Jona Cenameri

Për vitin 2025, Bashkia Tiranë kishte një buxhet të konsiderueshëm  për shpenzime dhe investime publike, por të dhënat zyrtare të siguruara nga vetë institucioni për Faktoje tregojnë se një pjesë e mirë e këtyre fondeve nuk u përdorën sipas planit.

Deri në dhjetor 2025, realizimi i përgjithshëm buxhetor i Bashkisë Tiranë kapi vlerën e 53%-it.

Shërbimet publike

Referuar të dhënave zyrtare të Bashkisë Tiranë, shërbimet Publike Vendore u realizuan në masën 40%. Që do të thotë se, mirëmbajtja urbane, pastrimi dhe ndriçimi publik, komponente thelbësore të këtij programi, kanë funksionuar me më pak se gjysmën e buxhetit të planifikuar.

Për ekspertin e qeverisjes vendore Agron Haxhimali ky nivel realizimi përkthehet në “shërbime të cungura, mirëmbajtje më të dobët, cilësi më të ulët dhe probleme të përditshme të pazgjidhura në qytet” 

Bashkia e lidh mosrealizimin me “vonesa procedurale në prokurime” dhe “afate ligjore për shpronësime”. Haxhimali e karakterizon situatën si pasojë e “planifikimit jo realist, kapaciteteve të dobëta zbatuese dhe vonesave serioze në prokurime, sidomos për investimet kapitale”

Strehimi social

Programi i Strehimit Social paraqet një nga nivelet më të ulëta të realizimit nga 12 deri në 15%.

Sipas Haxhimalit, kjo situatë “tregon neglizhencë ndaj shtresave në nevojë, dështim politikash sociale dhe mungesë vullneti për të adresuar krizën e strehimit” 

Infrastruktura

Shqetësuese gjithashtu, sipas Haxhimalit, është që sektorë shumë delikatë si ujitja dhe kullimi, emergjencat dhe strehimi kanë realizim minimal”. Sipas tij, “ky fenomen tregon një bashki të fokusuar keq, pa prioritete sociale dhe me risk të lartë për pasojat nga përmbytjet dhe krizat urbane”

Menaxhimi i infrastrukturës së ujitjes dhe kullimit kap shifrën e  21%-it, ndërsa emergjencat civile rreth 20%. 

Në sektorin e mbrojtjes nga zjarri dhe mbrojtjes civile,  u shpenzuan rreth 622 milionë lekë, thënë ndryshe  34%.

“Nëse do të ishin shpenzuar në mirëmbajtje, shërbime apo investime në sistem, Tirana do kishte pak më shumë ujë të pijshëm se sa kemi sot, dhe s’do të përmbyteshin sheshe, rrugë dhe lagje siç po ndodh aktualisht. Pra mosinvestimet në 2025 na shfaqin problemet që në fillim të 2026”

Planifikimi urban wshtw realizuar me vetëm 19%, ndwrsa arsimi universitar 18%.

Emergjenca

Të dhënat zyrtare tregojnë se Bashkia Tiranë nuk aktivizoi asnjë nga instrumentet e saj financiare emergjente gjatë vitit 2025. Fondi i Rezervës, i planifikuar me 731.3 milionë lekë nuk u prek asnjë qindarkë. Po ashtu as fondi i Kontigjencës.

Keqqeverisje?

Haxhimali e karakterizon situatën si “keqqeverisje,” duke identifikuar tri dimensione kryesore: planifikim jo realist që krijon buxhete të pazbatushme, prioritete që lënë pas dore sektorë kritikë si strehimi social dhe infrastruktura, dhe pasoja të matshme që mosrealizimi buxhetor sjell në jetën e përditshme të qytetarëve.

Kontradikta midis realizimit të lartë në disa fusha administrative si administrimi i zgjedhjeve 98% dhe realizimit kritikisht të ulët në shërbime sociale dhe infrastrukturë thelbësore tregon, sipas tij, se çështja qëndron në vendosjen e prioriteteve dhe orientimin e politikave publike.

Programi Buxhetor	Plan i ndryshuar 2025 (në lekë)	Fakt 11M viti 2025 (në lekë)	% realizimi
Planifikim, Menaxhim dhe Administrim	5,018,019,958	2,588,268,791	52%
Gjendja Civile	87,952,894	79,784,862	91%
Administrimi i Zgjedhjeve të Përgjithshme dhe Vendore	37,422,478	36,658,789	98%
Shërbimet e Policisë Vendore	918,266,342	789,112,923	86%
Mbrojtja nga Zjarri dhe Mbrojtja Civile	1,839,910,306	622,110,417	34%
Mbështetja për Zhvillim Ekonomik	1,534,664,569	472,303,038	31%
Shërbimet Bujqësore, Inspektimi, Siguria Ushqimore dhe Mbrojtja e Konsumatorëve	414,489,895	235,647,820	57%
Menaxhimi i Infrastrukturës së Ujitjes dhe Kullimit	88,414,838	18,592,564	21%
Administrimi i Pyjeve dhe Kullotave	13,459,753	8,921,452	66%
Rrjeti Rrugor Rural	9,422,922,404	5,884,842,545	62%
Transporti Publik	2,080,031,211	1,617,426,417	78%
Fondi i Rezervës	731,346,350	–	0%
Fondi i Kontigjencës	40,000,000	–	0%
Menaxhimi i Mbetjeve	3,241,903,462	2,372,831,604	73%
Planifikimi Urban Vendor	2,781,652,409	533,023,151	19%
Strehimi	13,671,673	1,573,917	12%
Programet e Zhvillimit	2,025,411,607	836,323,109	41%
Shërbimet Publike Vendore	7,400,299,224	2,981,928,191	40%
Sport dhe Argëtim	639,453,036	484,311,489	76%
Trashëgimia Kulturore, Eventet Artistike dhe Kulturore	1,301,633,327	652,147,563	50%
Artet dhe Kultura	618,824,333	314,685,332	51%
Arsimi bazë përfshirë parashkollorin	6,127,047,141	4,117,477,842	67%
Arsimi i mesëm i përgjithshëm	2,851,892,146	1,941,216,589	68%
Arsimi Profesional	30,610,080	29,530,740	96%
Arsimi Universitar	68,406,930	12,455,077	18%
Përkujdesja Sociale	3,283,067,236	2,855,091,355	87%
Strehimi Social	4,444,950,487	688,241,013	15%
Emergjenca Civile	354,106,996	70,624,402	20%
Totali	57,409,831,085	30,245,128,992	53%

Të dhënat zyrtare të Bashkisë Tiranë

The post Bashkia Tiranë “ngel në klasë” për shërbimet publike dhe strehimin appeared first on Faktoje.al.

Sebi Alla – Nëse pyet, gjen Stambollin, por nëse kërkon për Parkun “Durana” në Xhafzotaj të Durrësit, askush nuk të orienton saktë.

Të gjithë ngrenë supet: “vallahi se dimë, çfarë është ky parku”?!.

Në fund, vetëm një banor na drejton drejt vendit ku ndodhet teorikisht, pasi një nga miqtë e tij kishte pasur tokën aty, të cilët thotë se ia morën ashtu “badihava” për “interesa publike”.

“…Durana Tech Park merr jetë dhe kalon nga plani dhe legjislacioni në letër, në realitetin e një numri jo të vogël kompanish që kanë shprehur interesin dhe që nga sot marrin dhe certifikatën e anëtarit të kësaj shoqërie të re digjitale, ku qëllimi ynë kryesor nuk është që të sjellim sa më shumë kompani të huaja, por qëllimi ynë kryesor është që të angazhojmë sa më shumë talente shqiptare…”, tha kryeministri Edi Rama më 2 prill 2025, teksa pas shpinës së tij paraqitej një projekt “3D” sesi ishte.

Por pjesë e “talenteve” që përfituan nga ky park (ende) virtual, janë edhe kompani teknologjike vendase që dyshohet se kanë përiftuar tendera të dyshimtë të zhvilluar nga AKSHI, për të cilën ka një hetim të thelluar dhe janë lëshuar tetë urdhër arresti.

“Parajsë fiskale”?

E vetmja “jetë” jo teknologjike por biologjike, është bari i egër në pellgje uji.

Këta janë “rezidentët” e vetëm, ndonëse për këtë park (deri tani) imagjinar janë dhënë çertifikata regjistrimi për kompani në fushën e teknologjisë digjitale.

Për parkun në fjalë u hodhën akuza nga ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj (në kërkim nga SPAK) dhe më pas edhe nga opozita.

Ata deklarojnë se ky park që ende nuk ekziston fizikisht u ndërtua si parajsë fiskale për të favorizuar kompani të përfshira në afera korruptive.

“…Këtu nuk ka asnjë ndërtesë, asnjë kompani reale, asnjë punësim, por ka një skemë të sofistikuar grabitjeje”, tha Berisha, duke treguar disa foto nga vendi ku do të ngrihet parku.

Faktoje verifikoi në terren nëse kishte jetësim të parkut siç kundërshtoi Berisha, por deri ditën e sotme, asnjë tullë, duke e kategorizuar deklaratën e tij si pjesërisht të vërtetë sa kohë që Faktoje mundi të vërtetojë vetëm  pjesën e parë, atë që lidhet me ndërtimin e parkut.

Në një reagim për A2 CNN, administratorja e parkut, Florensa Kovaçi Haxhi, tha se parku ndodhet aktualisht në fazën virtuale, ndërsa ndërtimi fizik do të realizohet brenda afatit 36-mujor të parashikuar nga ligji. “Parku ka hapur thirrjen në pranverën e vitit 2025 dhe kontrata e parë është lidhur në qershor 2025. Deri më sot janë 78 kompani të regjistruara ose në fazë përfundimtare regjistrimi, shumë më tepër se pritshmëria fillestare prej 11 kompanish në vitin e parë”, tha ajo

Ndërkohë, kompanitë e regjistruara marrin lehtësira të dukshme fiskale, sipas një ligji specifik për krijimin, organizimin dhe funksionimin e parqeve teknologjike

Parku 3D

Në vitin 2022 Korporata Shqiptare e Investimeve shpalli projektin për ndërtimin e Parkut të Teknologjisë, duke u bazuar në disa VKM si për formën e funksionimit ashtu edhe për vendin ku do të ngrihej.

Me emërtimin “Durana” (bashkim shkronjash të Durrësit dhe Tiranës), u vendos që fizikisht objekti të vendosej në Xhafzotaj.

Ndërtimi do të shtrihej në 140 mijë metra katrorë tokë, ndërsa vlera e punimeve është 20 milionë euro. Në të përfshihen sipërfaqe ndërtimore 21 000 metra me godina që shërbejnë për zyra, objekte banimi, hotel dhe parkim.

Bari

Aktualisht as edhe një rrethim nuk ka vendi ku do të ndërtohet ky park. Gjithçka në ajër.

Megjithatë, prej disa muajsh kompani të teknologjisë me qendër kryesisht në Tiranë, që ofrojnë shërbime IT dhe teknologjive të tjera elektronike, sisteme kamerazh vëzhgimi, kompjuterike, softueresh etj, janë rregjistruar si “rezidentë” në Xhafzotaj.

The post Në kërkim të parkut teknologjik ”Durana”…  appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo foto tregon Barack dhe Michelle Obama në versionin mashkullor

Verdikti: Foto e manipuluar

Barbara Halla

Një fotografi e ish-presidentit amerikan Barack Obama me bashkëshorten e tij, Michelle Obama, me një pamje mashkullore, po qarkullon së fundi në Facebook në gjuhën shqipe. Kjo pamje është pjesë e një teorie të hershme konspirative që pretendon se ish-Zonja e parë e ShBA është një grua transgjinore. Verifikimet zbulojnë se bëhet fjalë për një fotografi të manipuluar dhe jo një imazh origjinal. 

Verifikimet e mëparshme nga media ndërkombëtare, përfshirë Fact Crescendo, konfirmojnë se imazhi është manipuluar në mënyrë dixhitale për ta bërë Michelle Obama të duket më “mashkullore.” Më pas fotoja është shpërndarë gjerësisht në mediat sociale në gjuhë të ndryshme që prej vitit 2024, para se të vijnë ëdhe në Shqipëri përmes Facebook-ut. 

Siç mund të vërtetohet përmes Google Lens versioni origjinal i fotos është ndarë nga vetë Michelle Obama më 25 dhjetor 2014 si pjesë e një urimi përgjatë festave të fundvitit. 

Në versionin origjinal, Michelle Obama shfaqet normalisht dhe pa asnjë nga tiparet mashkullore që shihen në imazhin e manipuluar. Krahasimi i dy fotove konfirmon një ndryshim në pjesën e flokëve në anën e majtë të kokës, duke dhënë impresionin e një qethjeje mashkullore si dhe dritënhije tek buzët, që krijojnë idenë e mustaqeve.

Krahasimi mes fotos origjinale (me ngjyra) dhe asaj të manipuluar

Dizinformata të tilla ndaj Michelle Obamës qarkullojnë në rrjet që prej vitit 2014, kur humoristja  Joan Rivers bëri një shaka kundër Barack Obama dhe të shoqes, duke e akuzuar ish-Presidentin se ishte gay dhe të shoqen se është një grua transgjinore. Në dekadën e fundit imazhe të manipuluara janë shpërndarë gjerësisht në rrjet duke nxitur gjuhë urrejte ndaj çiftit Obama. 

The post E manipuluar foto me tiparet mashkullore e Michelle Obama appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Edi Rama ka thënë se nëse SHBA-ja përpiqet ta arrestojë, do ta pësojë keq

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Në rrjetet sociale po qarkullon në ditët e para të janarit pretendimi se kryeministri shqiptar Edi Rama po sfidon publikisht Shtetet e Bashkuara në rast të një tentativë për të përsëritur në Shqipëri skenarin e arrestimit të presidentit venezuelian. Ky postim shoqërohet me një fotografi ku Rama mburret gjithashtu me sistemin mbrojtës të Shqipërisë, duke përmendur raketat Javelin dhe anijet patrulluese. 

Kemi të bëjmë me një keqinterpretim të demostrimit të arsenalit ushtarak të vendit tonë nga kryeministri shqiptar. Deklarata origjinale e Ramës për ushtrinë shqiptare është e vërtetë dhe u bë më 30 dhjetor gjatë konferencës vjetore me gazetarët. Gjatë një përgjigjeje ndaj pyetjeve të gazetarëve, kryeministri u shpreh se Shqipëria ka sot ushtrinë më të mirëpaguar në rajon, duke kaluar edhe Serbinë, dhe se ushtria disponon raketa Javelin, tre anije patrulluese të dhuruara nga Italia, si dhe radarë falë bashkëpunimit me Francën. Rama foli gjithashtu për ambicien që Shqipëria të bëhet një vend prodhues i industrisë ushtarake, duke filluar me prodhimin e dronëve luftarakë dhe sistemeve antidron. 

Kjo deklaratë e Ramës u shpërnda në Facebook përmes imazhit të mësipërm, që më pas u manipulua për t’i shtuar deklaratën mbi Venezuelën. 

Sidoqoftë, deklarata për “pasojat” që do të pësojë Amerika nëse përpiqet ta arrestojë Ramën është një shtesë e manipuluar që nuk gjendet askund në fjalimin origjinal të 30 dhjetorit. Nuk ka asnjë provë se Rama ka bërë ndonjëherë një deklaratë të tillë. 

Deri në këto momente, nuk ekziston një arsye për të besuar se kryeministri shqiptar është nën kërcënimin e një operacioni ndërhyrjeje të mundshme nga qeveria amerikane. Shqipëria është një aleat i ngushtë i NATO-s dhe mban marrëdhënie të mira me Shtetet e Bashkuara për momentin. 

The post Rama nuk sfidoi arrestimin nga Trump tashmë që ka raketa Javelin appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Djali i miliarderit kinez Jack Ma ushqehet nga shërbyesit në restorant

Verdikti: E pavërtetë

Barbara Halla

Një video e shkurtër e filmuar brenda një kafeje luksoze në Bangkok është shpërndarë në mediat shqiptare duke pretenduar se tregon ekstravagancën për shkak të pasurisë së djalit të themeluesit të Alibaba, Jack Ma. Në këtë video, shfaqen dy shërbyes që ushqejnë plot përkujdesje një djalë të ri që shfaqet i shkujdesur në tavolinën e restorantit. Sjellja e llastuar e pasanikut ka ngjallur shumë komente në rrjet, por në të vërtetë personi në këtë video nuk është djali i miliarderit kinez, por një influencer. 

Videoja qarkullon në media sociale që prej datës 30 nëntor, edhe pse është denoncuar si e keqinterpretuar. Personi në video quhet Jay Ma, por nuk ka asnjë provë që ai të jetë djali i miliarderit dhe filantropistit kinez Jack Ma. I riu në fjalë është një influencer i njohur në rrjetet sociale me mbi 140,000 ndjekës në Instagram. 

Kjo lloj videoje, ku ai shërbehet nga dy persona që duken si truprojat e tij, janë skenarë që përdor Jay Ma për të vënë në lojë luksin e të pasurve si dhe rritur audiencën e tij në rrjetet sociale. Siç e shpjegon edhe The Daily Guardian, që e ka hedhur poshtë pretendimin se Ma është djali i pronarit të Alibaba, Jay Ma zakonisht ekzagjeron personazhin stereotipik të “fëmijës së pasur” për efekt komik. Në fakt, shpesh duket se Jay Ma i filmon këto video për të satirizuar fëmijët e miliarderëve kinezë. Për më tepër, nuk ka asnjë provë që Jay Ma është djali i Jack Ma. Ky pretendim duket të ketë nisur nga fakti që të dy figurat kanë të njëjtin mbiemër. Jeta e familjes së Jack Ma është mjaft private dhe të dhënat publike konfirmojnë se ai ka një djalë që quhet Yuankun, si dhe një vajzë.

The post Djali që ushqehet nga shërbëtorët në publik nuk është trashëgimtari i Alibaba appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Platforma X është më e përdorura për informimin në Bashkimin Evropian

Verdikti: Mungon konteksti

Barbara Halla

Në mediat sociale shqiptare po qarkullon pretendimi se X, platforma e njohur më parë si Twitter, është bërë “burimi numër 1 i lajmeve në çdo vend të Bashkimit Evropian.” Kjo narrativë po qarkullon gjerësisht në rrjetet sociale si në Shqipëri dhe më tutje, pas një serie postimesh nga pronari i platformës, Elon Musk. 

Më datë 7 dhjetor 2025, Elon Musk publikoi në platformën e tij një postim ku shprehej se “X po sheh shkarkime rekord në shumë vende të Evropës.” Ai shkruajti po ashtu se X është bërë platforma më e lexuar për lajmet në të gjithe Bashkimin Evropian. Këto pretendime u bënë publike nga Musk pasi Komisioni Evropian e gjobiti kompaninë e Musk për shkelje të ndryshme të ligjeve mbi informacionin dixhital në vendet e Bashkimit Evropian. 

Këto deklarime të Musk nuk bazohen në të dhëna të verifikueshme statistikore. Pretendimi se X është burimi numër një i lajmeve në Europë është shpërndara nga llogaria Tesla Owners Silicon, por nuk të çon në asnjë raport apo të dhëna konkrete mbi origjinën e këtyre numrave. 

Sipas Euronews, e cila i hodhi poshtë pretendimet e Musk, në disa vende të BE-së, X është shfaqur përkohësisht në krye të kategorisë “News” në dyqanet e aplikacioneve, veçanërisht në App Store. Ky kategorizim i kufizuar vetëm për një nga platformat operative, nuk përfaqëson përdorimin real të platformës si burim kryesor informacioni. 

Kur analizohen renditjet e përgjithshme të shkarkimeve, X nuk rezulton aplikacioni më i përdorur në shumicën e vendeve të mëdha të BE-së, si Gjermania, Franca, Italia, Spanja apo Polonia. Në shumë raste, ai nuk figuron as në dhjetëshen e parë.

Të dhënat nga palë të treta dhe nga Google Play tregojnë se nuk ka pasur ndonjë rritje të papritur apo “rekord” të shkarkimeve të X në Evropë. Përkundrazi, listat dominohen nga platforma të tjera si TikTok, Instagram, WhatsApp dhe YouTube. 

Studimet afatgjata e përgënjeshtrojnë gjithashtu këtë pretendim. Raporti i Institutit Reuters për Lajmet Digjitale për vitin 2025 tregon se publiku evropian, ndonëse gjithnjë e më aktiv në rrjetet sociale, vazhdon të mbështetet më shumë tek mediat tradicionale sesa tek platformat sociale, si X. Kur përdoren rrjetet sociale për lajme, Instagrami, TikTok-u dhe YouTube rezultojnë dukshëm më të preferuara.

Pretendimi se të 27 vendet e BE-së “mbështeten tek X më shumë se çdo media tjetër” nuk mbështetet nga asnjë provë e besueshme. Ai buron nga një interpretim selektiv i renditjeve të aplikacioneve dhe nga një kontekst politik i tensionuar mes Elon Musk dhe institucioneve evropiane, jo nga realiteti i konsumit të lajmeve në Evropë.

The post Pavarësisht rritjes, X nuk është platforma kryesore e informacionit në BE appeared first on Faktoje.al.

Jona Cenameri

Gjashtë vite pas tërmetit shkatërrimtar të 26 nëntorit 2019 dhe pas  premtimeve të përsëritura për përfundimin e rindërtimit, procesi në zonën e Kombinatit vijon të shoqërohet me vonesa, paqartësi dhe problematika funksionale. Verifikimi më i fundit i “Faktoje” në terren tregon se, ndonëse disa godina të reja janë ndërtuar dhe procesi i shpërndarjes së banesave ka nisur, shumë banorë vijojnë të jetojnë mes pritjes, konfuzionit dhe mungesës së menaxhimit bazë.

Premtimet pas tërmetit

Zona e Kombinatit ishte një nga më të goditurat nga tërmeti i vitit 2019, me rreth 1,500 familje të mbetura pa strehë. Qeveria dhe Bashkia e Tiranës prezantuan që në vitin 2020 projektin për rindërtimin e Kombinatit si një zonë të re banimi, me pallate të reja, infrastrukturë shoqëruese dhe shërbime publike.

Në vitet në vijim, afatet për përfundimin e rindërtimit u shtynë disa herë. Premtime të përsëritura nga përfaqësues të qeverisë dhe Bashkisë së Tiranës krijuan pritshmëri të reja, por procesi në terren vijoi të ecte më ngadalë se deklaratat publike.

Çfarë ka verifikuar “Faktoje” ndër vite

“Faktoje” e ka ndjekur rindërtimin në Kombinat që prej vitit 2020. Në verifikimet e mëparshme është konstatuar se pallate të shpallura për shembje qëndronin ende në këmbë, se ndërtimi i godinave të reja vonohej dhe se familjet e prekura nga tërmeti vazhdonin të jetonin me qira, shpesh me bonus të pasigurt dhe pa informacion të qartë për shortin.

Në shtator 2020, ish-ministri i Shtetit për Rindërtimin Arben Ahmetaj deklaronte se themelet e pallateve në Kombinat do të hidheshin brenda tetorit të atij viti. Në pranverën e vitit 2022, ai premtoi se “nuk do të kishte më asnjë shenjë nga tërmeti i vitit 2019”, një zotim që rezultoi i pambajtur, pasi shumë godina të dëmtuara vijonin të qëndronin në këmbë. Edhe kryebashkiaku i Tiranës, Erion Veliaj, gjatë viteve 2022-2024, premtoi disa herë se familjet e para do të futeshin “brenda vitit”, më pas “në fillim të vitit tjetër”, por pa dhënë një afat konkret të respektuar.

Edhe në vitin 2024, “Faktoje” raportoi se disa pallate, ndonëse dukeshin të përfunduara nga jashtë, nuk ishin ende funksionale për banim.

Verifikimi në terren, dhjetor 2025

Më 29 dhjetor 2025, “Faktoje” u rikthye në terren në zonën e Kombinatit, në rrugën “Shaban Bardhoshi”, ku janë ndërtuar katër godina të reja banimi në formë U-je. Njëra prej tyre ishte ende në proces ndërtimi, ndërsa tre të tjerat ishin pjesërisht të populluara.

Në oborrin mes pallateve, një burrë rreth të pesëdhjetave, që po lëvizte i pasigurt nga një hyrje te tjetra, na ndaloi dhe pyeti: 

“Ku është hyrja 7B? Se aty më duket do më dalë shorti… Ende nuk më ka dalë, presim javën e dytë të janarit”

Ai shpjegoi se, ndonëse banorët kanë nisur të hyjnë në këto pallate prej më pak se një viti, shumë familje ende nuk e dinë se kur dhe ku do të sistemohen.

Sipas banorëve, çdo godinë parashikohet të strehojë rreth 150 familje, pra afro 600 familje në total, por një nga pallatet nuk ishte ende i përfunduar, ndërsa tre të tjerët nuk ishin mbushur plotësisht.

Pritja

Një banore rreth të tetëdhjetave, e cila kishte marrë çelësat e apartamentit, u ankua për mungesën e kushteve minimale:

“Na kanë futur në pallat, por ashensori nuk punon. Për ne të moshuarit është shumë e vështirë”

Sipas saj, të gjitha godinat janë të pajisura me ashensorë, por në disa raste ata nuk janë vënë në funksion, për shkak të mungesës së administratorit apo dakordësisë me këtë të fundit. 

Zonja gjithashtu shtoi se problem është edhe pastrimi i godinave nga brenda, por edhe rreth e përqark.

Teksa fliste, pranë saj u afrua një mikeshë, gjithashtu e moshuar, të cilës ende nuk i kishte dalë shorti:

“Unë jam akoma jashtë. Pres prej vitesh. Disa nga të shpromësuarit kanë marrë nga 4-5 hyrje njëherësh, ndërsa ne të tjerët presim. Madje muajin e fundit na kanë ulur edhe bonusin e qirasë”

Ajo e përshkroi situatën si të padrejtë dhe të paqartë, duke shtuar se mungesa e informacionit i ka lënë banorët në pasiguri të vazhdueshme.

Infrastruktura 

Një tjetër banor i zonës tregoi se në Kombinat pritet të ndërtohen edhe godina të tjera, por aktualisht nuk ka asnjë shenjë konkrete për nisjen e punimeve:

“Na kanë thënë që do bëhen dhe pallate të tjera, por këtu s’po punohet. Ne vetëm presim të mbarojnë trotuaret, të pastrohet zona dhe, me shpresë, të shtrohet rruga”

Ndërkohë, zona përreth pallateve ishte e mbushur me mbetje ndërtimi, copa betoni, kuti kartoni dhe mbeturina të tjera. Banorët thanë se ritmi i shpejtë i popullimit, i kombinuar me mungesën e menaxhimit, ka krijuar kaos në hapësirat e përbashkëta.

Punimet që vazhdojnë

Përpara katër godinave të reja të rindërtuara në zonën e Kombinatit, “Faktoje” konstatoi praninë e tabelave zyrtare informuese të vendosura nga Bashkia e Tiranës. Sipas të dhënave të pasqyruara në to, investitori i projekteve ishte Bashkia Tiranë.

Në njërën nga këto tabela objekti ishte “ndërtimi i infrastrukturës publike brenda unazës së re të zonës”. Afati i ndërtimit të objektit ishte 12 muaj por nuk pasqyrohej data e nisjes apo përfundimit të punimeve. Vlera e objektit shkonte në 285,000,000 lekë pa TVSH. 

Në tabelën e dytë në zonë objekti ishte “hartimi i projektit dhe zbatimi i punimeve për ndërtimin e godinës 7 në zonën zhvillimore ‘Kombinat”. Afati i ndërtimit të objektit ishte 17 muaj por sërish nuk pasqyrohej data e nisjes apo përfundimit të punimeve. Vlera e objektit shkonte në 541,400,000 lekë pa TVSH. 

Procesi i rindërtimit në Kombinat, ndonëse i avancuar krahasuar me vitet e mëparshme, vijon të mbetet i papërfunduar në praktikë.

Përfundimi

Verifikimi i fundit i “Faktoje” tregon se rindërtimi në Kombinat ka hyrë në një fazë ku një pjesë e banesave janë ndërtuar dhe procesi i shpërndarjes ka nisur, por problematikat kryesore mbeten të pazgjidhura. Pritja për shortin, funksionimi i pjesshëm i ashensorëve, mungesa e administrimit dhe infrastruktura e papërfunduar dëshmojnë se procesi është ende larg përfundimit të plotë.

Gjashtë vite pas tërmetit, për shumë banorë të Kombinatit, rindërtimi vazhdon të jetë më shumë një histori pritjeje sesa një zgjidhje e mbyllur.

The post Rindërtimi në Kombinat, banesat po dorëzohen, por problemet vijojnë appeared first on Faktoje.al.

Statistikat e 8 viteve/ Durrësi pati më shumë reshje dhe më pak përmbytje. Çfarë e ndryshoi situatën që solli katastrofën? IGJEUM e përjashtoi Durrësin nga zona e rrezikut për datat 5 dhe 6 janar 2026.

Sebi Alla

Instituti i Gjeoshkencës në datat 5 dhe 6 janar nuk e kishte të përfshirë Durrësin në hartën e rrezikut të përmbytjeve, pasi edhe në parashikimet meteorologjike, ky qark cilësohej me reshje me intesitet mesatar. “Sot pasdite (e hënë, dt. 05) dhe nesër (e martë, dt. 06) priten reshje me intensitet të lartë kryesisht në veri dhe jug të vendit. Në qarqet Shkodër, Kukës, Lezhë, Vlorë dhe Gjirokastër mund të ketë vërshime të shpejta të lumenjve të vegjël malorë dhe rrëshqitje të dherave. Në zonat urbane, në këto qarqe mund të shfaqen probleme me përmbytje të lokalizuara, në varësi të gjëndjes së kanalizimeve”, përshkruan IGJEUM, në buletinin “mbi rreziqet natyrore”.

Përmbytje e befasishme

Durrësi, krejt befasisht në mbrëmjen e 5 janarit dhe më datë 6 përfshihet nga përmbytjet masive, nga zona e Porto-Romanos, Ish-këneta, Spitalla dhe mbi 80 % e pjesës urbane  përfundoi nën ujë.

“Shirat patën kapacitet të lartë dhe kohëzgjatje të lartë”, tha kryebashkiakja e Durrësit, Emiriana Sako, mbrëmjen e 6 janarit, ndërsa Ministri i Mbrojtjes Pirro Vëngu justifikoi situatëm me reshjet e dendura. Ai tha: “…që në orët e para të mëngjesit situata meteorologjike në Durrës dhe Lezhë ka qenë mjaft intensive, mbi 110 mm rënie vetëm në zonën e Durrësit”.

Meteorologët japin një tjetër shifër, disa herë më të ulët se deklarimet e ministrit. “Durrësi e përligj ujin e ditës së djeshme (shënim; data 6) nëpër rrugë për shkak të intesitetit të lartë të reshjeve. Pati diku tek 23 mm në 15 minuta, që përligj për këtë kohë praninë e ujit nëpër rrugë, por nuk përligj vijimin e ujit nëpër rrugë. Uji nuk kullon sepse diçka dhe dikush e ka bllokuar”, tha meteorologia Tanja Porja.  

Sasia nuk justifikojnë përmbytjen

Durrësi është rasti për t’u marrë në studim. Arsyet e përmbytjeve të mëdha, sidomos në dy zona ish-Këneta dhe Spitalla, sipas ekspertëve nuk lidhet me sasinë e reshjeve me intesitet të lartë, por nga bllokimi i dy kanaleve kryesore kulluese dhe zhvendosja e hidrovorit të ri në një kuotë të lartë, që bën të pamundur tëheqjen e ujit në sasi dhe kohë. Faktoje.al krahasoi të dhënat ndër vite të reshjeve të shiut për Durrësin dhe nëse në periudha me intesitet të lartë reshjesh ka pasur ose jo përmbytje. Në referim të faqes së njohur të shërbimit meteorologjik www.weatherandclimate.eu, e cila mbledh të dhëna statistikore për shumë qytete nga shtete të ndryshme në Europë, Durrësi nuk renditet ndër qarqet me intesisitet shumë të lartë reshjesh.

Në vitin 2018 rezulton se në datat 5 dhe 6 mars 2018 Durrësi u përfshi nga reshje shumë të dendura shiu, duke shënuar 44 mm shi në një ditë dhe në total brenda këtij muaj 175 mm shi.

Përmbytje pati vetëm në zonën qytetase për disa orë në lagje të ndryshme në Durrës, me prani uji në rrugë. Zona e Spitallës dhe ish-Kënetës nuk rezulton e përmbytur, raportohet për prani uji, por jo për dëme nëpër banesa.

Gjithashtu në katër muaj të vitit 2024, veçanërisht në prill-maj dhe shtator-tetor, Durrësi ka pasur reshje me intesitet të lartë, duke shkaktuar përmbytje të përkohëshme në zonën qytetase, ndërsa nuk u konstatuan dëme dhe përmbytje masive në Spitallë e ish-Kënetë.

Nga krahasimi i të dhënave nga viti 2028-2025, përmbytjet në Durrës kanë njohur ndryshim. Nëse më parë kishte prani uji në qytet në rrugë të ndryshme për disa orë, tashmë në përmbytjet e fundit ka ndryshuar shumëçka dhe arsyet sipas eskeprtëve lidhen si me funksionimin jo të plotë të hidrovorit ashtu edhe me bllokimin e dy kanaleve kulluese. Referuar të dhënave, për disa ditë në vitet 2018, 2019 dhe 2024 ka pasur reshje me intesiitet shumë më të lartë sesa datat 5-6 dhe 7 janar të këtij viti, por përmbytjet nuk kanë qenë masive.

Përfundimi

Në kulmin e përmbytjeve, në mbrëmjen e 6 janarit 2026, Ministri i Mbrojtjes Pirro Vëngu dhe kryebashkiakja e Durrësit Emirjana Sako deklaruan për reshje me kapacitet dhe intesitet me jashtazakonisht të lartë. Deklaratat e tyre do i klasifikojmë si të pavërteta, bazuar në verifikimit e të dhënat zyrtare të IGJEUM dhe qëndrimeve të meteorologëve mbi intesitetin e reshjeve, se këto data reshjet kanë qenë në intensitet mesatar.

The post Durrësi 2026, të mbytesh me “një lugë ujë”! appeared first on Faktoje.al.

The post Durrësi i përmbytur “skenë krimi”! appeared first on Faktoje.al.

Jona Cenameri

“Ja shikoje vetë sa keq është gjendja”, “Të lutem bëji fotot, video të gjithave, ekspozoji”, “Do sëmuremi”, “Ishalla dëgjohesh ti te Bashkia”.

Këto janë disa nga fjalët që dëgjova nga banorët në zonën e njësisë administrative numër 6, apo siç njihet në të folurën e përditshme, zona e Kombinatit.

Atje, koshat e plehrave ishin të tejmbushur, të rrethuar nga mbeturinat e lëna rreth e përqark në cepat e tyre si dhuratat poshtë pemës së Krishtlindjeve.

Vetëm pak muaj më parë, në gusht 2025, kryeministri Edi Rama njoftonte krijimin e një institucioni të ri për menaxhimin e mbetjeve: Operatorit Kombëtar të Trajtimit të Mbetjeve.

Sipas tij, ky operator “do të jetë në dispozicion të gjithë republikës, patjetër të pushtetit vendor, të qytetarëve dhe misionit për anëtarësimin në BE”, duke përqendruar trajtimin e mbetjeve në një strukturë kombëtare dhe jo më në dorë të bashkive.

Rama e cilësoi këtë si “kapitullin më sfidues të negociatave me BE-në” dhe premtoi “një paketë të re reformash dhe masash” për menaxhimin e integruar të mbetjeve, përfshirë edhe krijimin e “fondit të ekonomisë së mbetjeve”.

Sipas një përgjigjeje zyrtare që Bashkia Tiranë i ka dërguar Faktoje.al në muajin shtator, shërbimi i pastrimit në territorin e bashkisë realizohet nga shoqëria publike “Eco Tirana” sh.a. Vetëm për grumbullimin dhe transportimin e mbetjeve urbane, kostoja vjetore e parashikuar arrin në 1,142,855,362 lekë me TVSH.

Në terren, megjithatë, premtimet për reformë duken shumë larg koshave të tejmbushur që takova në Kombinat.

Banorët dukeshin të qetë, të mësuar fare mirë me këtë gjendje. Gjatë rrugës sime në këmbë i shikoja teksa gjithë delikatesë i vendosnin plehrat mbi kosha në mënyrë të atillë që të mos humbej balanca dhe ato të binin bashkë me qeset e tjera poshtë.

Afër qendrës së Kombinatit, tek tregu, edhe korsia e biçikletave, edhe zona rreth pemëve të mbjella që ndodheshin afër dhe para koshave, ishte e përmbytur nga mbeturinat që në fakt duhet të ishin brenda tyre.

Pasi pyeta banorët për vendndodhjen e pallateve të rindërtuara pas tërmetit të vitit 2019, u drejtova për nga qendra e Kombinatit, aty ku gjendej dhe objekti i njësisë administrative numër 6.

Kjo ndërtesë, përgjegjëse për punët e brendshme vendore të kësaj njësie, e ndante murin me një godinë e cila dukej si një relike e një kohe tjetër. Kjo godinë qëndronte në këmbë por ishte e boshatisur, dukshëm e dëmtuar nga tërmeti, e krisur dhe e shembur vende-vende. Disa prej ngrehinave të saj ishin mbushur edhe me plehra.

Godina kishte 10 harqe dhe disa hyrje nën to; në njërën prej tyre më zunë sytë një zotëri dhe iu afrova ta pyes. Zotëria po tërhiqte një karrocë me plehra dhe atë hyrje ku po qëndronte, e trajtonte si vendqëndrimin e tij pasi ishte i pastrehë.

“Kjo godina është bosh, vetëm unë jam këtu”, më konfirmoi ai dhe më tha se nuk kishte dëgjuar për ndonjë rikonstruksion apo rindërtim të mundshëm të saj.

Pas kësaj pamje groteske mu në qendër të Kombinatit, sipas direktivave të banorëve, kalova përmes një harku betoni për të mbërritur në destinacionin e dëshiruar.

Panorama ishte e nderë që në hapat e para, rruga ku po shkelja nën hark ishte e copëtuar dhe, me të ecur edhe pak, ajo kthehej në një baltovinë, totalisht të pashtruar.

Para meje po kalonte një grua e ngarkuar me nga një qese të rëndë në secilën dorë, varur si gurë peshe. Sikur peshat të mos mjaftonin, e shihja teksa tërë siklet bënte zigzake në shmangie të gropave, pellgjeve dhe llucave të rrugës.

Tani ishte shumë vonë për t’u kthyer pas, isha shumë afër destinacionit, edhe pse dukshëm do të kthehesha në “Tiranën tjetër”, pra në lagjet e qendrës, me këpucë të ndotura sikur të kisha hyrë në ndonjë kënetë.

Por rruga e munguar nuk ishte e keqja e vetme. Gjatë asaj rruge u hasa me pesë kazanë mbeturinash, të vjetëruar dhe qëndrestarë, në mes të asaj rruge pa rrugë.

Në pamje të parë situata nuk dukej keq, kishte mbeturina të vogla rreth e përqark koshave, por ishin thjesht kanaçe apo ambalazhe sporadike. Ama ndonjëherë duhet të shikosh përtej asaj që sheh dhe ajo “përtej” në këtë rast nuk ishte kaq e zakonte.

Pas koshave, përveç një pellgaçeje minimaliste, kishte një grusht shishesh plastike dhe plehrash të tjera shtëpiake bashkë me një dyshek dhe një batanije nga ato me lule kafe që të gjithëve na lipsen në këtë dimër të ftohtë.

Pikërisht për objekte të tilla të mëdha, si dysheku dhe mobiliet e vjetra që kisha përpara syve, bashkia ka premtuar se qytetarët nuk kanë pse t’i hedhin pranë koshave.

Në një nga prezantimet për shërbimin e ri të pastrimit në vitin 2024-tër, një punonjës i “Eco Tirana”-s u bënte thirrje qytetarëve: “Nëse kanë një divan, një lavatriçe ose ndonjë gjë tjetër për të hedhur, ne kemi mjete që e largojnë direkt, pa pagesë. Por që i kemi falas”.

Në letër, mjafton një telefonatë që një dyshek si ai i hedhur në baltë të merret nga banesa pa kosto.

Gjendja e plehrave deri tani në këtë ekspeditë të shkurtër në Kombinat dukej aspak e bukur, por vazhdova përpara drejt pallateve të reja.

Tashmë arrija t’i shquaja pallatet, isha as 2 minuta larg tyre. Kisha arritur. Rruga deri aty nuk ishte e gjatë, por ishte padyshim e keqe dhe e padëshirueshme për atletet e mia. Herë tjetër, për kësi misionesh, duhet të marr patjetër çizme të trasha gome.

Sado që kërkoja t’i shmangia plehrat, ato s’po më ndaheshin. Në krahun tim të majtë ishin disa banesa të shkretuara që një Zot e di prej sa vitesh ishin bosh. Bosh nga njerëzit, por jo nga plehrat.

Banorët e zonës kishin mbushur me plehra tre banesa të tilla që gjendeshin në krah të rrugës deri te pallatet e reja.

Në atë rrugicë më pak se 5 metra të gjatë gjendeshin 5 kazane plehrash dhe tre ish-shtëpi tashmë të kthyera në mini-landfille.

Plehra, plehra, plehra…

Në këtë pikë isha gati e dorëzuar, ato ishin kudo dhe çdo hap bëhej gjithnjë e më i pamundur pa u ndeshur me to.

Gjendesha mu përpara katër godinave të rindërtuara, kontrasti mes zonës përreth tyre dhe këtyre godinave të reja ishte shumë i thellë. Në këmbët e mia kisha nja 2-3 pellgje të mëdha me ujë dhe rreth e përqark gjithë dheu ishte kthyer në baltë.

Atletet e mia nuk kishin shpëtim kësaj here, por kjo nuk ishte asgjë krahasuar me panoramën që më priste.

Me një të kthyer të kokës majtas shoh një pallat ngjyra-ngjyra të ri fringo, madje akoma të papërfunduar. Para pallatit ngjyra-ngjyra ngrihej një kodër e vogël me plehra po ngjyra-ngjyra.

Gjithçka kishte aty: materiale ndërtimi, copa betoni, kuti kartoni, ambalazhe, kanaçe, shishe plastike, lodra fëmijësh, pjesë orendish shtëpiake, tuba, veshje, etj, etj, etj.

Një katrahurë e vërtetë.

Nisa të bëja disa foto dhe video. Situata duhej bërë patjetër publike.

Teksa bëja foto, më flet një zotëri, banor i zonës, që ishte duke lëvizur me biçikletë.

“E shikon ç’bëhet këtu”, më thotë ai dhe psherëtin. I prezantohem si gazetare e Faktoje.al dhe e pyes për këtë masiv shokues plehrash.

“Mesa di unë janë bërë ankesa tek Bashkia nga banorët për këto plehrat”, thotë ai, por specifikon se nuk janë organizuar si komunitet për të kërkuar zgjidhje.

Përshëndetem me zotërinë, pasi i lë kontaktin dhe i kërkoj t’më përditësojë për çdo ndryshim, për mirë apo për keq, të situatës.

Ndërsa bashkë me një qen rrugësh i vimë rrotull vendgrumbullimit të plehrave, përballem me një zonjë të moshuar që po tërhiqte një karrocë ushqimesh.

Sapo e përshëndes dhe i prezantohem si gazetare, ajo nis t’më flasë për shqetësimin e saj më të madh… plehrat.

“Do sëmuremi”, tha tetëdhjetëvjeçarja, duke më kërkuar t’i shkoj pas, sepse përveç atij grumbullimit të madh me plehra në zonë ka dhe të tjera dhe në përgjithësi zona rreth kompleksit të pallateve është e papastruar.

Vijoj rrugën me të, drejt cepit tjetër të kompleksit të 4 “godinave të tërmetit”, siç i quajnë rëndom banorët e këtushëm. Teksa ecim, zonja më tregon se sipas saj mbeturinat kanë nisur të hidhen nga ata që kanë bërë punimet tek godinat. Ata kanë hedhur në këto pika kartonat dhe kutitë e pajisjeve shtëpiake, apo të ndërtimit.

Banorët pastaj, nga përtacia apo mosedukata, kanë vijuar t’i hedhin mbeturinat e tyre të përditshme apo kutitë që kanë përdorur për transportin e sendeve shtëpiake në shtëpitë e reja pikërisht në këto grumbuj të krijuar.

“Unë jam shumë e vjetër dhe jetoj vetëm, s’mund të bëj asgjë, të lutem ngrije këtë problem, sepse po bëhet dita-ditës më shqetësues”, më kërkon e moshuara teksa më tregon me gisht grumbujt e tjerë të mbetjeve.

Grumbujt e plehrave shkëlqejnë në diellin e pasdites, por duket sikur askush nuk i sheh, sepse qytetarët, paçka sasisë alarmante të tyre, vazhdojnë aktivitetet e tyre të përditshme sikur asgjë të mos kishte ndodhur.

Me premtimin se do e ngre zërin edhe në emër të saj ndahem me zonjën. Veprimi u mbetet organeve kompetente.

Ndërkohë, nga përgjigjja që Bashkia Tiranë i ka kthyer Faktoje.al, rezulton se fondi i kontingjencës, i planifikuar në vlerën 40 milionë lekë për vitin 2025, ka mbetur plotësisht i papërdorur.

Një shumë kjo që mund të ishte përdorur për ndërhyrje në situata si kjo: për pastrimin e mbetjeve, sistemimin e hapësirave përreth godinave të reja apo marrjen e masave për kufizimin e rreziqeve për shëndetin e komunitetit, që në rastin e Kombinatit duket se ka mbetur vetëm në letër, përballë grumbujve të plehrave, baltës dhe erës së rëndë që përcaktojnë përditshmërinë e qindra familjeve.

Prej vitesh kryebashkiaku Erion Veliaj e prezanton Tiranën si histori suksesi në pastrim. Në prill 2023 ai deklaronte se “Tirana është qyteti më i pastër në Europën Juglindore” dhe se pastrimi është “kartëvizita më dinjitoze, më e bukur e përfaqësimit, fytyra jonë më europiane”.

“Tek çështja e pastrimit jemi numri 1 sot në rajonin tonë”, theksonte Veliaj, duke u shprehur se kjo vihet re nga delegacione të huaja, kryeministra dhe turistë që vizitojnë kryeqytetin.

Edhe në nivel operacional, bashkia ka premtuar marrje të plotë të kontrollit mbi pastrimin. Në shtator 2024, Veliaj njoftoi se “shërbimi i pastrimit të Tiranës do të kryhet plotësisht nga bashkia dhe jo më nga kompanitë private”.

Në të njëjtën linjë, ai njoftoi “një aksion të madh pastrimi” dhe vënien në punë të “mjeteve dhe makinerive të reja të shërbimit të pastrimit” që, sipas tij, punojnë “nga orët e para të mëngjesit deri në orët e vona të mbrëmjes”.

Teksa nis të fotografoj dhe filmoj pamje të plehrave në cepin tjetër, përballë godinave të reja, takoj një zotëri që ka nxjerrë shëtitje qenin.

“Gazetare je moj vajzë?”, më pyet ai dhe, pasi merr përgjigjen, nis t’më thotë se ata presin me shpresë që pastrimi i zonës të përfundojë bashkë me përfundimin e punimeve në godina.

Njëra nga 4 godinat është e papërfunduar. Pritet të ndërtohen edhe disa godina të tjera, por për to punimet ende nuk kanë nisur. Më pas do të vijohet me ndërtimin e trotuareve, pastrimin e zonës dhe mbase edhe shtrimin e rrugës, tregon zotëria.

Aktualisht, përveç godinave të reja, pjesa tjetër duket një katrahurë mbetjesh betoni, plehrash, balte dhe lluce. Për ndërtimin e rrugës pastaj, banori s’di ç’të shpresojë fare, pavarësisht se e identifikon si problem.

Si pa e kuptuar, nga një fotografi, video apo bisedë në tjetrën, kalova disa orë të tëra në kombinat, “duke gjurmuar” plehrat.

Vendosa të kthehem pas nga rruga tjetër që të nxirrte tek rruga kryesore. Nga baltovina prej nga erdha kisha parë mjaftueshëm.

Papritur më ndalon në rrugë një zonjë, e cila më kishte parë teksa flisja për plehrat me banorët.

“Unë i hedh mbeturinat tek koshat, mezi eci por shkoj deri tek ato”, më thotë ajo, pa ditur t’më thotë saktësisht se sa kohë ka që këto mbeturina janë grumbulluar në atë formë.

Sipas saj, e sigurt është që gjendja kishte qenë e tillë prej të paktën një muaji, që kur ishte futur në shtëpi ajo.

Godinat kanë nisur të popullohen prej më pak se një viti dhe në të katërta ato pritet të banojnë 600 familje, 150 në secilën, sipas banorëve.

Në këto kushte, problemi i mbetjeve, nga ana shëndetësore dhe mjedisore, ka të ngjarë vetëm të përkeqësohet nëse nuk ndërmerren masa për zgjidhjen e tij.

Lutjet e banorëve, baltovina ngjitëse dhe aroma e papushimtë e mbeturinave më shoqëronin ngado. Godina të reja, por të gjendura në mes të një kaosi mjedisor dhe shëndetësor për komunitetin. Në rrugicën tjetër, e cila fatmirësisht, ndryshe nga ajo prej së cilës erdha, ishte e shtruar, më priste një tjetër panoramë shokuese.

Një varrezë betoni shtrihej para syve të mi në të dyja anët e rrugës, por sidomos nga ana tjetër e rrugës përtej godinave, ku s’kishte ndërtime të reja, vetëm grumbuj betoni, dhe mbeturina.

Një foto e shkrepur këtu, lehtësisht mund të përdorej për të ilustruar Gazën. Por ky është realiteti i përditshëm i një lagjeje të rindërtuar në Tiranë, më tepër se 6 vite nga tërmeti i 26 nëtorit.

Derisa fondet, institucionet dhe premtimet të reflektohen, banorët e Kombinatit do të vijojnë të jetojnë mes godinave të reja dhe një landfilli që rritet çdo ditë nën dritaret e tyre.

The post Kombinati, nga rindërtimi në landfill   appeared first on Faktoje.al.

Erjola Azizolli

Vetëm disa orë nën pushtetin e rreshjeve intensive të shiut dhe, Durresi ështe gjendur i përmbytur dhe në emergjencë. Mësimi në shkolla e çerdhe është pezulluar. Veliera e Durrësit dhe nënkalimi përkatës janë përmbytur, ura e fshatit Borç rrezikon shembjen, ndërsa disa familje janë evakuuar. Qindra automjete dhe qytetarë janë bllokuar me orë të tëra në autostradën  Durrës-Tiranë e cila u pushtua nga uji. Alternativa për lëvizje të automjeteve në autostradë mbeti rruga e vjetër, Plepa-Ndroq. Në disa zona të Shkodrës dhe Lezhës, uji ka shkuar deri në 40 cm  Ministri i Mbrojtjes Pirro Vëngu mblodhi Shtabin e Emergjencave Civile për të monitoruar situatën dhe në orët në vijim priten ndërhyrje sidomos në arginatura ku rrezikohet dalja nga shtrati i lumenjve.

Nusha Pulaj, banore e ish-Kënetës në Durrës, rrëfen për Faktoje.al se banesa e saj është përfshirë nga përmbytja:

“Uji hyri brenda dhe gjithçka u përmbyt.”

Por Nusha nuk është e vetme. Janë me dhjetra familje  në zonën e  Ish-Kënetës, Spitallë dhe Nishtullë,  të mbushura me ujë.  

“Kjo rrugë përmbytet gjithmonë kështu. Uji arriti mbi një metër këtu, nuk ka ardhur askush për të na parë. Ngjitemi deri në katin e dytë, në dorë të Zotit… e gjithë shtëpia është përmbytur,” tha një banor i lagjes 17 në Durrës, duke treguar situatën dramatike që po përjetojnë pas reshjeve të dendura.

Nga përmbytjet nuk kanë shpëtuar as zonat pranë portit, ku Veliera e Durrësit dhe nënkalimi përkatës janë përmbytur. Policia Bashkiake ka vendosur shirita sigurie për të ndaluar qarkullimin e mjeteve.

Rrugët e qytetit janë kthyer në pengesa të vërteta për qarkullim. Akseset e bllokuara përfshijnë “Mujo Ulqinaku”, “Hysen Myshketa”, “Marta Buda”, “Jahja Ballhysa”, “Kristo Sotiri”, “Glaukia”, “Vaso Pasha”, “Jeta Re”, “Vllazërimi”, “Jezerca”, “Azem Hajdari”, “Mbreti Pirro” dhe “Enkelejve”, duke prekur veçanërisht lagjet 12, 13, 14, 17 dhe 18.

Bllokime të tjera janë regjistruar nga zona e Mauzoleumit të Dëshmorëve deri në Durrësin e Ri. 

Situata nuk është vetëm në rrugë: rrëshqitje dheu janë regjistruar në Kodrën e Currilave, duke rrezikuar automjetet, ndërsa ura e fshatit Borç në njësinë administrative Manzë rrezikon shembjen për shkak të prurjeve të mëdha të ujit. 

The post Fajin e ka “uji” appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Spitali i parë me teknologjinë Medbed është bërë realitet

Vlerësimi: E pavërtetë

Teknologjia e shtretërve mjekësorë Medbeds, që pretendohet se mund të shërojë çdo sëmundje dhe rigjenerojë organet, publikohet prej vitesh si një ëndërr që po bëhet realitet falë zhvillimeve të fundit shkencore. Në vijim të kësaj teorie, ditët e fundit të dhjetorit po qarkullojnë në rrjet edhe pamjet e spitalit të parë të pajisur me këtë teknologji mrekullibërëse. Si argumentim për kufizimin e publikimit të këtij lajmi të rëndësishëm, sillet mbajtja e fshehur e këtij zhvillimi nga qeveritë e lidhura me kompanitë farmaceutike. 

Megjithatë, postimi nuk paraqet asnjë të dhënë për vendndodhjen e spitalit apo burim të mëtejshëm për të mbështetur këtë lajm të rëndësishëm. Hapja e një spitali gjigand si ai në këto pamje të publikuara nuk do të kalonte aq lehtë në fshehtësi edhe nëse do të ekzistonte kontrolli i plotë i ndonjë qeverie ndaj mediave. Pamjet e ndërtesave ku shfaqet dukshëm emri “Medbed hospital”, por asnjë e dhënë e mëtejshme, ka shumë gjasa që të jenë një gjenerim imazhesh nga Inteligjenca Artificiale.  

Sipas narrativave që qarkullojnë online, “medbeds” janë pajisje futuristike që përdorin teknologji të avancuar — shpesh të përshkruar si “energji kuantike” — për të shëruar çdo lloj sëmundjeje. Pretendimet më të zakonshme përfshijnë që nga shërimi i menjëhershëm të kancerit, rigjenerim të gjymtyrëve, kthim të moshës biologjike apo eliminim të çdo infeksioni apo dëmtimi. Këto pretendime nuk mbështeten nga asnjë provë shkencore, klinike apo teknologjike.

Narrativa e “medbeds” është e lidhur ngushtë me komunitete konspirative, veçanërisht ato që besojnë se qeveritë apo korporatat “fshehin teknologji të avancuara”. Këto ide janë të zakonshme në hapësira të ekstremit të djathtë në SHBA dhe në komunitete që përhapin teorinë konspirative QAnon. Faktoje ka 

Elementet kryesore të këtyre narrativave është pretendimi se teknologjia ekziston, por mbahet e fshehta dhe akuzat ndaj institucioneve shëndetësore se “nuk duan që njerëzit të shërohen”. Përdorimi i gjuhës pseudoshkencore, si “energji kuantike”, “frekuenca shëruese”, “teknologji e epokës së re”, janë shenja tipike të dezinformimit.

Narrativa të tilla janë tërheqëse sepse premtojnë zgjidhje të thjeshta për probleme të ndërlikuara. Ato bëhen më të besueshme kur dikush përballet me sëmundje të rënda dhe ideja e një “shërimi magjik” është emocionalisht e fuqishme.

Edhe pse “medbeds” nuk ekzistojnë, mjekësia moderne ka zhvillime të jashtëzakonshme si kirurgji robotike me precizion të lartë, terapi gjenetike për sëmundje të rralla dhe mjekësi rigjenerative (qeliza staminale, inxhinieri e indeve) apo terapi të personalizuara bazuar në profilin gjenetik. Këto janë teknologji reale, të provuara dhe të certifikuara — por asnjëra nuk ofron “mrekullitë” që premton miti i medbeds. Faktoje ka përgënjshtruar dhe më parë pretendime lidhur me medbeds.

The post Asnjë gjurmë për spitalin e parë me shtretërit shërues Medbed appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Bashkimi Europian po i grabit rezervat e arit Italisë nëpërmjet Bankës Qendrore

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Në 8 dhjetor 2025, është publikuar në median shqipfolëse online lajmi se Bashkimi Europian po “vjedh” rezervat e arit të Italisë, duke çuar vendin drejt daljes nga BE-ja. Kjo narrativë është një interpretim i gabuar i një vendimi të Bankës Qendrore Europiane (BQE) mbi pavarësinë e institucioneve financiare nga pushteti politik.  

Në fillim të dhjetorit BQE i ka dërguar një opinion qeverisë italiane duke kërkuar sqarime për një amendament në buxhetin e vitit 2026, i cili thekson se rezervat e arit të Bankës së Italisë “i përkasin shtetit, në emër të popullit italian.” BQE-ja ka pyetur se cili është qëllimi konkret i këtij amendamenti, pikërisht pasi gjuha dhe qëllimi i amendamentit nuk janë të qartë.

Ky vendim nuk përbën një përpjekje nga ana e BE-së për të marrë kontrollin e arit italian. Përkundrazi, BQE-ja po kërkon transparencë dhe po kujdeset që Banka e Italisë të vazhdojë të funksionojë në mënyrë të pavarur, siç kërkojnë traktatet europiane. 

Banka Qendrore Europiane ka dhënë dy herë radhazi një opinion negativ për amendamentin e propozuar nga partia Fratelli d’Italia, partia e kryeministres Georgia Meloni. Pas refuzimit të parë, qeveria italiane paraqiti një version të rishikuar që sqaronte se amendamenti nuk do të mbizotëronte normat europiane. Megjithatë, BQE-ja gjeti se edhe ky rishikim nuk mjafton dhe shprehu shqetësim se mund të cënojë pavarësinë e Bankës së Italisë, një parim themelor i sistemit bankar europian. 

Presidentja e BQE-së, Christine Lagarde, gjatë një seance dëgjimore në Parlamentin Evropian, konfirmoi se “Banka e Italisë ka autoritet të plotë mbi rezervat e arit të Italisë”. BQE-ja ka bërë publik edhe në vitin 2019 opinionin e saj se  bazuar në Traktatet e BE-së “nuk ka referencë për pronësinë” e rezervave të arit të vendeve anëtare. Ajo që traktatet thonë, shumë qartë, është se rezervat dhe menaxhimi i rezervave i përkasin bankës qendrore të secilit shtet. Dhe Banka e Italisë nuk është ndryshe nga shtetet e tjera. “Banka e Italisë,” vazhdoi Lagarde, “ka detyrën të mbajë dhe menaxhojë këto rezerva. 

Rezervat e arit të Italisë, që vlejnë rreth 200 miliardë euro, janë një mjet që bankat qendrore i përdorin në raste krizash financiare për të mbajtur stabilitetin e monedhës. Për momentin, ligji italian përcakton se Banka e Italisë i menaxhon këto rezerva në përputhje me normat europiane, të cilat ndalojnë shfrytëzimin e tyre për të financuar shpenzime publike. 

Amendamenti ishte paraqitur nga senatori Lucio Malan pa u konsultuar paraprakisht me BQE-në, duke rihapur një betejë të vjetër. Teksti lë të kuptohet se ari mund të vihet në dispozicion të qeverisë për të financuar shpenzime publike, gjë që do të ishte një shkelje e qartë e ligjeve europiane.

Kjo narrativë është pjesë e një fsushate më të gjerë dezinformuese kundër Bashkimit Europian dhe pavarësisë së vendeve pjesëtare për të vendosur politikat e brendshme. Në vend që të jetë një “vjedhje” e arit italian, kjo çështje demonstron se institucionet europiane po mbrojnë parimet e pavarësisë së bankave qendrore dhe stabilitetit financiar. 

The post Asnjë dyshim për grabitje të arit italian nga Banka Qendrore Europiane appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Alumini në vaksina shkakton sëmundje tek fëmijët e ekspozuar ndaj vazhdave të avionëve

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Prej pandemisë së Covid-19 narrativa kundër vaksinimit është bërë e zëshme duke mos kursyer as vaksinat tradicionale, të testuara prej dekadash. Një prej këtyre narrativave është dhe ajo rreth prezencës së aluminit në vaksina, e cila lidhet sipas këtyre postimeve me “inflamacionin kronik në tru, duke rritur rrezikun për Alzheimer, Parkinson dhe Autizëm”. Ashtu si shumë argumenta të mbështetura në teori konspirative, flitet për studime të shumta shkencore, por nuk ofrohen burime të qarta të tyre. 

Së pari, shkenca ka provuar prej dekadash se sasia e aluminit e cila përdoret në vaksina është jashtëzakonisht e vogël, dhe nevojitet për të rritur përgjigjen imune ndaj vaksinës. Alumini e bën të mundur që të përdoren sasi më të vogla të vaksinës dhe më pak doza.

Pretendimet se vaksinat çojnë në sëmundje si Alzheimer, Parkinson apo autizëm te fëmijët qarkullojnë prej kohësh në rrjet dhe kanë çuar në skepticizëm ndaj vaksinave në rang global dhe nuk mbështeten nga asnjë studim shkencor i besueshëm. Faktoje i ka hedhur poshtë disa herë këto pretendime. 

Shkenca po avancon, por ende nuk ka një përgjigje të vetme për sëmundjet e Alzheimer dhe Parkinson. Të dyja janë sëmundje neurodegjenerative, pra lidhen me dëmtimin gradual të qelizave të trurit. Por secila ka mekanizma të ndryshëm biologjikë.

Sipas burimeve shkencore, Alzheimer lidhet me grumbullimin jonormal të dy proteinave në tru Beta-amiloid dhe Tau. Këto proteina dëmtojnë qelizat nervore dhe lidhjet mes tyre. Shkaku i saktë pse këto proteina grumbullohen ende nuk dihet plotësisht

Parkinson, sipas studimeve, shkaktohet nga dëmtimi i qelizave nervore që prodhojnë dopaminë në një zonë të trurit të quajtur substantia nigra. Edhe këtu ka grumbullim jonormal të proteinave, kryesisht alfa-sinuklein, që dëmton qelizat nervore.

Postimi pretendon se ka “studime të pavarura” mbi problemet që shkakton alumini në vaksinat, por se këto studime janë censurohen nga revista shkencore. Kjo është po ashtu një teoria konspiracioni. Po të kishte me të vërtetë studime të tilla rigoroze, ato do të publikoheshin në revista shkencore që kanë një proces të rreptë rishikimi. 

Sa i përket pretendimit se alumini në vaksina rrit ndjeshmërinë ndaj rrezatimeve elektromagnetike 5G dhe HAARP, këto janë po ashtu teori konspirative që qarkullojnë shpesh në internet dhe janë hedhur poshtë nga Faktoje më përpara. 

Për sa u përket “metodave tradicionale të pastrimit”, ndonëse disa ushqime si koriandri ose hudhra kanë vlera ushqyese, pretendimi se ato “pastrojnë” trupin nga metalet e rënda është një pretendim pseudo-shkencor dhe nuk ka asnjë bazë në studime shkencore. Trupi ynë ka mekanizma natyrorë detoksifikimi përmes mëlçisë dhe veshkave. 

The post I pabazë alarmi për aluminin në brendësi të vaksinave appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Presidentja e Komisionit Europian Ursula von der Leyen nuk fle në zyrë për t’iu shmangur arrestimit

Verdikti: Mungon konteksti

Barbara Halla

Një postim i publikuara edhe në profile shqipfolëse në Facebook pretendon se Ursula von der Leyen, presidentja e Komisionit Europian, ka transformuar një ambjent si banesë të saj brenda godinës ku punon për t’iu shmangur arrestimit nga prokuroria belge. Ky pretendim është në vazhdën e hetimeve të autoriteteve gjyqësore belge në qytetin e Liezhit, të nisura në fillim të vitit 2023 për të ashtuquajturën “Pfizergate”, çështjen e negociatave të presidentes së KE-së, Ursula von der Leyen dhe CEO të Pfizer, për sigurimin e vaksinës kundër Covid-19.

Videoja pretendon se ndryshe nga “të gjithë paraardhësit e Ursulas, madje çdo politikan, deputet apo zyrtar i lartë, që marrin një apartament me qera për të jetuar, vetëm Ursula ka modifikuar disa zyra duke i kthyer në banesë brenda Parlamentit Europian.” 

Aty shkruhet po ashtu se  von der Leyen e ka marrë këtë vendim pasi policia belge “nuk ka juridiksion për ta arrestuar brenda Parlamentit të BE-së.”

Së pari, von der Leyen nuk banon në Parlamentin Europian, por në një dhomë 25 metra katrorë në katin e 13-të të ndërtesës Berlaymont, selia kryesore e Komisionit Europian. Sipas Deutsche Welle, ky vendim u mor në tetor 2019, shumë më herët se të niste hetimi për Pfizergate, për arsye praktike dhe ekonomike, jo për të shmangur drejtësinë. Një praktikë të ngjashme, Von der Leyen e ka zbatuar gjatë karrierës së saj në Gjermani, duke jetuar në zyrat e ministrive gjatë javës për të kaluar sa më shumë kohë me familjen e saj të bollshme gjatë fundjavave.

Së dyti, pretendimi se prokuroria belge nuk mund ta arrestojë von der Leyen brenda ndërtesës së BE-së nuk është tërësisht i vërtetë. Ndërtesat e BE-së në Bruksel, përfshirë Berlaymont, ndodhen në territorin sovran të Belgjikës dhe nuk trajtohen si ambasada ku ka imunitet të plotë. Belgjika mban juridiksionin penal mbi çdo vepër penale që ndodh brenda këtyre ndërtesave. Megjithatë, sipas Protokollit nr. 7 mbi privilegjet dhe imunitetet e BE-së, autoritetet belge duhet të kërkojnë pëlqimin e Komisionit Europian para se të kryejnë veprime hetimore brenda ndërtesës.

Kjo nuk do të thotë se von der Leyen është e paprekshme. Nëse ka prova për vepër penale, prokurorët belgë mund të fillojnë hetime dhe të kërkojnë heqjen e imuniteteve institucionale. Për më tepër, hetimi për Pfizergate është fokusuar mbi akuzat për korrupsion me fondet europiane dhe çështja i është kaluar për hetim Prokurorisë së BE‑së (EPPO). Ky organ mund të arrestojë zyrtarët edhe brenda godinave zyrtare të BE-së, duke kërkuar heqjen e imunitetit kur është e nevojshme për veprat penale që dëmtojnë interesat financiare të BE‑së. 

Edhe pse pretendimi për arrest është i pavërtetë, është e vërtetë se ka pasur hetime dhe padi ligjore në lidhje me komunikimin e von der Leyen me CEO-n e Pfizer, Albert Bourla, rreth kontratave për vaksinat COVID-19.  Një gjykatë e BE-së ka vendosur se von der Leyen ka shkelur ligjet e transparencës duke mos dorëzuar mesazhe teksti të kërkuara.

Megjithatë, këto janë procedura ligjore civile dhe administrative, jo një rast penal që ka rezultuar në një mandat arresti për të. Asnjë person nuk është ngarkuar me akuza në lidhje me rastin penal që po heton Prokuroria Europiane (EPPO). Prandaj, pretendimi se von der Leyen po përpiqet të shmangë arrestimin nga autoritetet belge nuk bazohet në fakte. 

The post Von de Leyen fle në zyrën e saj, por jo për t’iu shmangur arrestit appeared first on Faktoje.al.

Sebi Alla– Në konferencën për shtyp të fundit të vitit, kryeministri Edi Rama përmendi shumë herë fjalën SPAK, por që në nisje të përgjigjeve për mediat kreu i qeverisë la të nënkuptohej se nuk do të ishte aq i lehtë miratimi i kërkesës së Prokurorisë Speciale për dhënien e autorizimit për arrestimin e zëvendëses së tij Belinda Balluku. Gjithashtu edhe për dosjen tjetër të skandalit të aferave të AKSHI-t, Rama doli në mbrojtje të ish-drejtoreshës Mirlinda Karçanaj, aktualisht në masën “arrest shtëpie”. Teksa i trajtoi gjatë të dyja çështjet, kryeministri paralajmëroi edhe ndryshime ligjore, veçanërisht përsa i përket akuzës së “shpërdorimit të detyrës”, gjithashtu sipas tij, masat ekstreme të “arrestit me burg” janë shqetësim edhe nga Komisioni Europian.

Reagimi për SPAK  

Ndërsa kreu i qeverisë ende nuk kishte përfunduar konferencën e gjatë, Ambasada e SHBA-ve në Tiranë nëpërmjet një mesazhi të shkurtër doli në mbrojtje të SPAK, duke shprehur vlerësime për Prokurorinë Speciale. “Arritjet e tij do të forcojnë më tej bashkëpunimin e Shteteve të Bashkuara me SPAK dhe do të ndihmojnë në ndërtimin e një të ardhmeje më të sigurt dhe më të begatë për Shqipërinë dhe qytetarët e saj”, thekson njoftimi i Ambasadës së SHBA në Tiranë, duke iu referuar trajnimit në SHBA të një agjenti të BKH-së.

Drejtësia dhe Parlamenti

“Këshilli i Mandateve nuk është zyrë noterie është gati gjykatë. Nuk do të doja ta kisha përmendur 16 mijë faqe dhe prova sepse ajo më provon, më ka provokuar që ditën e parë, po të isha unë në Këshillin e  Mandateve, do t’i thoja çohuni ikni dhe kthehuni me një dosje për parlamentin”, tha Rama duke kritikuar formën që është qasur prokuroria në këtë rast.

Sipas tij, 16 mijë faqe nuk janë hetime, por janë futur brenda kontrata dhe studime të marra nga arkivi i ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjitikës. Duke u ndalur në dosjen e AKSHI-t, kryeministri doli në mbrojtje hapur ish-drejtoreshës Mirlinda Karçajan, për të cilën SPAK ka caktuar masën ‘arrest shtëpie’ për akuzën e shkeljes së barazisë në tendera dhe grup të strukturuar kriminal. “E njoh prej 20 vitesh dhe ka respektin tim. E njohur ndërkombëtarisht dhe ka respektin tim maksimal. Çfarë thoni ju sot, bazuar në copëza të nxjerra rrugëve nga ata që duhet të ruajnë sekretin hetimor, nuk është e mjaftueshme për të dalë në përfundime për të fajësuar njerëzit”, tha Rama.

83 mandate

Në aspektin politik kryeministri përmendi disa herë faktin se ka 83 mandate duke shuar çdo dyshim mbi një tërheqje të mundshme për shkak të shpërthimit të disa skandaleve të dala nga dosjet hetimore të SPAK. Në lidhje me kërkesën e opozitës për dorëheqjen e tij Rama ironizoi se është një parti pa ide dhe qëndrime. “Duan të hyjnë nga dera e hapur dhe të ulen në tryezë bujrum. Por ne peng nuk na mbajnë dot. Edhe këto reforma mirë është t’i bëjmë bashkë, nëse s’duam do t’i bëjmë vetë. Duan qeveri kështu apo ashtu, të fitojnë zgjedhjet. S’i fitojnë dot”, tha Rama.

The post Rama sfidon SPAK dhe paralajmëron ndryshime ligjore tek drejtësia appeared first on Faktoje.al.

Sebi Alla Unik e quajtën një copë tub, por po aq unike është qëndrimi i institucioneve përgjegjëse që vështirë të gjendet një “rast i dytë”, për justifikimin e prag katasrofës higjenike në qytetin e Vlorës. “Pajisjet janë duke ardhur nga Stambolli”, thanë ekspertët, “kjo është një fatkeqësi natyrore, 15 bote po furnizojnë institucionet”, tha kryebashkiakja, “ujin e boteve mos e pini”, deklaroi UKV, “as unë nuk jam larë”, u “ankua” drejtori i AKUK.

Ndërsa numri një i qytetit të Vlorës flet për “fatkeqësi natyrore”, vendi po kalon prej dy javësh një mot të kthjellët, pa reshje, pa ngrica e rrëshqitje… Megjithatë “rrëshqitjet institucionale” janë të dukshme në qëndrimet që mbajnë për këtë rast të paprecedent, ku në mesin e dimrit uji i pijshëm mungon prej pesë ditësh në të gjithë Vlorën.

Defekti në tubacionin kryesor të shpërndarjes së ujit ndodhi mesnatën e 24 dhjetorit, ndërsa tentativat për ta riparuar në kohë dështuan, duke ia faturuar problemin “tubit që vetëm Vlora e ka”. 

E ka kush e ka

Dita e pestë e mungesës së ujit solli “revoltën e vonë” të pak qytetarëve që protestuan në mbrëmjen e së dielës ku zyrtarë të bashkisë ishin mbledhur në një “shfaqje artistike”, për të festuar me muzike e shfaqje të përzgjedhura fundin e vitit. Po ashtu mëngjesin e sotëm qindra banorë kërkuan mbajtjen e përgjegjësive dhe dorëheqje të drejtuesve të bashkisë, ndërsa lëshuan akuza për vjedhje të fondeve publike dhe në shenjë revolte hodhën letra higjenike dhe vezë.

“Në këtë situatë, ajo që bie më shumë në sy nuk është vetëm mungesa e ujit, por mungesa e qartësisë institucionale mbi përgjegjësinë”, thotë për Faktoje.al, eksperti i çështjeve të pushtetit lokal, Agron Haxhimali. Kryebashkiakja e Vlorës Brunilda Mersini hoqi përgjegjësinë nga institucioni që drejton duke ia faturuar Agjencisë Kombëtare të Ujësjellës Kanalizimeve.

“Bashkia nuk ka varësi ndaj ujësjellësit, ujësjellësi i ka kaluar prej dy vitesh AKUK-së, por është momenti të menaxhojmë këtë fatkeqësi natyrore”, tha Mersini.

“Fakti që Bashkia Vlorë, së bashku me bashkitë e tjera të qarkut, zotërojnë 49% të aksioneve, nuk i përjashton nga përgjegjësia. Pjesëmarrja në pronësi do të thotë edhe detyrim për të reaguar, për të informuar qytetarët dhe për të ushtruar presion institucional mbi aksionarin shumicë, edhe pse përgjegjësia e bashkisë mbetet aty edhe me mungesën e shumicës vendimmarrëse”, sugjeron eksperti Haxhimali.

Premtim i ricikluar

Ndërkohë Faktoje ishte në muajin Gusht në Vlorë dhe u përball me të njëjtin problem të përsëritur.

Të paktën në dekadën e fundit, kryetarët e bashkive në Vlorë kanë kërkuar votën e qytetarëve duke përfshire si prioritet të programit furnizmin me ujë të pijshëm.

Në mesin e gushtit, nga verifikimi në terren i Faktoje.al rezultoi se Vlora vijonte të kishte probleme me furnizimin normal me ujë të pijshëm.

Situata e ditëve të fundit vetëm sa ka rënduar mungesën e një premtimi të pambajtur prej vitesh në këtë qytet për ujë 24 orë.       

Botet me ujë që s’pihet

Në këtë çoroditje qëndrimesh dhe mungese të theksuar të reagimit në kohë, në Vlorë është shfaqur një tjetër problem, sa higjenik, aq edhe shëndetësor.

Pas tre ditësh që një pjesë e banorëve janë furnizuar me autobotë erdhi qëndrimi i Ujesjellës Kanalizimeve Vlorë. “Ujësjellës Kanalizime Rajoni Vlorë, njofton qytetarët se ujin të cilin po e marrin nga autobotet, duhet t’a përdorin për nevoja emergjente dhe jo për përdorim oral”, thuhet në njoftim.

Për të qetësuar revoltën qytetare tentoi të komunikonte edhe Drejtori i Përgjithshëm i Agjencisë Kombëtare të Ujësjellës Kanalizimeve Flauers Shoshi. “E di shqetësimin tuaj, ju kuptoj. Kemi tentuar tre herë ta rregullojmë defektin por nuk kemi mundur ta rregullojmë. Pajisjet janë duke ardhur. Sonte në mesnatë nis furnizimi me ujë. Kjo është fjala jonë”, tha ai, ndërsa deklaratave të qytetarëve se nuk mund të shkojnë në tualet e as të lahen për shkak të mungesës së ujit, ai iu përgjigj: “As unë nuk jam larë dot”.

Shumë institucione, pak ujë

Më shumë se zgjidhje konkrete për furnizimin me ujë, në vitet e fundit janë trumbetuar “strategji kombëtare”, duke e copëtuar përgjegjësinë në disa institucione, sa qëndrore aq edhe lokale.

“Sipas modelit aktual të riorganizimit të sektorit të ujësjellës-kanalizimeve, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë është aksionari kryesor, duke kontrolluar 51% të aksioneve me të drejtë vote, përmes strukturave të saj dhe AKUM”, thotë eksperti Haxhimali.

Sipas tij, politikat kryesore dhe përgjegjësia e parë për funksionimin e shërbimit janë qendrore. “Problemi real është modeli i ndërtuar: një shërbim i centralizuar në vendimmarrje, por i decentralizuar në faj. Bashkitë mbeten adresa e parë e zemërimit qytetar, ndërsa pushteti real qëndron larg kamerave dhe përgjegjësisë publike”, thekson Haxhimali.

Rama: Fajin e ka Saliu

Pas katër ditësh reagoi edhe kryeministri Edi Rama me historinë e vjetër të reagimit se fajin e ka Saliu (Berisha).

“Drejt aeroportit të Stambollit për të ardhur sot brenda ditës, pjesët e reja hidraulike për riparimin e difektit të rëndë në ujësjellësin e Vlorës, ku në vitin 2009-2010 janë instaluar pjesë  hidraulike jashtë standarteve, që nuk e kanë mbajtur dot më presionin e ujit dhe për pasojë tubacioni ka shpërthyer…

Vlonjatëve të mi u them ndjesë për tërë këtë peripeci të pamerituar dhe siç thoshin gjyshet tona plasi më në fund edhe syri i keq pas tërë këtyre viteve të mira për Vlorën, e ja që kush i do të keqen Vlorës, veç të keqen do i marrë”, shkruan Rama.

Faktoje, e mbështetur nga National Endowment Democracy (NED) po monitoron 10 bashki në vend dhe po verifikon nëse janë mbajtur ose jo premtimet e dhëna nga kryebashkiakët.

The post Vlora në katastrofë higjenike, tubi apo keqmenaxhimi “unik”? appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Konsumi i çajit të hithrës shëron problemet e tiroides përgjithmonë

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Një nga këshillat mjekësore të publikuara në portale së fundmi është dhe ajo për shërimin e problemeve të tiroides nëpërmjet pirjes së çajit të hithrës dy herë në ditë. Në fakt, nuk ka asnjë provë apo studim mjekësor që të mbështesi këtë pretendim. Përdorimi i hithrës nuk ka ndikim tek gjëndja e tiroides, dhe nuk mund ta shërojë atë pa kura mjekësore specifike. 

Këto pretendime për vetitë “e jashtëzakonshme shëruese” të hithrës duket se qarkullojnë në mediat e huaja prej disa vitesh para së të mbërrinin në faqet shqiptare. Pavarësisht se flitet për një zbulim të një mjeku të njohur,  artikujt nuk përmendin identitetin e këtij mjeku apo të një studimi mbi këtë temë. 

Është e njohur shkencërisht se bima e hithrës ka përmbajtje të lartë proteinike si dhe vitaminë C, që forcon imunitetin, si dhe flavonoidë & karotenoidë, antioksidantë të fuqishëm. Pavarësisht këtyre vlerave të njohura, çaji i hithrës nuk është kurë për sëmundje specifike dhe nuk duhet të zëvendësojë trajtimin mjekësor, sidomos për probleme hormonale si tiroidja.

Për kolegët verifikues të Kallxo, endokrinologu Amir Rexhepi e hedh poshtë kategorikisht këtë lloj dezinformimi. “Ne këshillojmë që të mos merret asnjë mjekim pa recetë të mjekut,” shpjegon ai. “Vetëmjekimi mund të jetë i rrezikshëm pasi mund të çojë në marrjen e dozave të pasakta, në efekte anësore ose ndërveprime me medikamente të tjera.” Rexhepi thekson se marrja e produkteve për tiroidën pa monitorim mjekësor është veçanërisht e rrezikshme për pacientët me probleme të zemrës.

Një mjeke tjetër, endokrinologia Rreze Serhati Morina sqaron po ashtu se çrregullimet e tiroides kërkojnë trajtim specifik mjekësor. Hipotiroidizmi, ku gjëndra nuk prodhon mjaftueshëm hormone, manifestohet me lodhje, lëkurë të thatë, rënie të flokëve dhe çrregullime menstruale. Hipertiroidizmi, anasjelltas, shkakton djersitje, të rrahura zemre dhe shqetësim të vazhdueshëm. Trajtimi mund të përfshijë barna, përdorim jodi, ose në raste të rënda, ndërhyrje kirurgjikale. Por pirja e çajit të hithrës nuk është mjekim dhe nuk mund të shërojë problemet e tiroides përgjithmonë, ashtu siç premtohet në këshillat online. 

The post E ekzagjeruar këshilla për shërimin e tiroides me çajin e hithrës appeared first on Faktoje.al.

Peretendimi: Trump dhe Gjykata e Lartë amerikane ndaluan ekspozimin në publik të flamujve LGBT+

Verdikti: Mungon Konteksti

Barbara Halla

Kohët e fundit, në rrjetet sociale shqiptare ka qarkulluar pretendimi se presidenti amerikan Donald Trump, i mbështetur edhe nga Gjykata e Lartë, ka ndaluar vendosjen publike të flamurit të komunitetit LGBT+ në të gjithë territorin e Shteteve të Bashkuara. Në të vërtetë, Trump ka bërë deklarata kundër flamurit dhe komunitetit LGBT+, por ende nuk ka marrë një vendim që e ndalon vendosjen e flamurit në ambjente publike. 

Në fillim të mandatit të tij, Trump firmosi një urdhër ekzekutiv ku ndalonte flamurin e komunitetit LGBT (si dhe flamuj të tjerë të çështjeve të të drejtave të njeriut) nga ndërtesa të caktuara federale, duke përfshirë ndërtesat e misioneve diplomatike amerikane jashtë SHBA-ve. 

Megjithatë, ndalimi i shfaqjes së flamurit në ambjentet private publike, ashtu sic pretendohet në postimin e fundit, është një hap që nuk do të kalonte kaq lehtë. 

Verifikimi i mëtejshëm zbulon një deklaratë që ka dhënë Trump me datë 17 shtator 2025 se ai “nuk do ta kishte problem” heqjen e flamujve të komunitetit LGBT nga rrugët e Washingtonit, D.C. Kjo deklaratë erdhi gjatë një bisede në Zyrën Ovale me gazetarin Brian Glenn, i cili i tregoi Trumpit një fotografi të një biznesi në D.C. që kishte vendosur flamurin e komunitetit LGBT. 

Megjithatë, përgjatë kësaj interviste Trump shprehu një opinion personal dhe nuk nënshkroi asnjë urdhër ekzekutiv apo ligj që ndalon shfaqjen e flamujve LGBT+ në publik në përgjithësi. Ai vetë pranoi se çdo përpjekje e tillë do të përballej me padi ligjore, pasi Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara ka gjykuar disa herë se shfaqjet simbolike, përfshirë flamujt, janë të mbrojtura si formë e lirisë së shprehjes.

Për momentin, këto ishin komente të Trump dhe jo veprime konkrete politike. Pra, ndonëse Trump ka shprehur mbështetje e tij për heqjen e flamujve të komunitetit LGBT+, asnjë ndalim zyrtar nuk ekziston nga zyra e tij apo nga kongresi amerikan.

The post Pavarësisht dëshirës, Trump nuk ndaloi ekspozimin e flamurit LGBT+ appeared first on Faktoje.al.

Jona Cenameri

Një studim i publikuar nga Fondacioni Friedrich Ebert në shtator 2025 hedh dritë mbi dimensionet shqetësuese të pastrimit të parave në sektorin e pasurive të paluajtshme në Shqipëri gjatë dekadës së fundit. Analiza e kryer nga Prof. Asoc. Dr. Adriatik Kotorri dokumenton se një pjesë e konsiderueshme e boomit të ndërtimit në vend mund të jetë financuar nga burime me origjinë të dyshimtë.

Sipas të dhënave të analizuara në studim, gjatë periudhës 2015-2024 në Shqipëri janë dhënë leje ndërtimi për 11.48 milionë metra katrorë me vlerë tregu mesatarisht prej 16.238 miliardë Euro. Nga kjo shumë, vetëm 7.108 miliardë Euro janë identifikuar si të financuara nga burime të ligjshme, konkretisht 5.521 miliardë Euro nga kredia bankare dhe 1.587 miliardë Euro nga investime të huaja direkte.

Diferenca prej së paku 9.13 miliardë Euro ngre pyetje serioze mbi origjinën e fondeve. Ndonëse një pjesë e kësaj diference mund të përfaqësojë sipërfaqe të pashitura ose të financuara nga kursime legjitime, studiuesi Kotorri argumenton se treguesi më shqetësues lidhet me burime të paligjshme.

Investimet e huaja

Një ndër gjetjet më të rëndësishme të studimit lidhet me rritjen dramatike të investimeve të huaja nga vende që kanë qenë ose janë aktualisht në listën gri të Task Forcës për Veprim Financiar (FATF), organizata ndërkombëtare që monitoron pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit.

Rasti i Turqisë është i pari. Investimet nga ky vend janë rritur nga 86 milionë Euro në 2015 në 257 milionë Euro në 2024. Turqia ka qenë pjesë e listës gri të FATF deri në qershor 2024, periudhë që përkon me intensifikimin e investimeve të saj në sektorin shqiptar të pasurive të paluajtshme.

Bullgaria paraqet rastin e dytë në aspektin e rritjes relative. Nga praktikisht zero investime në 2015, ky vend arriti në 74 milionë Euro investime në 2019 dhe vazhdoi me 28 milionë Euro investime në 2024. Bullgaria gjithashtu ka qenë pjesë e listës gri të FATF deri kohët e fundit.

Studiuesi Kotorri thekson se edhe Emiratet e Bashkuara Arabe, një tjetër juridiksion me kontroll historikisht të dobët financiar, kanë rritur investimet nga zero  me një kulm prej 19 milionë eurosh në 2023.

Raporti argumenton se “këto prurje investimesh, nga vende me kontroll të dobët financiar, ngrejnë pikëpyetje mbi natyrën e vërtetë të këtyre investimeve dhe rrezikun potencial që ato paraqesin për pastrimin e parave në Shqipëri”

Mekanizmat e depërtimit

Studimi identifikon disa rrugë kryesore përmes të cilave paratë e paligjshme depërtojnë në sektorin e ndërtimit, siç janë:

Themelimi i kompanive me kapacitete të dyshimta: Nga 2015 në 2023, numri i kompanive të ndërtimit u rrit me 40%, duke arritur në 6,955 kompani. Shqetësuese është se 82% e kompanive të reja kanë vetëm 1-4 të punësuar dhe nuk disponojnë kapacitete reale për të realizuar projekte ndërtimi. Sipas raportit, për periudhën 2017-2019, rreth 59% e kompanive që morën leje për objekte mbi 6 kate nuk kishin kapacitete financiare të mjaftueshme.

Depozitimi i fondeve në vende të treta: Metoda përfshin depozitimin e fondeve në banka të vendeve me kontroll të dobët (si Turqia, Bullgaria dhe EBA) dhe rikthimin e tyre në Shqipëri si “investime të huaja direkte”. Kjo skemë mundëson që paratë me origjinë të dyshimtë të fitojnë një “pamje legjitime” përmes sistemit bankar ndërkombëtar.

Pagesat cash dhe nënvlerësimi: Praktika e deklarimit të vlerave të ulëta në kontrata, ndërsa pjesa tjetër paguhet në dorë, mbetet e zakonshme. Megjithëse çmimet e referencës minimale u vendosën në 2018, diferenca mes çmimeve reale dhe atyre të deklaruara arrin deri në 100% në zonat elitare.

Depozitimi i fragmentuar: Shumat ndahen në depozitime të vogla për të shmangur alarmet automatike bankare (zakonisht nën 7,000 Euro) dhe më pas përdoren për blerje pronash.

Deformimi i tregut

Një ndër gjetjet më alarmante të studimit lidhet me paradokset që ka krijuar ky fenomen në tregun shqiptar të pasurive të paluajtshme.

Paradoksi i sasisë: Gjatë periudhës 2011-2023, ndërsa popullsia ra me 478,590 banorë, numri i banesave u rrit me 74,286 njësi. Megjithatë, numri i familjeve të pastreha u rrit me 88%, nga 70,630 në 132,563 familje. Shqipëria sot ka më shumë banesa se familje, por më shumë njerëz pa strehë.

Paradoksi i çmimit: Çmimet janë rritur me 139% (nga 862 Euro/m² në 2015 në 2,057 Euro/m² në 2024) ndërkohë që oferta ka shënuar një rritje prej 46%. Kjo shkel logjikën bazë ekonomike ku rritja e ofertës duhet të ulë çmimet.

Ndikimi në aksesibilitetin e strehimit: Në 2015, një personi me pagë mesatare i duheshin 38 vite për të blerë një apartament në periferi. Në 2024, kjo kohë është rritur në 47 vite, një rritje prej 23%. Për një çift, koha është zgjatur nga 19 në 23 vite.

Evazioni

Studimi vlerëson se gjatë periudhës 2015-2024, korrupsioni dhe evazioni fiskal kanë gjeneruar të paktën 8.168 miliardë Euro të ardhura të paligjshme në Shqipëri. Këto shifra bazohen në të dhëna nga ALTAX, i cili shfrytëzon burime zyrtare përfshirë INSTAT, Ministrinë e Financave, SPAK, KLSH, FMN, Bankën Botërore dhe Transparency International.

Një pjesë e konsiderueshme e këtyre fondeve besohet të ketë gjetur rrugë drejt sektorit të ndërtimit. Sipas raportit të “Global Initiative Against Transnational Organized Crime”, pastrimi i vlerësuar i parave në Shqipëri vetëm për periudhën 2017-2019 arrin deri në 1.6 miliardë Euro.

Paradoksalisht, ndërsa fenomeni ka rritur të ardhurat vendore përmes taksave dhe tarifave të ndërtimit (nga 12.9 miliardë lekë në 2015 në 30.5 miliardë lekë në 2022), ai ka krijuar një varësi të rrezikshme. Pesha e taksave të lidhura me pasuritë e paluajtshme në totalin e të ardhurave vendore është rritur nga 37% në 51%.

Performanca

Një ndër kritikuat më të forta të studimit i drejtohet Agjencisë së Inteligjencës Financiare (AIF). Analiza tregon se aktiviteti i AIF ka rënë dramatikisht gjatë 5-vjeçarit të fundit:

Rastet e dërguara në organet ligjzbatuese ranë nga 1,856 (2015-2019) në 1,204 (2020-2024).

Inspektimet në vend u reduktuan nga 806 në 550.

Pasuritë e bllokuara ranë nga 71.4 milionë Euro (2015-2019) në vetëm 15.8 milionë Euro (2020-2024), një rënie 4.5 herë

Veçanërisht shqetësuese është vëzhgimi se aktiviteti i AIF bie në vitet zgjedhore. Me përjashtim të 2019 (kur nuk pati garë elektorale për shkak të bojkotit), në të gjitha vitet zgjedhore (2013, 2015, 2017, 2021, 2023) u shënua rënie e pasurive të bllokuara krahasuar me vitin paraardhës.

Për mosdeklarimin e shumave në kufi, një metodë kyçe e sjelljes së parasë së paligjshme nga jashtë, AIF ka dërguar vetëm 26 raste gjatë dekadës, mesatarisht 2.6 raste në vit, me një rënie të theksuar vitet e fundit.

Dimensioni ndërkombëtar dhe lista gri

Shqipëria ka qenë pjesë e listës gri të FATF për një periudhë trevjeçare, duke u klasifikuar si vend me nivel të ulët të përpjekjeve për parandalimin e pastrimit të parave.

Raporti thekson se, zhvendosja progresive e ekonomisë shqiptare drejt sektorit të pasurive të paluajtshme, e shoqëruar me tolerancë institucionale ndaj fondeve me origjinë të dyshimtë, ka krijuar një “terren të favorshëm” për operatorë që synojnë të integrojnë kapitale të paligjshme në ekonomi.

Vakuumi ligjor

Një gjetje tjetër e rëndësishme lidhet me vakuumin ligjor që karakterizon tregun shqiptar. Ndryshe nga shumica e vendeve evropiane që kanë mekanizma mbrojtës për blerësit e pronave të papërfunduara (si llogaritë Escrow ose garancitë bankare), Shqipëria ofron mbrojtje minimale.

Kontratat e “Premtimit të Shitjes” dhe “Kalimit të të Drejtave”, që dominojnë tregun, nuk kanë bazë specifike ligjore dhe mbështeten në interpretim të përgjithshëm të Kodit Civil. Studiuesi Kotorri argumenton se “kontratat me të cilat shiten pjesa dërrmuese e pasurive të paluajtshme në Shqipëri janë të pabazuara në ligj.”

Indikatorët e “Kartelit”

Raporti identifikon shenja të një tregu të kontrolluar në mënyrë joformale, me karakteristika të ngjashme me kartelet:

Mungesa e konkurrencës mes projekteve në të njëjtën zonë

Rritje e koordinuar e çmimeve në periudha të njëjta (pranverë dhe vjeshtë)

Çmim pothuajse identik për parkingun në të gjitha projektet (së paku 15,000 Euro)

Rritje uniforme e sipërfaqes së përbashkët që i shtohet pronës (nga 7-12% në 17-35%)

Konkluzioni

Raporti  arrin në konkluzionin se, “pastrimi i parave në sektorin e ndërtimit funksionon si një sistem përfitimi të gjithanshëm, ku të gjithë aktorët e përfshirë, nga blerësit me fonde të dyshimta që legalizojnë kapitalin, te ndërtuesit që sigurojnë financim të shpejtë, deri te agjentët imobiliarë që marrin komisione dhe qeveria që rrit të ardhurat tatimore, përfitojnë nga ky fenomen”.

Studiuesi Kotorri argumenton se kjo strukturë krijon një rezistencë të fortë ndaj reformave: sa më të mëdha të jenë përfitmet, aq më e madhe është kundërshtia për ta luftuar fenomenin. Vakuumi ligjor, mungesa e garancive për blerësit dhe roli i agjentëve imobiliarë si ndërmjetës kyç në negociatat për pagesa “cash” janë identifikuar si faktorë që lehtësojnë penetrimin e parave të paligjshme.

Analiza përfundon se ndërtuesit, përmes marrëveshjeve të tipit “kartel”, kanë arritur të diktojnë tregun në vend që të diktohet nga blerësit, duke cenuar konkurrencën dhe rritur çmimet në mënyrë artificiale.

Blerësit vendas dhe investitorët, nga ana tjetër, shfaqin atë që raporti e quan “sjellje tufe” dhe frikë se mos humbasin mundësinë (FOMO), duke blerë jo nga nevoja reale për strehim, por nga perceptimi i një tregu në rritje të vazhdueshme.

Studiuesi Kotorri konkludon se në këtë “vallëzim” mes aktorëve të ndryshëm të tregut, ku përfitojnë spekulantët, ndërtuesit dhe agjentët, e vetmja palë që humbet janë familjet dhe çiftet e reja me nevoja reale për banesë, të cilët e kanë gjithnjë e më të pamundur të sigurojnë strehim, pavarësisht ekzistencës së një stoku të madh apartamentesh të pabanuara.

The post Shqipëria, bum investimesh nga vende me kontroll të dobët financiar appeared first on Faktoje.al.