Gazeta Si – Që nga fillimi i historisë njerëzore, njerëzimi ka ndjekur një ide sa interesante aq edhe të paarritshme: t’i ikë kohës.

Nga ujërat e mrekullueshme të rinisë së përjetshme të rrëfyera në mitet e lashta, te alkimistët mesjetarë që kërkojnë eliksirin e jetës së gjatë, te letërsia moderne, obsesioni për të mos u plakur ka përshkuar shekujt si një konstante.

Në “Portreti i Dorian Gray”, Oscar Wilde i beson trillimit të një vërtet të pakëndshme: dëshira për të qëndruar i ri gjithmonë, vjen me një çmim, shpesh të paguar diku tjetër – në trup, në vetëdije, në realitet.

Studimi modern

Sot, ajo ëndërr e lashtë nuk shprehet më përmes magjisë apo portreteve të mallkuara, por përmes laboratorëve, algoritmeve, suplementeve, testeve gjenetike dhe premtimeve teknologjike.

Rinia e përjetshme nuk është më një mit, por një fjalë kyçe. Dhe nuk ka të bëjë vetëm me sipërmarrësit vizionarë apo gurutë e Silicon Valley.

Edhe figura të fuqisë globale kanë lënë të kuptohet, vitet e fundit, se të jetosh deri në 150 vjeç nuk është më fanta-shkencë, por një qëllim i besueshëm: udhëheqësit e Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Kinës – Donald Trump, Vladimir Putin dhe Xi Jinping – e kanë bërë këtë, në forma të ndryshme, duke ushqyer një imagjinatë, në të cilën jetëgjatësia ekstreme bëhet një kufi i ri prestigji dhe kontrolli.

Si plakemi

Megjithatë, ndërsa debati publik nxehet rreth idesë së të jetuarit përgjithmonë, shkenca e shëndoshë po e zhvendos vëmendjen në një pyetje tjetër, ndoshta më të pakëndshme, por më realiste: si plakemi?

Në kërkim të përgjigjeve të bazuara në prova, vitet e fundit janë studiuar të ashtuquajturit super-moshë, njerëz të moshuar – zakonisht mbi 80 vjeç – të cilët dallohen, jo vetëm për jetëgjatësinë e tyre, por edhe për ruajtjen e funksionit të konsiderueshëm mendor dhe fizik krahasuar me bashkëmoshatarët e tyre.

“The Washington Post” raporton disa nga shembujt që kanë pushtuar titujt e gazetave. Në vitet e fundit, kardiologë, gerontologë dhe studiues në institucione të tilla, si Instituti i Kërkimeve “Scripps”, i kanë studiuar këta individë pikërisht për të kuptuar se sa shumë peshon gjenetika kundrejt mjedisit dhe sjelljeve gjatë gjithë jetës.

Gjetjet paraprake sugjerojnë se, ndërsa disa njerëz mund të kenë predispozita të favorshme, stili i jetës mbetet faktori më përcaktues.

“Sirenat” e mediave sociale

Mitet rreth jetëgjatësisë po rriten dhe po përhapen në mediat sociale. Sipas Eric Topol, kardiolog dhe studiues në Institutin e Kërkimeve “Scripps”, dezinformimi rreth jetëgjatësisë, inteligjencës artificiale dhe gjenetikës, pengon kuptimin e vërtetë shkencor dhe mund të gjenerojë iluzione të rreme tek publiku.

Topol thekson rëndësinë e informacionit të besueshëm dhe të kontekstualizuar bazuar në të dhëna klinike të forta, sepse vetëm në këtë mënyrë publiku mund të edukohet rreth strategjive realiste për plakjen e mirë.

Kjo lidhet me nevojën për të dalluar midis provave të forta dhe premtimeve të pabazuara, një parim që gjithashtu udhëheq kërkimin mbi super-plakësit.

Ushqyerja dhe dieta mesdhetare

Një nga shtyllat e stilit të jetesës së supermoshave është ushqyerja. Ndër shembujt e raportuar nga “Washington Post” është Marion Nestle, 89 vjeçe, një eksperte e njohur e të ushqyerit, e cila për vite me radhë ka përsëritur parimin e thjeshtë, por themelor të të ngrënit ushqim të vërtetë, të përpunuar minimalisht dhe kryesisht me bazë bimore.

Në mënyrë të ngjashme, jeta e Maria Branyas Morera, e cila vdiq në moshën 117 vjeçe në shëndet të mirë, ofron dëshmi të rëndësishme: në vitet e fundit të jetës së saj, ajo hëngri një dietë tipike mesdhetare, duke përfshirë kos natyral, peshk, vaj ulliri dhe fruta.

Sipas ekspertëve, nuk ishte vetëm lloji i dietës që bëri ndryshimin, por edhe qëndrueshmëria dhe thjeshtësia e këtyre zgjedhjeve të përditshme.

Stili i tyre i jetesës konfirmon vlefshmërinë e koncepteve ushqyese të konsoliduara shkencërisht: dietat e ekuilibruara, të pasura me perime, fibra dhe yndyrna “të mira”, me një reduktim të ushqimeve ultra të përpunuara, shoqërohen me performancë më të mirë metabolike dhe një rrezik më të ulët të sëmundjeve kronike.

Gjithmonë në lëvizje

Nëse ushqyerja është karburant, ushtrimet janë motori i shëndetit të mirë. Për “super-pleqtë”, si Emma Maria Mazzenga, 92 vjeçe, vrapimi i rregullt – dy ose tre herë në javë – është një rutinë që jo vetëm e mban trupin aktiv, por edhe forcon rezistencën psikologjike.

Dhe pastaj është Jeannie Rice, 77 vjeçe, një atlete amatore që vrapon deri në 70-75 milje në javë (100-120 kilometra), me një kapacitet aerobik të krahasueshëm me atë të një 25-vjeçari.

Shembulli i saj tregon se nuk është kurrë vonë për të filluar. Hulumtimet kanë treguar gjithashtu se ushtrimet – veçanërisht qëndrueshmëria muskulore dhe aktiviteti i rregullt aerobik – mund të jenë një nga ndërhyrjet e pakta me prova konkrete për ngadalësimin e plakjes biologjike.

Rëndësia e lidhjeve shoqërore

Të gjithë personat “super të moshuar”, të cituar theksojnë rëndësinë e lidhjeve shoqërore. Të qëndrosh i lidhur me miqtë, familjen dhe komunitetin nuk është vetëm një kënaqësi personale: disa studime tregojnë se izolimi shoqëror është një nga faktorët kryesorë të rrezikut për rënien njohëse dhe sëmundjet neurodegjenerative.

Maria Branyas Morera, për shembull, mbante kontakte të shpeshta shoqërore dhe ndërveprime të përditshme me ata përreth saj.

Jeannie Rice jo vetëm vraponte, por edhe dilte rregullisht me miqtë dhe merrte pjesë në aktivitete në grup.

Ndërveprimi shoqëror bëhet kështu një “vaksinë natyrale” kundër vetmisë dhe apatisë, gjendje që shpesh përshpejtojnë rënien e moshës së vjetër.

Kapërcimi i pengesave

Një tjetër karakteristikë e përsëritur e “super të moshuarve”, është aftësia e tyre për t’u rikuperuar pas sfidave.

Në kundërshtim me pikëpamjen e zakonshme se plakja është një rënie e ngadaltë, shumë të moshuar raportojnë se gjejnë energji të ripërtërirë pas ngjarjeve negative, të tilla si sëmundjet ose kufizimet fizike.

Kjo qëndrueshmëri është dokumentuar gjithashtu nga studimet që tregojnë se, me kushtet e duhura – gjumë të mjaftueshëm, mbështetje sociale dhe aktivitet fizik – shumë njerëz mbi 60 vjeç janë në gjendje të kthehen në nivele të habitshme të mirëqenies, duke u përmirësuar edhe pas periudhave të shëndetit të dobët.

Pikëpamja mendore, aq e rëndësishme sa ajo fizike

Së fundmi, qëndrimi mendor, del si një përbërës thelbësor. Si Liberman, 101 vjeçe, një tjetër shembull i raportuar nga “Washington Post”, shpjegon se optimizmi i saj nuk ishte vetëm një çudi emocionale, por një strategji jetësore.

Duke u përballur me një fëmijëri të vështirë, aksidente serioze dhe probleme shëndetësore, ajo gjithmonë mbante një pikëpamje pozitive për të ardhmen: “Nëse kam një ftohje, mendoj se do të përmirësohet. Nëse po kaloj një kohë të vështirë, mendoj se do të kalojë”.

Kjo prirje nuk duhet të ngatërrohet me mendimin pozitiv të thjeshtë dhe sipërfaqësor. Përkundrazi, është një aftësi e njohur në psikologjinë pozitive për të menaxhuar stresin, për të mbështetur përshtatjen dhe për të forcuar shëndetin mendor, të gjithë faktorë që – të kombinuar me të ushqyerit e shëndetshëm, ushtrimet dhe marrëdhëniet – kontribuojnë në një jetë të plotë edhe në pleqëri.

Përshtati: “Gazeta “Si”

The post Sekreti i jetëgjatësisë! Rregullat e atyre që plaken ‘pa u plakur’ (vërtet) appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Dy vogëlushe vajza janë bebet e para që kanë ardhur në jetë në minutat e para të 1 janarit për vitin 2026 në Shqipëri.

Ka qenë kryeministri Edi Rama ai që ka ndarë në profilin e tij në Fb fotografi të dy bebeve të porsalindura.

Njëra ka lindur në maternitetin “Mbretëresha Geraldinë”, ndërsa tjetra në maternitetin “Koço Gliozheni” në kryeqytet.

“Mirë se erdhët. Dy vajza janë bebet e para të lindura në 2026, njëra në maternitetin “Mbretëresha Geraldinë” dhe tjetra në “Koço Gliozheni”, shkruan Rama në postimin e tij.

The post Vijnë në jetë bebet e para të 2026-ës, janë dy vajza appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Me një atmosferë festive dhe spektakolare, shqiptarët kanë pritur mbërritjen e Vitit të Ri 2026. Festimet në Tiranë kulmuan në sheshin “Skënderbej” me një koncert dhe më pas vazhduan me një shfaqje të veçantë fishekzjarrësh dhe një spektakël dronësh.

Të gjithë ata preferuan t’i kalonim orët e para të 2026-ës në shesh, duke sfiduar edhe temperaturat tejet të ulëta që kanë “pushtuar” vendin.

Në momentin e ndërrimit të viteve, qielli mbi Tiranë u ndriçua nga fishekzjarrë shumëngjyrëshe, të cilat krijuan një pamje mbresëlënëse.

Në Durrës, reflektimi i fishekzjarrëve shumëngjyrësh dhuroi pamje mahnitëse për qytetarët e pranishëm. Në të njëjtën mënyrë u prit 2025 edhe në Shkodër, Elbasani, Fier, Vlorë, Korçë e qytetet e tjera, teksa qytetarët trokasin gotat me urimin për një vit të mbarë.

Gazetasi.al i uron të gjithë shqiptarëve Gëzuar Vitin e Ri 2026!

The post Mbërrin Viti i Ri 2026, shqiptarët e presin me festë e fishekzjarre në çdo qytet appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Në një nga skenat më të cituara nga Fantozzi, udhëheqësi i orkestrës në festën e Vitit të Ri të organizuar nga kontabilisti Filini, harton një plan për t’u çliruar herët dhe për të marrë pjesë në një festë tjetër.

Më pak se ora 22:30, ai e çon fshehurazi orën përpara dhe fillon numërimin mbrapsht, duke njoftuar se është tre minuta deri në mesnatë.

Fantozzi dhe kolegët e tij e gjejnë veten në rrugë, të shtangur, në momentin e natës së vërtetë të Vitit të Ri.

Numërimi mbrapsht i Vitit të Ri ka qenë një traditë për dekada të tëra dhe madje edhe ngjarjet e paplanifikuara, janë pjesë e saj: nga tapa e zakonshme e shampanjës që hapet shumë herët ose shumë vonë, deri te transmetimet televizive të drejtpërdrejta të ç’sinkronizuara.

Një natë e Vitit të Ri paksa “Fantozziane” ndodhi në të vërtetë në vitin 2016, kur mesnata u njoftua gabimisht rreth një minutë më herët gjatë programit tradicional në Rai 1.

Katër vjet më parë, në Los Anxeheles, në një program kaotik ekuivalent në stacionin KDOC-TV, numërimi mbrapsht kishte filluar 10 sekonda me vonesë.

Përpara se programet televizive ta bënin një zakon të përhapur të Vitit të Ri, numërimi mbrapsht rreth një tavoline ose në një shesh nuk ishte një praktikë e zakonshme.

Deri në vitin 1979, nuk ishte e zakonshme as për turmat e mbledhura në Times Square, New York, ku ndoshta festimi më i famshëm i Vitit të Ri në botë zhvillohej që nga viti 1904. Njerëzit e shikonin spektaklin e shkëlqyer, duke u përqafuar dhe festuar, por pa numëruar sekondat.

Në disa programe radiofonike dhe më vonë televizive, sipas një hulumtimi nga historiania amerikane, Alexis McCrossen, prezantuesit kishin filluar të numëronin mbrapsht deri në Vitin e Ri që në fund të viteve 1950 dhe gjatë gjithë viteve 1960.

Por ata e bënin këtë vetëm, të pashoqëruar nga zërat ose duartrokitjet e audiencës. Ishte thjesht një mënyrë për të rrëfyer dhe zgjatur një ngjarje që në vetvete zgjaste shumë pak.

Në atë kohë, imagjinata kolektive e shoqëronte numërimin mbrapsht kryesisht me ngjarje të tjera, jo të gjitha aq shpresëdhënëse sa pritja e një viti të ri.

Në të vërtetë, ajo që e bëri të njohur në mesin e shekullit të njëzetë, ishte frika nga një ngjarje apokaliptike: katastrofa bërthamore.

Në vitin 1947, një grup shkencëtarësh nga Buletini i Shkencëtarëve Atomikë, botuan “Orën e Kiametit”, për të treguar, bazuar në faktorë të ndryshëm, afërsinë e një katastrofe globale të shkaktuar nga njerëzimi, e përfaqësuar metaforikisht nga mesnata.

Ishin pikërisht këta shkencëtarë, sipas McCrossen, të cilët futën shprehjen “numërim mbrapsht” në leksikun e zakonshëm amerikan në vitet në vijim.

Da -3.59 a -2.48 in 30 secondi. Così #RaiUno ha sbagliato il countdown del #Capodanno2016 @ilpost @repubblicait pic.twitter.com/hAt5C9GG9s

— Bluelake76 (anti-TACO account) (@Bluelake76) January 1, 2016

Numërimi mbrapsht ishte i zakonshëm në testet e bombave atomike dhe në televizion dhe në filma, ato në përgjithësi shoqëroheshin me përvoja të frikshme, sureale ose të rrezikshme, siç janë shpërthimet.

Ishin lëshimet në hapësirë ​​që e ndryshuan këtë perceptim, duke e bërë numërimin mbrapsht një pjesë thelbësore të rrëfimit të ngjarjeve të mëdha, pozitive, ose të paktën të guximshme dhe premtuese, kolektive të transmetuara në televizion.

Më 16 korrik 1969, të paktën 500 milionë njerëz në të gjithë botën ndoqën numërimin mbrapsht për lëshimin e Apollo 11, misionit hapësinor që do të ulte njerëzit e parë në Hënë.

Në vitet 1970, televizioni e zgjeroi më tej njohjen e publikut me numërimin mbrapsht. Countdown ishte emri i një programi televiziv muzikor popullor australian, i transmetuar nga viti 1974 deri në vitin 1987, i cili frymëzoi programe të ngjashme në Shtetet e Bashkuara dhe Evropë.

Ato bazoheshin në listat e hiteve më të mëdha, të lexuara nga poshtë lart: në thelb, ato ishin numërime mbrapsht për numrin një.

Shumë shfaqje kuici televizive përdornin gjithashtu orë të mëdha analoge në setet e tyre për të treguar kalimin e kohës për t’iu përgjigjur pyetjeve.

Orët e numërimit mbrapsht të Vitit të Ri në Times Square u instaluan vetëm në fund të viteve 1980. Disa programe që transmetonin festimet filluan të shfaqnin ato ekrane dhe njerëzit në shesh, të cilët ishin mësuar të merrnin pjesë në numërim mbrapsht.

Edhe sot, në shumë shtëpi, televizori ndizet ndërsa afrohet mesnata e natës së Vitit të Ri, sepse këto programe janë mënyra më e përshtatshme për të ndjekur numërimin mbrapsht. Përveç rrethanave të paparashikuara, si në vitin 2016, është gjithashtu një mënyrë e besueshme.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Nuk e kemi numëruar gjithnjë mbrapsht natën e Vitit të Ri! appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – E marta shënoi ditën e tretë radhazi të protestave në Iran për shkak të përkeqësimit të kushteve ekonomike, të cilat po shkaktojnë rritje të inflacionit dhe rënie të vlerës së monedhës vendase.

Ato filluan të dielën në tregjet e kryeqytetit Teheran dhe arritën në universitete në shumë qytete anembanë vendit të martën.

Pati përleshje të kufizuara me policinë, por regjimi iranian deri më tani ka treguar gatishmëri për të dëgjuar protestuesit: presidenti Masoud Pezeshkian, i bëri thirrje ministrit të Brendshëm të marrë në konsideratë “kërkesat e tyre legjitime”. Sezoni i fundit i madh i protestave, midis viteve 2022 dhe 2023, u shtyp me dhunë.

Në Iran, inflacioni është afër 50 përqind nga viti në vit, dhe çmimet e ushqimeve janë edhe më të larta në 72 përqind.

Më herët këtë javë, monedha vendase, riali, arriti nivele të reja minimale kundrejt dollarit dhe ka humbur 40 përqind që nga qershori i kaluar.

Në vitin 2022, një dollar vlente 430,000 rialë; tani vlen 1,450,000 rialë. Vlera e ulët e monedhës ka kufizuar rëndë fuqinë blerëse të iranianëve, duke eliminuar pothuajse blerjet e mallrave jo-thelbësore në javët e fundit.

Protestat filluan të dielën, kur tregtarët në dy tregjet më të mëdha të teknologjisë në lagjen “Jomhouri” të Teheranit mbyllën dyqanet e tyre dhe organizuan një demonstratë, e cila u përsërit të nesërmen nga tregtarët në Pazarin e Madh.

Të martën, protestat përfshinë gjashtë nga kampuset kryesore universitare të kryeqytetit, por pati demonstrata në një duzinë qytetesh të tjera, përfshirë Isfahanin dhe Shirazin.

Gjatë protestave, u dëgjuan thirrje dhe këngë për liri dhe kundër regjimit. Policia dhe forcat e sigurisë u përgjigjën me topa uji dhe gaz lotsjellës, por përplasjet ishin relativisht të kufizuara sipas standardeve iraniane.

Gjatë viteve, regjimi iranian shpesh i ka shtypur protestat me dhunë të jashtëzakonshme. Në muajt midis viteve 2022-2023, demonstratat u nxitën nga vdekja e Mahsa Aminit, një 22-vjeçare, e cila ishte arrestuar për mosmbajtjen e shamisë siç duhet.

Në atë kohë, protestat u përshkallëzuan për të sfiduar vetë legjitimitetin e regjimit, i cili u përgjigj me forcë: mbi 500 protestues u vranë, mijëra u arrestuan dhe shtatë u dënuan me vdekje me varje.

Për momentin, përgjigjja ka qenë e ndryshme. Presidenti reformist, Pezeshkian (dhe për këtë arsye një anëtar i krahut më të moderuar të regjimit), ka thënë se i kupton motivet e protestuesve, se është i shqetësuar për gjetjen e një mënyre për të thjeshtuar jetën e përditshme të iranianëve dhe se duhet të zgjidhë problemet “që janë grumbulluar gjatë viteve”.

Drejtori i Bankës Qendrore, Mohammad Reza Farzin, ka dhënë dorëheqjen që nga fillimi i protestave, por kjo nuk ka gjasa ta ndryshojë situatën.

Taksat e reja do të hyjnë në fuqi në Iran në mars, duke e rritur barrën tatimore në 62 përqind, ndërsa monedhat e arit, të përdorura si një strehë e sigurt për të kursyer para, kur monedha vendase humbet vlerë, kanë arritur një çmim rekord prej 1.7 miliardë rialësh.

Disa zyrtarë qeveritarë u takuan me përfaqësues të sindikatave dhe dhomave të tregtisë dhe thanë se donin të përfshinin udhëheqësit e protestave studentore në diskutime mbi mënyrën e zgjidhjes së krizës.

Nuk është e qartë se si do të ndodhë kjo, pasi protestuesit nuk kanë udhëheqës zyrtarë dhe sepse ky lloj dialogu është mjaft i pazakontë në Iran.

Qeveria njoftoi gjithashtu mbylljen e universiteteve në 18 nga 31 provincat e vendit për të mërkurën. Kjo masë u mor zyrtarisht për të kursyer energji dhe ngrohje, por mund të jetë gjithashtu një përpjekje për të ndaluar ose kufizuar protestat.

Përveç situatës së vështirë të brendshme, Irani është nën presion të fortë ndërkombëtar: gjashtë muaj pas luftës 12-ditore me Izraelin, kryeministri izraelit, Benjamin Netanjahu dhe presidenti i SHBA-ve, Donald Trump kanë kërcënuar me ndërhyrje të re ushtarake.

Shitjet e naftës, një burim kryesor i të ardhurave, janë të kufizuara nga sanksionet ndërkombëtare. Vendi po përballet gjithashtu me një krizë të vazhdueshme energjitike, të shkaktuar nga thatësira: rezervuarët që ushqejnë hidrocentralet janë shpesh bosh dhe ndërprerjet e rrjetit elektrik janë të shpeshta.

The post Pse rifilluan protestat anti-qeveritare në Iran appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Me festën e fundvitit, që po trojet, zgjedhja e menusë ushqimore kërkon shqyrtim të kujdesshëm.

Intolerancat dhe alergjitë nuk janë e njëjta gjë: të kuptuarit e dallimeve është thelbësore për gatim të sigurt dhe mbrojtje të të gjithëve.

Reagimet, simptomat dhe rreziqet ndryshojnë, ashtu si edhe masat paraprake që duhen marrë në tryezë, veçanërisht kur ndahen pjatat tradicionale. Sëmundja celiake, është gjithashtu një çrregullim autoimun që kërkon rregulla specifike në tryezë.

Dallimet midis intolerancave dhe alergjive

Intolerancat ushqimore, para së gjithash, mund të shkaktohen nga mekanizma të ndryshëm, siç është mungesa e enzimave për të metabolizuar një ushqim, mbindjeshmëria ndaj molekulave ose aditivëve në ushqime (si histamina në disa peshq, tiramina në djathërat e vjetëruar, glutamati në kubet e supës ose sulfitet në verë), ose një reagim jonormal ndaj një përbërësi ushqimor, siç është përgjigja e shkaktuar nga gluteni që shkakton sëmundjen celiake.

Simptomat janë kryesisht gastrointestinale, siç janë të përzierat, dhimbja, fryrja dhe diarreja. Megjithatë, në rastin e një alergjie, ekziston një reaksion imunitar jonormal ndaj një përbërësi ushqimor, i njohur si “i rrezikshëm” edhe nëse nuk është.

Sistemi imunitar aktivizohet që në kontaktin fillestar me ushqimin, duke çuar në sensibilizim me formimin e antitrupave që më pas shkaktojnë një përgjigje të shpejtë dhe të rëndë alergjike pas kontaktit të mëvonshëm, madje edhe në gjurmë minimale të ushqimit ndaj të cilit individi është bërë alergjik.

Përgjigja është e menjëhershme dhe përfshin simptoma tipike, jo vetëm gastrointestinale, por edhe respiratore (duke përfshirë rinitin, kollën dhe vështirësinë në frymëmarrje ose dispnenë) dhe probleme të lëkurës si urtikarie, skuqje të lëkurës dhe angioedemë, deri në reaksione shumë serioze si anafilaksi.

Testimi dhe diagnoza e saktë

Ndërsa intolerancat mund të lidhen me sasinë e ushqimit të konsumuar, kështu që zakonisht ekziston një dozë pragu që nuk shkakton simptoma, ushqimi ndaj të cilit jeni alergjik, duhet të eliminohet nga dieta juaj.

Si alergjitë, ashtu edhe intolerancat varen nga ndjeshmëritë individuale, dhe për t’i identifikuar ato saktë, nëse dyshoni se keni një alergji ose intolerancë, përveç diskutimit me mjekun tuaj të familjes ose pediatrin, mund të konsultoheni edhe me një alergolog, gastroenterolog, dietolog/nutricionist ose internist.

Vetëm një mjek mund të urdhërojë testet e duhura dhe më pas të bëjë një diagnozë të saktë të intolerancës ose alergjisë; gjithashtu mund të jetë e dobishme të mbani një ditar ushqimor të ushqimeve të konsumuara dhe çdo simptomë të lidhur me të, në mënyrë që t’i jepni mjekut tuaj informacionin më të saktë të mundshëm gjatë vizitës së parë.

“Intolerancat dhe alergjitë ndonjëherë mund të shkaktojnë simptoma dhe shenja të ngjashme, prandaj shumë njerëz i ngatërrojnë ato”, shkruajnë ekspertët amerikanë.

Megjithatë, ndërsa alergjitë ushqimore mund të jenë kërcënuese për jetën, intolerancat ndikojnë vetëm në traktin tretës dhe shkaktojnë probleme më pak serioze.

Më e rëndësishmja, ngrënia e sasive të vogla të ushqimit të prekur mund të mos shkaktojë ndonjë shqetësim dhe në disa raste, është madje e mundur që gradualisht të “ristërviteni” për ta toleruar atë.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Intolerancë ushqimore apo alergji? Si ta menaxhoni menunë gjatë fundvitit appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Titulli menjëherë zgjon kuriozitetin: “7 Pyetjet që duhet t’i bëni vetes për një Vit të Ri më të lumtur”.

Artikulli i Jancee Dunn në “New York Times”, rishikon lojën e vjetër të premtimeve të Vitit të Ri në një mënyrë më delikate dhe introspektive, duke u ofruar lexuesve të gazetës kryesore amerikane një perspektivë të re mbi dilemat e mëdha me të cilat përballet secili prej nesh.

Analiza propozon të fillojë me një shqyrtim të ndershëm të vitit që po mbaron, në mënyrë që të nxirren mësime të dobishme për vitin që vjen.

Artikulli fillon: “Dr. Wiens më tha të pyes veten: Çfarë ia vlen të kujtohet për vitin 2025?” Ja një “gjë e vogël” që për mua ishte më e madhe nga sa dukej: çdo dy javë, nëna ime ka një takim te mjeku që zgjat disa orë. Babai im e shoqëron atë, pastaj vjen në shtëpinë time dhe hamë drekë së bashku.

Gjatë asaj kohe, fillova ta njihja babanë tim në një mënyrë që nuk e njihja kurrë si fëmijë. E lashë të provonte receta të reja – supa me salçiçe dhe elb ishte një sukses i madh – dhe bisedonim për gjëra të zakonshme.

Ndonjëherë ai ndërhyn në ndonjë artikull që po shkruaj, ose sjell çantën e veglave për të shtrënguar një dorezë dere të lirshme.

Vizitat tona janë bërë një ritual – dhe e kanë bërë vitin tim më të mirë”.

Pyetje për t’u bërë

Jancee Dunn vazhdon: “U kërkova disa ekspertëve më shumë pyetje reflektimi që mund të ofrojnë një kornizë për të menduar për vitin që vjen.  Zgjidhni një ose dy që ju pëlqejnë, shkruani për to në një ditar ose flisni për to me një mik”.

Kur u ndjetë më të gëzuar dhe më të qetë?

Valerie Tiberius, një profesoreshë filozofie në Universitetin e Minesotës, sugjeron të pyesni veten se kur u ndjetë vërtet të lumtur këtë vit.

Duke vepruar kështu, thotë ajo, mund t’ju ndihmojë të kuptoni se si dëshironi ta kaloni kohën tuaj në të ardhmen.

A ishte me njerëz specifikë apo në një vend që e adhuroni? “Për mua, ishte kur isha në natyrë, si në bregun verior të Liqenit të Madh”, – tha ajo.

Çfarë ju dha energji-dhe çfarë jo?

Një vit nuk ka të bëjë vetëm me atë që ju ndodhi, por edhe me mënyrën se si iu reaguat, tha Deepika Chopra, një psikologe klinike dhe autore e librit që do të dalë së shpejti “Fuqia e Optimizmit të Vërtetë”.

“Dy njerëz mund ta përjetojnë të njëjtën ngjarje dhe të dalin prej saj shumë ndryshe”, tha ajo.

Pra, të kuptuarit se çfarë ju ushqeu dhe çfarë ju shteroi, mund t’ju ndihmojë të planifikoni për më shumë energji pozitive në vitin e ardhshëm.

Për Dr. Chopra, gjërat që dhanë energji, ishin dëgjimi i muzikës live, hapja e një klubi mahjong, leximi për kënaqësi dhe zhvillimi i “bisedave të thella dhe kuptimplote me njerëz që u besoj”.

Pengesa që dukeshin të pamundura për t’u kapërcyer

Çfarë dukej e pamundur – por ju e bëtë gjithsesi?

Duke kujtuar sfidat e së kaluarës, tha Dr. Chopra, ju jep prova të qëndrueshmërisë suaj, ndërkohë që forcon edhe vetëefikasitetin: besimin se mund të kapërceni pengesat e së ardhmes.

Dhe hulumtimet sugjerojnë se ky besim është një tregues i fuqishëm i vetëbesimit, motivimit dhe optimizmit, shtoi ajo.

Vetëefikasiteti “ndërtohet me prova, jo me pohime”, tha ajo. “E kam parë këtë në jetën time gjatë kohërave vërtet të pasigurta, kur rruga përpara ishte e paqartë. Nuk ishte pozitiviteti që më mbështeti, por kujtimi i momenteve të së kaluarës kur u përshtata, mësova dhe u rikuperova”.

Lëreni telefonin dhe bëni një shëtitje

Cili zakon, nëse do ta praktikonit më vazhdimisht, do të kishte një ndikim pozitiv në jetën tuaj?

Ndonjëherë, ndërsa afrohet një vit i ri, “ne përqendrohemi në bërjen e gjërave të reja, por harrojmë se ndoshta po bëjmë tashmë gjëra të mira, thjesht në mënyrë jokonsistente”, tha Anil Chacko, drejtor i Departamentit të Psikologjisë së Aplikuar në NYU Steinhardt.

Disa shembuj, tha ai, mund të jenë përpjekja për të lënë mënjanë telefonin tuaj kur ktheheni në shtëpi nga puna dhe qëndrimi në kontakt të rregullt me ​​miqtë.

Një zakon që ai dhe gruaja e tij planifikojnë ta bëjnë më të qëndrueshëm në vitin 2026, është “një shëtitje pas darkës, e cila duhet të ndihmojë në rregullimin e niveleve të sheqerit në gjak dhe përmirësimin e tretjes”.

Çfarë keni qenë duke u përpjekur të kontrolloni që në të vërtetë ishte jashtë kontrollit tuaj?

“Një nga mënyrat më të shpejta për të zvogëluar ngarkesën mendore”, tha Dr. Chopra, “është të hiqni dorë nga gjërat që nuk mund të shpresoni t’i kontrolloni.

Një shembull klasik? Reagimet e njerëzve të tjerë”. “Mund të përgatiteni me kujdes, të komunikoni qartë dhe të veproni me integritet, por nuk mund të kontrolloni se si dikush interpreton ose përgjigjet”, – tha ajo.

Mendoni për diçka që nuk mund ta kontrollonit këtë vit – dhe pastaj lëreni të shkojë.

Arti i faljes

A ka dikë që duhet ta falni në vitin 2026?

Mbajtja e zemërimit dhe pakënaqësisë mund të kërkojë energji mendore dhe emocionale, tha Anthony Chambers, psikolog dhe drejtor akademik i Institutit të Familjes në Universitetin Northëestern.

Vendimi për të falur, shtoi ai, nuk do të thotë të harrosh. Përkundrazi, është një “zgjedhje për të ndaluar së lejuari një veprim të kaluar të kontrollojë emocionet tona të tanishme”, tha ai dhe mund të jetë e dobishme për shëndetin mendor.

Për të ndihmuar pacientët e tij të fillojnë, Dr. Chambers shpesh rekomandon librin “Forgiveness Is a Choice” nga Robert Enright.

“Falja ju lejon të ecni përpara duke u ndjerë më të lirë dhe më të përmbushur, në vend që të jeni të mbushur me hidhërim”, tha ai.

“Dhe çfarë mënyre do të ishte më e mirë për të hyrë në vitin 2026, sesa me një ndjenjë lirie?”.

Dhe së fundmi, ja një pyetje e fundit që babai im më sugjeroi gjatë një dreke të kohëve të fundit: Sa herë e kam telefonuar në vitin 2025 dhe si mund ta bëja edhe më shumë vitin tjetër? (Pak humor baba.)

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Kur u ndjetë më të qetë? Çfarë iu dha energji? 7 pyetje për një vit më të lumtur appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Ministria e Jashtme ruse publikoi një video në kanalin e saj Telegram që tregon rrënojat e njërit prej droneve që me sa duket ishin drejtuar për në rezidencën e Putinit në rajonin e Novgorodit natën e 28-29 dhjetorit.

Në video, një ushtar shpjegon se është një “dron ukrainas ‘Chaklun-V’, i rrëzuar gjatë sulmit terrorist nga regjimi i Kievit” dhe specifikon se “mbante 6 kilogramë eksploziv, me përbërës të ndryshëm për shkaktimin e dëmeve”.

#BREAKING | — Russian Defense Ministry publishes footage allegedly showing one of the downed Ukrainian drones targeting Putin’s residence in Novgorod, allegedly carrying a 6-kilogram high-explosive charge. pic.twitter.com/CVMcWEROn3

— The Global Eye (@TGEThGlobalEye) December 31, 2025

Sipas një deklarate nga Ministria e Mbrojtjes Ruse, siç raportohet nga agjencia e lajmeve “Tass”, forcat e armatosura ukrainase dërguan 91 dronë për të sulmuar rezidencën e presidentit rus. Avionët thuhet se u panë në rajonet e Bryansk, Smolensk, Tver dhe Novgorod.

“Pretendimi i Rusisë se Ukraina kohët e fundit ka synuar objekte kyçe qeveritare në Rusi është një shpërqendrim i qëllimshëm. Moska synon të pengojë përparimin e vërtetë drejt paqes nga Ukraina dhe partnerët e saj perëndimorë”, shkroi Përfaqësuesja e Lartë e BE-së Kaja Kallas në X.

“Askush nuk duhet të pranojë pretendime të pabaza nga agresori i cili ka synuar pa dallim infrastrukturën dhe civilët ukrainas që nga fillimi i luftës”, përfundoi Kallas.

The post Rusia publikon videon e sulmit me dron ndaj rezidencës së Putinit appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Aucklandi në Zelandën e Re e festoi vitin 2026 me një shfaqje fishekzjarrësh në qendër të qytetit të nisur nga struktura më e lartë, Sky Tower, duke e bërë atë qytetin e parë të madh që përshëndeti vitin e ri me një festë të zbehur nga shiu.

Viti i ri 2026 ka trokitur dhe në Australi, e cila e mirëpriti festën me spektakël fishekzjarrësh mbi Portin e Sidneit.

Vendet e Paqësorit Jugor janë të parat që i japin lamtumirën vitit 2025. Ora shënon mesnatën në Auckland, një popullsi prej 1.7 milionë banorësh.

Shfaqja pesëminutëshe përfshinte 3,500 fishekzjarrë të lëshuar nga kate të ndryshme të Sky Tower prej 240 metrash.

Xhiroja e spektaklit dhe festës vijon me kryeqendrat aziatike, fillimisht në Tokio të Japonisë, për të ardhur më pas në Europë e Amerikë. 

Ishulli Kiribatit, i njohur edhe si Ishulli i Krishtlindjes, së bashku me 10 ishuj të tjerë kryesisht të pabanuar në Paqësorin Qendror, ishin të parët që “përshëndetën” vitin 2026.

Rreth orës 16:00 (me atë shqiptare), Viti i Ri mirëpritet gradualisht në të gjithë pjesën tjetër të Azisë. Viti 2025 do të përfundojë disa orë më vonë në Shtetet e Bashkuara, përpara se numërimi mbrapsht të kthehet në Paqësor.

Kjo rrugë e çuditshme përcaktohet nga Vija Ndërkombëtare e Datës, e cila nuk ndjek në mënyrë strikte meridianin e 180-të, përballë Greenwich-it, por zigzage nga veriu në jug.

Që nga viti 1995, ajo ka pasur një devijim të theksuar drejt lindjes, duke përfshirë, përveç Kiribatit, Samoan dhe Tongën.

Për këtë arsye, duke fluturuar në jugperëndim nga Kiribati për afërsisht 2,500 kilometra, arrini në Samoan Amerikane, e cila do të jetë e fundit në botë që do të festojë Natën e Vitit të Ri.

Rekordi për më shumë “Netë të Vitit të Ri”, i takon Rusisë, e cila përfshin 11 zona kohore, nga enklava baltike e Kaliningradit, deri në Gadishullin Chukotka, në kufi me Alaskën.

Këtu, vija ndërkombëtare e datës kalon përmes Ngushticës së Beringut: një detaj që do të thotë se Chukotka dhe Alaska, të ndara vetëm nga disa kilometra det, festojnë mbërritjen e vitit të ri me një ndryshim 24-orësh.

The post Mirë se vjen 2026! Nga Sidnei në Tokio, ja ku ka mbërritur Viti i Ri appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Tri ditë pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të së dielës në Kosovë, po bëhet gjithnjë e më e qartë se kush do të jenë 120 anëtarët e rinj të Kuvendit të Kosovës.

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ), është duke numëruar votat për kandidatët për deputetë qysh nga e hëna dhe deri më tani janë numëruar mbi 75 për qind të tyre.

Në zgjedhje morën pjesë rreth 45 për qind të gati 2 milionë qytetarëve me të drejtë vote, ku fitoi bindshëm Lëvizja Vetëvendosje e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti.

Më mposhtë mund të shihni se kush janë 5 kandidatët më të votuar në secilën parti kur janë numëruar më shumë se 3/4 e votave.

Lëvizja Vetëvendosje:

Albin Kurti 263.452 vota

Glauk Konjufca 205.179 vota

Albulena Haxhiu 107.885 vota

Hekuran Murati 106.729 vota

Donika Gërvalla 96.203 vota

Partia Demokratike e Kosovës

Bedri Hamza 119.884 vota

Arian Tahiri 55.208 vota

Përparim Gruda 51.226 vota

Uran Ismaili 40.793 vota

Sala Jashari 37.572 vota

Lidhja Demokratike e Kosovës

Lumir Abdixhiku 58.689 vota

Hykmete Bajrami 37.074 vota

Ukë Rugova 32.411 vota

Avdullah Hoti 29.263 vota

Doarsa Kica Xhelili 28.701 vota

Lista Serbe

Sllavko Simiç 20.508 vota

Igor Simiç 19.753 vota

Liljana Stefanoviç 19.116 vota

Millan Kostiç 16.193 vota

Nemanja Bishevac 15.847 vota

Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës

Ramush Haradinaj 30.996 vota

Daut Haradinaj 18.737 vota

Besnik Tahiri 18.331 vota

Bekë Berisha 13.481 vota

Agim Çeku 12.487 vota

Sipas të dhënave paraprake, LVV-ja do t’i ketë 56 ulëse në Kuvend, pasuar nga PDK-ja me 23, LDK-ja me 15, Lista Serbe 9 dhe AAK-ja 6.

Personi më i votuar në Kosovë është Albin Kurti, i cili në zgjedhjet e rregullta të 9 shkurtit i fitoi 337.791 vota, duke thyer rekordin e deriatëhershëm të presidentes Vjosa Osmani (300.756 vota). Mbetet të shihet nëse Kurti do ta forcojë këtë rekord apo jo. /REL/

The post Kosovë, cilët janë deputetët më të votuar në zgjedhjet e 28 dhjetorit? appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Gjatë fundjavës, një vjedhje e madhe ndodhi në një bankë në Gelsenkirchen, një qytet me rreth 270,000 banorë në Gjermaninë veriperëndimore.

Të martën, policia vlerësoi vlerën e mallrave të vjedhura në 30 milionë euro. Hajdutët fituan akses në arkivat dhe kasafortën e bankës, një degë e “Sparkasse”, përmes një parkingu ngjitur, duke hapur një vrimë të madhe dhe më pas duke ikur nga e njëjta mënyrë me të cilën hynë.

Policia tha se hajdutët hapën me forcë në afërsisht 3,000 kuti sigurie në kasafortë, që përmbanin bizhuteri, para cash dhe ar, ndër të tjera.

Sipas një zëdhënëseje të bankës, çdo kasafortë është zakonisht e siguruar për rreth 10,300 euro, prandaj edhe vlerësimi i policisë.

Nuk është e qartë se kur ndodhi saktësisht vjedhja, e cila u zbulua të hënën pasi u aktivizua një alarm. Megjithatë, disa dëshmitarë të intervistuar nga policia thanë se panë disa burra me çanta të mëdha në shkallët e parkingut gjatë natës midis të shtunës dhe të dielës, dhe pamjet fillestare të kamerave të sigurisë tregojnë një Audi RS 6 të zi që po largohej nga parkingu herët të hënën në mëngjes.

Dega mbeti e mbyllur për publikun, por menjëherë pas përhapjes së lajmit, dhjetëra klientë u shfaqën për të protestuar dhe për të kërkuar informacion.

Disa prej tyre pretendojnë se humbjet e tyre e tejkalojnë shumë vlerën e siguruar. Banka tha se është në kontakt me kompaninë e sigurimeve për të përcaktuar se si t’i trajtojë kërkesat sa më efikase të jetë e mundur.

The post Gjermani, hajdutët vjedhin 30 milionë euro në një bankë appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Ish-financieri Jeffrey Epstein, i cili kreu vetëvrasje në burg në vitin 2019, pasi u dënua për abuzim seksual dhe trafikim ndërkombëtar fëmijësh, jo vetëm që ishte një vizitor i shpeshtë në Mar-a-Lago, por klubi i Donald Trump dërgonte gjithashtu punonjësit e tij të Spa-së në rezidencën e tij në Florida për masazhe në shtëpi.

Gazeta “Wall Street Journal“ e ka zbuluar këtë ekskluzivisht. Vizitat vazhduan për vite me radhë, nga fundi i viteve 1990 deri në vitin 2003, kur ish-financieri ndaloi së kthyeri në klub pasi një estetiste 18-vjeçare që po kthehej nga rezidenca e saj, raportoi te menaxherët se ishte detyruar të kryente marrëdhënie seksuale.

Një nga menaxherët i dërgoi me faks Trumpit incidentin dhe e nxiti të ndalonte hyrjen e Epstein. Trump u përgjigj se letra ishte shkruar mirë dhe se mund ta përjashtonte.

Ish-punonjësit zbuluan se objekti i Trump në Florida dërgonte punonjës të spa-së – zakonisht gra të reja – në rezidencën aty pranë të Epstein për masazhe, manikyr dhe shërbime të tjera.

Vizitat, të cilat vazhduan me vite, u shoqëruan me ankesa midis punonjësve për sjelljen e papërshtatshme të Epstein, me anëtarët e stafit të njohur për sjelljen e tij seksuale sugjestive.

Pavarësisht se nuk ishte një anëtar me pagesë i klubit, Trump tha se e trajtonte Epstein si të tillë dhe kishte një anëtarësim në Spa, ku partnerja e tij, Ghislaine Maxwell, rezervonte takime në emër të tij.

Në kohën kur Epstein u ndalua nga Spa-ja për në Mar-a-Lago në vitin 2003, pakënaqësia e klubit me të kishte kohë që ziente.

Gruaja e dytë e Trump, Marla Maples, gjithashtu e paralajmëroi burrin e saj dhe të tjerët se diçka nuk shkonte me Epstein.

Maples u tha punonjësve se diçka nuk shkonte me Epstein dhe ishte e shqetësuar për ndikimin e tij mbi burrin e saj. Ajo gjithashtu i tha Trump se nuk donte të kalonte kohë me të dhe nuk donte që Trump të kalonte kohë me Epstein.

“Këto janë gënjeshtra dhe aludime për të njollosur presidentin”, – tha zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt për “Wall Street Journal”.

“Pavarësisht se sa herë tregohet dhe përsëritet kjo histori, presidenti nuk bëri asgjë të gabuar dhe e nxori Jeffrey Epstein nga Mar-a-Lago, sepse ai ishte një person i përçmuar”.

The post Dosja ‘Epstein’, ish-financieri u dëbua nga Mar-a-Lago pasi një estetiste u ankua appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Gjykata e Posaçme ka zgjatur me 3 muaj afatin e hetimeve për dosjen “Bankers Petroleum”, ku u zbulua se kompania kishte kryer evazion fiskal ndër vite duke i shkaktuar shtetit miliona euro dëm pavarësisht se kishte shitur naftë dhe kishte përfituar 532 miliardë lekë ndër vite.

Shkak për zgjatjen e hetimeve është bërë kërkesa e prokuroreve Enkeleda Millonai dhe Anita Jella, të cilat e kanë konsideruar këtë dosje si një çështje shumë komplekse. Kërkesa u miratua nga gjyqtari Erion Çela.

Për këtë aferë të madhe, i vetmi që ndodhet në burg është CEO kinez i kompanisë, Hongping Xiao, ndërsa të gjithë të pandehurit e tjerë janë në masa më të buta sigurie, si arresti i shtëpisë.

Hetimet lidhen me deklarime të dyshimta Bantatimore dhe shmangie të detyrimeve financiare në periudhën 2004–2024, duke shkaktuar dëm të konsiderueshëm financiar në buxhetin e shtetit.

Kompania deklaronte çdo vit humbje duke shmangur kështu edhe tatimin mbi fitimin dhe duke përfituar nga rimbursime të dyshimta të TVSH.

The post SPAK kërkoi kohë, GJKKO zgjat me 3 muaj afatin e hetimeve për aferën e ‘Bankers’ appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Dy gra 2 kineze dhe 1 tajlandeze, janë arrestuar, pasi ushtronin prostitucion në një apartament të marrë me qira, në bulevardin “Zogu i parë” në Tiranë.

Policia thotë se ka vënë nën hetim 6 persona, të cilët dyshohet se kanë përfituar nga veprimtaria e paligjshme e 3 vajzave të huaja. Policia ka sekuestruar një shumë parash dhe 4 celularë në apartamentin ku ushtrohej prostitucion. Në kuadër të operacionit, u arrestuan kinezet T.L., dhe Y.J., si dhe tajlandezja B.S.

The post Prostitucion në një banesë te ‘Zogu i Parë’, arrestohen 2 kineze dhe një tajlandeze appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Më shumë se 13 mijë familje do të marrin kompensimin financiar për pronat e tyre nga Agjencia e Trajtimit të Pronave.

Lajmin ka dhënë këtë të mërkurë, ministri i Drejtësisë, Besfort Lamallari përmes një video-mesazhi. Ai shpjegon se fondi prej rreth 1.4 miliardë lekë do të shkojë në llogaritë bankare të pronarëve sot dhe në ditët e ardhshme. Ky kompensim është pjesa e mbetur prej 30% që ju takonte subjekteve për t’u shlyer plotësisht si pronarë.

Ministri i Drejtësisë thekson mes të tjerash se i ka kërkuar ATP-së “të ecë sa më shpejt me këtë proces, me transparencë dhe në respekt rigoroz të ligjit, duke përmbushur kështu detyrimin që ne kemi karshi pronarëve të tjerë dhe sigurisht si pjesë e angazhimit tonë për standardet evropiane, për një shtet të së drejtës dhe për një të ardhme ku prona, ligji dhe të liritë themelore janë të shenjta”.

Kërkesat më të larta ndër vite për njohje pronësie kanë qenë nga qytete si Vlora, Tirana, Shkodra, Korça, Durrësi, Fieri e Gjirokastra.

The post Miratohet kompensimi për mbi 13 mijë familje pronarësh, paratë kalojnë në llogari bankare (Lista) appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Viti 2025 filloi me betimin e Donald Trump, i cili ishte ndër protagonistët e vitit, me negociata paqeje në Ukrainë dhe punë në Lindjen e Mesme.

Por midis luftës tregtare, përplasjes së transmetuar drejtpërdrejt me Zelenskin dhe zgjedhjes së Mamdanit si kryetar bashkie i Nju Jorkut, viti përfundoi me një fitues: inteligjencën artificiale. Në fakt, sipas “The Time”, “arkitektët e inteligjencës artificiale” janë njeriu i vitit.

Më 20 janar, inaugurimi i Trump – Viti 2025 filloi me betimin e Donald Trump mbi Bibël si presidenti i 47-të i Shteteve të Bashkuara.

“Sot fillon epoka e artë. Zoti më shpëtoi jetën në mënyrë që Amerika të jetë përsëri e madhe. Nga ky moment e tutje, rënia e Amerikës ka mbaruar. Ne do ta realizojmë ëndrrën e Martin Luther King”, tha ai në fjalimin e tij të parë.

Gjatë ceremonisë, presidenti i ri shpalli një gjendje të jashtëzakonshme në kufirin me Meksikën dhe njoftoi fundin e Marrëveshjes së Re të Gjelbër. “Ne do ta vendosim flamurin tonë në Mars.”

Lufta e tarifave fillon më 1 shkurt – Vetëm pak ditë pasi mori detyrën, Donald Trump kishte nënshkruar tashmë një urdhër ekzekutiv që vendoste tarifa prej 25% për Kanadanë dhe Meksikën dhe 10% për Kinën, duke njoftuar gjithashtu të njëjtat masa për BE-në, të cilat u zbatuan në prill.

“Masat e sotme janë të nevojshme për t’i mbajtur Kinën, Meksikën dhe Kanadanë përgjegjëse për dështimin në ndalimin e rrjedhës së drogave helmuese në Shtetet e Bashkuara”, deklaroi Shtëpia e Bardhë, duke iu referuar fentanilit, drogës më të fuqishme se heroina, e cila ka vrarë miliona njerëz në SHBA. Trump akuzoi gjithashtu Meksikën se ka “një aleancë me kartelet e drogës”.

Trump dhe Zelenski përplasen në TV më 28 shkurt – Më 28 shkurt, presidenti Donald Trump u takua me presidentin ukrainas, Volodymyr Zelenski në Zyrën Ovale.

Takimi filloi përzemërsisht, por shpejt u përkeqësua. Trump akuzoi udhëheqësin ukrainas për mosmirënjohje dhe se nuk dëshiron vërtet paqe: “Vendi juaj është në telashe të mëdha”, i tha presidenti amerikan.

“Nuk po e fitoni këtë luftë. Keni një shans shumë të mirë për të dalë prej saj mirë, falë nesh. Duhet të jeni mirënjohës, sepse nuk i keni letrat në dorë. Jeni varrosur. Njerëzit tuaj po vdesin atje”. Pastaj shpërtheu shkëmbimi i nxehtë drejtpërdrejt në TV.

Spanja dhe Portugalia pa energji elektrike – Gadishulli Iberik mbeti pa energji për rreth dhjetë orë më 28 prill: pothuajse e gjithë Spanja dhe Portugalia mbetën në errësirë ​​nga ora 12:30 e drekës deri në mbrëmje.

Ndërprerja e energjisë elektrike ndërpreu komunikimet, transportin dhe sektorët thelbësorë si spitalet. Disa njerëz vdiqën nga mungesa e kujdesit shëndetësor, ndërsa të tjerë mbetën të bllokuar në ashensorë, në trena ose në metro.

Rrëzimi i fluturimit të “Air India” – Më 12 qershor, një aeroplan i “Air India” që shkonte për në Angli, u rrëzua pesë minuta pas ngritjes nga qyteti indian i Ahmedabadit.

Në bord kishte 242 persona (përfshirë dy pilotë dhe dhjetë asistentë fluturimi). Pati vetëm një të mbijetuar nga tragjedia ajrore; pasagjerët e tjerë, përfshirë 53 shtetas britanikë, vdiqën të gjithë.

Fluturimi AI171 i “Air India”, një “Boeing 787 Dreamliner” që shkonte për në Londër, Gatwick, u ngrit në orën 13:38 dhe u përplas në një ndërtesë studentore në Kolegjin Mjekësor B.J. Mbi 60 persona brenda ndërtesës u plagosën pas përplasjes.

Izraeli sulmon Iranin – Natën e 12 qershorit, Izraeli sulmoi centralet bërthamore, bazat ushtarake dhe zonat e banimit të Iranit.

Kjo shkaktoi një luftë midis dy vendeve që zgjati dymbëdhjetë ditë. Sulmi ndodhi gjatë negociatave midis Iranit dhe SHBA-ve, të cilat më pas u pezulluan.

Shtetet e Bashkuara e kishin mbrojtur Izraelin nga sulmet iraniane që nga fillimi, vetëm për të hyrë në konflikt direkt në ditën e nëntë të luftës, duke bombarduar disa centrale bërthamore.

Trump takohet me Putinin në Alaska – Një diskutim gjithëpërfshirës u përqendrua në luftën në Ukrainë, por nuk i la jashtë tryezës së negociatave sanksionet, çështjen e naftës ruse dhe marrëdhëniet tregtare midis dy vendeve.

Më 15 gusht, Trump dhe Putin u takuan në Anchorage, Alaskë. Putin e përshkroi samitin si “në kohën e duhur dhe shumë të dobishëm”.

Në konferencën e përbashkët për shtyp, udhëheqësi rus më pas e quajti atë një “takim 10 nga 10”, duke shprehur interesin e tij të sinqertë për t’i dhënë fund konfliktit ukrainas, edhe nëse implikimet aktuale ishin të kufizuara.

Vritet Charlie Kirk – Më 10 shtator, gjatë një debati publik në skenë në Universitetin e Luginës së Utah, Charlie Kirk, një aktivist konservator dhe mbështetës i Donald Trump, u vra nga një goditje me armë zjarri në fyt.

Tyler Robinson, njëzet e dy vjeç, u arrestua më vonë për vrasjen e Kirk. “Ne të gjithë duhet të lutemi për Charlie Kirk, një person i shkëlqyer deri në fund. Zoti e bekoftë!” tha Trump në një kohë tensionesh të larta brenda vendit.

Lirohen pengjet izraelite dhe të burgosurit palestinezë – Më 13 tetor, njëzet pengje izraelite ende gjallë dhe të mbajtura nga Hamasi u liruan në Rripin e Gazës, të ndjekur nga afërsisht 2,000 të burgosur palestinezë.

Shkëmbimi ishte rënë dakord në fazën e parë të marrëveshjes së paqes të promovuar nga Trump dhe të pranuar si nga Izraeli ashtu edhe nga Hamasi.

Dënimi i Bolsonaros dhe Sarkozy – Jair Bolsonaro, ish-president i Brazilit, u dënua më 11 shtator me 27 vjet e tre muaj për grusht shteti të tentuar në vitin 2022.

Shtatë nga bashkëpunëtorët e tij u shpallën gjithashtu fajtorë. Më 21 tetor, ish-presidenti francez Nicolas Sarkozy u burgos në Paris, i dënuar me pesë vjet për komplot për të kryer krime, për përpjekje për të marrë fonde të paligjshme nga regjimi i diktatorit libian Muammar Gaddafi gjatë fushatës së tij zgjedhore të vitit 2007.

Zohran Mamdani, kryetar bashkie i Nju Jorkut – Më 4 nëntor, socialisti Zohran Mamdani u zgjodh kryetar bashkie i Nju Jorkut.

Mamdani, 34 vjeç, një kundërshtar kryesor i presidentit republikan Donald Trump, e tejkaloi qartë rivalin e tij kryesor, Andrew Cuomo, ish-guvernator i Nju Jorkut, i cili kandidoi si i pavarur pasi u mund në zgjedhjet paraprake demokrate.

Më 1 janar 2026, Mamdani do të bëhet kryetari i parë mysliman i qytetit më të madh në Shtetet e Bashkuara.

AI është “Njeriu i Vitit” i “Time” – Më 11 dhjetor, revista amerikane “Time”, zgjodhi si “Njeriun e Vitit” “arkitektët e AI-së”, inteligjencës artificiale, njerëz që në kapacitete të ndryshme kanë kontribuar në zhvillimin e këtij lloji teknologjie, të përcaktuar në artikull si “më me ndikimin e kohës sonë”.

Midis tyre janë Elon Musk, Mark Zuckerberg, Lisa Su, CEO e prodhuesit të çipave AMD, Jensen Huang (themeluesi i kompanisë teknologjike Nvidia) dhe Sam Altman, themeluesi i OpenAI.

Sulmi antisemit në Australi – Në Sydney, në Bondi Beach, të mbushur me qindra njerëz që ishin mbledhur për të festuar fillimin e Hanukkah, “festivalit të dritave” hebraike, dy burra, një baba 50-vjeçar dhe djali i tij 24-vjeçar, të armatosur me pushkë gjysmëautomatike, hapën zjarr mbi turmën, duke vrarë 15 persona, përfshirë një vajzë 12-vjeçare dhe rabinin e qytetit, Eli Schlanger. Të tjerë u plagosën, por asnjë italian nuk ishte i përfshirë.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Trump, Putin, tarifat, luftrat: ngjarjet që do të kujtojmë nga viti 2025 appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një 31-vjeçar u arrestua në flagrancë mbrëmjen e të martës gjatë një kontrolli në një lokal të Korçës, ku iu gjet një armë zjarri pa leje.

Policia tha se i arrestuari është Andi Qeraxhi, një emër i njohur për shkak të precedentëve penalë. Sipas burimeve zyrtare, 31-vjeçari ka qenë i përfshirë në disa ngjarje kriminale, ndërsa në vitin 2017 ka qëlluar me kallashnikov drejt një lokali nate në periferi të qytetit të Korçës.

Ai rezulton gjithashtu i përfshirë edhe në veprimtari të paligjshme të trafikimit të lëndëve narkotike. Materialet procedurale i janë referuar Prokurorisë së Korçës për veprime të mëtejshme, ndërsa policia vijon hetimet për dokumentimin e plotë të rastit.

The post Korçë, 31-vjeçari me precedentë penalë kapet me pistoletë brenda lokalit appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Martin Zheri (Tirtja), 35 vjeç, është arrestuar në Mirditë, pasi ishte shpallur në kërkim ndërkombëtar për 71 raste vjedhjesh me armë të kryera gjatë vitit 2023 në 4 rajone të Italisë.

Sipas policisë, i riu u ndalua në Rrëshen, ku edhe u procedua penalisht drejtuesi i automjetit me të cilin qarkullonte.

Në vitin 2024, Gjykata e Milanos i ka caktuar masën e sigurisë “Arrest në burg”, për armëmbajtje pa leje, vjedhje me dhunë dhe shkatërrim të pronës, të kryera në kuadër të grupit të strukturuar kriminal.

M. Zh. alias M. T. akuzohet se gjatë vitit 2023, ka kryer 71 vjedhje/tentativa për vjedhje, në banesa në 4 rajone të Italisë, në kuadër të grupit të strukturuar kriminal.

Së bashku me persona të tjerë të armatosur, i arrestuari ishte kthyer në makth për banorët e zonës. Për secilin rast të vjedhjes, 2-4 pjesëtarë të grupit akuzohen se kanë qenë të armatosur.

Pas arrestimit, 35 vjeçari do të ekstradohet për në Itali ku do të nënshtrohet ndaj procedurave gjyqësore të shtetit italian.

The post Në kërkim nga Italia për 71 vjedhje, arrestohet 35-vjeçari në Mirditë appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një sasi e madhe lëndësh piroteknike, e cila mbahej dhe shitej në dyqane, makina apo dhe në rrugë, duke cenuar kriteret është sekuestruar në Tiranë.

Gjatë operacionit janë arrestuar 3 persona dhe janë proceduar penalisht 9 të tjerë. Policia tha se arrestoi I. Xh., 28 vjeç, si dhe procedoi në gjendje të lirë K.H., 25 vjeç, pasi gjatë kontrollit në automjetin e tyre, u gjetën lëndë piroteknike që posedoheshin nga 28-vjeçari, me qëllim shitjen, si dhe një sasi e vogël Cannabisi që posedohej nga shtetasi i proceduar. Në pranga ra dhe B.L., 22 vjeç, pasi gjatë kontrollit në bagazhin e automjetit të tij, u gjet sasi të konsiderueshme fishekzjarresh.

Po ashtu u arrestua, F.J., 55 vjeç, si dhe nisi procedimi penal për B. J., L. T. dhe E. V., pasi nga kontrollet u konstatua se F.J. dhe djali i tij, B.J. shisnin fishekzjarrë në marketin e tyre në rrugën “Myslym Keta”, ndërsa 2 të proceduarit e tjerë u kapën duke blerë lëndë piroteknike.

Më herët, rreth 690 fishekzjarre u gjetën dhe sekuestruan nga policia në një subjekt tregtar në lagjen “Hajro Çakërri”, në Vlorë.

Në një njoftim zyrtar, bëhet me dije se është vënë nën hetim një 64-vjeçare, L.V., që shiste lëndët piroteknike, të cilat janë të ndaluara me ligj.

Ndërsa në Dibër, ka nisur procedimi penal për tre pronarë dyqanesh të cilëve u janë gjetur kuti me kapsolla e fishekzjarre me qëllim për t’i shitur.

Për këto raste, u referuan materialet në Prokurori, ku filloi procedimi penal për O.D., A.K., dhe D.M., pasi në dyqanet e tyre u gjetën kuti me lëndë piroteknike, të cilat mbaheshin me qëllim shitjen e tyre, në kundërshtim me rregullat dhe kriteret e përcaktuara.

The post Kapen qindra kuti me fishekzjarre dhe kapsolla në Tiranë, Vlorë e Dibër. Tre të arrestuar appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Në ditën e fundit të vitit 2025, e mërkurë, 31 dhjetor, vendi ynë do të ndikohet nga masa ajrore të thata dhe relativisht të ftohta.

Temperaturat do të arrijnë maksimalisht vlerën e 12 gradë celcius. Moti parashikohet i kthjellët dhe alternime vranësirash mesatare deri të dendura përqendruar në relievet malore kryesisht lindje të territorit, pas orëve të mesditës.

Reshje të dobëta e lokale shiu në lindje dhe përgjatë vijës bregdetare pas orëve të mesditës.

Era do të fryjë me drejtim nga kuadrati i veriut me shpejtësi mesatare 4 m/s, përgjatë vijës bregdetare dhe në zonat luginore, era me shpejtësi deri në 10 m/s.

The post Diell, por masa të ftohta ajrore në ditën e fundit të vitit appeared first on Gazeta Si.