Zhvillimet brenda Lidhjes Demokratike të Kosovës pas rezultatit zgjedhor të 28 dhjetorit kanë qenë temë e diskutimit në emisionin RTK Prime.
Panelistët në studio diskutuan e analizuan deklarimet e liderit të LDK-së Lumir Abdixhiku pas takimit që ky i fundit ka pasur me nënkryetarët e LDK-së, aty ku Abdixhiku përsëriti se dorëheqjen do ta ofrojë në organin më të lartë të partisë, kuvendin e LDK-së.
Artan Alijaj, ekspert për qeverisje dhe procese politike tha se po të donte Abdixhiku të jepte dorëheqje nga kreu i partisë, këtë do ta bënte të dielën e 28 dhjetorit pas rezultatit zgjedhor të LDK-së.
“Kjo që u tha për mua është e pakuptimtë. Nuk ka nevojë të pritet Kuvendi dhe të jepet dorëheqje para Kuvendit dhe nuk ka nevojë ta pranojë askush atë dorëheqje. Nëse do të marrë përgjegjësi për rezultatin zgjedhor të 28 dhjetorit ka mundur të japë dorëheqje e të largohet menjëherë”, tha ai.
Politologu Melazim Koci, deklarimet e Abdixhikut i ka quajtur si tentim për të amortizuar, siç tha ai, kërkesat që i bëhen për të dhënë dorëheqje, raporton RTK.
“E dëgjova një pjesë ku pyetet nëse do të mbetet kryetar, nëse vendimi i Kryesisë dhe Kuvendit do të jetë që ai të mbetet, dhe ai thotë po, se ai do ta respektojë vendimin. Supozoj që Kryesia do ta refuzojë me shumicë dorëheqjen e tij. Nëse Kuvendi e miraton dorëheqjen e Abdixhkikut unë nuk e përjashtoj mundësinë që do të ketë dridhje të madhe brenda LDK-së e do të ketë largime të mëdha, sepse edhe janë në gjendje të rëndë. LDK-së i duhet një rifreskim, nuk do të mjaftojë vetëm dorëheqja e Abdixhikut”, tha Koci.
Profesoresha, Besa Luzha tha se LDK-ja duhet të analizojë problemin e vetë nga aspekti strukturor.
“Si ndodhi që me 9 shkurt të kishte një lloj ngritje dhe u vlerësua kaq shumë kontributi i këtij lidershipi e brenda një kohe të shkurtër pati rënie me po të njëjtin lidership. Këtu duhet të hyhet më thellë. Unë e pashë si një lloj obligimi moral që e ka ndierë. Të gjithë kanë pritur do të jepte atë ditë dorëheqje, por unë nuk kam pritur atë ditë të jepte dorëheqje. Unë personalisht kam menduar që atë ditë nuk ka qenë koha të ofrohet, sepse ka qenë shumë shok i madh edhe për të edhe për Kryesinë”, tha Luzha në RTK Prime.
Muhamet Hajrullahu analist tha se ka parë vullnet tek Abdixhiku për të dhënë dorëheqje.
“Unë pashë vullnet të Lumir Abdixhikut me dhënë dorëheqje, ka vullnet që e ka lënë në dorë të Kuvendit të partisë. Përgjegjësia vjen nga Abdixhiku dhe i gjithë lidershipi i partisë”, deklaroi Hajrullahu në RTK Prime.
Një i burgosur, i shtruar në Spitalin e Durrësit për probleme shëndetësore është arratisur.
I arratisuri është Altin Ndoci, i vënë në pranga me urdhër të SPAK, raporton A2cnn.
Ndoci është arrestuar si pjesë e operacionit “Plumbi i Artë” dhe konsiderohet si person me rrezikshmëri të lartë shoqërore, pasi akuzohet se ka marrë pjesë në masakrën e Bradasheshit, ku mbetën të vrarë tre persona.
Sot është mbajtur seanca e shqyrtimit fillestar ndaj ministres në detyrë të Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Rozeta Hajdari dhe tre të akuzuarve të tjerë, Irfan Lipovicës, Hafiz Garës dhe Ridvan Muharremit lidhur me dyshimet për keqpërdorim me rezervat shtetërore.
Seanca është mbajtur e mbyllur për publikun.
E pas përfundimit të seancës është deklaruar ministrja në detyrë e Industrisë, Rozeta Hajdari, e cila theksoi se ndihet e pafajshme dhe se është një proces tendencioz ndaj saj nga Prokuroria Speciale.
“...Unë isha në Gjykatën Themelore lidhur me aktakuzën kundër meje nga Prokuroria Speciale e Kosovës lidhur me çështjen e rezervave shtetërore, përkundër që unë ndihem krejtësisht e pafajshme sepse është një proces tendencioz nga Prokuroria Speciale e Kosovës duke shkelur çdo procedurë ligjore dhe duke qenë në kundërshtim me Ligjin për rezervat shtetërore dhe Ligjin për mbrojtjen e informacionit të klasifikuara”, tha ajo.
Sipas saj, ajo çfarë është më e rëndësishme është se qytetarët e Kosovës nuk kanë nevojë të brengosen për konsolidimin e rezervës shtetërore.
“Por, me e rëndësishme është të theksoj se qytetarët e Kosovës nuk kanë nevojë të brengosen për konsolidimin e rezervës shtetërore të cilën e kemi rritur në qeverinë Kurti 2 për shumëfish në kohën më të vështirë, kur ishte rezerva shtetërore e pakonsoliduar dhe jo në funksion të përgjigjes ndaj qytetarëve dhe në kohën kur kufijtë ishin të mbyllur me shpërthimin e luftës në Ukrainë dhe në kohën kur nuk kishte eksport të produktet bazike në vendin tonë”, tha ajo.
“....është e rëndësishme të përmendi se për këtë proces tejet të rëndësishëm për qytetarët tanë, për sigurinë e popullit tonë megjithatë Prokuroria shkeli ligjin siç e kam theksuar edhe më herët përkundër që jemi në proces gjyqësor me operatorët ekonomikë që nuk kanë mbushur detyrimet e tyre dhe është proces i hapur gjyqësor me këtë operatorë”.
Ministrja Hajdari tha se ajo dhe mbrojtja ime jemi të bindur për këta veprime të paligjshme të Prokurorisë dhe do ta dëshmojnë.
Ndryshe, aktakuza është ngritur më 11 nëntor nga Prokuroria Speciale e Kosovës, e cila e akuzon ministren për keqpërdorim të rezervave shtetërore.
Prokuroria Speciale e Kosovës ngriti ndaj katër personave nën dyshimin për kryerjen e veprave penale “Keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar”, “Zbulimi i fshehtësisë zyrtare” dhe “Ndihma në kryerjen e veprës penale të keqpërdorimit të pozitës apo autoritetit zyrtar”.
Të pandehurit Rozeta Hajdari, Irfan Lipovica dhe dhe Hafiz Gara akuzohen se gjatë muajve shkurt – mars 2022, kanë keqpërdorur detyrat zyrtare me qëllim përfitimi pasuror për persona të tjerë, duke shkaktuar dëm ndaj buxhetit të Republikës së Kosovës prej 2,912,134.78 euro.
Sipas aktakuzës, ata gjithashtu kanë zbuluar fshehtësinë zyrtare të vendndodhjes së rezervave shtetërore, duke ia vënë këtë informacion në dispozicion të pandehurit Ridvan Muharremi.
Muharremi akuzohet për ndihmë në kryerjen e këtyre veprave penale, duke ndërmjetësuar, negociuar dhe rekomanduar përzgjedhjen e operatorëve ekonomikë në emër të rezervave shtetërore.
Prokuroria thekson se ky proces është pjesë e hetimeve për veprime që kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme për buxhetin e shtetit dhe përbëjnë shkelje të ligjit për rezervat shtetërore të mallrave. /Telegrafi/
Instituti i Avokatit të Popullit ka publikuar letrën, të cilën i ka drejtuar kryetares së Dhomave të Specializuara të Kosovës, Ekaterina Trendafilova.
Në letrën e Avokatit të Popullit të Kosovës, Naim Qelaj drejtuar Trendafilovas thuhet se Dhomat e Specializuara nuk i nënshtrohen asnjë mekanizmi monitorues apo llogaridhënieje nga institucionet vendore të Republikës së Kosovës.
Tutje në letrën e Qelajt paraqiten disa shqetësime që kanë të bëjnë siç thuhet ndaj disa mangësive themelore procedurale të vërejtura në zhvillimin e procedurave, mënyra se si janë pranuar disa prova dhe pranimi i dokumenteve zyrtare që pretendohet se burojnë nga autoritetet serbe.
Letra e plotë:
E nderuara znj. Trendafilova,
Më lejoni fillimisht t’ju falënderoj për bashkëpunimin e vazhdueshëm ndërmjet institucioneve tona. Këtë e bëj duke qenë i vetëdijshëm plotësisht se ky bashkëpunim zhvillohet në një kontekst sfidues dhe jo gjithmonë në kushte të mirëkuptimit të plotë reciprok. Megjithatë, e vlerësoj komunikimin tonë të vazhdueshëm si dëshmi të një përkushtimi të përbashkët ndaj angazhimit, transparencës dhe dialogut institucional.
Po ju drejtohem për t’ju paraqitur shqetësimet e mia fillestare dhe parimore lidhur me përputhshmërinë e procedurave para Dhomave të Specializuara me të drejtat themelore të garantuara me Kushtetutën e Republikës së Kosovës, instrumentet përkatëse ndërkombëtare për të drejtat e njeriut dhe, kur është e aplikueshme, jurisprudencën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, e cila përbën burim të brendshëm të së drejtës në përputhje me nenin 53 të Kushtetutës. Kjo letër është qëllimisht e kufizuar në fushëveprim dhe trajton çështje parimore, pa ofruar një vlerësim të detajuar apo shterues, e të cilin Zyra ime vazhdon ta bëjë ndaras.
Fillimisht, më duhet të ritheksoj konkluzionin tim paraprak se Dhomat e Specializuara nuk i nënshtrohen asnjë mekanizmi monitorues apo llogaridhënieje nga institucionet vendore të Republikës së Kosovës. Në këtë kontekst, është e rëndësishme të theksohet se procedurat e zhvilluara para Dhomave të Specializuara shfaqin mangësi të theksuara në respektimin e të drejtave themelore, në veçanti të së drejtës për gjykim të drejtë. Këto mangësi janë të dukshme në disa dimensione. Në veçanti, Zyra ime ka vërejtur se të dy grupet e personave të akuzuar duket se janë monoetnike në përbërje. Kjo rrethanë, së bashku me mënyrën se si është ushtruar deri më tani juridiksioni, ngre shqetësime serioze lidhur me barazinë para ligjit dhe perceptimin e drejtësisë së paanshme. Është veçanërisht shqetësuese që juridiksioni duket se është zbatuar pothuajse ekskluzivisht në mënyrë monoetnike, pa ndonjë shpjegim të mjaftueshëm për opinionin publik vendor apo ndërkombëtar lidhur me bazën faktike, ligjore dhe juridiksionale që e arsyetojnë një selektim të tillë.
Kjo situatë bëhet edhe më befasuese kur marrim parasysh se financimi i Dhomave të Specializuara buron nga një Veprim i Përbashkët i Këshillit të Bashkimit Evropian, një institucion i cili, në bazë të traktateve themeluese dhe jurisprudencës së Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Evropian, është i detyruar t’i japë përparësi mbrojtjes së të drejtave themelore, përfshirë edhe në kuadër të veprimit të tij të jashtëm.
Gjithashtu dëshiroj të tërheq vëmendjen ndaj disa mangësive themelore procedurale të vërejtura në zhvillimin e procedurave para Dhomave. Me mbi njëzet vite përvojë profesionale si avokat mbrojtës, them se është jashtëzakonisht e pazakontë, dhe thellësisht shqetësuese, të shohësh një gjykatë duke i refuzuar pothuajse të gjitha kërkesat procedurale dhe provuese të paraqitura nga mbrojtja. Një model kaq i qëndrueshëm ngrit shqetësime legjitime për çekuilibër procedural dhe paragjykim të mundshëm, të cilat mund të minojnë seriozisht besueshmërinë e procedurave gjyqësore dhe të vënë në pikëpyetje trajtimin e paanshëm të të akuzuarve.
Po aq shqetësuese është edhe mënyra se si janë pranuar disa prova. Për ilustrim, po përmend dy shembuj. Së pari, kam vërejtur pranimin e dokumenteve zyrtare që pretendohet se burojnë nga autoritetet serbe, të cilat pretendojnë ushtrim juridiksioni mbi territorin e Kosovës pas qershorit të vitit 1999.
Kjo periudhë përkon me vendosjen e administratës së përkohshme ndërkombëtare të autorizuar nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara, gjatë së cilës funksionimi i institucioneve gjyqësore serbe në Kosovë ishte i paligjshëm sipas së drejtës ndërkombëtare, siç është përcaktuar qartë edhe në vendimet e Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm. Rrjedhimisht, pranimi i këtyre dokumenteve ngre shqetësime serioze si për ligjshmërinë e tyre (përfshirë sipas së drejtës ndërkombëtare publike, dhe jo vetëm sipas Kushtetutës), ashtu edhe për besueshmërinë e tyre provuese.
Së dyti, kam vërejtur mbështetje të gjerë në materiale të paraqitura si “libra të botuar” që trajtojnë situatën në Kosovë. Sipas vlerësimit tim, këto botime kanë një prag të ulët kredibiliteti dhe nuk do të duhej të pranoheshin si burime të besueshme prove në procedura gjyqësore. Trajtimi i tyre si materiale provuese është ne kundërshtim me standardet themelore të neutralitetit dhe integritetit provues.
Së fundi, dua të ritheksoj shqetësimet e mia të thella lidhur me mënyrën se si Dhomat trajtojnë paraburgimin. Praktika e vazhdueshme e mbajtjes së të gjithë të akuzuarve në paraburgim të zgjatur dhe të pandërprerë, pa shqyrtim kuptimplotë të masave alternative, duket në papajtueshmëri si me kornizën e zbatueshme ligjore, ashtu edhe me standardet e konsoliduara që rrjedhin nga jurisprudenca e gjykatave ndërkombëtare dhe vendore. Vlerësimit të rrezikut të ikjes si uniformisht “i lartë”, siç parashtrohet nga Prokuroria dhe miratohet vazhdimisht nga Dhomat, i mungon një arsyetim bindës, veçanërisht duke pasur parasysh se të gjithë të akuzuarit janë vetëdorëzuar dhe se nuk ka prova të besueshme që sugjerojnë rrezik për ndërhyrje ndaj dëshmitarëve (duke marrë parasysh gjithashtu praninë e konsiderueshme të Misionit të EULEX-it në Kosovë). Për më tepër, monitorimi i komunikimeve dhe vizitave familjare, kufizimi i vizitave familjare dhe kufizimet tjera të lidhura me paraburgimin e zgjatur ngritin shqetësime serioze për shkelje të të drejtave themelore. E kam të vështirë të gjej ndonjë përputhje ndërmjet një regjimi kaq të ashpër të paraburgimit me parimet që rregullojnë privimin nga liria sipas standardeve të drejtësisë penale ndërkombëtare.
Ky vëzhgim paraqitet në frymën e përgjegjësisë institucionale dhe angazhimit konstruktiv. Nga këndvështrimi im, është plotësisht në përputhje me parimin e mbështetjes së ndërsjellë dhe synojnë të plotësojnë, e jo të dyfishojnë, përpjekjet e ndërmarra nga Ombudsman-i i institucionit tuaj. Prandaj, kërkoj që kjo letër të kuptohet si një nismë monitoruese që synon mbrojtjen e të drejtave themelore, të cilat përbëjnë garanci bazike dhe të pa-nënshtrueshme sipas Kushtetutës së Republikës së Kosovës.
Zyra ime mbetet e përkushtuar për t’i shqyrtuar më tej këto çështje në mënyrë gjithëpërfshirëse, parimore dhe objektive. Ne shprehim besimin tonë të vazhdueshëm se Gjykata do të sigurojë respektim të plotë të standardeve të të drejtave të njeriut dhe do të garantojë të drejtën për një gjykim të drejtë dhe të paanshëm në mënyrë të besueshme. /Telegrafi/
Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza ka nisur sot ditën me ambasadorin William Walker.
Hamza në një postim në Facebook shkruan se ambasadori Walker me guxim i dha jehonë botërore krimit serb në Reçak dhe nuk lejoi që e vërteta të mbetej e heshtur.
Lexoni të plotë postimin:
Ditën e sotme e nisa me mikun e madh të Kosovës, Ambasadorin William Walker. Në ditët e nderimit për viktimat e Masakrës së Reçakut, si çdo vit tjetër, Ambasadori Walker është pranë nesh, ashtu siç ishte edhe në janarin e vitit 1999, kur me guxim i dha jehonë botërore krimit serb në Reçak dhe nuk lejoi që e vërteta të mbetej e heshtur.
Miqësia dhe kontributi i Ambasadorit William Walker për Kosovën janë të jashtëzakonshme.
Faleminderit për gjithçka që ke bërë për Kosovën, Ambasador!./Telegrafi/
Çarja e argjinaturës së lumit Seman në disa segmente ka shkaktuar përmbytje të rënda në fshatin Hasturkas, në njësinë administrative Libofshë, duke vënë nën ujë qindra hektarë tokë bujqësore dhe rreth 20 banesa.
Situata është përkeqësuar gjatë natës, kur niveli i ujit ka vijuar të rritet, duke detyruar banorët të qëndrojnë në gatishmëri të plotë mes frikës dhe pasigurisë, shkruan A2 CNN.
Përgjatë gjithë natës janë evakuuar 9 persona, të cilët janë strehuar tek të afërmit e tyre, ndërsa disa familje shprehen të shqetësuara për fatin e njerëzve të tyre me të cilët kanë humbur kontaktet për shkak të izolimit të zonës nga uji.
Banorët tregojnë se përmbytja ka ardhur papritur, duke mos u lënë kohë të shpëtojnë orenditë shtëpiake apo bagëtitë.
Në zonë kanë mbërritur forcat e ushtrisë, të cilat po operojnë me varka, veçanërisht pranë zonës detare dhe stallave të bagëtive, për të evakuuar jo vetëm çobanët, por edhe krerët e bagëtive të mbetura të rrezikuara nga uji. Operacioni i evakuimit po zhvillohet në kushte të vështira, ndërsa prurjet e lumit vijojnë të mbeten të larta, raporton A2 CNN.
Banorët e Hasturkasit fajësojnë njëzëri institucionet përgjegjëse për mosmarrjen e masave në kohë, duke theksuar se argjinatura e Semanit ka qenë prej vitesh e amortizuar dhe problematike, pa ndërhyrje serioze për forcimin e saj. Sipas tyre, kjo situatë ishte e paralajmëruar dhe mund të ishte shmangur me investime parandaluese.
Ndërkohë, autoritetet lokale janë në terren për vlerësimin e dëmeve, ndërsa pritet që në orët në vijim të ketë një bilanc më të qartë të situatës dhe të pasojave që përmbytja ka lënë pas, si në bujqësi ashtu edhe në banesa.
Tre persona janë plagosur në orët e para të së martës në një lokal në Deçan.
Në njoftim bëhet e ditur se Stacioni Policor në Deçan, më datën 13.01.2026, rreth orës 00:15, është njoftuar se në një lokal në rrugën “Luan Haradinaj” nё Deçan, ka pasur të shtëna me armë.
“Policia menjëherë i është përgjigjur rastit ku në vendin e ngjarjes janë hasur personat e lënduar, të cilët janë dërguar me autoambulancë në spitalin rajonal në Pejë”, thuhet në njoftim.
Personi i dyshuar është arrestuar në vendin e ngjarjes dhe tek i njëjti janë gjetur dhe sekuestruar: një armë pistoletë Zoraki 9mm; një karikator i së njëjtës armë, nëntë fishekë kal:9mm dhe tri gëzhoja.
I dyshuari pas intervistimit nga hetuesit, me vendim të prokurorit të shtetit është dërguar në mbajtje pёr 48 orë. /Telegrafi/
Sot do të mbahet seanca e shqyrtimit fillestar ndaj ministres në detyrë të Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Rozeta Hajdari dhe tre të akuzuarve të tjerë, Irfan Lipovicës, Hafiz Garës dhe Ridvan Muharremit lidhur me dyshimet për keqpërdorim me rezervat shtetërore.
Seanca do të mbahet me fillim nga ora 09:30.
Kjo seancë ishte paraparë të mbahej më 10 dhjetor, por që kishte dështuar meqë Hajdari nuk ishte paraqitur në gjykatë.
Aktakuza ndaj tyre është ngritur më 11 nëntor nga Prokuroria Speciale e Kosovës, e cila e akuzon atë për keqpërdorim të rezervave shtetërore.
Prokuroria Speciale e Kosovës ngriti ndaj katër personave nën dyshimin për kryerjen e veprave penale “Keqpërdorimi i pozitës apo autoritetit zyrtar”, “Zbulimi i fshehtësisë zyrtare” dhe “Ndihma në kryerjen e veprës penale të keqpërdorimit të pozitës apo autoritetit zyrtar”.
Të pandehurit Rozeta Hajdari, Irfan Lipovica dhe dhe Hafiz Gara akuzohen se gjatë muajve shkurt – mars 2022, kanë keqpërdorur detyrat zyrtare me qëllim përfitimi pasuror për persona të tjerë, duke shkaktuar dëm ndaj buxhetit të Republikës së Kosovës prej 2,912,134.78 euro.
Sipas aktakuzës, ata gjithashtu kanë zbuluar fshehtësinë zyrtare të vendndodhjes së rezervave shtetërore, duke ia vënë këtë informacion në dispozicion të pandehurit Ridvan Muharremi.
Muharremi akuzohet për ndihmë në kryerjen e këtyre veprave penale, duke ndërmjetësuar, negociuar dhe rekomanduar përzgjedhjen e operatorëve ekonomikë në emër të rezervave shtetërore.
Prokuroria thekson se ky proces është pjesë e hetimeve për veprime që kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme për buxhetin e shtetit dhe përbëjnë shkelje të ligjit për rezervat shtetërore të mallrave. /Telegrafi/
Mëngjesi i 9 prillit të vitit 2025 ishte tragjik për Habib Dinën nga Rahoveci. Në një hektar vresht në kodrat lindore të qytetit nuk kishte mbetur asnjë syth i padëmtuar.
Ngrica e orëve të para të mëngjesit, që zbriti nën -5 gradë, shkatërroi gjithçka.
“Kur kam dalë në vnesht, e kam pas krejt shkrumb… m’u ka dok si me i pas ra një mortajë”, thotë ai.
Ky fenomen goditi pjesën më të madhe të vreshtave të Rahovecit e Suharekës. Dëmi ishte i madh për të gjithë, pasi hardhitë e rrushit kishin filluar të lulëzojnë, pasi në mars temperaturat ishin mbi 20 gradë Celsius.
Përkundër përvojës familjare me breza, Habibi thotë se kishin të pamundur të parashikojnë një mot të tillë. Metodat tradicionale nuk pinë më ujë: kur bie shi, bie pafund duke shkaktuar vërshime, e kur fillon vapa, ajo zgjatë me javë pa asnjë rigë shiu.
Shkenca prapa "çmendurisë" së motit
Këto çrregullime janë derivat i drejtpërdrejt i ngrohjes globale, që e shkaktojmë vet ne njerëzit. Aktivitetet njerëzore, si djegia e lëndëve fosile, shpyllëzimi dhe bujqësia intensive kanë rritur emetimet e gazeve serrë si dioksidi i karbonit, metani dhe oksidi i azotit.
Ironikisht, vetë bujqësia është edhe viktimë, edhe shkaktare në një masë. Çdo lëvrim toke liron gazra në atmosferë, ndërsa përdorimi i plehrave kimike dhe blegtoria rrisin praninë e oksidit të azotit dhe metanit.
Këto gazra krijojnë një shtresë në atmosferë që bllokon nxehtësinë e diellit, duke rritur temperaturën mesatare të planetit.
Krejt këto ç’rregullime kanë burimin tek ndryshimet klimatike, që dukeshin të largëta për njerëzit në Kosovë para disa viteve.
Megjithatë, një raport i vitit 2024 nga NATO për Ndikimin e Klimës në Siguri ngriti alarmin në Kosovë. Vendi ynë ishte në pikën e kuqe të rajonit, ku pritet të përballemi me rritje më të shpejtë të temperaturave sesa mesatarja botërore, duke përjetuar valë të nxehta të gjata, përmbytje të përsëritura dhe zjarre pyjore gjithnjë e më të rrezikshme.
Kjo situatë, e kombinuar me rritjen e popullsisë dhe me menaxhimin e dobët të burimeve ujore, rrezikon të çojë vendin drejt mungesës serioze të ujit në dekadat e ardhshme.
Sipas raportit, “parashikimet e temperaturave më të larta dhe rritja e rrezikut nga zjarret, ulja e reshjeve dhe shtimi i popullsisë tregojnë se deri në vitin 2050, katër nga pesë pellgjet ujore të Kosovës mund të përballen me stres ose mungesë uji, gjë që mund të ndikojë në furnizimin me ujë si për popullsinë lokale, ashtu edhe për trupat e KFOR-it”.
Raporti i NATO-s i vitit 2024 thekson se në Kosovë, numri i ditëve me temperatura mbi 35°C mund të rritet nga 4.4 ditë në vit në periudhën 2020–2039 në mbi 39 ditë deri në fund të shekullit, në skenarin më të keq.
Viti 2024 ishte viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë në histori me rreth 1.55 gradë celsius mbi nivelin paraindustrial. Por, ky rekord po ‘thyhet’ vit pas viti nga 2015-ta, sipas Organizatës Meteorologjike Botërore.
Ato ndodhin për shkak të rritjes së emetimeve të gazeve serrë si dioksidi i karbonit, metani dhe oksidi i azotit, të cilat çlirohen nga djegia e lëndëve djegëse fosile, shpyllëzimi, bujqësia intensive dhe industria.
Këto gazra grumbullohen në atmosferë dhe bllokojnë nxehtësinë e diellit brenda hapësirës tokësore, duke shkaktuar ngrohje globale. Si pasojë, ndryshojnë modelet e reshjeve, rritet frekuenca e thatësirave, përmbytjeve dhe valëve të nxehtësisë, gjë që ndikon drejtpërdrejt tek ne. E kështu vijnë ndryshimet klimatike, që një prej caqeve e kanë bujqësinë.
“Bujqësia s’është më si dikur”
Ecnim mes rreshtave të vreshtave në Rahovec bashkë me Habib Dinën. Ai ka një jetë në vreshta. Familjarisht gjithmonë kanë punuar. Duket që më lehtë ec mes hardhive se sa në asfalt.
Dëshira për ta avancuar jehonën e rrushit të qytetit të tij nuk e ka lënë edhe pa aktivitet shoqëror, duke e themeluar dhe udhëhequr Shoqatën e vreshtarëve.
Ai së bashku me vreshtarët e tjerë kërkuan ndihmë edhe për dëmin e shkaktuar nga ngricat e fillimit të vitit 2025.
Me ta u morën fillimisht Ministria e Bujqësisë e tutje Komuna e Rahovecit, por nuk u kompensua për dëmet e ngricave. Vizita në terren, raporte dhe aty përfundoi gjithçka. Në llogaritë e tyre nuk u derdh asnjë cent.
Habib Dina frikësohet se të tilla “sulme” nga natyra mund të jenë më të shpeshta, marrë parasysh trendin e 15 viteve të fundit.
“Nga viti 2010 e tutje ka filluar ndryshimi. Ka ra breshër shumë, gati çdo vit e shkatërronte një territor të vreshtave”, thotë ai, teksa kujton se si, në verat e fundit, reshjet e breshrit janë shndërruar në kërcënim të përvitshëm, shpesh duke rënë edhe natën.
“Para katër viteve ka ra breshër në ora 22:00. Natën nuk ka ra kurrë bre breshër, rrallë e rrallë herë. Kjo tregon se moti është ç’rregullu”, shton ai, duke tundur kokën.
Megjithatë, ai tregon për parashikimin tradicional që ju ka ndihmuar dikur, “nëse dita ka qenë e nxehtë e nata e çelne, gjasat për brymë janë 100%. Aty mundesh me e mbrojt hardhinë me tym, ose me ujë. Në shtetet e zhvilluara përdorin sisteme që lagin vreshtin gjatë natës. Kështu e heqin të ftohtin. Ne kemi ndezë kashtë edhe goma nëpër vresht dhe e kemi mujtë të ftohtit”, kujton ai, që në -6 gradë këto masa parandaluese nuk kryejnë punë.
Por, breshëri e ngrica janë vetëm fillimi i tregimit të tij. “Këto katër vitet e fundit ka nisë mos me pas borë gjatë dimrit”, shpjegon Habibi. “E bora ndikon në resurset nëntokësore që nuk ngihet toka me ujë. E kur nuk ngihet toka, nuk ka as pusetë që me nxjerr ujë për me ujit. Sistemet e ujitjes nuk janë të shpërndara më pas”.
Mungesa e ujit është ndër pikat më të brishta të bujqësisë në Kosovë.
Inxhinieri i bujqësisë, shumë vjet udhëheqës i programit të USAID-it për bujqësi, Fatmir Selimi shpjegon se nga 280 mijë hektarë me potencial për ujitje, vetëm rreth 20 mijë janë realisht nën ujitje.
“Sistemi i ujitjes përdoret vetëm në 10–15% të kapaciteteve ekzistuese”, thotë Selimi, duke theksuar se mungesa e dijes tek bujqit në shumë raste dhe mungesa e planifikimit për përdorimin e ujit e rëndon problemin.
Ai thotë se sistemet moderne të ujitjes, si ato pikë–pikë dhe digjitalizimi i tyre, po hyjnë ngadalë në përdorim, por pa një strategji të qëndrueshme për menaxhimin e ujit, çdo verë e nxehtë e kthen mungesën e ujit në krizë.
Ky ç’ekuilibër nuk përfundon më kaq. Vreshtaria është një nga sektorët më të ndjeshëm ndaj ndryshimeve klimatike. Rrushi kërkon ekuilibër midis diellit dhe shiut, nxehtësisë dhe lagështisë.
“Thatësia ndikon në rendiment, në pjekje, në kohën kur del rrushi”, shpjegon Habibi, “nëse rrushi ka pas kushte normale me dalë me datën 1 shtator, nga thatësia ai s’mundet edhe mbetet i imët, nuk ka kualitet.”
Vera e vitit 2024, kujton ai, ishte ndër më të nxehtat ndonjëherë, “temperaturat kanë arrit deri në 44 gradë. Edhe nata ka qenë e nxehtë, e këtë vit veç pak më e flladitshme”.
Në kushte të tilla, prodhimi bie, cilësia ulet, dhe tregu humbet.
“Kur del rrushi pa kualitet, importi të mund. Tregtarët largohen, e humb klientin”, tregon ai.
Në mungesë të sistemit të ujitjes dhe pajisjeve mbrojtëse, fermerët përballen të pambrojtur.
“Nuk jemi të përgatitur, as nuk ka kushte. Qeveria nuk është interesu. Ne veç çka është prej Zotit”, thotë Habibi me një ton dorëheqjeje.
Për të, vreshtaria nuk është vetëm punë, por pasuri kombëtare që duhet ruajtur. “Vreshtaria e Kosovës është pasuri. Duhet me pas ligj për me e mbrojt”, thotë me bindje.
Këtë hall ai thotë se nuk e kishin menduar, pasi dikur ka qenë disi e projektuar të funksionojë si duhet.
“Atëherë ka qenë në vijë, si e programume, pritshe me ra shi qat javë, edhe bike. Borë ka pas. Ka pas stinë. E tash s’ke as pranverë, as vjeshtë”, thotë teksa buzëqesh lehtë, si të kujtonte një rend natyror që s’kthehet më.
“Pranvera po bëhet e ftohtë, po kthehet kah dimri, e vjeshta po merr nxehtë. Në vitin 2024 pemët kanë lulëzu në vjeshtë. Ajo ia ka prish ciklin. Çdo ndryshim që ndodh, patjetër që e ka efektin e vet”.
Sipas ekspertit të bujqësisë Fatmir Selimi, bujqësia e Kosovës nuk është përgatitur për një klimë që ka ndryshuar kaq shpejt.
“Bujqësia e Kosovës ka qenë e mësuar me kushtet përafërsisht të njëjta gjatë viteve dhe pasi ka filluar ndryshimi në këto 10 deri 15 vitet e fundit, bujqit po ndryshojnë dhe po tentojnë me ju përshtatë kushteve të reja”, thotë ai, duke treguar se përshtatja nuk po ndodhë e plotë.
Raportet e ministrisë
Tregimi i Habibit nuk është i vetëm. Ato që ai i ka bartë në shpinën e tij, e tregojnë edhe raportet zyrtare të Ministrisë së Bujqësisë. Pasojat e ndryshimeve klimatike lexohen qartë në Raportet e Gjelbra të viteve të fundit.
Në Raportin e Gjelbër të vitit 2023, sektori i pemëve paraqitet si një nga më të prekurit nga ndryshimet klimatike. Aty thuhet se rendimentet e mollëve, dardhave dhe kumbullave kanë rënë dukshëm për shkak të ngricave të prillit që dëmtuan frutat e hershme, ndërsa temperaturat ekstreme dhe mungesa e reshjeve në verë çuan në tkurrje të prodhimit në kulturat që kërkojnë lagështi të vazhdueshme, si rrushi dhe pjeshka.
Në të njëjtin raport, përmendet se rendimentet e grurit dhe misrit në rajonet e Dukagjinit e Anadrinit ishin më të ulëta për shkak të thatësisë gjatë fazës së pjekjes, çka solli kokrra më të vogla dhe cilësi më të dobët.
E njëjta gjendje pasqyrohet edhe në Raportin e Gjelbër të vitit 2022, ku Ministria konstaton se periudhat e zgjatura të thatësirës dhe temperaturat e larta gjatë verës kishin shkaktuar ulje të rendimenteve të drithërave dhe dëmtime të kulturave në perime. Po aty theksohet se breshëri dhe reshjet e forta në muajt maj–qershor kishin shkatërruar pjesërisht prodhimin në Rahovec e Suharekë, duke e lënë një pjesë të fermerëve pa të ardhura. Në raport, për herë të parë, përmendet se “ndryshimet klimatike po krijojnë pasiguri të madhe në planifikimin bujqësor”.
Në Raportin e Gjelbër 2021, kjo pasiguri shihet në mungesën të borës gjatë dimrit dhe në mungesën e reshjeve të pranverës që kanë ndikuar në uljen e rendimenteve. Ministria konstaton se rendimenti i grurit dhe misrit ishte më i ulët se në vitin 2020, ndërsa në sektorin e pemëve vërehet se “lulëzimi i vonuar dhe temperaturat e larta gjatë verës kanë ndikuar në cilësinë e frutave”. Raporti paralajmëron për “ndryshime të papritura të temperaturave” që shkaktojnë stres në bimë, një dukuri që bujqit tashmë e përjetojnë çdo sezon.
Nëse kthehemi edhe më herët, Raporti i Gjelbër i vitit 2019 kishte qenë një ndër të parët që kishte paralajmëruar drejtimin që do të merrte klima. Në të dokumentohet se temperaturat mesatare vjetore për periudhën 2002–2018 kishin shënuar rritje të ndjeshme, ndërsa sasia e reshjeve kishte rënë në mënyrë të vazhdueshme.
Ky raport lidh drejtpërdrejt këto ndryshime me rënien e rendimenteve në disa kultura bazë, si gruri dhe patatja, të cilat u përballën me mungesë uji dhe reshje të pakontrolluara gjatë sezonit të mbjelljeve. Ministria kishte paralajmëruar që “kushtet klimatike të paqëndrueshme po ndikojnë në ciklet prodhuese dhe në koston e prodhimit bujqësor”, një vërejtje që sot tingëllon si parashikim i përmbushur.
Sipas inxhinierit të bujqësisë Fatmir Selimi, shumë bujq kanë filluar të kuptojnë se ndryshimi është i pashmangshëm, dhe po e përballojnë atë me dije. Ai thotë se bujqit po modernizohen, po bëjnë analiza të tokës dhe ujit, po marrin këshilla teknike dhe po i përshtatin kulturat dhe teknologjitë me kërkesat e tregut dhe me klimën e re.
“Efikasiteti në prodhimtari është rritur pasi që bujqit kanë rritur njohuritë, këshillohen me ekspertë privat, marrin këshilla nga barnatoret bujqësore dhe përdorin inpute dhe teknologji të reja që të rrisin prodhimtarinë dhe kualitetin dhe të zvogëlojnë koston e prodhimit”, thotë ai.
Kjo përshtatje e bujqve sipas tij shihet tek gruri ku përdorimi i variteteve të reja ka sjellë rritje të rendimentit, teksa zhvendosja e prodhimtarisë në masë të madhe në sera edhe të digjitalizuara, farave hibride e plehrave cilësorë, po i mban bujqit në lojë.
Sidoqoftë, Selimi kujton se ndikimi i klimës i prek pothuaj të gjitha kulturat, por goditje më të fortë jep te pemët dhe perimet. Efekti është jo vetëm një sezonal, por që humbja e investimit nga dëmi që mund t’i bëj ngrica, breshëri apo thatësia, një bujk e demoralizon për të vazhduar tutje dhe ju shton frikë bujqve të rinj.
Ai tregon se “në vitet e fundit kemi pas reshje të tepërta në muajin maj dhe qershor që ka ndikuar në mospunim të tokës dhe zvogëlim të rendimentit”, duke shtuar se reshjet e tepërta çojnë në situatën kur kulturat bujqësore sulmohen nga sëmundje që shkatërrojnë gjithë rendimentin.
Bashkim Kastrati nga Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës, hidrolog që përcjell ndryshimet klimatike, në analizat e tij ka treguar se nëse krahasojmë vitet 1991-2015 me vitet 2016-2024 rënia në sasinë mesatare të reshjeve është afër 14 milimetra. Gjithashtu, një krahasim në sasinë mesatare të reshjeve në nivel vendi nga 2015-2024 ka një rënie 4.4%. Megjithatë, nëpër vite edhe sikur sasia e reshjeve mos të ketë ndryshuar shumë, problemi që sjell ndryshimi klimatik është tek shpërndarja e reshjeve nëpër muaj.
“Pranvera po karakterizohet gjithnjë e më shumë me reshje intensive dhe të përqendruara në periudha të shkurtra. Këto shira të rrëmbyeshëm nuk arrijnë të përthithen nga toka, duke shkaktuar erozion, largim të lëndëve ushqyese dhe vështirësi në mbjelljet e hershme. Ndërkohë, numri i ditëve me reshje të moderuara po zvogëlohet, çka e bën furnizimin natyror të tokës me ujë shumë të paqëndrueshëm”, tregon Kastrati.
Duke u kthyer në Kosovë, Kastrati tregon që kur shihen modelet dhe diagramet e reshjeve, vërehet qartazi se vera është e thatë, e temperatura mbi 35 gradë me ditë të tëra.
“Të dhënat e paraqitura tregojnë se muajt verorë po shënojnë një rënie të rëndësishme të reshjeve, e cila në disa skenarë mund të arrijë deri në –50%. Ky deficit shoqërohet me temperatura më të larta, avullim më të madh dhe mungesë të ditëve me shi të njëpasnjëshme, duke krijuar kushte për thatësira agrometeorologjike”, tregon ai.
Regional Rural Development Standing Working Group kanë bërë një analizë për Ballkanin Perëndimor ku trajtojnë rrezikun e ndryshimeve klimatike. Ajo që parashikohet deri në vitin 2050 duke u bazuar në Shërbimin për Indikatorët e Ujit në Adaptimin ndaj Ndryshimeve Klimatike (SWICCA) për të ardhmen në aspektin e reshjeve është shqetësuese.
“Sipas kësaj parashikimi, shihet se gjatë periudhës qershor–tetor do të ketë më pak reshje, duke filluar nga 4.8% në qershor deri në 11.9% në korrik, ndërsa temperaturat do të rriten nga 1.5 në 3°C në të njëjtën periudhë. Në pjesën tjetër të vitit, nëntor–maj, reshjet do të rriten nga 7.6% në dhjetor deri në 17.6% në shkurt, gjë që mund të shkaktojë përmbytje”, thuhet aty. Ashtu sikur edhe nisi në 18 dhe 19 nëntor të viti 2025, kur brenda dy ditëve pati reshje dhe përmbytje në disa zona të Kosovës.
Këtë rrezik e konfirmon edhe Ministria e Bujqësisë, duke thënë se nëse trendet klimatike vazhdojnë, do të ketë rrezik serioz në ulje të rendimenteve, stres ujor e erozion, bujqësia do të përballet me rreziqe serioze (ulje të rendimenteve, ulje në të ardhura, stres ujor e erozion.
‘Bujqit presin shtetin që s’po u vjen’
Fakti i konfirmuar nëpër raportet e Gjelbra të ministrisë nuk përcillet me veprime që vërehen. Përveç subvencionimit dhe granteve, bujqit kanë nevojë për dorën e shtetit edhe në rastet kur kulturat e tyre bujqësore dëmtohen nga kushtet ekstreme natyrore.
Ngrica e prillit në vreshta bëri dëme shumë të mëdha. Në dokumentin e vlerësimit të dëmeve në terren nga komisioni i ministrisë, kemi parë që është mbi 7 milionë euro, duke prekur prej 20 deri 70% të varieteteve të vreshtave.
Duke ditur që bujqësia është një prej sektorëve kryesorë në Kosovë, për Fatmir Selimin fatkeqësisht deri tash ka pasur improvizime dhe jo një strategji serioze.
“Kosova ka nevojë urgjente për Strategjinë e përballimit me ndryshime klimatike në bujqësi, për diversifikim të kulturave bujqësore dhe një politikë të qartë për përdorimin e ujit, tokës dhe pyjeve si burime natyrore”, thotë ai që për shumë vjet ka ndihmuar në këto aspekte përmes organizatave ndërkombëtare.
Këto politika, sipas Selimit, nuk mund të mbesin vetëm në letër, dhe jo vetëm në nivel qendror, por edhe në atë lokal.
Në nivel kombëtar ai sheh nevojën për ligje, rregullore dhe kritere të qarta që adresojnë ndryshimet klimatike, ndërsa niveli lokal duhet t’i zbresë këto në praktikë, përmes kushteve konkrete dhe këshillimit të bujqve.
Në anën tjetër ministria thotë se ata parashikojnë të gjitha këto në strategji dhe në planin e veprimit të tyre, në të cilin janë paraparë investime prej planeve të menaxhimit e deri te sigurimi e kompensimi.
Por, në këtë peizazh bujqësor, ngecjet më të mëdha ai i sheh pikërisht aty ku duhej të ishin zgjidhjet. Sipas tij, sektori bujqësor ka bërë përpjekje të modernizohet dhe të përdorë teknologji të reja për të zvogëluar dëmet nga klima, por institucionet kanë mbetur prapa.
“Ngecjet më të mëdha janë në zhvillimin e politikave përkrahëse që mund të zbatohen në praktikë dhe zhvillimi i informative të sakta dhe dijenisë se si duhet të ballafaqohet me këto ndryshime dhe zhvillimin e qëndrueshëm të bujqësisë në Kosovë”, thotë Selimi.
Një prej boshllëqeve më të mëdha është mungesa e një sistemi funksional të sigurimeve bujqësore, pikërisht në një kohë kur dëmet nga thatësirat, përmbytjet, breshëri dhe ngricat po rriten nga viti në vit.
Selimi kujton se “procesi i zhvillimit të sigurimeve bujqësore ka filluar nga viti 2014 nëpërmjet një studimi që ka zhvilluar programi për bujqësi i USAID-it NOA (New Opportunities for Agriculture) me kërkesë të Ministrisë së Bujqësisë”. Më pas, me mbështetjen e IFC/Bankës Botërore, është ndërtuar një model sigurimesh që është testuar dhe ka funksionuar deri në vitin 2023.
Por, ndryshimet ligjore e kanë lënë këtë sistem në ajër.
“Ministria e Bujqësisë ka vendosë me Ligjin për Bujqësi dhe Zhvillim Rural të zhvendosë sigurimet bujqësore nga përkrahja direkte/subvencionet në përkrahje me grante dhe deri më tani nuk ka arrit ta zbatojë këtë sistem të ri”, shpjegon ai.
Ministria nuk e zë në gojë këtë zhvillim, por ata qasen duke treguar rreth kompanive private të sigurimeve që prej 2023 e tutje nuk kanë ofruar më polica të sigurimit.
“Disa kompani të sigurimeve kanë ofruar polica të sigurimit bujqësor deri në vitin 2023. Megjithëse ekziston Masa për Sigurime Bujqësore, gjatë vitit 2024 këto kompani nuk kanë ofruar polica të sigurimit bujqësor”, thuhet në përgjigjen e tyre.
Për Selimin, sigurimet janë një prej mjeteve të pakta që mund ta bëjnë bujqësinë më pak të rrezikshme në kohë krize klimatike. “Sigurimet bujqësore duhet të përkrahin bujqit që të zvogëlojnë rrezikun nga dëmet që nuk i kemi planifikuar dhe të mbulojë shpenzimet të cilat bujku nuk ka mundësi të i rekuperojë”, thotë ai.
Efekti ekonomik
Ndryshimet klimatike në një ambient sikur ky i Kosovës ku parandalimi dhe përballja me të është në nivel të ulët, aq sa Ministria e Bujqësisë nuk ka asnjë vlerësim të detajuar, të nivelit të humbjeve të fermerëve të shpërndara sipas thatësirës apo përmbytjeve, ngricave apo faktorë të tjerë, bëhen edhe më të dukshme.
E pasojat në ekonomi nga ndryshimet klimatike janë të shumta.
Së pari, nëse një kulturë bujqësore nuk ka rendiment në Kosovë, menjëherë hapet rruga nga tregtarët për ta importuar atë. Importi i një kulture bujqësore do të thotë rritje e çmimit për atë dhe ndikim negativ në rritjen ekonomike.
Raportet e çmimeve të prodhimeve dhe çmimet në bujqësi nga Agjencia e Statistikave të Kosovës, e paraqesin këtë gjendje qartazi.
Tremujori i dytë i vitit 2025 tregon një rritje të çmimeve të prodhimeve bujqësore për 8% krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit 2024. Njëjtë edhe në tremujorin e tretë i vitit 2025, që e tregon se rritja vazhdon të jetë në nivel të njëjtë me vitin paraprak, duke shënuar 8.2% rritje.
Nëse analizojmë pemët dhe perimet si baza e shportës së konsumatorit, rritja në tremujorin e tretë, si muaj që mbushin tregun me pemë dhe perime, shihet qartazi rritja e cila është eksponenciale prej vitit 2020.
Vetëm importin e rrushit të tryezës për vitin 2025 në Kosovë për periudhën janar-nëntor, del se kemi importuar diku pak më shumë se 3 tonë rrush, me vlerë të mallit 3.34 milionë euro, që me taksë të doganës dhe TVSH, shkon në total diku 4 milionë euro.
Rasti me ngrica në prill na e nxjerr qartë efektin. Në vitin 2025 kemi importuar më shumë rrush se sa vitin 2024. Afër 1 ton rrush i freskët i tryezës është importuar më shumë se sa në vitin 2024.
Kurse për 2025 në periudhën janar-nëntor, vetëm speca të freskët, sipas Doganës së Kosovës, janë importuar afër 11.5 tonë speca të freskët, në vlerë të mallit afër 10.3 milionë euro, që i shtohen afër 130,000 euro taksë doganore, 1.8 milion euro TVSH dhe një pjesa tjetër e kostove të transportit.
Kështu ndikon mungesa e produktit vendor, duke u zëvendësuar me produkt të importit.
Sipas Fatmir Selimit, ndikimi ekonomik i ndryshimeve klimatike në bujqësinë e Kosovës është tashmë i dukshëm dhe po reflektohet drejtpërdrejt në të ardhurat e fermerëve dhe në stabilitetin e tregut ushqimor. Ai vlerëson se humbjet nga thatësirat, përmbytjet dhe valët ekstreme të nxehtësisë po rrisin koston e prodhimit, duke e bërë bujqësinë gjithnjë e më pak të parashikueshme financiarisht. Rendimentet e paqëndrueshme, sipas tij, po ndikojnë edhe në çmimet e produkteve bujqësore, duke rritur varësinë nga importi dhe duke dobësuar konkurrueshmërinë e prodhuesve vendorë.
Në shumë raste, dëmet klimatike nuk kompensohen, çka i shtyn fermerët drejt borxheve ose heqjes dorë nga prodhimi.
Bujqve kosovarë nuk u janë ulur të hyrat vetëm nga dështimi i zhvillimit të kulturave për shkak të ndodhive natyrore që shkaktohen nga ndryshimet klimatike. Atyre u janë shtrenjtuar edhe inputet që i përdorin për të punuar.
Agjencia e Statistikave të Kosovës në raportin e tyre për Indeksin e Çmimeve të Inputeve dhe Çmimet në Bujqësi 2020–2024, konstaton se ka një rritje të ndjeshme të kostove për inputet bujqësore, veçanërisht krahasuar me vitin bazë 2020. Sipas të dhënave, indeksi i përgjithshëm i inputeve bujqësore në vitin 2024 është rritur me 39.6% krahasuar me vitin 2020. Inputet që lidhen me investimet bujqësore, si makineritë, pajisjet dhe ndërtesat e fermave, kanë shënuar rritjen më të madhe. Indeksi i këtij grupi është rritur me 55.8% në vitin 2024 krahasuar me vitin 2020.
Për bujqit tashmë është e nevojshme një linjë e qartë për investime vetëm në përballje me ndryshime klimatike, sikur janë sistemet e mbrojtjes nga breshëri, drenazhimet për t’i shpëtuar përmbytjeve, kanalet e ujitjes për luftë kundër thatësisë e forma të shpërndarjes së ujit apo ngrohësve për t’i shpëtuar ngricave.
Me shpresë të vogël, herë më mirë e herë më keq, bujqit vazhdojnë luftën e tyre ndaj ndryshimeve klimatike dhe luftën e mbijetesës me këtë veprimtari.
Instituti Hidrometeorologjik bën të ditur se java në vend ka nisur me depërtimin e masave të ftohta ajrore, të cilat do të përfshijnë gjithë territorin e Kosovës, duke shkaktuar rënie të ndjeshme të temperaturave.
IHK njofton se për të martën parashikohet të mbajë mot kryesisht i vranët.
Temperaturat minimale do të lëvizin ndërmjet -12 deri -7 gradë Celsius, ndërkaq maksimalet e ditës nga -2 deri 2°C
Era do të fryjë nga veriperëndimi me shpejtësi 1-5m/s. /Telegrafi/
Drejtoria për Siguri dhe Emergjenca e Komunës së Prishtinës ka bërë të ditur se për shkak të reshurave kanë reaguar në shtatë raste të ndryshme.
Në një postim në Facebook bëhet apel për kujdes gjatë lëvizjeve dhe të raportojnë për çdo rast emergjent.
Postimi i Drejtorisë:
Kushtet e pafavorshme atmosferike kanë shkaktuar një mori rastesh në Kryeqytet.
Si rrjedhojë, ekipet emergjente të drejtorisë sonë, në bashkëpunim me Brigadën Profesionale të Zjarrfikësve, Drejtorinë e Shërbimeve Publike, Drejtorinë e Investimeve Kapitale, Ndërmarrjen Gjelbër dhe kompanitë kontraktuese të Kryeqytetit, janë në terren që nga orët e hershme të mëngjesit dhe aktualisht po intervenojnë njëkohësisht në 7 raste.
Ju lutemi të keni kujdes gjatë lëvizjeve dhe të raportoni çdo rast emergjent në numrat: 0800 122 33 ose 0800 122 44. /Telegrafi/
Deklarata e disa dite më parë e Besian Mustafës nga Lidhja Demokratike e Kosovës se LDK bëri gabim trashanik kur votoi Hashim Thaçin për president ka ngjallur reagime.
Ndaj kësaj deklarate fillimisht reagoi Ganimete Musliu nga Partia Demokratike e Kosovës, e cila tha se gabimi trashanik i LDK-së nuk ka qenë Hashim Thaçi, por heshtja, frika dhe mungesa kronike e guximit politik e kësaj partie.
“Gabimi trashanik i LDK-së nuk ka qenë Hashim Thaçi. Gabimi trashanik i LDK-së ka qenë heshtja, frika dhe mungesa kronike e guximit politik. Ka qenë paaftësia për t’u përballur me të vërtetën dhe mungesa e kurajës për t’i drejtuar kritikë të hapur Donika Gërvallës, Faton Pecit dhe Vjosa Osmanit, duke ushqyer iluzione të rreme se këta do t’ia kthenin votat e humbura dhe do t’i riparonin dëmet kolosale që vetë ia shkaktuan LDK-së”, ka shkruar Musliu.
E lidhur me deklaratën e Ganimete Musliut, ka reaguar kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku.
Abdixhiku në një postim në Facebook duke aluduar në deklaratën e Musliut, ka thënë se ka kush merret me LDK-në.
Lexoni të plotë postimin e Abdixhikut:
Ç’mi ke trazuar mercenarët, o Besian?
Besiani, një politikan shembullor, e LDK me gjithë të, nuk kanë frikë nga zhurma. As nga sulmet e paguara. LDK nuk matet me tituj portalesh mercenarizmi e as me opinione të porositura nga dëshpërimi se nuk i fusin thonjtë dot tek anëtarësia e LDK-së. Nuk po ju dëgjojnë. Nuk po ju llogarisin.
I keni partitë tuaja.
Mbajeni duhmën e pazareve mes tyre.
Ka kush merret me LDK-në. Veç ju dhe partitë tuaja, kurrë jo. Kjo shtëpi e ka anëtarësinë që e do pa kushte; që e mbronë nëpër ditë të vështira, nëpër sulme, nëpër zhgënjime.
Sa herë që LDK është sulmuar, ka qenë sepse ka qenë e fortë nga brenda. Dhe kjo i bën nervoz. Sepse uniteti ynë, në të mirë e vështirë - sidomos në të vështirë - është pengesë fatale për pazare, për pushtete të lehta dhe për interesa primitive. Sulmet nuk na dobësojnë. Na bëjnë më të qartë pse jemi këtu.
Ne nuk do të përgjigjemi me mllef. Do të përgjigjemi me punë. Me program. Me besim te shteti dhe te qytetari. Me njerëz të së ardhmes, mu sikurse Besiani!
Kjo është përgjigjja jonë. Qetë. Drejt. Dhe përpara. Trazimet le të vazhdojnë. Hapur, madje. Le t’i ballafaqojmë mercenarët dhe paratë që i aktivizojnë kundër njerëzve më të mirë të Lidhjes; sikurse Besian Mustafa. /Telegrafi/
Një nënkalim i ndërtuar me miliona euro në Malishevë dhe i përuruar me koncert dhe fjalime, u përmbyt vetëm disa muaj më pas si pasojë e reshjeve të shiut. Komuna e pranon se projekti nuk e ka përfunduar ende pranimin teknik, kurse kompania ndërtuese nuk dha shpjegime.
Me një koncert të madh, fjalime e parakalime, në gusht të vitit 2025, komuna e Malishevës e përuroi një nënkalim për vetura në qytet.
Nënkalimi ishte vetëm një pjesë e një projekti infrastrukturor me vlerë afër 9 milionë euro, që kryetari i kësaj komune, Ekrem Kastrati e ka quajtur “ndër projektet më të mëdha në historinë e Malishevës”, shkruan Evropa e Lirë.
Projekti “Malisheva Urbane”, përfshin edhe shesh e parkingje nëntokësore, ndërtimi i së cilave u krye kryesisht nga kompania “B Famis” nga Suhareka.
Por, vetëm disa muaj pas përurimit - më 6 janar 2026 - nënkalimi u mbush me ujë pas reshjeve intensive.
Komuna e Malishevës tha për Radion Evropa e Lirë (REL) se përmbytja ishte pasojë e shiut të rrëmbyeshëm dhe “rritjes së nivelit të ujit në lumin Mirusha dhe një dege të lumit, që si pasojë ka qenë i pamundur shkarkimi i ujit”.
Të nesërmen, nënkalimi u lëshua për qarkullim, pas pastrimit të ujit që, sipas komunës, u bë nga kompania komunale e pastrimit.
Komuna nuk i ka vënë faj punimeve të nënkalimit për këtë përmbytje, ndonëse ka thënë se pranimi teknik për këtë projekt nuk ka përfunduar në tërësi.
“Përurimi është bërë për rrugët, [që është] një pjesë e projektit, ndërsa projekti si tërësi nuk është i përfunduar”, thotë zyra për informim e komunës, duke mos specifikuar se a është bërë pranimi teknik i nënkalimit.
Pranimi teknik është procedurë përfundimtare për secilin projekt ndërtimor kur bëhet vërtetimi se punët janë kryer siç janë paraparë në projekt, apo kontratë.
“Në gjuhën inxhinierike quhet ‘leja e shfrytëzueshmërisë’. Shërben më së shumti te objektet banesore. Nënkalimet janë objekte më të vogla, por gjithsesi kërkohet pranimi teknik, sepse është rregull”, thotë Naser Kabashi, profesor i Fakultetit të Ndërtimtarisë në Universitetin e Prishtinës.
Megjithatë, sipas profesorit, në rastet e vërshimeve të strukturave ndërtimore si te nënkalimet, më shumë ka të bëjë me mosplanifikim të përballimit të reshjeve me intensitet të lartë dhe kohë të shkurtër, gjatë projektimit.
“Pamundësia e gëlltitjes së ujit në këto kapacitete ka rezultuar në këtë [mbushjen me ujë], sipas rasteve të përgjithshme, pa u ndalur në raste specifike që mund të kenë ndonjë element të veçantë”, thekson ai për REL-in.
Në anën tjetër, as nga kompania “B Famis” nuk ka pasur ndonjë reagim lidhur me këtë çështje, edhe pas pyetjeve të dërguara nga REL-i.
Një punëtor i kësaj kompanie, që foli me REL-in nga numri zyrtar i kompanisë, tha se kompania “gjendet në pushim deri më 15 janar”.
Në kontratën për ndërtimin e këtij projekti, që REL-i e ka siguruar, në punëkryerje parashihet edhe drenazhimi, sistemet e shkarkimit të ujit, ndonëse nuk ka detaje të tjera specifike që kanë të bëjnë me situata si ajo e vërshimeve.
Në rrjetet e saj sociale, kompania ka reklamuar në vazhdimësi projektin dhe punën e tyre në të.
Si u fitua kontrata për realizimin e këtij projekti?
Në fund të vitit 2022, komuna e Malishevës hapi tenderin për ndërtimin e këtij projekti që e kishte paraparë të kushtonte rreth 8.9 milionë euro.
Tenderi ishte i hapur dhe kriter kryesor për fitimin e tij ishte çmimi më i ulët në ofertë.
Në këtë thirrje pati dy ofertues.
Njëra ishte kompania “B Famis” nga Suhareka në konsorcium me dy kompani tjera “Eskavatori” dhe “Best Company”. Oferta e tyre ishte rreth 8.2 milionë euro.
Pronar i kompanisë “B Famis” është Bekim Bytyçi.
Ndërsa, ofertuesi i dytë ishte kompania “Famis Co”, po ashtu nga Suhareka së bashku me një kompani tjetër “Bamirs”, me ofertë rreth 7.7 milionë euro.
Pronarë të kompanisë “Famis Co” janë Avdullah Bytyçi, Fadil Bytyçi dhe Hamdi Bytyçi.
Tenderin e fitoi “B Famis”, ndonëse pati ofertën më të lartë, pasi që komuna e shpalli ofertuesin e dytë “të papërgjegjshëm”, me arsyen se i mungonin disa nga dokumentacionet dhe kriteret që kërkoheshin në tender.
Ndër to, sipas komunës, ishin disa dokumentacione për përvojat e punës së inxhinierëve në projekt, pastaj dëshmitë e përvojave paraprake e deri te mungesa e disa pajisjeve të caktuara.
Përfundimisht më 12 janar, 2023, “B Famis” nënshkroi kontratën për këtë projekt.
Si janë të lidhura këto dy kompani mes vete?
“B Famis” dhe “Famis Co” në të kaluarën kanë qenë një kompani e vetme e themeluar dhe e udhëhequr kryesisht nga anëtarë të familjes Bytyçi.
Historia e tyre shkon prapa deri në vitet e ‘70-ta dhe ndër vite kompania ndryshoi emrin disa herë.
Ky është informacion publik që të dy kompanitë e kanë të shkruar në historikun e përmbledhur në uebfaqet e kompanive.
Tek në vitin 2022, kompania, që quhej “Famis Co”, ndahet dhe krijohet kompania “B Famis”, e cila u regjistrua zyrtarisht më 19 maj 2022, disa muaj para se të fitonte tenderin për projektin në Malishevë.
Përveç tenderit kryesor për ndërtimin e nënkalimit dhe infrastrukturës përcjellëse, komuna e Malishevës, më 2025 hapi edhe një tender tjetër për punë shtesë në këtë projekt.
Kësaj radhe, tenderi nuk u hap për ofertues, por iu dha me negocim kompanisë “B Famis”.
Vlera e këtij tenderi ishte rreth 823.000 euro.
Ligji për Prokurimin Publik e lejon që institucionet të japin tender me negocim vetëm me arsyetim specifik se pse ka qenë e nevojshme.
REL-i ka pyetur komunën e Malishevës se pse ka qenë e nevojshme për këto punë shtesë dhe pse ky tender nuk ishte i hapur për ofertues të tjerë, por nuk ka marrë përgjigje.
“Formë klasike e manipulimit të ofertave”
Albulena Ndrecaj, drejtoreshë e organizatës INPO, e cila kryen hulumtime dhe raporte mbi prokurimin në Kosovë, e përshkruan situatën kur dy kompani të njëjta, ose me lidhje mes vete, garojnë në të njëjtin tender si “praktikë e kamotshme në Kosovë”.
“Kjo është forma më klasike e manipulimit të ofertave në prokurim publik, ku shpeshherë një përfitues i vetëm ka dy apo tri kompani dhe bën oferta me matematika të ndryshme në mënyrë që të fitojë oferta më e shtrenjtë”, thotë ajo.
Sipas Ndrecajt, përgjegjësia për ruajtjen e parasë publike bie mbi autoritetin kontraktues, në këtë rast komuna.
“Autoritetet kontraktuese në përgjithësi i njohin të gjithë operatorët ekonomikë. Operatori ekonomik e ka një qëllim të vetëm, përfitimin e kontratës. I takon Autoritetit kontraktues që të detektojë në rast që kompanitë bëjnë devijime ligjore”, thotë Ndrecaj.
Sa i përket faktit që në tenderin me dy ofertues, njëri është shpallur i papërgjegjshëm, Ndrecaj thotë se ndonjëherë kjo bëhet qëllimshëm.
“...sepse një operator ekonomik që, ta zëmë, ka kontrata milionëshe me shtetin apo autoritete të tjera kontraktuese, është nonsens [nuk ka kuptim], që në një procedurë tjetër të tenderit të shpallet i papërgjegjshëm për shkak të mungesës së ndonjë dokumentacioni apo mosplotësimit të kriterit”, nënvizon ajo.
Në uebfaqen e kompanisë “Famis Co”, si projekte të tyre janë paraqitur edhe të tilla si, unaza e jashtme në komunën e Prishtinës dhe një mbikalim në fshatin Komoran të Drenasit.
REL-i ka dërguar pyetje lidhur me këtë çështje te kompania “Famis Co”, por deri në momentin e publikimit të këtij artikulli, nuk ka pranuar përgjigje.
REL-i i ka shkruar edhe Komisionit Rregullativ të Prokurimit Publik për të kërkuar interpretim lidhur me atë se a përbën shkelje kjo situatë, por ende nuk ka marrë përgjigje.
Zëvendëskryeministrja e Shqipërisë, Belina Balluku ka thënë se Shqipëria po kalon orë të vështira për shkak të reshjeve të dëborës dhe temperaturave të ulëta në veri dhe verilindje të vendit.
Balluku në një postim në Facebook thekson se Punonjësit e Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike në Shqipërisë ndodhen në terren për të garantuar furnizim pa ndërprerje për abonentët kudo.
“Orë të vështira për shkak të reshjeve të dëborës dhe temperaturave të ulëta në veri dhe verilindje të vendit, por ekipet e OSHEE ndodhen në terren për të garantuar furnizim pa ndërprerje për abonentët kudo. 1600 punonjës dhe 186 mjete...”, shkruan ajo. /Telegrafi/
Gjykata Themelore e Prizrenit në një komunikatë për media thekson se me rastin e përfundimit të seancës dëgjimore për caktimin e masë së sigurisë ndaj 39 të pandehurve, Gjyqtari i procedurës paraprake të premten në përfundim të seancës (ora 22:10), ka konstatuar në procesverbal se të pandehurit do të kthehen në qendrat e tyre të ndalimit në mënyrë që Gjykata t’i njoftojë lidhur me aktvendimit për propozimin/kërkesën e Prokurorisë Themelore në Prizren.
“Ky vendim i Gjyqtarit të procedurës paraprake është marrë konform neni 162 të Kodit të Procedurës Penale, paragrafi 8 ku thuhet se ‘Sa më parë që të jetë e mundur, por jo më vonë se brenda 48 orëve nga arresti, gjyqtari i procedurës paraprake mban seancën dëgjimore për të vendosur nëse i pandehuri duhet të mbahet në paraburgim (në rastin konkret brenda 48 orësh është mbajtur seanca dëgjimore në Gjykatën Themelore Prizren), dhe në vazhdim të paragrafit thuhet se ‘Në pritje të vendimit të gjykatës, i pandehuri mund të mbahet nën ndalim’, çka edhe Gjyqtari i procedurës paraprake ka konstatuar në procesverbal në rastin konkret”, thuhet në njoftim. /Telegrafi/
Avokati Yll Zekaj ka reaguar sot lidhur me mbajtjen e 35 të ndaluarve në Qendrën e Paraburgimit në Lipjan, në kuadër të rastit që lidhet me Byronë Kosovare të Sigurimeve (BKS).
Zekaj ka deklaruar se gjatë seancës për caktimin e masave të sigurisë ndaj 39 personave të ndaluar, e cila është mbajtur të premten në Gjykatën Themelore në Prizren nga ora 16:00 deri rreth orës 22:30, Prokuroria Themelore në Prizren ka kërkuar që për 35 prej tyre të caktohet masa e paraqitjes në stacion policor, raporton Betimi për Drejtësi.
Sipas tij, pavarësisht kësaj kërkese, Gjykata nuk ka urdhëruar lirimin e menjëhershëm të këtyre të ndaluarve, por ka vendosur që ata të kthehen në ndalim, pa një vendim të veçantë, në pritje të marrjes së aktvendimit për masën e sigurisë jashtë seancës. Ai ka shtuar se gjyqtari, sipas tij, kishte deklaruar gojarisht se vendimi do të merrej sot rreth orës 10:00.
Zekaj ka theksuar se, sipas tij, i vetmi vendim ligjor në fuqi ka qenë ai për ndalim prej 48 orësh, afat i cili ka skaduar sot në ora 10:00.
“I vetmi vendim i ligjshem qe egziston deri tani ne kete rast eshte ai i ndalimit per 48 ore, i cili ka skaduar sot ne ora 10:00. Edhe pse vendimi ka skaduar qe 2 ore, 35 te ndaluarit jane duke u mbajtur ne menyre te kunderligjshme nga Burgu i Lipjanit, pa asnje vendim”, ka shkruar Zekaj në reagim.
Ai ka deklaruar se edhe pas skadimit të këtij afati, 35 të ndaluarit po mbahen në Qendrën e Paraburgimit në Lipjan pa asnjë vendim gjyqësor, duke shtuar se institucioni përkatës, sipas tij, po pret veprim nga Gjykata Themelore në Prizren.
Reagimi i Zekajt vjen pas deklarimeve të një dite më parë të avokatit Driton Muharremi, i cili kishte thënë se, ndonëse Gjykata kishte pranuar kërkesën e Prokurorisë për masa alternative ndaj 35 të pandehurve, ata ishin dërguar dhe mbajtur në Qendrën e Paraburgimit në Lipjan.
“Betimi për Drejtësi” ka raportuar sot se Prokuroria Themelore në Prizren ka dorëzuar kërkesë për caktimin e masës së paraburgimit ndaj ish-drejtorit të Byrosë Kosovare të Sigurimeve (BKS), Sami Mazrekut, dhe ish-drejtorit të Departamentit të Financave dhe Kontabilitetit, Valon Berisha, si dhe Florent Sylejmanit e Yll Çollakut. Kurse ndaj 35 të tjerëve ka kërkuar masën e paraqitjes në Polici.
Mazreku dhe Berisha bashkë me të dyshuarit tjerë u arrestuan mëngjesin e 8 janarit në një aksion të Prokurorisë Themelore të Prizrenit që ishte udhëhequr nga kryeprokurori Petrit Kryeziu. Dëmi pretendohet të jetë mbi 1 milion euro.
Byroja Kosovare e Sigurimeve (BKS) kishte njoftuar se se rasti i cili po trajtohet nga Prokuroria Themelore në Prizren është iniciuar nga vetë BKS-ja në cilësinë e palës së dëmtuar.
Ish-drejtori i Financave në Byronë Kosovare të Sigurimit, Valon Berisha, dyshohet të ketë përfituar kundërligjshëm para nga qytetarë të cilët ishin rimbursuar në emër të sigurimeve me shuma dhjetëra mijë euro.
Sipas kërkesës së Prokurorisë të siguruar nga “Betimi për Drejtësi”, mes të dyshuarve kryesorë janë Sami Mazreku dhe Valon Berisha, të cilët gjatë periudhës 22 korrik 2022 – 9 tetor 2023, në pozitat drejtuese në BKS, dyshohen se kanë kryer një sërë transaksionesh bankare të paautorizuara, duke shkaktuar dëme materiale të konsiderueshme. Transaksionet e dyshuara përfshijnë shumën prej 4,641 euro deri mbi 8,500 euro për kompensim të supozuar të dëmeve nga aksidentet e trafikut për persona që paraprakisht kishin marrë kompensim, duke shkaktuar kështu dëm të drejtpërdrejtë për BKS-në.
Kryeprokurori i Prokurorisë Themelore në Prizren, Petrit Kryeziu, ka bërë të ditur se 39 persona janë arrestuar në aksionin për keqpërdorimet në Byronë Kosovare të Sigurimeve (BKS).
Ai në një konferencë për medie kishte deklaruar se dëmi vlerësohet të jetë 1 milion e 43 mijë euro, derisa shtoi se cak i hetimeve ishin edhe ish-drejtori i BKS-së, Sami Mazreku dhe ish-drejtori i Financave, Valon Berisha, të cilët po ashtu janë në mesin e të arrestuarve, raporton “Betimi për Drejtësi“.
Login
