❌

Normal view

Pse po largohen të rinjtë nga Ballkani?

10 August 2026 at 10:57

MĂ« shumĂ« se 130,000 njerĂ«z largohen nga rajoni i Ballkanit çdo vit. Pse po largohen tĂ« rinjtĂ« dhe a janĂ« subvencionet e shpallura nga politikanĂ«t rajonalĂ« njĂ« nxitje e mjaftueshme pĂ«r t’u kthyer?

Mario (30), Mijat (29) dhe Matija (22) duket se nuk kanë asgjë të përbashkët. Njëri është nga Tuzla, tjetri nga Negotini, i treti nga Zagrebi. Ata kanë mbaruar shkolla të mesme dhe universitete të ndryshme, kanë profesione të ndryshme dhe nuk e njohin njëri-tjetrin.

Ajo që kanë të përbashkët është se vijnë nga Ballkani. Dhe se jetojnë jashtë vendit ose planifikojnë të largohen.

TĂ« tre i thonĂ« DW se nuk e morĂ«n vendimin pĂ«r t’u larguar brenda natĂ«s. Edhe pse motivet e tyre pĂ«r t’u larguar ishin tĂ« ndryshme, arsyet janĂ« tĂ« njĂ«jta: çrregullimi i sistemit dhe mungesa e organizimit tĂ« shoqĂ«risĂ«.

“Pse njerĂ«zit largohen nga Kroacia? AsgjĂ« nuk funksionon atje! Transporti publik, kopshtet, nuk ka punĂ«, nuk ka apartamente, gjithçka Ă«shtĂ« e shtrenjtĂ«. NjerĂ«zit duan tĂ« jetojnĂ« nĂ« vende ku funksionon, nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« vetĂ«m me paratĂ«â€, thotĂ« Matija, i cili jeton nĂ« qytetin gjerman tĂ« Mainzit qĂ« nga mosha 16 vjeç.

Se ata nuk janë të vetëm në vendimin e tyre për të emigruar dëshmohet nga fakti se mesatarisht rreth 133,500 njerëz largohen nga Ballkani çdo vit. Kjo tregohet nga baza e të dhënave e Organizatës Ndërkombëtare për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD), e cila regjistron numrin e njerëzve që janë zhvendosur në një vend në një vit të vetëm.

Edhe pse nuk ka statistika zyrtare pĂ«r numrin e atyre qĂ« largohen nga vendi nĂ« nivel kombĂ«tar (pĂ«rveç KroacisĂ«), tĂ« dhĂ«nat e OECD-sĂ« pĂ«r 31 vende tregojnĂ« se nĂ« periudhĂ«n nga viti 2019 deri nĂ« vitin 2023 – viti i fundit pĂ«r tĂ« cilin ka tĂ« dhĂ«na tĂ« disponueshme – njĂ« total prej mĂ« shumĂ« se 660,000 njerĂ«z u larguan nga Serbia, Kroacia, Mali i Zi dhe Bosnja dhe Hercegovina.

Sipas kĂ«tyre tĂ« dhĂ«nave, vendi kryesor pĂ«r sa i pĂ«rket “ikjes sĂ« trurit” Ă«shtĂ« Kroacia, nga e cila ikin rreth 47,000 banorĂ« çdo vit. Kroacia ka rreth 3.8 milionĂ« qytetarĂ«. MĂ« pas nĂ« kĂ«tĂ« listĂ« famĂ«keqe Ă«shtĂ« Serbia, e cila humbet mesatarisht 43,000 banorĂ« çdo vit, ndĂ«rsa rreth 40,000 qytetarĂ« largohen nga Bosnja dhe Hercegovina çdo vit.

Në vitin 2023, Sekretarja e Përgjithshme e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, Majlinda Bregu, njoftoi se, sipas vlerësimeve, rajoni i Ballkanit Perëndimor do të humbasë midis një të katërtën dedi në gjysmën e qytetarëve të saj të rinj të kualifikuar dhe të arsimuar në dekadat e ardhshme. Ajo theksoi shkallën e lartë të papunësisë, varfërinë dhe përjashtimin si disa nga arsyet kryesore.

Pse po largohen të rinjtë?

Edhe pse migrimi nga Ballkani nuk Ă«shtĂ« “nga dje”, ekspertĂ«t tregojnĂ« se faktorĂ«t kanĂ« ndryshuar nĂ« 30 vitet e fundit.

Demografi Vladimir Nikitoviq nga Instituti i Shkencave Sociale në Beograd shpjegon për DW se, ndryshe nga të ashtuquajturit faktorë shtytës që dikur dominonin dhe që kryesisht kishin të bënin mearsye ekonomike, sot njerëzit motivohen edhe nga faktorët e kënaqësisë ose pakënaqësisë me gjendjen e shoqërisë.

Megjithatë, ndonëse cilësia e jetës është një faktor i rëndësishëm, Nikitoviq vëren se ajo ndryshon në varësi të llojit të profesionit dhe se është e vështirë të thuhet me siguri se është bërë më e rëndësishme se të ardhurat.

“PĂ«r njerĂ«zit me arsim tĂ« lartĂ«, tĂ« cilĂ«t si rregull kanĂ« pritje mĂ« tĂ« larta nga jeta, cilĂ«sia e jetĂ«s dhe tĂ« gjithĂ« faktorĂ«t qĂ« nuk lidhen ekskluzivisht me paratĂ« ose pagĂ«n janĂ« shumĂ« lart nĂ« listĂ«n e prioriteteve”, thekson ai dhe shton: “Nga ana tjetĂ«r, pĂ«r njerĂ«zit qĂ« janĂ« nĂ« profesione tĂ« tjera, kryesisht duke kryer punĂ« manuale, ku ndryshimet nĂ« tĂ« ardhura janĂ« shpesh pesĂ« ose gjashtĂ« herĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha se kĂ«tu, Ă«shtĂ« mjaft logjike qĂ« faktori ekonomik Ă«shtĂ« ende vendimtar. Kjo Ă«shtĂ« ende pjesa mĂ« e madhe e njerĂ«zve qĂ« largohen”.

Kur u pyet se si ngjarjet aktuale politike reflektojnĂ« nĂ«motivimin e tĂ« rinjve pĂ«r t’u larguar/qĂ«ndruar nĂ« vend, Nikitoviq tha se ato sigurisht qĂ« kanĂ« njĂ« ndikim, por ato reflektojnĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r nĂ« potencialin e largimit sesa nĂ« vetĂ« largimin.

“Rrethanat politike flasin mĂ« shumĂ« pĂ«r gjendjen e shoqĂ«risĂ« sesa nĂ«se dikush do tĂ« migrojĂ« vĂ«rtet. Kur tĂ« rinjtĂ« thonĂ« se do tĂ« largoheshin dhe pĂ«rmendin situatĂ«n politike ose gjendjen e shoqĂ«risĂ« si arsye, kjo flet mĂ« shumĂ« pĂ«r kĂ«naqĂ«sinë  e tyre me kushtet sociale, sesa nĂ«se ata do tĂ« largohen vĂ«rtet pĂ«r kĂ«tĂ« arsye”, thekson ai.

A mund të kthehen të rinjtë me para?

Ndryshe nga Bosnjë-Hercegovina, ku ende nuk ka një program zyrtar shtetëror për të inkurajuar kthimin e të rinjve, udhëheqësit serbë dhe kroatë janë përpjekur përsëri në javët e fundit të tërheqin të rinj nga jashtë me masa të reja.

Gjatë njërit prej fjalimeve të tij zgjedhore, këtë herë në Svilajnac, Presidenti serb Aleksandar Vuçiq njoftoi subvencione për të kthyerit, pa specifikuar se sa do të arrinin ato.

Aktualisht, Serbia ka masa në formën e ndihmës administrative dhe mbështetjes për punësim, si dhe një lehtësim tatimor pesëvjeçar në formën e një uljeje prej 70 përqind të bazës tatimore dhe të kontributeve. Me fjalë të tjera, taksapaguesve të sapovendosur u ngarkohen taksa vetëm mbi 30 përqind të të ardhurave të tyre.

Kryeministri kroat Andrej Plenkoviq është disi më bujar, sepse investimet në të kthyerit janë në miliona. Ato variojnë nga një përjashtim pesëvjeçar nga pagesa e taksës mbi të ardhurat deri në një shumë prej 27.000 eurosh për të filluar biznesin e tyre.

Edhe pse masa të tilla janë sigurisht të rëndësishme, bashkëbiseduesit e DW besojnë se ato ende nuk janë një nxitje e mjaftueshme për të rinjtë që të kthehen.

Nenad Jovetiq, drejtor i Institutit për Zhvillim dhe Inovacion (IRI), thekson se një sistem cilësor arsimor dhe shëndetësor do të ishte me rëndësi kyçe si masë, dhe se përmirësimi i tyre mund të tërheqë shumë qytetarët, pavarësisht nga mosha e tyre.

“Pagat dhe tĂ« ardhurat janĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, por kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r shĂ«ndetin ose arsimimin e fĂ«mijĂ«ve tuaj, nĂ«se mund t’ua ofroni kĂ«tĂ« tĂ« rinjve qĂ« kanĂ« emigruar mĂ« parĂ« – kjo do tĂ« ishte gjĂ«ja e duhur pĂ«r t’u bĂ«rĂ«â€, thekson ai.

Demografi Nikitoviq pajtohet dhe i sheh kĂ«to masa mĂ« shumĂ« si “njĂ« truk politik sesa si njĂ« masĂ« qĂ« mund ta ndryshojĂ« vĂ«rtet situatĂ«n”.

“Shumica e kĂ«tyre njerĂ«zve nuk kanĂ« besim tĂ« mjaftueshĂ«m nĂ« shoqĂ«ri, ose nĂ« shtetin dhe mĂ«nyrĂ«n se si funksionon sistemi. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse mendoj se stimujt financiarĂ« janĂ« vetĂ«m dytĂ«sorĂ« – Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« njerĂ«zit tĂ« ndiejnĂ« se ka njĂ« perspektivĂ« dhe mundĂ«si pĂ«r pĂ«rparim.”

Mario, Mijat dhe Matija konfirmojnĂ« se arsyet financiare nuk janĂ« motivimi kryesor pĂ«r t’u larguar. Ata thonĂ« se do tĂ« preferonin ta shihnin sistemin tĂ« funksiononte.

Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse ata u thonĂ« politikanĂ«ve tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ« nĂ« mĂ«nyra tĂ« ndryshme – zgjidhni problemet sistemike dhe ne do tĂ« kthehemi pa asnjĂ« nxitje. (DW)

The post Pse po largohen të rinjtë nga Ballkani? appeared first on Gazeta Si.

A duhet të ndaloni së kërcituri gishtat?

10 August 2026 at 10:43

Zhurma mund të jetë bezdisëse, por shkenca nuk tregon se kërcitja e gishtave shkakton artrit. Ja çfarë ndodh në të vërtetë në nyjet tona.

Për shumë njerëz, kërcitja e gishtave është një zakon i përditshëm. Për vite me radhë është besuar se kjo mund të shkaktojë artrit, por studimet shkencore nuk e mbështesin këtë ide.

Madje, mjeku Donald Unger i kërciti gishtat e dorës së majtë për rreth 50 vjet, ndërsa të djathtën e la të paprekur, pikërisht për të testuar këtë teori. Në fund, nuk u gjetën shenja artriti në asnjërën dorë.

ÇfarĂ« ndodh kur kĂ«rcasim gishtat?

Nyjet janë të mbushura me lëng sinovial, i cili ndihmon në lubrifikimin e tyre. Kur nyja tërhiqet ose përkulet, hapësira brenda saj zgjerohet dhe presioni bie. Si rezultat, gazrat e tretur në lëng formojnë flluska.

Zhurma karakteristike e kërcitjes lidhet me ndryshimet e shpejta të këtyre flluskave brenda nyjes.

A dëmtohen gishtat?

Në përgjithësi, jo.

Studime të ndryshme kanë treguar se njerëzit që kërcasin rregullisht gishtat nuk kanë rrezik më të madh për osteoartrit sesa ata që nuk e bëjnë këtë. As lidhja me dobësimin e kapjes së dorës nuk është konfirmuar në mënyrë të qëndrueshme.

Megjithatë, ekziston një paralajmërim: kërcitja me forcë të madhe mund të shkaktojë dëmtime të rralla të tendinave ose të nyjeve.

Nëse kërcitja shoqërohet me dhimbje, ënjtje, mpirje ose kufizim të lëvizjes, atëherë nuk duhet injoruar dhe është mirë të konsultoheni me mjekun

Për disa njerëz, kërcitja sjell një ndjesi të përkohshme lehtësimi ose lëvizshmëri më të madhe të nyjes.

Pra, nĂ«se e bĂ«ni pa dhimbje dhe pa ushtruar forcĂ« tĂ« tepruar, nuk ka arsye mjekĂ«sore pĂ«r t’u shqetĂ«suar se do tĂ« merrni artrit vetĂ«m nga kĂ«rcitja e gishtave.

Në fund, dëmi më i madh mund të jetë thjesht social: zhurma mund të bezdisë njerëzit përreth.

The post A duhet të ndaloni së kërcituri gishtat? appeared first on Gazeta Si.

Sa rreze dielli na duhen vërtet?

10 August 2026 at 10:40

Pak minuta diell mund të jenë të dobishme për shëndetin, por ekspozimi i tepërt rrit ndjeshëm rrezikun për lëkurën. Ku qëndron ekuilibri?

Për dekada, lëkura e nxirë u konsiderua simbol i shëndetit dhe mirëqenies. Fotot e Coco Chanel të kthyera nga Mesdheu në vitet 1920 ndihmuan në përhapjen e këtij trendi. Por sot shkenca e sheh diellin me më shumë kujdes.

Rrezet e diellit ndihmojnë trupin të prodhojë vitaminë D, e rëndësishme për kockat, muskujt dhe sistemin imunitar. Drita natyrale ndihmon gjithashtu në rregullimin e gjumit, humorit dhe ritmit biologjik.

Por kjo nuk do të thotë se sa më shumë diell, aq më mirë.

Sa kohë duhet të qëndrojmë në diell?

Nuk ekziston një kohë e njëjtë për të gjithë. Kjo varet nga lloji i lëkurës, stina, vendndodhja dhe intensiteti i rrezatimit UV.

Në përgjithësi, ekspertët rekomandojnë ekspozime të shkurtra dhe të rregullta, pa arritur deri te skuqja apo djegia e lëkurës. Për prodhimin e vitaminës D, rrezet UVB janë më efektive rreth mesditës, por në këtë periudhë edhe rreziku i dëmtimit nga UV është më i lartë.

Njerëzit me lëkurë më të errët mund të kenë nevojë për më shumë kohë për të prodhuar të njëjtën sasi vitamine D, ndërsa personat me lëkurë shumë të çelët duhet të jenë më të kujdesshëm.

Ekspozimi i tepërt ndaj rrezeve ultraviolet është një nga faktorët kryesorë të kancerit të lëkurës. Ai shkakton gjithashtu plakje të parakohshme, njolla dhe dëmtime të syve.

Prandaj, kur indeksi UV është i lartë, rekomandohen hije, veshje mbrojtëse, syze dielli dhe krem kundër diellit.

Edhe shmangia totale e diellit nuk është zgjidhje. Njerëzit që marrin shumë pak dritë natyrale mund të kenë nivele të ulëta të vitaminës D, veçanërisht gjatë dimrit. Në këto raste, ushqimi ose suplementet mund të jenë alternativa më të sigurta.

Në fund, rregulli është i thjeshtë: dielli është i dobishëm në sasi të moderuara, por djegia dhe ekspozimi i zgjatur nuk sjellin përfitime shtesë. Pak dhe shpesh është më mirë se shumë dhe rrallë.

The post Sa rreze dielli na duhen vërtet? appeared first on Gazeta Si.

Shkodër, 23-vjeçarja dhunohet në banesën e saj nga dy persona

10 August 2026 at 10:39

Gazeta Si – NjĂ« vajzĂ« 23-vjeçare Ă«shtĂ« dhunuar fizikisht nĂ« banesĂ«n e saj nĂ« ShkodĂ«r nga dy persona. Ngjarja ka ndodhur mbrĂ«mjen e tĂ« dielĂ«s nĂ« rrethana tĂ« paqarta nĂ« lagjen “Xhabije”, rreth orĂ«s 22:20.

E reja ndodhet në spital, ndërkohë policia ka nisur hetimet për identifikimin dhe kapjen e autorëve. Deri më tani nuk dihen arsyet e kësaj ngjarjeje.

 

The post Shkodër, 23-vjeçarja dhunohet në banesën e saj nga dy persona appeared first on Gazeta Si.

Kina evakuon më shumë se 1 milion njerëz për shkak të tajfunit Dolphin

10 August 2026 at 10:31

Gazeta Si – MĂ« shumĂ« se njĂ« milion njerĂ«z janĂ« evakuuar nĂ« KinĂ«n lindore pĂ«r shkak tĂ« mbĂ«rritjes sĂ« tajfunit “Dolphin”, i cili arriti nĂ« bregdetin e vendit tĂ« dielĂ«n, duke sjellĂ« reshje tĂ« dendura shiu dhe rrezik pĂ«r pĂ«rmbytje e rrĂ«shqitje dheu.

Në momentin e mbërritjes në tokë, shpejtësia e erërave të qëndrueshme pranë qendrës së stuhisë arrinte në 151 kilometra në orë. Ky është tajfuni më i fuqishëm që ka goditur Kinën këtë vit.

Yuhuan dhe Wenzhou, në provincën Zhejiang, ishin ndër qytetet e para që u prekën. Në Wenzhou u evakuuan më shumë se 900,000 njerëz dhe u hapën rreth 1,500 strehimore emergjence.

Meteorologët parashikojnë se në provincë mund të bien midis 250 dhe 500 milimetra shi gjatë ditëve në vijim.

Fillimisht, autoritetet kineze shpallën nivelin më të lartë të alarmit që zakonisht vendoset në raste të tilla, por e ulën atë të hënën në mëngjes pasi tajfuni humbi fuqinë.

MegjithatĂ«, pĂ«r tĂ« hĂ«nĂ«n parashikohen ende reshje tĂ« dendura shiu nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« KinĂ«s lindore – pĂ«rfshirĂ« provincat Shandong, Henan, Hubei, Anhui dhe Jiangsu, si dhe qytetin e Shangait.

TĂ« dielĂ«n, mĂ« shumĂ« se 1.380 fluturime – 60 pĂ«r qind e totalit tĂ« planifikuar – u anuluan nĂ« dy aeroportet ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« Shangait pĂ«r shkak tĂ« tajfunit. Gjithashtu, disa atraksione turistike nĂ« qytet janĂ« mbyllur tashmĂ«.

Qeveria u ka bërë thirrje të gjithë banorëve të qëndrojnë brenda dhe të shmangin aktivitetet në ambiente të hapura.

Tajfuni “Dolphin” mbĂ«rriti nĂ« KinĂ« pasi solli erĂ«ra tĂ« forta dhe reshje shiu nĂ« ishullin e Tajvanit. TĂ« premten e kaluar, ai goditi gjithashtu ishujt Okinawa tĂ« JaponisĂ«, duke shkaktuar ndĂ«rprerje tĂ« energjisĂ« elektrike pĂ«r mĂ« shumĂ« se 50 000 ndĂ«rtesa dhe duke detyruar mbylljen e aeroportit; gjashtĂ« persona mbetĂ«n tĂ« lĂ«nduar.

The post Kina evakuon më shumë se 1 milion njerëz për shkak të tajfunit Dolphin appeared first on Gazeta Si.

Kamerat e dronëve të Marinës Mbretërore transmetuan të dhëna drejt Kinës

10 August 2026 at 10:24

Gazeta Si – Kamerat e instaluara nĂ« dronĂ«t detarĂ« “K3 Scout”, tĂ« pĂ«rdorur nga Marina MbretĂ«rore dhe forcat speciale tĂ« MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar, transmetonin tĂ« dhĂ«na nĂ« njĂ« adresĂ« IP qĂ« ndodhej nĂ« KinĂ«.

Kjo u bĂ« e ditur nga gazeta britanike “The Telegraph”, e cila raportoi se pajisjet – tĂ« furnizuara si pjesĂ« e njĂ« flote me vlerĂ« 12 milionĂ« paund – pĂ«rmbanin komponentĂ« tĂ« prodhuar nĂ« KinĂ«.

NjĂ« hetim zbuloi se kamerat po dĂ«rgonin tĂ« ashtuquajturat “komunikime rrahjesh zemre” nĂ« KinĂ« – tĂ« dhĂ«na tĂ« pĂ«rdorura pĂ«r tĂ« konfirmuar se pajisjet ishin nĂ« linjĂ« dhe funksionale.

Megjithatë, Ministria e Mbrojtjes e Mbretërisë së Bashkuar deklaroi se nuk gjeti prova që informacioni i ndjeshëm ose sistemet ushtarake ishin aksesuar, kompromentuar ose transmetuar jashtë vendit.

Pas zbulimit, lidhja e internetit e kamerave u çaktivizua. NjĂ«sitĂ« K3 Scout – tĂ« furnizuara nga firma britanike Kraken Technology Group dhe nĂ« pĂ«rdorim qĂ« nga marsi i kaluar – operohen nga Skuadroni i Forcave Bregdetare dhe Komando 47 e MarinĂ«s MbretĂ«rore; ato ishin gjithashtu tĂ« planifikuara pĂ«r pĂ«rdorim nĂ« misionet e ardhshme britanike nĂ« Gjirin qĂ« synojnĂ« tĂ« sigurojnĂ« lirinĂ« e lundrimit nĂ« NgushticĂ«n e Hormuzit.

Sipas njĂ« burimi nĂ« sektorin e mbrojtjes tĂ« cituar nga gazeta, incidenti pĂ«rbĂ«n “njĂ« dĂ«shtim serioz nĂ« kontrollin e origjinĂ«s sĂ« komponentĂ«ve” dhe thuhet se ka cenuar besimin te platforma.

Janë ngritur gjithashtu shqetësime lidhur me ekspozimin e mundshëm të personelit me leje sigurie në selinë e Special Boat Service në Poole, si dhe për faktin se disa kamera dyshohet se kanë mbetur aktive edhe kur dronët ishin të fikur.

Kompania Kraken deklaroi se disa pajisje tĂ« palĂ«ve tĂ« treta – ndonĂ«se nĂ« pĂ«rputhje me rregulloret amerikane NDAA – pĂ«rmbanin njĂ« numĂ«r tĂ« kufizuar komponentĂ«sh me origjinĂ« tĂ« huaj; megjithatĂ«, kompania siguroi se njĂ« auditim i kryer me MarinĂ«n MbretĂ«rore (Royal Navy) nuk zbuloi asnjĂ« shkĂ«mbim informacioni tĂ« ndjeshĂ«m jashtĂ« kanaleve tĂ« autorizuara.

Shqetësime janë shfaqur edhe në Spanjë, ku grupi kinez i automobilizmit SAIC Motor planifikon të ndërtojë fabrikën e tij të parë evropiane në Ferrol.

MegjithatĂ«, vendndodhja e propozuar ndodhet pranĂ« njĂ« baze ushtarake dhe kantierit detar Navantia, duke ngjallur frikĂ« nĂ« MinistrinĂ« spanjolle tĂ« Mbrojtjes dhe nĂ« QendrĂ«n KombĂ«tare tĂ« InteligjencĂ«s lidhur me rreziqet e mundshme tĂ« spiunazhit, siç raportohet nga gazeta “El PaĂ­s”.

SAIC Motor është një ndërmarrje shtetërore kineze dhe investimi kërkon miratimin e Këshillit të Ministrave.

ShqetĂ«simi buron si nga rreziku i spiunazhit elektronik, ashtu edhe nga mundĂ«sia qĂ« personeli i ndĂ«rmarrjeve tĂ« shumta vendase tĂ« vogla dhe tĂ« mesme – tĂ« cilat punojnĂ« paralelisht pĂ«r Navantia-n, MarinĂ«n dhe potencialisht pĂ«r SAIC – tĂ« mund tĂ« kontaktohet nga shĂ«rbimet e inteligjencĂ«s kineze. Si pasojĂ«, Marina dhe Navantia thuhet se synojnĂ« tĂ« forcojnĂ« sistemet e tyre tĂ« sigurisĂ«.

The post Kamerat e dronëve të Marinës Mbretërore transmetuan të dhëna drejt Kinës appeared first on Gazeta Si.

27 vatra zjarri gjatë 24 orëve, 5 ende aktive

10 August 2026 at 09:32

Nga Gazeta Si- Ministria e Mbrojtjes njofton se gjatë 24 orëve të fundit janë raportuar 27 vatra zjarri, nga të cilat 5 vijojnë aktive dhe 2 janë në monitorim.

Në Cikallesh, bashkia Kavajë, vijon puna për eliminimin e vatrave të mbetura, por situata nuk paraqitet problematike dhe nuk ka rrezik për zonat e banuara. Në Dajt dhe Priskë e Madhe, situata po mbahet në monitorim dhe nuk raportohet rrezik për banesat.

NĂ« MallakastĂ«r, zjarri nĂ« zonĂ«n Panahor–Ndrenie–Vlosh Ă«shtĂ« aktualisht nĂ«n kontroll. Edhe situata nĂ« Koilaç–GreshicĂ«/Hekal Ă«shtĂ« vendosur nĂ«n kontroll dhe nuk ka rrezik pĂ«r zonat e banuara.

Në Abaze, bashkia Krujë, zjarri është reduktuar në vatra të vogla dhe nuk paraqet rrezik për zonat e banuara. Në Krastë, për shkak të terrenit të vështirë, operacioni po mbështetet nga ajri me helikopter të Forcës Ajrore, në afërsi të vatrës nuk ka banesa dhe nuk paraqitet rrezik i drejtpërdrejtë për komunitetin.

Në Vilëz, bashkia Kurbin, zjarri vijon aktiv.

Në operacione janë angazhuar 371 forca operacionale dhe 42 automjete zjarrfikëse.

The post 27 vatra zjarri gjatë 24 orëve, 5 ende aktive appeared first on Gazeta Si.

Qershori dhe korriku, muajt më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë në Evropë

10 August 2026 at 09:30

Evropa Perëndimore përjetoi qershorin dhe korrikun më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë, sipas të dhënave të publikuara të hënën nga Shërbimi i Ndryshimeve Klimatike Copernicus i BE-së.

Temperatura mesatare në të gjithë rajonin për periudhën dy-mujore arriti në 21.62 gradë Celsius, duke thyer rekordin e mëparshëm të vendosur në vitin 2022.

Copernicus tha se shifra pasqyronte “qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e jashtĂ«zakonshme tĂ« nxehtĂ«sisĂ«â€ nĂ« EvropĂ«n PerĂ«ndimore, ku kanĂ« ndodhur katĂ«r valĂ« tĂ« nxehta qĂ« nga maji.

Temperaturat ekstreme kanë kontribuar në thatësira të zgjatura, zjarre të mëdha dhe rekorde të reja kombëtare të temperaturës në të gjithë rajonin, si dhe mijëra vdekje të parashikuara të lidhura me nxehtësinë.

Globalisht, ky Ă«shtĂ« viti i tretĂ« mĂ« i nxehtĂ« i regjistruar ndonjĂ«herĂ«, pas viteve 2024 dhe 2025, por sipas ekspertĂ«ve, ekziston njĂ« probabilitet nĂ« rritje, edhe falĂ« fenomenit “El Niño”, qĂ« viti 2026 tĂ« mund tĂ« bĂ«het viti mĂ« i nxehtĂ« i regjistruar ndonjĂ«herĂ«, duke tejkaluar ose duke iu afruar shumĂ« vitit 2024.

Sipas agjencisë evropiane të klimës Copernicus, temperatura mesatare më e lartë e sipërfaqes së detit u regjistrua në korrik.

Të dhënat kanë të bëjnë me oqeanet ekstrapolare, që do të thotë dete pa akull sezonal. Ky rezultat është pjesërisht për shkak të zhvillimit të fenomenit El Niño në Paqësorin ekuatorial. Rekordi i ri i temperaturës mesatare për korrikun është 20.96°C , duke tejkaluar rekordin e vendosur në vitin 2023 prej 20.89°C.

Temperatura rekord të mëtejshme priten në Itali, gjatë kësaj jave për shkak të zgjerimit të anticiklonit subtropikal drejt pellgut të Mesdheut.

The post Qershori dhe korriku, muajt më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë në Evropë appeared first on Gazeta Si.

Deklaratat e Zelenskyt në Beograd për mos njohjen e Kosovës, deputeti ukrainas: Gabim diplomatik

10 August 2026 at 09:21

Një gabim diplomatik e cilësoi deputeti ukrainas, Oleksiy Goncharenko, i cili është edhe iniciues i Projektligjit për njohjen e Kosovës në Parlamentin e Ukrainës, deklaratën e presidentit të Ukrainas Volodymyr Zelensky në Beograd, i cili tha se Ukraina nuk do ta ndryshojë qëndrimin për mosnjohjen e pavarësisë së Kosovës.

Deputeti ukrainas nĂ« “X” publikoi deklaratĂ«n e Zelenskyt dhe fotografinĂ« ku slogani “Free Ukraine Ă«shtĂ« larguar”, duke iu referuar heqjes sĂ« tij nga Hoteli Grand nĂ« PrishtinĂ«.

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« gabim diplomatik. Ukrainasit mbĂ«shtesin pavarĂ«sinĂ« e KosovĂ«s dhe ne besojmĂ« se Ukraina duhet ta njohĂ« shtetin. UnĂ« do tĂ« vazhdoj tĂ« luftoj pĂ«r pavarĂ«sinĂ« e KosovĂ«s dhe pĂ«rfundimisht Ukraina do ta njohĂ« atĂ«â€, shkroi Goncharenko.

The post Deklaratat e Zelenskyt në Beograd për mos njohjen e Kosovës, deputeti ukrainas: Gabim diplomatik appeared first on Gazeta Si.

Shuhet zjarri i madh në Krujë, flakët rrezikuan banesat dhe spitalin

9 August 2026 at 10:01

Gazeta Si – ËshtĂ« shuar kĂ«tĂ« mĂ«ngjes nĂ« 9 gusht zjarri i madh i rĂ«nĂ« gjatĂ« mbrĂ«mjes sĂ« tĂ« shtunĂ«s nĂ« Malin e KrujĂ«s.

Situata në terren nga flakët gjatë mbrëmjes së 8 gushtit ka qenë tepër problematike. Zjarrfikësit dhe forcat e tjera në terren mësohet se kanë bërë evakuuimin edhe të shumë banorëve, për shkak se zjarri ka qenë shumë pranë qytetit, duke rrezikuar edhe jetën e qytetarëve.

Rreth orës 02:00 të mëngjesit, ministri i Mbrojtjes Ermal Nufi përmes një postimi në rrjetet sociale bënte me dije se në terren për të shuar flakët u aktivizuan mbi 280 efektivë dhe forca operacionale, 200 efektivë të strukturave emergjente, si dhe 80 efektivë të mbrojtjes nga Zjarri dhe Shpëtimi.

Në një përditësim të mëvonshëm në orët e para të mëngjesit të sotëm, Ministria e Mbrojtjes njoftoi se falë punës së pandërprerë të efektivëve në terren, flakët shkuan thuajse drejt shuarjes totale.

Në Barabit dhe Lluban u paraqit situata më e vështirë pasi zjarri i favorizuar nga era përparoi me shpejtësi drejt zonave të banuara.

Qindra qytetarë u detyruan të evakuoheshin madje pati edhe nga ata që u morën me forcë sepse refuzuan të braktisnin shtëpitë.

Edhe spitali i KrujĂ«s u vu nĂ« rrezik pasi zjarri u afrua deri nĂ« 50 metra tek godina duke bĂ«rĂ« qĂ« pacientĂ«t tĂ« evakuoheshin gjatĂ« natĂ«s pĂ«r t’u dĂ«rguar drejt TiranĂ«s. FatmirĂ«sisht nga flakĂ«t nuk ka patur persona tĂ« lĂ«nduar.

Në një reagim, kryeministri Edi Rama vlerësoi punën e forcave që u angazhuan për shuarjen e flakëve.

Ai bëri të ditur se beteja me zjarrin përfundoi me vetëm një magazinë të shkrumbuar dhe pa persona të dëmtuar. Ai theksoi se situata ishte veçanërisht e vështirë për shkak të erës së fortë dhe pamundësisë për të përdorur gjatë natës mjetet zjarrfikëse nga ajri.

Sipas kryeministrit, forcat zjarrfikëse, ushtarake dhe policore u përballën me flakët me heroizëm dhe profesionalizëm. Rama vlerësoi se ndërhyrja e tyre shmangu një bilanc tragjik për banorët e zonës.

Zjarrvënia në Malin e Krujës dyshohet se u shkaktua nga dora e njeriut. Strukturat policore bënë me dije se kanë vënë në pranga një 73-vjeçar, që dyshohet për zjarrvenien.

Q.B., banues nĂ« lagjen “Abaze”, dyshohet se ka ndezur zjarr pranĂ« banesĂ«s sĂ« tij, pĂ«r tĂ« djegur njĂ« sasi bari. FlakĂ«t kanĂ« dalĂ« jashtĂ« kontrollit dhe tĂ« favorizuar nga era, janĂ« pĂ«rhapur nĂ« drejtim tĂ« Malit tĂ« KrujĂ«s, duke rrezikuar zonat e banuara.

The post Shuhet zjarri i madh në Krujë, flakët rrezikuan banesat dhe spitalin appeared first on Gazeta Si.

Vritet me armë zjarri në Korçë ushtaraku 20-vjeçar, autori (shoku i tij) e ndoqi nëpër lagje

8 August 2026 at 18:05

Gazeta Si – Johan Zuko, 20-vjeç u ekzekutua pasditen e kĂ«saj tĂ« shtune me armĂ« zjarri nĂ« Korçë, ku autori i dyshuar u identifikua nga policia dhe Ă«shtĂ« shpallur nĂ« kĂ«rkim.

Viktima, i cili shëbente si ushtarak në Forcat e Armatosura dhe autori i dyshuar, janë përfshirë në një konflikt pak para ngjarjes, ku Zuko dyshohet se ka pasur me vete edhe një thikë.

Arma e ftohtë i është gjetur në dorë viktimës pas ngjarjes dhe është sekuestruar nga grupi hetimor si provë materiale.

Viktima, Johan Zuko

Të dhënat e para bëjnë me dije se viktima dhe autori i dyshuar ishin shokë dhe janë rritur së bashku. Dyshohet se ai e ka ndjekur 20-vjeçarin deri në lagjen ku ndodhi ngjarja.

Viktima, i cili nuk ishte banor i zonës, mësohet se ka tentuar të fshihet brenda një pallati, por autori dyshohet se e ka ndjekur dhe e ka qëlluar për vdekje brenda godinës.

Sipas burimeve, autori i dyshuar ka precedentë penalë për armëmbajtje pa leje dhe plagosje. Në disa zona janë ngritur edhe postoblloqe policie, ndërsa kontrollet vijojnë për gjetjen e të dyshuarit. Forcat e Policisë kanë kryer veprimet hetimore për dokumentimin e plotë të rrethanave të ngjarjes.

The post Vritet me armë zjarri në Korçë ushtaraku 20-vjeçar, autori (shoku i tij) e ndoqi nëpër lagje appeared first on Gazeta Si.

Ish-e dashura e Infantinos u dëmshpërblye nga UEFA pas largimit nga puna!

8 August 2026 at 16:44

Gazeta Si – Sipas njĂ« hetimi nga gazeta britanike “The Telegraph”, UEFA – konfederata qĂ« bashkon 55 federatat kombĂ«tare tĂ« futbollit nĂ« EvropĂ« – i pagoi njĂ« dĂ«mshpĂ«rblim largimi njĂ« punonjĂ«seje, e cila dyshohet se ka qenĂ« ish-e dashura e Gianni Infantinos.

Infantino shërbeu si sekretar i përgjithshëm i organizatës nga viti 2009 deri në vitin 2016, përpara se të bëhej president i FIFA-s, organit drejtues botëror të futbollit.

Gjatë lidhjes së tyre të pretenduar, thuhet se Infantino siguroi që gruaja të promovohej në një pozicion më prestigjioz dhe me pagë më të lartë.

Sipas burimeve tĂ« “The Telegraph”, presidenti i atĂ«hershĂ«m i UEFA-s, Michel Platini, e ballafaqoi Infantinon lidhur me kĂ«tĂ« marrĂ«dhĂ«nie; mĂ« pas u vendos qĂ« gruaja tĂ« largohej nga puna me njĂ« dĂ«mshpĂ«rblim “me gjashtĂ« shifra” (qĂ« do tĂ« thotĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« milion euro).

Gjithashtu, thuhet se UEFA pagoi për përfundimin e një programi masteri universitar nga ana e gruas. Identiteti i saj nuk është bërë publik.

UEFA konfirmoi të dyja pagesat (dëmshpërblimin dhe kursin universitar), duke pohuar se ato ishin në përputhje me rregulloret në fuqi në atë kohë, dhe deklaroi se ishte në dijeni të dyshimeve lidhur me një marrëdhënie midis gruas dhe Infantinos. Infantino, i cili është i martuar dhe ka katër vajza, ka mohuar çdo shkelje.

Skandali vjen nĂ« njĂ« moment tashmĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r Infantinon. JavĂ«t e fundit, disa federata anĂ«tare tĂ« FIFA-s – pĂ«rfshirĂ« vetĂ« UEFA-n – e kanĂ« kritikuar ashpĂ«r atĂ«, madje duke kĂ«rkuar dorĂ«heqjen e tij, pas njoftimit tĂ« njĂ« plani pĂ«r t’u hapur investitorĂ«ve privatĂ« disa aspekte tĂ« organizimit tĂ« KupĂ«s sĂ« BotĂ«s.

Kundërshtimi i fortë bëri që FIFA ta tërhiqte planin dhe Infantino të kërkonte falje. Sjellja e Infantinos ka qenë prej kohësh objekt polemikash, veçanërisht për shkak të lidhjeve të tij me regjime autoritare në vende të ndryshme arabe dhe afërsisë së tij me presidentin amerikan Donald Trump. Marrëdhëniet midis UEFA-s dhe FIFA-s, në veçanti, ishin tashmë të tensionuara prej kohësh.

The post Ish-e dashura e Infantinos u dëmshpërblye nga UEFA pas largimit nga puna! appeared first on Gazeta Si.

Parqet e Londrës të zverdhura nga thatësira

8 August 2026 at 16:12

Gazeta Si – NĂ« fund tĂ« korrikut, pĂ«r shkak tĂ« temperaturave tĂ« larta dhe mungesĂ«s sĂ« zgjatur tĂ« reshjeve, u shpall thatĂ«sirĂ« ​​nĂ« shtatĂ« zona tĂ« AnglisĂ« – kryesisht nĂ« jug – tĂ« cilat sĂ« bashku mbulojnĂ« gjysmĂ«n e sipĂ«rfaqes tokĂ«sore tĂ« vendit.

Londra pa shumë pak shi gjatë gjithë korrikut dhe u vendos një ndalim për përdorimin e spërkatësve për të kursyer ujin, duke kontribuar në zverdhjen e lëndinave.

Kriza është e dukshme në shumë parqe të qytetit, ku lëndinat që normalisht janë të harlisura dhe të mirëmbajtura janë tharë dhe kanë marrë ngjyrë kafe.

Imazhet mĂ« poshtĂ« janĂ« nĂ« kontrast tĂ« plotĂ« me perceptimin e zakonshĂ«m tĂ« AnglisĂ« – shpesh tĂ« portretizuar, pjesĂ«risht me saktĂ«si dhe pjesĂ«risht pĂ«rmes stereotipave, si njĂ« vend ku “bie gjithmonĂ« shi”.

NĂ« tĂ« gjithĂ« AnglinĂ«, vetĂ«m rreth 10 pĂ«rqind e reshjeve tĂ« pritura ranĂ« nĂ« korrik – dhe vetĂ«m 3 pĂ«rqind nĂ« zonat jugore.

Ishte korriku më i thatë i regjistruar ndonjëherë (me mbledhjen e të dhënave që filloi në vitin 1836) dhe muaji i tretë më i thatë në përgjithësi, pas shkurtit 1891 dhe qershorit 1925. Në të gjithë Anglinë, reshjet arritën në 35 përqind të mesatares për këtë periudhë.

Ka pasur tre valë të njëpasnjëshme të nxehtësisë (me një të katërt që është aktualisht në zhvillim e sipër) dhe temperaturat maksimale mbetën mbi 30 gradë Celsius për 12 ditë rresht. Kjo përshpejton avullimin e lagështisë së tokës dhe rrit rrezikun e zjarreve në pyje.

The post Parqet e Londrës të zverdhura nga thatësira appeared first on Gazeta Si.

Tritol në banesën e një 72-vjeçari në Tufinë, shpallen në kërkim 3 vëllezër

8 August 2026 at 16:02

Gazeta Si – Policia ka zbardhur ngjarjen e ndodhur nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« sotĂ«m nĂ« TufinĂ«, ku njĂ« sasi lĂ«nde plasĂ«se shpĂ«rtheu nĂ« derĂ«n e banesĂ«s sĂ« njĂ« 72-vjeçari, duke shkaktuar dĂ«me materiale.

NĂ« operacionin “Motivi”, janĂ« shpallur nĂ« kĂ«rkim tre vĂ«llezĂ«r, 39, 43 dhe 41 vjeç, tĂ« dyshuar si autorĂ« tĂ« ngjarjes. Sipas PolicisĂ«, ata kanĂ« precedentĂ« tĂ« mĂ«parshĂ«m penalĂ«.

Dyshohet se tre vëllezërit kanë vendosur dhe shpërthyer lëndën plasëse për motive të dobëta. Vijon puna për kapjen e tyre dhe dokumentimin e plotë të ngjarjes.

The post Tritol në banesën e një 72-vjeçari në Tufinë, shpallen në kërkim 3 vëllezër appeared first on Gazeta Si.

‘Pasojat’ e aleancĂ«s sĂ« re ushtarake rreth Lindjes sĂ« Mesme

8 August 2026 at 15:51

Gazeta Si – Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia kanĂ« nĂ«nshkruar njĂ« pakt tĂ« mbrojtjes sĂ« ndĂ«rsjellĂ«, duke krijuar kĂ«shtu njĂ« aleancĂ« tĂ« re ushtarake qĂ« mund tĂ« ketĂ« pasoja tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r Lindjen e Mesme dhe mĂ« gjerĂ«.

Pakti pĂ«rcakton se “çdo sulm i armatosur kundĂ«r njĂ«rit prej tre shteteve do tĂ« konsiderohet si sulm kundĂ«r tĂ« gjithĂ« tĂ« tjerĂ«ve”, thuhet nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« MinistrisĂ« sĂ« Jashtme tĂ« Pakistanit.

NjĂ« zyrtar turk gjithashtu i tha agjencisĂ« “Reuters” se marrĂ«veshja pĂ«rfshin njĂ« klauzolĂ« tĂ« “mbrojtjes kolektive”.

Megjithatë, teksti përfundimtar i paktit nuk është bërë ende publik, dhe detyrimet e detajuara të vendeve pjesëmarrëse ndaj njëri-tjetrit mbeten të paqarta.

MarrĂ«veshja u nĂ«nshkrua nĂ« MekĂ«, nĂ« ArabinĂ« Saudite. Mohammed bin Salman – Princi i KurorĂ«s sĂ« ArabisĂ« Saudite dhe sundimtari “de facto” i vendit – luajti njĂ« rol kyç nĂ« hartimin e saj.

Negociatat kishin kohë që po zhvilloheshin (një version i mëparshëm, që përfshinte vetëm Arabinë Saudite dhe Pakistanin, u nënshkrua vitin e kaluar), por procesi mori një karakter urgjent për shkak të luftës në Lindjen e Mesme, e cila nisi në fund të muajit shkurt.

GjatĂ« konfliktit, Arabia Saudite – sĂ« bashku me monarkitĂ« e tjera arabe nĂ« Gjirin Persik – u bĂ« objektiv i bombardimeve iraniane, tĂ« kryera si hakmarrje pĂ«r sulmet e Shteteve tĂ« Bashkuara dhe Izraelit.

NdĂ«rkohĂ«, Shtetet e Bashkuara – prej kohĂ«sh aleati kryesor ushtarak i sauditĂ«ve dhe garantuesi i stabilitetit rajonal – u treguan njĂ« partner i pabesueshĂ«m dhe i paqĂ«ndrueshĂ«m, duke dĂ«shtuar si nĂ« zgjidhjen e luftĂ«s qĂ« kishin nxitur, ashtu edhe nĂ« neutralizimin e kĂ«rcĂ«nimit iranian.

Si pasojĂ«, sauditĂ«t vendosĂ«n t’i diversifikonin aleancat e tyre. Kjo nuk do tĂ« thotĂ« se aleanca historike me Shtetet e Bashkuara do tĂ« ndĂ«rpritet; pĂ«rkundrazi, tregon se sauditĂ«t kanĂ« filluar tĂ« kĂ«rkojnĂ« alternativa.

Ata gjetën partnerë të mundshëm te dy fuqi të tjera rajonale, të cilat prej kohësh kanë synuar të zgjerojnë ndikimin e tyre në Lindjen e Mesme: Pakistani dhe Turqia.

Të gjitha këto shtete kanë shumicë dërrmuese sunite (Islami sunit është një nga dy degët kryesore të kësaj feje, krahas shiizmit, i cili mbizotëron në Iran).

Pakistani sjell nĂ« aleancĂ« njĂ« ushtri numerikisht tĂ« madhe – edhe pse nĂ« disa aspekte tĂ« vjetĂ«ruar – dhe, mbi tĂ« gjitha, aftĂ«sinĂ« parandaluese qĂ« ofron zotĂ«rimi i bombĂ«s atomike (ndonĂ«se mbetet e paqartĂ« nĂ«se apo si do tĂ« shtrihej parandalimi bĂ«rthamor i Pakistanit te dy vendet e tjera).

Ndërkohë, Turqia kontribuon me një nga ushtritë më të trajnuara të rajonit, duke pasur aftësi të gjera logjistike dhe të inteligjencës, si dhe përvojë të konsiderueshme në operacionet me dronë.

Arabia Saudite zotĂ«ron njĂ« ushtri shumĂ« tĂ« pajisur mirĂ« – pavarĂ«sisht mungesĂ«s sĂ« pĂ«rvojĂ«s luftarake – tĂ« mbĂ«shtetur nga burimet e mĂ«dha financiare qĂ« rrjedhin nga pasuria e saj e naftĂ«s.

TĂ« tria palĂ«t nĂ« marrĂ«veshje kanĂ« deklaruar se aleanca Ă«shtĂ« rreptĂ«sisht mbrojtĂ«se nĂ« natyrĂ«; megjithatĂ«, mbetet e paqartĂ« se deri nĂ« çfarĂ« mase do t’i koordinojnĂ« kĂ«to tri vende pĂ«rpjekjet e tyre ushtarake dhe tĂ« politikĂ«s sĂ« jashtme nĂ« tĂ« ardhmen.

Vlen të përmendet se Turqia është gjithashtu anëtare e NATO-s, edhe pse anëtarësimi në një aleancë nuk e përjashton domosdoshmërisht pjesëmarrjen në një tjetër.

Rëndësia e kësaj aleance do të varet nga fakti se sa detyruese dhe gjithëpërfshirëse do të rezultojë të jetë klauzola e saj e mbrojtjes së ndërsjellë.

Me shumë gjasa, do të ketë përjashtime të konsiderueshme, sidomos duke qenë se të tria vendet aktualisht përballen me tensione apo edhe konflikte aktive me fqinjët e tyre.

Arabia Saudite jo vetëm që është sulmuar nga Irani, por së fundmi ka rifilluar gjithashtu armiqësitë kundër rebelëve Houthi, grupit pro-iranian që kontrollon një pjesë të madhe të Jemenit.

Pakistani ruan një marrëdhënie kronikisht të tensionuar kufitare me Indinë, e cila herë pas here çon në përleshje të armatosura.

Ndërsa Turqia është e përfshirë në mosmarrëveshje të gjata territoriale me Greqinë në Detin Egje (edhe pse të dyja vendet janë anëtare të NATO-s).

PĂ«r shembull, nuk ka gjasa qĂ«, nĂ«se Irani do tĂ« rifillonte bombardimin ndaj ArabisĂ« Saudite me raketa dhe dronĂ«, Pakistani dhe Turqia do ta sulmonin Iranin si kundĂ«rpĂ«rgjigje. ËshtĂ« mĂ« e mundshme qĂ« pakti tĂ« pĂ«rfshijĂ« sigurimin e armĂ«ve mbrojtĂ«se, trajnimin dhe mbĂ«shtetjen.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post ‘Pasojat’ e aleancĂ«s sĂ« re ushtarake rreth Lindjes sĂ« Mesme appeared first on Gazeta Si.

Hedhje në lumin Sena nga një lartësi 20 metra me 70 km/h

8 August 2026 at 15:31

Gazeta Si – KĂ«rcimi nga lartĂ«si tĂ« mĂ«dha – ndoshta disiplina mĂ« spektakolare dhe mĂ« e rrezikshme e gjithĂ« aktivitetit – do tĂ« zhvillohet nĂ« Kampionatin Evropian tĂ« Notit nĂ« Paris, mĂ« 7 dhe 8 gusht.

Jo larg Kullës Eifel, atletët do të hidhen nga një platformë 20 metra e lartë drejtpërdrejt në lumin Senë, duke arritur shpejtësi prej mbi 70 kilometrash në orë gjatë rënies në ajër.

KĂ«rcimi nga lartĂ«si tĂ« mĂ«dha Ă«shtĂ« njĂ« shtesĂ« relativisht e re nĂ« garat e mĂ«dha tĂ« sporteve ujore dhe – pĂ«r shkak tĂ« faktorĂ«ve fizikĂ«, teknikĂ« dhe mjedisorĂ« – dallohet pothuajse gjithmonĂ« nga garat e kĂ«rcimit qĂ« shihen zakonisht nĂ« LojĂ«rat Olimpike, ku lartĂ«sia maksimale Ă«shtĂ« 10 metra.

MegjithatĂ«, ky sport ka rrĂ«njĂ« tĂ« lashta. NjerĂ«zit janĂ« hedhur nĂ« det nga shkĂ«mbinjtĂ« prej tĂ« paktĂ«n dy shekujsh; qĂ« nĂ« fund tĂ« shekullit tĂ« 18-tĂ«, banorĂ«t e Havait praktikonin lele kawa – njĂ« formĂ« hibride mes ritualit dhe sportit, qĂ« pĂ«rkthehet fjalĂ« pĂ«r fjalĂ« si “kĂ«rcim nga shkĂ«mbi nĂ« ujĂ« me kĂ«mbĂ« tĂ« para, pa shkaktuar spĂ«rkatje”.

Legjenda thotë se ky kërcim tejet i rrezikshëm u krye për herë të parë nga Mbreti Kahekili, pikërisht për të demonstruar guximin e tij.

Megjithatë, deri në fillim të viteve 2000, zhytja nga lartësitë e mëdha ishte një sport amator, i lidhur më tepër me joshjen e vendeve ku praktikohej sesa me performancat e vetë atletëve.

Në fund të fundit, është e vështirë që një sport kaq i rrezikshëm të rregullohet dhe të njihet nga federatat zyrtare, të cilat shqetësohen gjithnjë e më shumë për sigurinë e atletëve.

The post Hedhje në lumin Sena nga një lartësi 20 metra me 70 km/h appeared first on Gazeta Si.

Ekonomia e luftës po gllabëron gjithçka në Rusi

8 August 2026 at 15:16

Gazeta Si – Pushtimi i UkrainĂ«s ka pĂ«rmbysur tregun e punĂ«s nĂ« Rusi. NdĂ«r tĂ« tjera, ai ka shkaktuar njĂ« rritje tĂ« jashtĂ«zakonshme tĂ« pagave dhe e ka çuar shkallĂ«n e papunĂ«sisĂ« nĂ« rreth 2 pĂ«r qind – njĂ« nivel historikisht mĂ« i ulĂ«ti.

Ndonëse ky është një lajm i mirë për punonjësit rusë (megjithëse, siç do ta shohim, këto shifra duhen parë me kujdes), situata përbën një problem për ekonominë në tërësi: kompanitë e kanë të vështirë të përballojnë rritjen e pagave dhe, si pasojë, po përballen me një krizë graduale.

Arsyeja kryesore e këtyre disbalancave është se, që kur Rusia nisi pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022, forcat e armatosura dhe sektori ushtarako-industrial kanë thithur një numër të madh njerëzish në moshë pune.

Qindra mijëra janë dërguar në vijën e frontit dhe një numër i madh kanë humbur jetën. Ndërkohë, qindra mijëra të tjerë janë punësuar ose rekrutuar në industrinë ushtarake për logjistikë, prodhim armësh dhe prodhim pajisjesh e materialesh thelbësore për përpjekjet e luftës.

Si rezultat, janë shfaqur mungesa të fuqisë punëtore në shumë sektorë të tjerë. Për shembull, Zëvendëskryeministri Marat Khusnullin ka deklaruar se sektorit të ndërtimit i mungojnë 200,000 punonjës.

Mungesa e punonjësve ngadalëson punimet në kantieret e ndërtimit, duke frenuar kështu një sektor kyç të ekonomisë civile.

SĂ« dyti, pĂ«r tĂ« inkurajuar njerĂ«zit qĂ« tĂ« regjistrohen nĂ« ushtri dhe t’u bashkohen pĂ«rpjekjeve tĂ« luftĂ«s, forcat e armatosura dhe industria ushtarake ofrojnĂ« paga jashtĂ«zakonisht tĂ« larta sipas standardeve ruse.

NĂ« vitin 2021 – viti para luftĂ«s – paga mesatare ruse ishte e barabartĂ« me rreth 650 euro nĂ« muaj. QĂ« nga fillimi i luftĂ«s, ushtria ka filluar t’u paguajĂ« ushtarĂ«ve mbi 2,000 euro nĂ« muaj, plus njĂ« bonus tĂ« konsiderueshĂ«m regjistrimi qĂ« mund tĂ« arrijĂ« deri nĂ« 40,000 euro, nĂ« varĂ«si tĂ« zonĂ«s specifike tĂ« luftĂ«s. Edhe pagat qĂ« ofrohen nga industria ushtarake janĂ« pĂ«rgjithĂ«sisht mĂ« tĂ« larta se mesatarja.

Makina në radhë për karburant në Moskë, 30 qershor 2026

Për të konkurruar me sektorin ushtarak, edhe kompanitë private janë detyruar të fillojnë rritjen e pagave. Kjo prirje u nxit më tej nga rritja e inflacionit, e cila çoi në shtrenjtimin e mallrave të konsumit.

Brenda pak vitesh, pagat praktikisht janë dyfishuar: nga një mesatare prej rreth 650 eurosh në vitin 2021, ato kanë arritur në afro 1.200 euro sot (ndonëse kurset e këmbimit mund të pësojnë luhatje të mëdha në periudha të shkurtra).

Vitet e fundit, kjo situatĂ« ndihmoi nĂ« ruajtjen e njĂ«farĂ« stabiliteti social nĂ« Rusi: pavarĂ«sisht luftĂ«s dhe inflacionit tĂ« lartĂ«, pagat po rriteshin me shpejtĂ«si dhe gjetja e njĂ« pune ishte e lehtĂ« pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« fuqisĂ« punĂ«tore – kĂ«rkesa pĂ«r punonjĂ«s ishte e lartĂ« dhe punĂ«dhĂ«nĂ«sit ishin tĂ« gatshĂ«m tĂ« paguanin shuma tĂ« konsiderueshme.

Shpenzimet ushtarake, pagat e ushtarëve, bonuset dhe pagesat kompensuese rritën ndjeshëm të ardhurat e shumë familjeve, veçanërisht në rajonet më të varfra që ishin të përfshira gjerësisht në procesin e rekrutimit.

Megjithatë, tani situata ka filluar të ndryshojë. Në një ekonomi të shëndetshme, pagat rriten paralelisht me produktivitetin: ndërsa punonjësi prodhon më shumë, kompania fiton më shumë dhe, rrjedhimisht, e paguan punonjësin më mirë (të paktën në teori, edhe pse në praktikë mund të ketë shumë shtrembërime).

NĂ« Rusi, megjithatĂ«, rritja e jashtĂ«zakonshme e pagave Ă«shtĂ« nxitur nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m – kryesisht nga konkurrenca me sektorin ushtarak.

Produktiviteti nuk Ă«shtĂ« rritur – ose tĂ« paktĂ«n jo me tĂ« njĂ«jtin ritĂ«m si pagat – çka do tĂ« thotĂ« se kompanitĂ« private nuk mund t’i pĂ«rballojnĂ« mĂ« paga kaq tĂ« larta, edhe pse pagat vazhdojnĂ« tĂ« rriten pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« fuqisĂ« punĂ«tore.

Performanca financiare e sektorit privat rus ka qenĂ« nĂ« rĂ«nie prej kohĂ«sh – pĂ«r shkak tĂ« çështjeve qĂ« lidhen me pagat dhe faktorĂ«ve tĂ« tjerĂ«: nĂ« vitin 2025, fitimet e pĂ«rbashkĂ«ta tĂ« 28 kompanive kryesore tĂ« vendit ranĂ« me 30 pĂ«r qind.

NĂ« disa raste, kompanitĂ« madje e kanĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« paguajnĂ« pagat e premtuara, siç raportohet nga “Moscow Times”, njĂ« gazetĂ« e pavarur nĂ« gjuhĂ«n angleze.

VetĂ«m nĂ« tremujorin e parĂ« tĂ« vitit 2026, rreth 209,000 ndĂ«rmarrje tĂ« vogla dhe tĂ« mesme u detyruan tĂ« mbylleshin – njĂ« rritje prej 9 pĂ«r qind krahasuar me vitin e mĂ«parshĂ«m.

Nuk ka zgjidhje tĂ« thjeshta pĂ«r kĂ«tĂ« situatĂ«. Elvira Nabiullina, drejtuesja e BankĂ«s Qendrore tĂ« RusisĂ«, ka shprehur shpresĂ«n se normat shumĂ« tĂ« larta tĂ« interesit – aktualisht nĂ« nivelin 14 pĂ«r qind, krahasuar me 2,25 pĂ«r qind nĂ« EurozonĂ« – do tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« riorientimin e ekonomisĂ« drejt kompanive mĂ« produktive.

Ideja është se kompanitë më të dobëta do ta kenë të vështirë të sigurojnë financim dhe përfundimisht do të mbyllen, duke i shtyrë punonjësit të kalojnë te ndërmarrje më të shëndosha dhe, rrjedhimisht, duke rritur produktivitetin e përgjithshëm dhe mirëqenien ekonomike.

Megjithatë, për momentin kjo nuk po ndodh; mënyra kryesore për ta zgjidhur çështjen do të ishte reduktimi i stimulit të madh ekonomik që vjen nga sektori ushtarak. Për regjimin e Vladimir Putinit, kjo nuk është një mundësi.

Si gjithmonë kur diskutohen dobësitë e ekonomisë ruse, është e rëndësishme të kujtojmë se vështirësitë ekonomike nuk shndërrohen automatikisht në kolaps politik, e as nuk ndikojnë domosdoshmërisht në rrjedhën e luftës.

Rusia mund tĂ« vazhdojĂ« ta mbĂ«shtesĂ« financiarisht pĂ«rpjekjen e saj luftarake edhe pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«. Dallimi qĂ«ndron nĂ« faktin se, ndĂ«rsa mĂ« parĂ« mund ta bĂ«nte kĂ«tĂ« pa prekur ndjeshĂ«m popullsinĂ« qĂ« jeton larg vijĂ«s sĂ« frontit, tani mund tĂ« bĂ«het e nevojshme t’u kĂ«rkohen atyre sakrifica gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« mĂ«dha.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Ekonomia e luftës po gllabëron gjithçka në Rusi appeared first on Gazeta Si.

Lëndë eksplozive e pashpërthyer në derën e dyqanit të Noizy-t

8 August 2026 at 15:02

Gazeta Si – NjĂ« sasi e vogĂ«l e dyshuar lĂ«nde eksplozive e pashpĂ«rthyer Ă«shtĂ« gjetur nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« kĂ«saj tĂ« shtune pranĂ« derĂ«s sĂ« dyqanit tĂ« kĂ«ngĂ«tarit Rigels Rajku ose siç njihet Noizy nĂ« Plazhin e DurrĂ«sit.

Pas njoftimit, në vendngjarje kanë shkuar shërbimet e policisë, së bashku me grupin hetimor, të cilët po hetojnë për zbardhjen dhe dokumentimin e ngjarjes.

Rreth katër vite më parë, më 8 qershor 2022, një sasi tritoli shpërtheu në të njëjtin objekt duke shkaktuar dëme të mëdha materiale.

Atëherë Noizy pati ngritur dyshime mbi reperin Cllevio me të cilin kishte konflikt të hapur. Një vit më pas, në qershor, lokalit të Noizyt në Currila iu vu zjarri dy herë. Për zjarrvënie të qëllimshme policia pati arrestuar kushëririn e tij 26-vjeçar.

The post Lëndë eksplozive e pashpërthyer në derën e dyqanit të Noizy-t appeared first on Gazeta Si.

ÇfarĂ« nĂ«nkupton ‘rivendosja e kontrolleve’ mes ItalisĂ« dhe SpanjĂ«s

8 August 2026 at 14:50

Gazeta Si – TĂ« premten nĂ« mbrĂ«mje, edhe Spanja rivendosi kontrollet kufitare me ItalinĂ« – njĂ« masĂ« qĂ« Italia e kishte zbatuar tashmĂ« javĂ«n e kaluar nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« krizĂ«s sĂ« migracionit nĂ« Ceuta.

Duke qenë se të dyja vendet nuk ndajnë një kufi tokësor, kontrollet do të prekin udhëtarët që mbërrijnë me avion ose me anije.

Si Italia, ashtu edhe Spanja janë pjesë e Zonës Shengen, një zonë që lejon lëvizjen e lirë të njerëzve dhe përfshin 25 vende të Bashkimit Evropian (të gjitha përveç Qipros dhe Irlandës), si dhe Norvegjinë, Zvicrën, Islandën dhe Lihtenshtajnin.

Normalisht, shtetasit e këtyre vendeve mund të udhëtojnë midis tyre pa kontrolle të thelluara; për shembull, gjatë fluturimit nga Italia në Francë, kontrollohet vetëm karta e identitetit në momentin e hipjes në mjetin e udhëtimit.

MegjithatĂ«, tani Italia dhe Spanja do tĂ« veprojnĂ« – tĂ« paktĂ«n pjesĂ«risht – sikur tĂ« ishin jashtĂ« ZonĂ«s Shengen. Duke filluar nga 8 gushti, Spanja do tĂ« kryejĂ« kontrolle tĂ« identitetit dhe shtetĂ«sisĂ« sĂ« pasagjerĂ«ve qĂ« mbĂ«rrijnĂ« nga Italia me anije ose avion; pĂ«r shtetasit e vendeve jashtĂ« Bashkimit Evropian, kontrollet do tĂ« pĂ«rfshijnĂ« gjithashtu vizat ose lejet e qĂ«ndrimit.

Këto masa hyjnë në fuqi sot, ndaj nuk është ende e qartë se si do të funksionojnë në praktikë apo nëse do të shkaktojnë ndonjë pengesë.

Qeveria spanjolle ka deklaruar se kontrollet do të mbeten në fuqi deri më 7 shtator, përveç rastit kur të ndryshojnë kushtet që çuan në zbatimin e tyre.

Kontrollet italiane përfshijnë kërkimin e dokumenteve të udhëtimit nga pasagjerët në anije dhe aeroplanë që mbërrijnë nga Spanja; në teori, këto vlejnë vetëm për individët që mbajnë pasaporta nga vende jashtë Bashkimit Evropian.

Megjithatë, kjo nuk është plotësisht e saktë: autoritetet e porteve dhe aeroporteve po kryejnë kontrolle të rastësishme për mbërritjet nga Spanja, që do të thotë se edhe qytetarët italianë, spanjollë dhe të tjerë evropianë mund të preken.

Gjatë kontrolleve fillestare, pasagjerët evropianë mund të tregojnë thjesht kartat e tyre të identitetit para se të vazhdojnë, ndërsa udhëtarët nga vendet jo-evropiane i nënshtrohen inspektimeve më të hollësishme.

Situata është megjithatë konfuze dhe procedurat ndryshojnë nga një port ose aeroport në tjetrin: në disa raste, janë krijuar korsi të dedikuara për pasagjerët që mbërrijnë nga Spanja, ndërsa në të tjera, kontrollet kryhen menjëherë pas zbarkimit ose në zona të ndryshme të aeroportit.

Raportet pĂ«r radhĂ« po qarkullojnĂ« nĂ« faqet e internetit spanjolle – qĂ« ndodhin pikĂ«risht gjatĂ« sezonit tĂ« verĂ«s, kur udhĂ«timi midis dy vendeve Ă«shtĂ« nĂ« kulmin e tij.

Rifutja e kontrolleve buron nga një përplasje politike lidhur me imigracionin midis qeverive të Pedro Sånchez-it (të qendrës së majtë) dhe Giorgia Meloni-t (të së djathtës), e cila nisi në fund të korrikut, kur dhjetëra mijëra emigrantë hynë në enklavën spanjolle të Ceutës nga Maroku, por u kthyen mbrapsht brenda pak orësh.

Asnjë nga personat që mbërritën në Ceutë nuk arriti në kontinentin evropian; megjithatë, Meloni e shfrytëzoi incidentin për të forcuar pozicionin e saj dhe për të demonstruar një qëndrim të vendosur kundër imigracionit të parregullt.

Fillimisht ajo e kritikoi ashpër qeverinë e Sånchez-it, por më vonë e ndryshoi qasjen, duke shprehur solidaritet me Spanjën.

MegjithatĂ«, kjo nuk mjaftoi pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund ngĂ«rçit diplomatik. SĂĄnchez-i i pĂ«rket PartisĂ« Socialiste dhe qeveria e tij Ă«shtĂ« njĂ« nga tĂ« paktat nĂ« Bashkimin Evropian qĂ« mban njĂ« qĂ«ndrim mĂ« pak pĂ«rjashtues ndaj emigrantĂ«ve.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post ÇfarĂ« nĂ«nkupton ‘rivendosja e kontrolleve’ mes ItalisĂ« dhe SpanjĂ«s appeared first on Gazeta Si.

Banda kriminale e femrave që alarmoi Londrën e shekullit të 19-të!

8 August 2026 at 14:06

Gazeta Si – NĂ« hotelin qĂ« zĂ« selinĂ« e vjetĂ«r tĂ« PolicisĂ« Metropolitane tĂ« LondrĂ«s, pranĂ« Sheshit “Trafalgar”, ndodhet njĂ« bar i quajtur “The 40 Elephants”.

Ai ia detyron emrin e tij njĂ« grupi kriminal qĂ« ishte mjaft i njohur midis fundit tĂ« shekullit tĂ« 19-tĂ« dhe gjysmĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« shekullit tĂ« 20-tĂ«: atij tĂ« “Dyzet HajdutĂ«ve”, ose “Dyzet ElefantĂ«ve”, njĂ« bandĂ« e pĂ«rbĂ«rĂ« nga rreth dyzet gra qĂ« iu pĂ«rkushtuan vjedhjes, zhvatjes dhe grabitjes sĂ« dyqaneve me njĂ« mjeshtĂ«ri tĂ« caktuar.

Fakti që në atë kohë ekzistonte një grup kriminal vetëm me femra ishte në vetvete një i pazakontë, sikundër dhe suksesi i tyre.

Historia e bandĂ«s, edhe pse e trilluar, tregohet nĂ« serinĂ« “A Thousand Blows”, krijuar nga ideatori i “Peaky Blinders”, Steven Knight, i disponueshĂ«m nĂ« “Disney+”.

Banda ishte formuar nĂ« “Elephant and Castle”, njĂ« zonĂ« nĂ« jug tĂ« Thames, e cila vetĂ« mori emrin e saj nga njĂ« pub famĂ«keq.

Shumë gra që ishin pjesë e tij, ishin të dashurat, vajzat apo motrat e anëtarëve të një bande tjetër mashtruesish, hajdutësh dhe kriminelë të vegjël të zonës: objektivi i të dy grupeve, ishin mbi të gjitha dyqanet në qendër dhe njerëz të pasur, të cilët arrinin të vidhnin me mjeshtëri dhe më pas e shisnin mallin përmes një rrjeti bashkëpunëtorësh.

Në një libër të vitit 1851, gazetari Henry Mayhew raportoi disa nga metodat e përdorura nga hajdutët e xhepave, të përshkruara si gra midis 14 dhe 60 vjeçe, shpesh të veshura me shalle dhe mantele të mëdha.

NĂ« pĂ«rgjithĂ«si, ata hynin nĂ« dyqane nĂ« kohĂ«n e pikut, dy ose tre nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« dhe synonin tĂ« shisnin sa mĂ« shumĂ« produkte tĂ« vjedhura: “Kur dyqanxhiu ishte i zĂ«nĂ« duke marrĂ« mallra nga dritarja ose nga raftet” pĂ«r t’i rregulluar nĂ« banak, shkruante MayheĂ«, “zakonisht njĂ«ra prej tyre merrte dhe fshihte diçka nĂ«n mantel ose shall, ndĂ«rsa tjetra pĂ«rpiqej ta shpĂ«rqendronte”.

Një ilustrim i vitit 1872 që tregon një grua që kryen vjedhje në dyqan (Wikimedia Commons)

NdonjĂ«herĂ« hajdutet pĂ«rdornin letra referimi tĂ« rreme pĂ«r t’u punĂ«suar si shĂ«rbĂ«tore pĂ«r tĂ« vjedhur te zotĂ«rinjtĂ« e tyre.

Të tjera, megjithatë, joshin të moshuarat në një rrugicë dhe më pas i akuzonin se i kishin sulmuar, ndërsa një bashkëpunëtore pretendoi se ishte dëshmitare e një sulmi të supozuar: për të shmangur veten nga sikleti, burri i sulmuar, zakonisht ua dorëzonte vajzave gjërat e tij me vlerë, tregon Bryan McDonald, autor i disa librave mbi grupet kriminale në Londër.

Historiania dhe gazetarja Caitlin Davies, autore e njĂ« libri mbi kriminalitetin femĂ«ror, vuri nĂ« dukje se me kalimin e kohĂ«s, figurat e “Dyzet ElefantĂ«ve” janĂ« stereotipizuar ose seksualizuar.

Megjithatë, operacionet e tyre ishin të organizuara mirë, të cilat shpesh funksiononin pikërisht sepse kryheshin nga gratë.

Hallie Rubenhold, eksperte pĂ«r rolin e gruas nĂ« shoqĂ«rinĂ« angleze, shpjegoi pĂ«r BBC se duke pasur parasysh moralin e asaj kohe, gratĂ« pritej tĂ« ishin mĂ« tĂ« respektueshme ndaj ligjit, me rezultat qĂ« askush nuk do t’i dyshonte pĂ«r vjedhje tĂ« ngjashme.

NĂ« çdo rast, “Dyzet ElefantĂ«t” kishin rregulla pĂ«r t’u respektuar, pjesĂ«risht pĂ«r tĂ« ruajtur harmoninĂ« nĂ« grup dhe pjesĂ«risht pĂ«r tĂ« promovuar barazinĂ« brenda tij: ato tĂ« njohura si “kodi i plaçkitĂ«sve”, prandaj McDonald i pĂ«rcaktoi ato si “njĂ« lloj kooperative”.

Ndërkohë, në përgatitjen e një grabitjeje apo vjedhjeje, duhej të ishe i përpiktë dhe të mos pije kurrë alkool.

TĂ« ardhurat nga njĂ« vjedhje, duhej tĂ« ndaheshin nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ« midis atyre qĂ« e kryenin atĂ« dhe nĂ«se njĂ« anĂ«tar arrestohej, tĂ« tjerĂ«t do t’i siguronin asaj njĂ« alibi. Kodi mĂ« pas ndalonte vjedhjen, si nga gratĂ« e tjera nĂ« bandĂ«, ashtu edhe nga partnerĂ«t e tyre.

Ato gjithashtu rrallĂ« vishnin rrobat ose stolitĂ« qĂ« vidhnin: gratĂ« ende shpenzonin shuma tĂ« mĂ«dha nĂ« bare, restorante dhe nĂ« festa pĂ«r t’u pĂ«rpjekur tĂ« imitonin personazhet e famshĂ«m dhe aristokracinĂ« e lartĂ«, veçanĂ«risht nĂ« vitet 1920, periudhĂ«n e aktivitetit tĂ« tyre maksimal.

Megjithëse dokumentet e policisë së Londrës dëshmojnë për vjedhje të rregullta të kryera nga gratë që nga fundi i shekullit të tetëmbëdhjetë, referenca e parë e bandës, daton në vitin 1873 dhe dihet me siguri se ajo mbeti aktive deri në vitet 1950.

“Dyzet ElefantĂ«t” ishin aq tĂ« afta nĂ« shmangien e policisĂ«, sa ishin famĂ«keqe, me rezultatin qĂ« nĂ«se njerĂ«zit i shihnin pranĂ« dyqaneve,  shqetĂ«soheshin.

Me kalimin e kohës, u identifikuan rreth 70 gra, disa prej të cilëve u dënuan për krime të tilla si vjedhje dyqanesh ose sulm ndaj policisë; të tjerët u shpërngulën gradualisht nga Londra.

Banda, megjithatĂ«, drejtohej nga njĂ« udhĂ«heqĂ«se, ose “mbretĂ«resha”. NjĂ« nga mĂ« tĂ« njohurat ishte Alice Diamond, e cila lindi nĂ« vitin 1896 nĂ« njĂ« familje kriminelĂ«sh dhe drejtonte grupin “me saktĂ«si ushtarake”, duke vendosur kontrollin mbi territorin dhe duke dĂ«nuar ato qĂ« nuk e respektonin atĂ«, shpjegon Davies.

NjĂ« tjetĂ«r, Ă«shtĂ« Mary Carr, e cila nĂ« serialin televiziv interpretohet nga Erin Doherty, e njohur pĂ«r rolin e PrinceshĂ«s Anne nĂ« serialin pĂ«r familjen mbretĂ«rore britanike “The Crown”.

Në një episod të podkastit të tij, aktori i njohur anglez Stephen Fry, rrëfen gjyqin e vitit 1896 ndaj Carr-it, e cila ishte akuzuar për rrëmbimin e një fëmije.

Sipas versionit të McDonald-it, fëmija ishte shitur dhe i ishte besuar Carr-it në pritje të transferimit te një çift pa fëmijë; pasi u gjet në shtëpinë e saj pas një denoncimi anonim, ajo u dënua me tre vjet burg, ndërsa djali përfundoi në një jetimore.

Zyrtarisht, Carr shiste lule në Covent Garden dhe punonte si modele për artistë; edhe pse dihej se ajo ishte udhëheqësja e bandës, policia nuk kishte gjetur kurrë prova për ta akuzuar atë.

Dihet se Carr u dënua sërish në vitin 1900 për marrje të mallrave të vjedhura; besohet se më pas ajo u shpërngul në zonën e Mançesterit, ku dyshohet se vazhdoi të vidhte, ndërsa hiqej si një grua e shtresës së lartë, për të ndërruar jetë përfundimisht rreth vitit 1924.

NĂ« serialin e Knight-it, personazhi i saj – i portretizuar me njĂ«farĂ« lirie artistike – takohet me  Hezekiah Moscow (Malachi Kirby), njĂ« tjetĂ«r figurĂ« reale: njĂ« burrĂ« qĂ« kishte ardhur nga Xhamajka me synimin pĂ«r t’u bĂ«rĂ« zbutĂ«s luanĂ«sh, por qĂ« nĂ« fund gjeti sukses si boksier.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Banda kriminale e femrave që alarmoi Londrën e shekullit të 19-të! appeared first on Gazeta Si.

❌