Pasi bisedimet midis ministrave të jashtëm të Grenlandës, Danimarkës dhe zyrtarëve amerikanë të mërkurën nuk dhanë rezultate, presidenti amerikan Donald Trump u përball me pyetje se cilët mund të jenë hapat e tij të ardhshëm.
Duke folur me gazetarët në Zyrën Ovale, Trump - i cili vazhdon të rrisë presionin mbi Grenlandën në dëshirën e tij për të aneksuar territorin - refuzoi të përjashtonte mundësinë e largimit nga NATO.
“Grenlanda është shumë e rëndësishme për sigurinë kombëtare”, tha Trump, duke e dyfishuar argumentin e tij në lidhje me territorin e Mbretërisë së Danimarkës.
Ai vazhdoi duke thënë se SHBA-të “nuk mund të mbështeten te Danimarka” për të mbrojtur Grenlandën nga interesat ruse dhe kineze dhe paralajmëroi se ka shumë mundësi për të eksploruar.
“E zbuluat këtë javën e kaluar me Venezuelën”, tha Trump, duke iu referuar operacionit që rezultoi në kapjen e presidentit të Venezuelës, Nicolas Maduro, dhe gruas së tij, Cilia Flores .
Ministri i Jashtëm danez Lars Lokke Rasmussen tha se mbetet një “mosmarrëveshje themelore” midis Danimarkës dhe SHBA-së për atë që e pret Grenlandën.
Në një shfaqje force, Danimarka njoftoi të mërkurën një zgjerim të pranisë së saj ushtarake në dhe përreth ishullit, shkruan TIMES.
Disa aleatë evropianë të NATO-s ndoqën shembullin, me Suedinë dhe Gjermaninë midis vendeve që u zotuan të dërgonin personel ushtarak në territor.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, tha se mbrojtja e Grenlandës ishte një "shqetësim i përbashkët" për të gjithë NATO-n.
Duke i bërë jehonë këtij mendimi, Ministri danez i Mbrojtjes, Troels Lund Poulsen, tha se Danimarka po planifikon të ketë një prani "më të madhe dhe më të përhershme" të NATO-s në ishull.
“Është "thelbësore të tregohet se siguria në Arktik nuk është vetëm për Mbretërinë e Danimarkës, por për të gjithë NATO-n", tha Poulsen.
Ndërkohë, shefi i NATO-s, Mark Rutte, më herët këtë javë shprehu rëndësinë e “Arktikut dhe sigurisë së tij.
Duke vënë në dukje rëndësinë gjeopolitike të vendndodhjes së ishullit, ai tha se diskutimet janë duke vazhduar se si ta mbajnë atë të sigurt.
Por Trump argumentoi se çdo gjë më pak se kontrolli amerikan i Grenlandës është “i papranueshëm” dhe ka këmbëngulur që NATO “duhet të udhëheqë rrugën që SHBA ta marrë atë”.
Trump më parë e kishte përmendur idenë e largimit nga NATO-ja për shkak të mosmarrëveshjeve të tjera, dhe meqenëse këtë herë ai refuzon ta përjashtojë këtë mundësi, shqetësimet po rriten në lidhje me marrëdhënien e SHBA-së me aleancën.
Revista TIME foli me ekspertë ligjorë nëse Trump mund ta tërhiqte ligjërisht SHBA-në nga NATO, nëse ai do të ndiqte këtë rrugë dhe implikimet më të gjera që do të vinin në lojë.
Çfarë ka thënë Trump në lidhje me largimin e mundshëm nga NATO?
Gjatë mandatit të tij të parë në Shtëpinë e Bardhë (dhe muajve të parë të mandatit të tij të dytë), Trump shprehu pakënaqësitë e tij me NATO-n, kryesisht në lidhje me shpenzimet e mbrojtjes dhe sa kontribuon secili vend anëtar.
Ai argumentoi se SHBA-të nuk duhet të paguajnë më shumë për mbrojtjen.
Në gusht të vitit 2018, Trump iu referua bisedave që pati me zyrtarët e NATO-s nga viti i kaluar.
“Dikush tha a do të na lini nëse nuk i paguajmë faturat tona? Ata e urryen përgjigjen time. Unë thashë, po, do ta konsideroja”, kujtoi presidenti amerikan.
Në dhjetor 2024, përpara se të kthehej në Shtëpinë e Bardhë për mandatin e tij të dytë, Trump tha se NATO kishte “përfituar” nga SHBA-ja dhe tha se SHBA-ja do të mbetej anëtare vetëm nëse të tjerët “paguanin faturat e tyre”.
Vitin e kaluar, Trump arriti t’i bindë udhëheqësit e NATO-s të bien dakord për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në 5% të prodhimit ekonomik të secilit vend deri në vitin 2035.
A mund të largohet ligjërisht Trump nga NATO?
Akti i Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare i vitit 2024 “kërkoi të vendoste një ndalim të fortë ligjor mbi çdo përpjekje të ardhshme për të tërhequr Shtetet e Bashkuara nga NATO duke i ndaluar një presidenti ta bënte këtë pa një shumicë prej dy të tretash në Senat ose një akt të Kongresit”, sipas Ilaria Di Gioia, lektore e lartë e së drejtës amerikane në Universitetin e Qytetit të Birminghamit.
“Megjithatë, këto kufizime ligjore mbeten larg të qenit të forta”, shtoi ajo.
Gioia tha se ka një numër mënyrash se si Trump mund të kërkojë një zgjidhje alternative, nëse ai dëshiron seriozisht të tërheqë SHBA-në nga aleanca.
“Trump mund të përpiqet të anashkalojë kufizimin statutor të Kongresit duke u thirrur në autoritetin presidencial mbi politikën e jashtme, një qasje që ai e ka përdorur më parë për të anashkaluar kufizimet e Kongresit mbi tërheqjen nga traktati”, shpjegon Gioia.
Trump ka deklaruar vazhdimisht se SHBA-të duhet ta blejnë Grenlandën si çështje “sigurie kombëtare”.
Sipas Gioias, presidenti mund të përpiqet ta përdorë këtë argument në mënyrë legjitime.
“Trump mund ta paraqesë tërheqjen e NATO-s si të nevojshme për mbrojtjen kombëtare, duke cituar autoritetin e gjerë të Komandantit të Përgjithshëm ( Neni II, Seksioni 2 )”, deklaroi Gioia.
Curtis Bradley, profesor i shquar i drejtësisë në Universitetin e Chicagos thekson se ekziston, të paktën, njëfarë precedenti, duke përmendur tërheqjen e presidentit Jimmy Carter nga një traktat mbrojtjeje të ndërsjellë me Tajvanin në vitin 1978, i cili u formalizua në vitin 1980.
Por prapëseprapë, duke pasur parasysh Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare të vitit 2024, nëse Trump do të tërhiqte SHBA-në nga NATO, kjo nuk do të ishte aspak e lehtë dhe mund të kishte pasoja ligjore.
Bradley vëren se për shkak të faktit që Gjykata e Lartë shpesh vendos në favor të Administratës Trump, Kongresi mund ta ketë të vështirë të fitojë kundër tij në gjykata, por reagimi ligjor mund të vijë nga diku tjetër.
Duke iu referuar aleancës si “traktati më i rëndësishëm i mbrojtjes së ndërsjellë i epokës pas Luftës së Dytë Botërore”, Bradley tha se një dalje e SHBA-së do të ishte e habitshme dhe se ka shumë më tepër gjasa të shohim “tensione të vazhdueshme me NATO-n” sesa një tërheqje formale. /Telegrafi/
Login
