Gazeta Si â âMiza vrasĂ«seâ po shkakton pĂ«rsĂ«ri alarm nĂ« SHBA. NĂ« javĂ«t e fundit, ekzemplarĂ« tĂ« Cochliomyia hominivorax â i njohur zakonisht si miza krimb-vidĂ« e BotĂ«s sĂ« Re â janĂ« raportuar nĂ« Nju Meksiko dhe Teksas.
Insekti â dhe, mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, aftĂ«sia e tij pĂ«r tâu riprodhuar â ishin zhdukur nĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s qĂ« nĂ« vitet 1970.
ĂshtĂ« njĂ« parazit, larvat e tĂ« cilit qĂ« hanĂ« mish, ushqehen me kafshĂ« tĂ« gjalla me gjak tĂ« ngrohtĂ«. PĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ«, ato futen thellĂ« nĂ« trupin e strehuesit â pra emri âkrimb-vidĂ«â.
NgjashĂ«m si njĂ« vidĂ«, paraziti ankorohet fort me strehuesin, duke krijuar njĂ« lidhje qĂ« Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht e vĂ«shtirĂ« pĂ«r tâu thyer pa ndĂ«rhyrje fizike, siç Ă«shtĂ« kruarja.
Pas më shumë se gjysmë shekulli, rishfaqja e saj po ngre përsëri alarmin. Ajo përbën një kërcënim serioz jo vetëm për industrinë e blegtorisë, por edhe për kafshët shtëpiake dhe faunën e egër.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, meqenĂ«se Ă«shtĂ« njĂ« zoonozĂ« â njĂ« sĂ«mundje e transmetueshme te njerĂ«zit â ajo rrezikon edhe njerĂ«zit nĂ«se ata pĂ«r fat tĂ« keq bien nĂ« kontakt me tĂ«.
Por pse Ă«shtĂ« kaq e rrezikshme? Cochliomyia lĂ«shon vezĂ«t e saj nĂ« plagĂ« tĂ« hapura ose nĂ« zgavra tĂ« trupit â siç janĂ« veshĂ«t ose kanalet e hundĂ«s â tĂ« kafshĂ«ve.
Problemet lindin pas çeljes, kur qindra larva që dalin fillojnë të ushqehen me trupin e strehuesit, duke shkaktuar një infektim.
Kjo gjendje njihet si âmiazaâ, konkretisht âmiaza e krimbit tĂ« vidhosâ. Emri tingĂ«llon dramatik, por nĂ«se krimbi i vidhos sĂ« BotĂ«s sĂ« Re pĂ«rhapet gjerĂ«sisht, mund tĂ« shkaktojĂ« dĂ«me vĂ«rtet tĂ« rĂ«nda.
Autoritetet shëndetësore amerikane kanë filluar të monitorojnë nga afër situatën. Ata janë marrë me këtë insekt më parë, kur ai shkatërroi kopetë e bagëtive në Florida.
MegjithatĂ«, ata arritĂ«n ta zhdukin atĂ« pĂ«rmes njĂ« fushate masive, dekadash tĂ« zhdukjes duke pĂ«rdorur teknikĂ«n e insekteve sterile â duke liruar ekzemplarĂ« tĂ« paaftĂ« pĂ«r riprodhim. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, shĂ«rbimet veterinare dhe media kanĂ« lĂ«shuar udhĂ«zime pĂ«r tĂ« informuar publikun.
KĂ«to masa shĂ«rbejnĂ« pĂ«r tĂ« shpjeguar natyrĂ«n e kĂ«tij insekti â njĂ« qĂ«, siç u pĂ«rmend, nuk ishte hasur pĂ«r dekada.
Në pamje, ai i ngjan një mize të zakonshme, të dalluar nga një ngjyrë pothuajse e gjelbër metalike. Vetë miza e rritur nuk shkakton dëm, por larvat e saj janë të frikshme.
Ato dalin në numër të madh nga vezët dhe përdorin pjesët e gojës të pajisura me dhëmbë të mprehtë për të përpirë mishin e gjallë.
Ato janë aq të pangopura saqë, nëse kafsha pritëse nuk trajtohet dhe nuk pastrohet nga infektimi, ajo madje mund të ngordhë.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, ndĂ«rsa Ă«shtĂ« ende gjallĂ«, kafsha e infektuar vepron si bartĂ«se; duke transportuar larvat, ajo rrezikon tâi pĂ«rhapĂ« ato te kafshĂ« tĂ« tjera, veçanĂ«risht nĂ« mjedise me kontakt tĂ« ngushtĂ« si fermat e bagĂ«tive.
Për më tepër, aroma nga plagët e infektuara mund të zbulohet nga një distancë e madhe nga mizat e tjera femra, duke i tërhequr ato të lëshojnë edhe më shumë vezë.
Autoritetet kanë sqaruar se nuk ka probleme të mëdha me sigurinë ushqimore; mishi i blerë është i sigurt dhe infeksionet njerëzore janë të rralla.
Megjithatë, ato mund të ndodhin. Dy vjet më parë, një grua 19-vjeçare vdiq në Kosta Rika pikërisht për shkak të një infektimi nga mizat që hanë mish.
Ajo i saj, ishte një nga shtatë rastet e raportuara në vend, por ishte e vetmja vdekjeprurëse, pjesërisht për shkak të problemeve shëndetësore themelore që penguan shërimin e saj.
KafshĂ«t e trajtuara herĂ«t â pĂ«rmes heqjes sĂ« larvave, pastrimit tĂ« plagĂ«ve dhe antibiotikĂ«ve â nĂ« pĂ«rgjithĂ«si i mbijetojnĂ« infektimit.
Megjithatë, monitorimi i ngushtë nga pronarët është thelbësor, gjë që është shumë më e lehtë me kafshët shtëpiake.
Në Nju Meksiko, ishte një qen që vuante nga një infektim Cochliomyia hominivorax që shkaktoi alarmin e ri.
Si pasojĂ«, pronarĂ«ve tĂ« kafshĂ«ve shtĂ«piake u kĂ«rkohet tâi kushtojnĂ« vĂ«mendje tĂ« madhe çdo plage nĂ« kafshĂ«t e tyre â veçanĂ«risht atyre qĂ« fryhen, lĂ«shojnĂ« qelb ose nuk shĂ«rohen.
Qentë gjithashtu mund të shfaqin sjellje të pazakonta, të tilla si letargji, humbje oreksi ose lëpirje të tepërt.
Nuhatja është një tregues tjetër i rëndësishëm: një plagë e infektuar lëshon një erë të pakëndshme, e cila tërheq mizat e tjera femra.
Ndërsa përgjegjësia u takon autoriteteve, raportet nga publiku janë thelbësore për monitorimin sa më efektiv të popullatave të kafshëve të endacakë.
âĂshtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishmeâ, shpjegoi pĂ«r âAssociated Pressâ, Dr. Pancho Hubert, president i ShoqatĂ«s MjekĂ«sore Veterinare tĂ« Teksasit.
âRreziqet qĂ« lidhen me dĂ«shtimin pĂ«r tĂ« zbuluar nĂ« kohĂ« edhe rastet e izoluara, janĂ« aq tĂ« rĂ«nda sa Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« ndĂ«rhyhet dhe tĂ« zbulohet se nuk Ă«shtĂ« asgjĂ« serioze sesa tĂ« mos veprohet fareâ.
Mund tĂ« merren edhe masa parandaluese, duke pasur parasysh se ilaçet qĂ« pĂ«rdoren normalisht pĂ«r tĂ« larguar rriqrat, pleshtat dhe parazitĂ«t e zakonshĂ«m janĂ« gjithashtu disi efektive kundĂ«r kĂ«tyre mizave â konkretisht, trajtimet orale qĂ« fusin substanca nĂ« qarkullimin e gjakut tĂ« kafshĂ«s tĂ« afta pĂ«r tĂ« vrarĂ« parazitĂ«t qĂ« ushqehen me atĂ« gjak. NĂ« SHBA, njĂ« duzinĂ« trajtimesh farmakologjike janĂ« tĂ« autorizuara pĂ«r tĂ« luftuar infektimet.
U përmendën gjithashtu përpjekjet e kontrollit duke përdorur mizat sterile. Departamenti i Bujqësisë i SHBA-ve, ka investuar shumë në kërkim dhe prodhim në këtë fushë.
Megjithatë, megjithëse dy objekte të reja për sterilizimin e mizave janë në ndërtim e sipër, prodhimi aktual është shumë më i ulët se ai që nevojitet për të përmbajtur shpërthimin. Për më tepër, shkurtimet buxhetore të mandatuara nga administrata Trump, kanë çuar në një reduktim të ndjeshëm të stafit mjekësor dhe teknikëve të laboratorit brenda divizionit të shëndetit të kafshëve të USDA-së, gjë që mund të ndikojë në aftësitë e monitorimit dhe reagimit.
PĂ«rshtati: Gazeta âSiâ
The post Rrezik pĂ«r njerĂ«zit dhe kafshĂ«t, âmiza vrasĂ«seâ rikthehet nĂ« SHBA pas gjysmĂ« shekulli appeared first on Gazeta Si.
Login
