gjithashtu, qytetarët duhet të kenë parasysh se Policia e Shtetit nuk kërkon konfirmim identiteti apo pagesa gjobash përmes linkeve të dërguara me SMS.

The post Policia ngre alarmin: Kujdes nga sms mashtruese për gjoba makinash! appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Korrigjimet në Kodin Penal ekzistues parashikojnë ashpërsimin e veprave penale me natyrë seksuale në raport me fëmijët, trafikimin e qenieve njerëzore apo shfrytëzimin e njeriut.

Ministri i Drejtësisë Besfort Lamallari ka prezantuar në Komisionin e Ligjeve paketën e ndryshimeve për Kodin Penal, që do të miratohet në javën pasardhëse.

Ashpërsime do të ketë për zaptimin e paligjshëm të tokës dhe ndërtimet pa leje, sidomos për zonat e mbrojtura. Rishikime do të ketë dhe për zjarrvënësit kur qëllimi është tjetërsimi i tokës.

“Ashpërsojmë veprat penale me natyrë seksuale në raport me fëmijët. Trafikimi i qenieve njerëzore, përjashtohet çdo justifikim me pëlqimin e viktimave. Zero tolerancë për shfrytëzimin e njeriut nga njeriu. Ashpërsohen ndjeshëm edhe dënimet për zënien e paligjshme të tokës dhe ndërtimet pa leje, sidomos në zonat e mbrojtura”, tha Lamallari, duke shtuar se dënime të ashpra do të ketë edhe për parkimin e dyfishtë.

“Dënohet parkimi i dyfishtë më shumë kur pengon mjetet e emergjencës”, thotë Lamallari.

Gjithashtu, projektligji forcon mbrojtjen e gazetarëve dhe lirinë e medias, duke përjashtuar përgjegjësinë penale për gazetarët që veprojnë me mirëbesim dhe në interes publik, ndërsa ashpërson ndëshkimet për dhunën dhe kërcënimet ndaj tyre.

Në përfundim, ministri e cilësoi paketën si një reformë të guximshme dhe të domosdoshme, që synon jo vetëm ndëshkimin e krimit, por edhe parandalimin dhe garantimin e sigurisë për qytetarët, duke ndërtuar një sistem penal modern dhe plotësisht të përputhshëm me standardet europiane.

The post Lamallari prezanton Kodin Penal: Ashpërsim dënimi për abuzimet seksuale, parkimin e dyfishtë e ndërtimet pa leje appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Pas 3 muajsh hetime, Policia e Tiranës ka arrestuar 3 persona, A. B., I. Z., dhe A. R., pjesë e një grupi kriminal që shiste armë zjarri.

Dy prej tyre u kapën në flagrancë, nga policia në zonën e Tufinës (pranë Kinostudios), në tentativë për të shitur 2 armë zjarri kallashnikov. Policia ka identifikuar dhe shpallur një person tjetër i cili dyshohet si pjestar i këtij grupi.

Gjatë arrestimit, policia ka sekuestruar 5 armë zjarri dhe municion luftarak, që dyshohet se do të shiteshin në Tufinë dhe në Fresk. 

I. Z., 55 vjeç, banues në Tiranë ka qenë i dënuar më parë për vrasje, A. B., 63 vjeç, banues në Tiranë, ka qenë i dënuar më parë për prodhim dhe shitje të narkotikëve dhe për mashtrim ndërsa A. R., 46 vjeç, banues në Tiranë ka qenë i dënuar më parë për plagosje të rëndë me dashje.

The post Goditet një grup kriminal që shiste armë zjarri në Fresk dhe Tufinë, 3 të arrestuar (video) appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Aktiviteti njerëzor e ka shtyrë botën në një epokë të “falimentimit global të ujit”, ndërsa ekspertët bëjnë thirrje për një transformim urgjent dhe të bazuar në shkencë.

Një  raport i ri nga Universiteti i Kombeve të Bashkuara (UNU) paralajmëron se dekada të tëra shpyllëzimi, ndotja, degradimi i tokës, mbishpërndarja e ujit dhe pakësimi kronik i ujërave nëntokësore, të përkeqësuara nga ngrohja globale, kanë shkaktuar dëme të pakthyeshme në furnizimin me ujë të planetit dhe aftësinë e tij për t’u rikuperuar.

Ai argumenton se terma të tillë si “stresi i ujit” dhe “kriza e ujit” nuk pasqyrojnë më ne saktësi realitetin e zymtë të sotëm, i cili po nxit “zhvendosjen dhe konfliktin” në të gjithë botën.

Çfarë do të thotë “falimentimi i ujit”?

Raporti i UNU-së e përcakton falimentimin e ujit si një “tërheqje të vazhdueshme të tepërt nga ujërat sipërfaqësore dhe nëntokësore në krahasim me hyrjet e rinovueshme dhe nivelet e sigurta të pakësimit”. Termi gjithashtu flet për “humbje të pakthyeshme ose tepër të kushtueshme të kapitalit natyror të lidhur me ujin”.

Kjo ndryshon nga stresi ujor i cili pasqyron situata me presion të lartë që mbeten të kthyeshme ose një krizë uji, e cila përdoret për të përshkruar goditjet akute që mund të kapërcehen.

Edhe pse jo çdo pellg dhe vend është i falimentuar nga ana e ujit, autori kryesor Kaveh Madani, Drejtor i grupit të ekspertëve të OKB-së për ujin, thotë se mjaftueshëm sisteme kritike kanë kaluar tashmë këto pragje.

“Këto sisteme janë të ndërlidhura përmes tregtisë, migrimit, reagimeve klimatike dhe varësive gjeopolitike, kështu që peizazhi global i rrezikut tani është ndryshuar rrënjësisht”, shton ai.

Si duket falimentimi i ujit?

Falimentimi i ujit nuk ka të bëjë me sa i lagësht ose i thatë duket një vend, ka të bëjë me ekuilibrin, kontabilitetin dhe qëndrueshmërinë. Edhe rajonet që përjetojnë përmbytje çdo vit mund të jenë ende të falimentuara nga uji nëse shpenzojnë më shumë seç duhet “të ardhurat” e tyre vjetore të rinovueshme nga uji.

Raporti argumenton se falimentimi i ujit duhet të shihet përmes një lente globale, ndërsa pasojat e tij përhapen.

“Bujqësia përbën shumicën dërrmuese të përdorimit të ujërave të ëmbla dhe sistemet ushqimore janë të ndërlidhura ngushtë përmes tregtisë dhe çmimit”, thotë Madani.

“Kur mungesa e ujit dëmton bujqësinë në një rajon, efektet përhapen në tregjet globale, stabilitetin politik dhe sigurinë ushqimore diku tjetër. Kjo e bën falimentimin e ujit jo një seri krizash lokale të izoluara, por një rrezik të përbashkët global.”

Uji i botës në numra

Duke përdorur të dhëna globale dhe prova shkencore të kohëve të fundit, raporti harton një përmblehdje të zymtë të trendëve të ujit, duke fajësuar më së shumti aktivitetin njerëzor.

Kjo përfshin 50 për qind të liqeneve të mëdha në të gjithë botën që kanë humbur ujë që nga fillimi i viteve 1990, me 25 për qind të njerëzimit që varet drejtpërdrejt nga burimi i ujit, dhe dhjetëra lumenj të mëdhenj që tani nuk arrijnë të arrijnë në det për pjesë të vitit.

410 milion hektarë ligatina natyrore, një sipërfaqe pothuajse e barabartë me madhësinë e BE-së, janë fshirë gjithashtu në pesë dekadat e fundit. Humbja globale e akullnajave që nga vitet 1970 është rritur me 30 për qind.

Kripëzimi ka dëmtuar rreth 100 milion hektarë tokë bujqësore dhe 70 për qind e akuiferëve kryesorë (të cilët mbajnë dhe transmetojnë ujëra nëntokësore) po tregojnë rënie afatgjatë.

‘Rivendosja’ e axhendës globale të ujit

Raporti argumenton se axhenda aktuale globale e ujit, e cila është kryesisht e përqendruar në ujin e pijshëm, kanalizimet dhe përmirësimet e efikasitetit, nuk është më e përshtatshme për qëllimin.

Ai bën thirrje për një axhendë të re që njeh zyrtarisht gjendjen e falimentimit të ujit, njeh ujin si “një kufizim dhe një mundësi” për përmbushjen e angazhimeve klimatike dhe përfshin monitorimin e falimentimit të ujit në një kornizë globale.

Prandaj, qeveritë po nxiten të marrin masa drastike ndaj ndotjes dhe dëmtimit të ligatinave, të mbështesin tranzicionet për komunitetet, jetesa e të cilave duhet të ndryshojë dhe të transformojnë sektorët që përdorin intensivisht ujë, përfshirë bujqësinë.

Përndryshe, barra do të bjerë në mënyrë disproporcionale mbi fermerët e vegjël, popujt indigjenë, banorët urbanë me të ardhura të ulëta, gratë dhe të rinjtë, shton raporti.

“Falimentimi i ujit po bëhet një nxitës i brishtësisë, zhvendosjes dhe konfliktit”, thotë nënsekretari i përgjithshëm i OKB-së, Tshilidzi Marëala.

“Menaxhimi i tij në mënyrë të drejtë, sigurimi që komunitetet e cenueshme të mbrohen dhe që humbjet e pashmangshme të ndahen në mënyrë të barabartë, nuk është thelbësor për ruajtjen e paqes, stabilitetit dhe kohezionit social.”

The post OKB: Bota ka hyrë në një epokë të ‘falimentimit të ujit’. Çfarë do të thotë kjo? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Në vendin tonë janë rikthyer reshjet e dëborës, duke zbardhur vendin edhe një herë tjetër.

Gjatë natës ka pasur reshje shiu me intensitet mesatar dhe ka filluar dëbora në të gjithë zonën veriore dhe juglindore të vendit. Sipas Autoritetit Rrugor Shqiptar, akset janë të hapura dhe qarkullimi vijon normalisht.

ARRSH këshillon drejtuesit e mjeteve për kujdes të shtuar dhe pajisjen e tyre me goma dimërore e zinxhirë.

Ndërkohë Policia e Qarkullimit Rrugor u bën apel drejtuesve të mjeteve që të bëjnë kujdes teksa qarkullojnë përgjatë akseve rrugore që përshkojnë veriun e vendit.

Bora ka zbardhur qytetin e Kukësit, ndërsa në zonat malore mbi 600 metra mbi nivelin e detit, trashësia e saj ka kaluar 5 centimetra.

Termometri ka zbritur në -2 gradë Celsius në qytetin e Kukësit, ndërsa në zonat më të thella malore temperaturat kanë arritur deri në -9 gradë. Këto kushte atmosferike kanë krijuar prezencë të ngricave në disa akse rrugore nacionale.

The post Rikthehet dëbora në veri e juglindje të vendit appeared first on Gazeta Si.

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në Përmet, kur rreth orës 19:00, është gjetur i vetëvarur D. Muçenji, 31 vjeç, në fshatin Skutaraq, Njësia Administrative Petran.

Kanë qenë të afërmit e viktimës të cilët kanë gjetur viktimën të vetëvarur në shkallët e shtëpisë.

The post Përmet, 31-vjeçari i jep fund jetës, gjendet i varur në shkallët e banesës appeared first on Gazeta Si.

Presidenti amerikan Donald Trump, në një konferencë në Shtëpinë e Bardhë, ka ripërsëritur kërkesën për të marrë Groenlandën.

Ai tha se “nuk ka kthim prapa” në planin e tij për të përfshirë Groenlandën si pjesë të strategjisë amerikane.

Trump gjithashtu vlerësoi lideren opozitare të Venezuelës, e cila i dërgoi edhe çmimin Nobel në Zyrën Ovale në takimin e pak ditëve më parë, duke thënë se ajo është grua e jashtëzakonshme.

“Po flasim me Machadon, ndoshta do të bëjmë diçka në Venezuelë me të. Një grua jashtëzakonisht e sjellshme, bëri gjithashtu diçka shumë të pabesueshme. Po flasim me të dhe ndoshta mund ta përfshijmë në një farë mënyre. Maria… Ndoshta mund ta bëjmë këtë”, u shpreh ai.

Dhe duke folur për vendin amerikano-latin, shtoi:

“Dikur e urreja Venezuelën, por sot e dua”.

The post Trump konferencë në Shtëpinë e Bardhë: Nuk ka kthim mbrapa për Groenlandën. Venezuelën e dua appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Kryeministri kanadez Mark Carney dha një vlerësim të sinqertë se si e sheh botën në një fjalim provokues në Davos të Zvicrës, ku tha se rendi ndërkombëtar i udhëhequr nga SHBA-të dhe i bazuar në rregulla ka mbaruar dhe fuqitë e mesme si Kanadaja duhet të ndryshojnë drejtim për të shmangur rënien pre e “shtrëngimit” të mëtejshëm nga aktorë të fuqishëm.

Pa e përmendur Presidentin e SHBA-së Donald Trump me emër, Carney iu referua “hegjemonisë amerikane” dhe tha se “fuqitë e mëdha” po e përdorin integrimin ekonomik si “armë”.

“Kanadezët e dinë se supozimi ynë i vjetër dhe i rehatshëm se gjeografia dhe anëtarësimi ynë në aleancë automatikisht siguronte prosperitet dhe siguri nuk është më i vlefshëm”, tha Carney.

Ndërsa përballet me këtë dinamikë të re, Carney tha se Kanadaja duhet të jetë “parimore dhe pragmatike” dhe të kthehet nga brenda për të ndërtuar vendin dhe për të diversifikuar marrëdhëniet tregtare për t’u bërë më pak e varur nga vende si SHBA-ja, tani që është e qartë se “integrimi” mund të çojë në “nënshtrim”.

Carney tha se “arkitektura e zgjidhjes kolektive të problemeve”, ​​duke u mbështetur në institucione si Organizata Botërore e Tregtisë, Kombet e Bashkuara dhe Konferenca e Palëve (COP) për bisedimet për klimën, është “zvogëluar” dhe vendet duhet të pranojnë se mund të duhet të veprojnë vetë më shpesh sesa në të kaluarën e afërt.

“Shumë vende po nxjerrin të njëjtat përfundime. Ato duhet të zhvillojnë një autonomi më të madhe strategjike: në energji, ushqim, minerale kritike, në financë dhe zinxhirë furnizimi. Një vend që nuk mund të ushqehet, të furnizohet me karburant ose të mbrohet ka pak mundësi. Kur rregullat nuk të mbrojnë më, duhet të mbrohesh”, tha Carney.

Carney tha se kjo qasje, ku ekziston një “botë fortesash”, do t’i bëjë vendet më të varfra, të brishta dhe më pak të qëndrueshme. Por megjithatë po vjen dhe Kanadaja duhet të punojë me aleatë me të njëjtat mendje, sa herë që është e mundur, për të kundërshtuar dominimin nga vendet më të mëdha, më të pasura dhe më të armatosura mirë.

“Ky nuk është multilateralizëm naiv. As nuk mbështetet në institucione të dobësuara. Është ndërtimi i koalicioneve që funksionojnë, çështje pas çështjeje, me partnerë që ndajnë mjaftueshëm terren të përbashkët për të vepruar së bashku. Fuqitë e mesme duhet të veprojnë së bashku sepse nëse nuk je në tryezë, je në menu”, tha Carney.

“Ne po angazhohemi gjerësisht, strategjikisht, me sy hapur. Ne e trajtojmë në mënyrë aktive botën ashtu siç është, jo duke pritur që bota të jetë ashtu siç dëshirojmë”, tha ai.

“Rendi i vjetër nuk po kthehet. Nuk duhet ta vajtojmë. Nostalgjia nuk është strategji. Por nga thyerja, ne mund të ndërtojmë diçka më të mirë, më të fortë dhe më të drejtë.”

Përmend shpenzimet e mbrojtjes, tregtinë e diversifikuar

Carney tha se që nga marrja e detyrës, ai ka ndërmarrë hapa për të ndryshuar trajektoren e Kanadasë: duke dyfishuar shpenzimet e mbrojtjes, duke diversifikuar me shpejtësi tregtinë duke nënshkruar 12 marrëveshje tregtare dhe sigurie në katër kontinente në gjashtë muaj dhe duke u afruar edhe më shumë me Bashkimin Evropian.

Më parë këtë javë, Carney gjithashtu arriti një marrëveshje tregtare me Kinën për automjetet elektrike dhe produktet bujqësore – duke i dhënë fund viteve të armiqësisë dypalëshe – dhe i bëri thirrje fuqisë së Lindjes së Mesme, Katarit.

Kanadaja po ndjek gjithashtu pakte të tregtisë së lirë me Indinë, Tajlandën, Filipinet dhe vendet në Shoqatën e Kombeve të Azisë Juglindore dhe Mercosur, bllokun e Amerikës së Jugut që përfshin Argjentinën, Bolivinë, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain.

“Fuqitë e mëdha mund të përballojnë të ecin vetë. Ato kanë madhësinë e tregut, kapacitetin ushtarak, ndikimin për të diktuar kushtet. Fuqitë e mesme nuk e kanë. Por kur negociojmë vetëm në mënyrë bilaterale me një hegjemon, negociojmë nga dobësia. Ne pranojmë atë që ofrohet. Ne konkurrojmë me njëri-tjetrin për të qenë më të akomodueshmit. Ky nuk është sovranitet. Është performanca e sovranitetit duke pranuar nënshtrimin”, tha Carney.

“Në një botë me rivalitet të fuqive të mëdha, vendet midis tyre kanë një zgjedhje: të konkurrojnë me njëri-tjetrin për favor, ose të bashkohen për të krijuar një rrugë të tretë me ndikim”.

Kanadaja një ‘partner i qëndrueshëm dhe i besueshëm’

Ndërsa mban një ton skeptik për disa institucione globale dhe vajton atë që ai e quajti një “këputje” në mënyrën se si gjërat kanë funksionuar prej kohësh, Carney tha se ndihet i sigurt për të ardhmen e Kanadasë pavarësisht rërës së lëvizshme.

Kanadaja është një “partner i qëndrueshëm dhe i besueshëm” që “vlerëson marrëdhëniet afatgjata”, gjë që e bën atë tërheqëse për vendet e tjera, tha ai.

“Kanadaja ka atë që dëshiron bota. Ne jemi një superfuqi energjetike. Ne kemi popullsinë më të arsimuar në botë”, tha ai. “Ne kemi kapital, talent dhe një qeveri me kapacitet të jashtëzakonshëm fiskal për të vepruar me vendosmëri. Dhe ne kemi vlerat që shumë të tjerë aspirojnë.”

Duke folur më vonë në një bisedë në Forumin Ekonomik Botëror, Carney pranoi se Kanadaja është e ndjeshme ndaj një SHBA-je gjithnjë e më të vendosur, duke pasur parasysh gjeografinë dhe lidhjet ekonomike afatgjata.

Por ai tha se Kanadaja tashmë e ka provuar qëndrueshmërinë e saj përballë një lufte tregtare të SHBA-së: vendi ka shtuar më shumë vende pune sesa Shtetet e Bashkuara që kur Trump vendosi tarifa për mallrat globale.

I pyetur nëse prerja e marrëveshjeve me Kinën e bën Kanadanë tepër të varur nga superfuqia aziatike, Carney tha se po luan “sulm” dhe thellimi i lidhjeve ekonomike me vendin e dytë më të madh në botë është një veprim i kujdesshëm në këtë pikë.

“Ne duhet të kemi një partneritet strategjik me ta”, tha ai për Kinën, ndërsa tha se do të ketë “gardhe mbrojtëse”.

Ndërsa Trump këmbëngul se SHBA-të duhet të marrin Groenlandën, gjoja për qëllime të sigurisë kombëtare, Carney tha se Kanadaja qëndron “vendosmërisht” me Danimarkën, e cila në fund të fundit kontrollon territorin autonom.

“Angazhimi ynë ndaj Nenit 5 është i palëkundur”, tha Carney, duke iu referuar parimit të NATO-s për mbrojtje kolektive. “Ne po punojmë me aleatët tanë të NATO-s për të siguruar më tej krahët veriorë dhe perëndimorë të aleancës”.

Duke folur për territorin danez të lakmuar nga Trump, Carney tha: “Mendoj se NATO po përjeton një provë tani”.

Ai tha se Kanadaja po e rrit praninë e saj ushtarake në Arktik, ndërkohë që po nxit gjithashtu “diskutime” midis aleatëve për të sjellë një “rezultat më të mirë” në Atlantikun e Veriut.

Komentet e Carney-t vijnë pas kërcënimit të jashtëzakonshëm të Trump për të vendosur tarifa ndaj aleatëve evropianë dhe Britanisë derisa Uashingtonit t’i lejohet të blejë Groenlandën. Kryeministri tha se Kanadaja “kundërshton fuqimisht” planin e SHBA-së për t’i goditur aleatët me taksa ndëshkuese nëse nuk pajtohen me imperializmin e Trump.

Marrë nga CBC. Përshtati: Gazeta Si.

The post Kryeministri kanadez me fjalim provokues në Davos: Rendi i vjetër nuk do të kthehet appeared first on Gazeta Si.

Në fjalimin e tij gjatë Forumit Ekonomik Botëror në Davos, presidenti francez Emmanuel Macron theksoi se bota është përballë një zgjedhjeje kritike: të pranohet ligji i më të fortit, që do të çonte në një “qasje të re koloniale”, ose të mbrohet multilateralizmi efektiv, i cili i shërben interesave të shteteve dhe siguron rendin global.

Macron theksoi se ky është një moment kyç për të mbrojtur sovranitetin dhe pavarësinë kombëtare. Ai shtoi se masa e fundit për stacionimin të ushtrisë franceze në Groenlandë ishte një hap për të mbrojtur këtë territor strategjik, pa “kërcënuar askënd”, por për të mbështetur një aleat dhe një vend tjetër europian.

Kreu i Francës gjithashtu theksoi rëndësinë e G7 në këtë kontekst. Ai theksoi se Franca, përmes presidencës së saj të Grupit të Shtatë, do të kërkojë të ringjallë G7 si një forum për “dialog të sinqertë” dhe për të parandaluar luftërat tregtare, rritjen e proteksionizmit dhe përpjekjet për të prishur rendin ekonomik global.

“Objektivi ynë përmes G7 është të tregojmë se fuqitë kryesore të botës janë ende të afta të arrijnë një diagnozë të përbashkët të ekonomisë globale”, tha Macron.

Në këtë kuadër, ai bëri thirrje për një angazhim më të madh në nivele ndërkombëtare, për të siguruar që shtetet të mund të bashkëpunojnë për të zgjidhur krizat globale, përfshirë ato tregtare dhe gjeopolitike.

The post Makron në Davos: Bota është përballë një zgjedhjeje kritike appeared first on Gazeta Si.

Lamtumirë ketchup dhe majoneza në restorante! Duke nisur nga gushti i këtij viti nuk do të jetë më e mundur të përdoren qese njëpërdorimëshe për salca, vaj, kripë dhe uthull.

Rregullorja e re që i referohet Rregullores së Paketimit dhe Mbeturinave të Paketimit, e cila hyri në fuqi në janar të vitit të kaluar dhe ndalon përdorimin e këtyre produkteve duke filluar nga vera e ardhshme. Ndryshimet do të ndikojnë gjithashtu në sektorin e mikpritjes, ku do të futet një ndalim për paketimin njëpërdorimësh për shampon dhe produktet e kujdesit për trupin.

Deri në fund të verës së ardhshme, restorantet në të gjithë Europën do të duhet të ndalojnë shërbimin e salcave, të tilla si ketchup dhe majonezë, vaj dhe kripë në qese njëpërdorimëshe shpesh të bëra prej plastike. Prandaj, pronarët e restoranteve do të duhet të pajisen me enë të qëndrueshme shpesh të konsideruara më pak higjienike dhe burim mbeturinash dhe t’u shërbejnë klientëve në këtë mënyrë.

Sipas mediave të huaja, objektet e akomodimit do të duhet gjithashtu të përputhen me rregulloren e re evropiane. Hotelet do të duhet të braktisin paketimin njëpërdorimësh për shampon, balsam dhe produkte të kujdesit personal dhe higjienës në favor të zgjidhjeve alternative, të tilla si shpërndarësit e rimbushshëm. Komisioni Europian e mbron fuqimisht këtë veprim, duke theksuar ndikimin mjedisor të plastikës, e cila, shpesh e pa ricikluar siç duhet, përfundon në ekosistemet detare dhe kështu hyn në zinxhirin ushqimor.

The post Nga gushti, në vendet e BE do të ndalohen paketimet plastike njëpërdorimshe të produkteve në restorante e hotele appeared first on Gazeta Si.