Numri i personave të infektuar me virusin e Nilit Perëndimor në Europën Jugore po rritet.
Për këtë arsye, Ministria e Jashtme gjermane ka përditësuar këshillat e udhëtimit për disa vende të Europës Jugore dhe ka treguar mënyrat më të mira për t’u mbrojtur nga infeksioni.
Në këshillat e udhëtimit për Italinë, Francën, Spanjën, Austrinë, Hungarinë, Shqipërinë, Qipron, Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë, Ministria e Jashtme gjermane paralajmëron për shpërthime sezonale të etheve të Nilit Perëndimor.
Udhëtarëve u këshillohet që të mbrohen veçanërisht gjatë ditës dhe në orët e muzgut nga pickimet e mushkonjave.
Mbrojtja më e mirë arrihet me përdorimin e preparateve kundër insekteve për lëkurën, të cilat përmbajnë DEET (dietiltoluamid) ose Icaridin. Gjithashtu ndihmojnë rrobat e gjata dhe me ngjyra të çelëta, të cilat idealisht duhet të jenë trajtuar më parë me preparate kundër insekteve.
Ethet e Nilit Perëndimor janë një sëmundje virale që transmetohet kryesisht përmes pickimit të mushkonjave.
Në shumicën e rasteve infeksioni nuk shkakton simptoma. Sipas Institutit Robert Koch, rreth 20 për qind e të infektuarve zhvillojnë një sëmundje me temperaturë dhe simptoma të ngjashme me gripin, e cila zgjat rreth 3 deri në 6 ditë.
Në raste të rralla mund të zhvillohet një inflamacion i trurit (encefalit). Vetëm rreth 1 në 100 persona të infektuar sëmuret rëndë me formën neuroinvazive të sëmundjes. Kjo formë, në rastet më të rënda, mund të jetë edhe fatale.
Aktualisht nuk ekziston vaksinë kundër etheve të Nilit Perëndimor.
Nga thrilleri i Ridley Scott “The Dog Stars” me Jacob Elordin, te komedia romantike “One Night Only” me Callum Turner dhe Monica Barbaro, gushti sjell një listë filmash të rinj në kinema dhe në platformat online.
“One Night Only” – Një komedi romantike në Nju Jork, por me një kthesë të pazakontë: në këtë botë alternative, marrëdhëniet seksuale për beqarët lejohen vetëm një natë në vit.
“Ice Cream Man” – Filmi horror i Eli Roth sjell historinë e një shitësi akulloresh misterioz që i kthen fëmijët në krijesa të dhunshme.
“The Dog Stars” – Ridley Scott rikthehet me një thriller post-apokaliptik ku të mbijetuarit e një epidemie globale përballen me një botë të shkatërruar.
“Tony” – Një film biografik për kuzhinierin dhe shkrimtarin Anthony Bourdain, që tregon vitet e tij të hershme para famës.
“Teenage Sex and Death at Camp Miasma” – Një komedi surrealiste që përzien horrorin, politikën dhe kulturën pop.
“The End of Oak Street” – Një histori me dinosaurë, por e vendosur në një lagje të zakonshme periferike, me Anne Hathaway dhe Ewan McGregor.
“The Wrong Girls” – Një komedi me Kristen Stewart dhe Alia Shawkat për dy shoqe që përfshihen në një histori kriminale pas përdorimit të një droge eksperimentale.
“Union County” – Dramë sociale për dy vëllezër të varur nga opioidet që përpiqen të rindërtojnë jetën në Ohajo.
“Coyote vs Acme” – Një përzierje mes aktorëve realë dhe personazheve të animuar, ku Uilli Kajota padit kompaninë që i shet pajisje që dështojnë gjithmonë.
“The Magic Faraway Tree” – Një film familjar i bazuar në librat e Enid Blyton, ku tre fëmijë zbulojnë një pemë magjike që hap portale drejt botëve të tjera./BBC
Nga Gazeta ‘Si’- Shqipëria ka miratuar për herë të parë Planin Kombëtar për Eliminimin e Hepatiteve Virale, duke synuar eliminimin e hepatiteve B dhe C si kërcënim për shëndetin publik deri në vitin 2030, në përputhje me objektivat e Organizatës Botërore të Shëndetësisë.
Ministrja e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, Evis Sala, deklaroi se plani synon forcimin e parandalimit, rritjen e testimit dhe diagnostikimit të hershëm, si dhe përmirësimin e aksesit në trajtim.
Sipas saj, dokumenti nuk është vetëm një strategji, por një angazhim konkret për zgjerimin e shërbimeve shëndetësore dhe afrimin e kujdesit më pranë qytetarëve.
Plani parashikon forcimin e qendrave të specializuara, zhvillimin e shërbimeve rajonale, përmirësimin e kapaciteteve diagnostikuese dhe zgjerimin gradual të kritereve për trajtim, në mënyrë që pacientët të marrin kujdes në faza më të hershme të sëmundjes.
Hepatitet virale konsiderohen ndër shkaktarët kryesorë të cirrozës dhe kancerit të mëlçisë. Për këtë arsye, Ministria e Shëndetësisë e konsideron luftën kundër tyre pjesë të rëndësishme të strategjisë për uljen e rasteve të kancerit.
Sipas ministres Sala, objektivat kryesorë janë ulja e infeksioneve të reja, rritja e numrit të diagnozave dhe trajtimeve në kohë, si dhe reduktimi i rasteve të cirrozës dhe kancerit të mëlçisë.
Zbatimi i planit kërkon angazhim afatgjatë, investime dhe bashkëpunim mes institucioneve vendase, ekspertëve dhe partnerëve ndërkombëtarë.
Nga Gazeta ‘Si’- Propozimi i Partisë Socialiste për reformën e re territoriale ka nxitur reagime dhe protesta në disa prej 15 bashkive që parashikohet të shkrihen. Banorët e Belshit dhe Selenicës kanë dalë kundër ndryshimeve të propozuara, duke kërkuar që njësitë e tyre vendore të mbeten të pandryshuara.
Në Belsh, qytetarët protestuan me pankarta kundër bashkimit me Bashkinë Elbasan. Mesazhet e tyre ishin kundër humbjes së autonomisë lokale dhe reduktimit të shërbimeve, me thirrje si: “Më shumë shërbime, jo më pak bashki”, “Bashkia jonë nuk është thjesht një numër” dhe “Jo reformës që zbraz komunitetet”.
Edhe banorët e Selenicës kundërshtojnë bashkimin me Vlorën, duke argumentuar se largimi i qendrës së vendimmarrjes do të sjellë më pak shërbime, më pak investime dhe harresë të zonës.
“Duhet të ketë diskutim me komunitetin. Reforma nuk mund të bëhet pa dëgjuar qytetarët”, u shpreh një banor i Belshit, ndërsa një tjetër nga Selenica e cilësoi projektin si një rrezik për identitetin territorial, kulturor dhe ekonomik të zonës.
Kundër propozimit janë shprehur edhe përfaqësues vendorë. Anëtarja e Këshillit Bashkiak të PS në Selenicë, Aleksandra Zhiaj, deklaroi se do të ngrihet zëri për ruajtjen e bashkisë ekzistuese, ndërsa drejtuesi politik i PD për qarkun e Vlorës, Aurel Bylykbashi, mbështeti kërkesën e banorëve për të mos u bashkuar me Vlorën.
Në Divjakë gjithashtu ka protesta, të cilët refuzojnë bashkimin me Lushnjën. Kryebashkiaku i Divjakës, Josif Gorrea, u shpreh se ndihet i tradhtuar dhe se ende nuk e beson dot këtë lajm.
Ndërkohë, në qendër të Klosit janë mbledhur qytetarë që kundërshtojnë projekt-hartën e re administrativo-territoriale të Partisë Socialiste, e cila parashikon shkrirjen e Bashkisë Klos dhe bashkimin e saj me Bashkinë Mat.
Sipas propozimit të PS për ndarjen e re territoriale, 15 bashki do të shkrihen, 33 do të mbeten të pandryshuara dhe 28 do të pësojnë ndryshime. Projekti parashikon gjithashtu krijimin e një niveli të ri të qeverisjes vendore për qytetet me status të veçantë ligjor.
Ndërkohë, drafti i Partisë Demokratike propozon një model tjetër me 100 bashki, 12 qarqe dhe 6 rajone, duke argumentuar se shtimi i njësive vendore do të sjellë shërbime më të afërta për qytetarët.
Nga Gazeta ‘Si’- Forca e Posaçme Operacionale dhe Forca e Posaçme “Shqiponja”, në bashkëpunim me shërbimet e Policisë Rrugore, kanë intensifikuar kontrollet në terren në Tiranë, me fokus parandalimin dhe goditjen e veprimtarive kriminale.
Kontrollet janë përqendruar në evidentimin e armëmbajtjes pa leje, posedimit të lëndëve narkotike, kapjen e personave në kërkim, si dhe verifikimin e automjeteve luksoze, mjeteve të blinduara, automjeteve me xhama të errësuar mbi normat e lejuara dhe mjeteve të modifikuara që shkaktojnë zhurma shqetësuese.
Gjatë aksionit janë kontrolluar 61 automjete luksoze dhe janë verifikuar 82 persona me precedentë kriminalë në fusha të ndryshme.
Si rezultat i kontrolleve, policia ka hequr 61 xhama të errësuar në kundërshtim me Kodin Rrugor, përfshirë edhe xhama të përparmë, ndërsa për 11 automjete luksoze janë marrë masa për heqjen e filmave të errësimit.
Gjithashtu, 5 automjete janë shoqëruar në Drejtorinë Vendore të Policisë Tiranë për verifikime të mëtejshme, mes tyre edhe një mjet i blinduar.
Gjatë kontrolleve janë shoqëruar edhe 6 shtetas, pasi ndaj tyre u gjetën lëndë narkotike, shkopinj bejsbolli dhe shkopinj metalikë, ndërsa një prej rasteve lidhej me drejtim automjeti në gjendje të dehur.
Policia bën të ditur se kontrollet do të vijojnë edhe në ditët në vijim me qëllim rritjen e sigurisë publike dhe parandalimin e veprimtarive të paligjshme.
Një pushim i vështirë për t’u harruar për gjashtë të rinj nga Venosa (Itali), të cilët pas provimeve në universitet vendosën të kalonin disa ditë relaksi në Shqipëri. Por pushimet zgjatën më pak se një ditë.
Njëri prej tyre ka treguar çfarë ndodhi:
“Mbërritëm në Shqipëri, në Tiranë, më 29 korrik. Po atë mbrëmje, rreth orës 21:30, pasi bëmë dush, dolëm nga apartamenti që kishim marrë me qira për të shkuar për darkë. Ishim gjashtë veta. Sapo dolëm në rrugë, njëri prej nesh hyri në një dyqan të vogël për të blerë një shishe ujë.
Në atë moment u afrua një grup djemsh vendas që na pyetën nga vinim. Ne thjesht u përgjigjëm se ishim italianë. Filluan të ecnim drejt Sheshit Skënderbej, sheshit kryesor, kur ky grup – rreth 20 djem shumë të rinj, nga 16 deri në 18 vjeç – filloi të na ndiqte.
Filluan të na hidhnin ujë, shishe dhe madje edhe gurë. Në fillim u përpoqëm t’i injoronim dhe të vazhdonim rrugën, sepse sapo kishim mbërritur – ishte nata e parë e pushimeve tona – dhe sepse ishim në një vend të huaj dhe donim të shmangnim çdo problem.”
“Situata u përkeqësua papritur – tregon i riu nga Venosa. Ata rrethuan njërin prej nesh dhe i kërkuan para, duke e kërcënuar drejtpërdrejt me thikë.
Në atë moment njerëzit që ndodheshin aty filluan të largoheshin drejt policëve që ishin në zonë, ndërsa ky grup vazhdonte të na ndiqte duke hedhur gurë dhe duke goditur me grushte e shkopinj ata prej nesh që kishin mbetur prapa.
Pothuajse të gjithë arritën të shpëtonin, përveç njërit. Ata e ndaluan, e goditën me grushte, e rrëzuan në tokë dhe vazhduan ta rrihnin edhe kur ishte i shtrirë.”
Por sipas tij kishte edhe më shumë:
“Diçka e pabesueshme dhe shumë serioze ishte sjellja e agjentëve të parë të policisë/vigjilentëve që ndodheshin aty. Disa prej nesh kërkuan ndihmë të dëshpëruar, por ata bënë sikur nuk panë asgjë.
I kërkuam një kalimtareje numrin e emergjencës së policisë lokale për të thirrur ndihmë, por nuk morëm përgjigje.
Fatmirësisht më pas ndërhynë policë të tjerë, të cilët arritën t’i largonin agresorët dhe thirrën ambulancën. Njëri prej nesh pësoi plagë dhe dëmtime në pjesë të ndryshme të trupit dhe mori ndihmën mjekësore në vendngjarje.”
Pas kësaj, të rinjtë vendosën të ktheheshin në Itali dhe nisën të kërkonin një fluturim.
“Menduam për shokun tonë të plagosur dhe menduam se do të ishte më mirë ta çonim në spitalin e Venosës. Kështu, në orën 6 të mëngjesit të 30 korrikut morëm fluturimin e parë të mundshëm dhe u kthyem në shtëpi. Pasi mbërritëm në Venosa, shoku që kishte pësuar dëmtimet më të rënda u vizitua dhe u mjekua në spital.”
Ai e mbyll rrëfimin: “Më mirë t’i durosh goditjet sesa të reagosh dhe të rrezikosh goditje me thikë që mund të ishin fatale.”
Policia e Shkodrës ka goditur dy raste të veprimtarisë kriminale në fushën e narkotikëve dhe armëmbajtjes pa leje, duke arrestuar 4 persona dhe proceduar penalisht një tjetër.
Në kuadër të operacionit të koduar “Sezoni”, pas një hetimi disa mujor me metoda speciale, u dokumentua veprimtaria e një grupi personash të dyshuar për shitje, shpërndarje dhe mbajtje të lëndëve narkotike.
Si rezultat i operacionit u arrestuan shtetasit:
G. B., 20 vjeç, banues në Ktosh;
D. R., 20 vjeç, banues në Koplik;
K. P., 22 vjeç, banues në Lohë e Poshtme.
Ndërkohë, nisi procedimi penal në gjendje të lirë për shtetasin R. H., 34 vjeç.
Gjatë kontrolleve policia sekuestroi lëndë të dyshuar narkotike Cannabis Sativa dhe 5 telefona celularë. Në kuadër të të njëjtit hetim, gjatë muajve qershor dhe korrik 2026, janë arrestuar edhe 4 persona të tjerë.
Rasti i dytë u evidentua nga shërbimet e Stacionit të Policisë Velipojë, të cilat arrestuan në flagrancë një 18-vjeçar me inicialet A. P., banues në Pulaj-Plazh.
Gjatë kontrollit fizik ndaj tij u gjet një armë zjarri pistoletë, ndërsa në banesë iu sekuestrua një sasi lënde e dyshuar narkotike Cannabis Sativa, e ndarë në doza.
Materialet për të dyja rastet i janë referuar Prokurorisë së Shkodrës për veprime të mëtejshme hetimore.
Nga Gazeta ‘Si’- Ministri i Kulturës Blendi Gonxhja, me anë të një reagimi në rrjetet sociale shkruan sot në 1 gusht se do të pezullohen përkohësisht ndërtimet në zonat turistike.
Gonxhja shprehet se në zbatim të ligjit nr 83/ 2026 dhe vendimit të Këshillit të Ministrave, pezullohen përkohësisht punimet e ndërtimit dhe aktivitetet e lidhura me to në zona turistike.
Ministri vlerëson se masa synon që të garantojë një sezon normal turistik, mbrojtjen e destinacioneve turistike dhe mjedis më të qetë për qytetarët e vizitorët.
Në zbatim të ligjit nr. 83/2026 dhe vendimit të Këshillit të Ministrave, gjatë sezonit turistik 2026 pezullohen përkohësisht punimet e ndërtimit dhe aktivitetet e lidhura me to në zonat turistike. Periudha e pezullimit fillon me hyrjen në fuqi të këtij vendimi dhe përfundon më 15 shtator 2026. Kjo masë synon të garantojë zhvillimin normal të sezonit turistik, mbrojtjen e destinacioneve turistike dhe një mjedis më të qetë e cilësor për qytetarët dhe vizitorët.
Vendimi përcakton qartë:
-Punimet që pezullohen;
-Punimet që përjashtohen nga pezullimi;
-Zonat ku zbatohet masa;
-Rregullat për lejet e ndërtimit;
-Masat administrative në rast shkeljesh;
-Institucionet përgjegjëse për monitorimin dhe zbatimin e tij.
Ftojmë të gjitha subjektet që ushtrojnë veprimtari ndërtimore të respektojnë kërkesat e legjislacionit në fuqi dhe të bashkëpunojnë me institucionet përgjegjëse për garantimin e një sezoni turistik të qetë, të sigurt dhe me standarde të larta.
Ministri i Brendshëm i Francës e cilësoi atë si ndoshta evakuimin më të madh të popullsisë civile jashtë periudhave të luftës në historinë e vendit; qindra mijëra banorë janë detyruar të lënë shtëpitë, ndërsa zjarret kanë përfshirë rreth 116 mijë hektarë tokë.
Përtej Pirenejve, Spanja është përballur me zjarrin më të madh dhe të tretin më të madh të regjistruar ndonjëherë në vend. Ndërkohë, në Kanada, provinca e Ontarios po kalon sezonin më të rëndë të zjarreve në histori, me përmasa që tejkalojnë ato të Europës. Që nga mesi i korrikut, zjarrfikësit kanë luftuar me afro 900 vatra aktive zjarri, tymi i të cilave ka errësuar qiellin deri në shtetin amerikan të Virxhinias.
Tymi që vret larg vatrës së zjarrit
Ndikimi i zjarreve në shëndet nuk varet vetëm nga flakët, por kryesisht nga sasia e tymit dhe vendi ku ai përhapet. Zjarret në pyje janë për fatkeqësitë natyrore ajo që raketat balistike janë për armët moderne: mund të shkaktojnë vdekje qindra apo mijëra kilometra larg vendit ku shpërthejnë.
Nxehtësia e madhe që prodhojnë i ngre masat e tymit lart në atmosferë, ku erërat mund t’i transportojnë në të gjithë një kontinent.
Tymi përmban grimca shumë të imëta, përfshirë ato me diametër 2.5 mikrometra ose më të vogël (PM2.5), të cilat konsiderohen forma më e rrezikshme e ndotjes së ajrit për shëndetin publik. Këto grimca depërtojnë thellë në mushkëri dhe në qarkullimin e gjakut, duke rritur rrezikun për goditje në tru, sëmundje të zemrës dhe sëmundje të sistemit të frymëmarrjes.
Mijëra vdekje të lidhura me tymin
Për të vlerësuar ndikimin e zjarreve të korrikut në shëndetin publik, The Economist përdori mjete të inteligjencës artificiale për të kombinuar të dhënat mbi përhapjen e tymit me modelet shkencore të vdekshmërisë të zhvilluara në dy studime akademike të publikuara vitin e kaluar.
Studimi i parë, i udhëhequr nga profesori Qiang Zhang i Universitetit Tsinghua në Pekin, analizoi sezonin e zjarreve në Kanada gjatë vitit 2023. Ai përfshiu vetëm zonat ku ndotja nga PM2.5 ishte në nivele shumë të larta dhe kryesisht e shkaktuar nga zjarret, duke llogaritur numrin shtesë të vdekjeve në ditën e ekspozimit.
Kur ky model aplikohet mbi të dhënat e korrikut 2026, rezulton se zjarret në Amerikën e Veriut kanë shkaktuar rreth 1,400 vdekje shtesë afatshkurtra. Për Europën, e njëjta metodë jep një vlerësim prej vetëm 18 vdekjesh.
Studimi i dytë, i drejtuar nga Anna Alari e Universitetit Pompeu Fabra në Barcelonë, përdor një metodologji më të gjerë. Ai merr në konsideratë edhe nivele më të ulëta të ndotjes dhe llogarit vdekjet jo vetëm në ditën e ekspozimit, por edhe gjatë javës pasuese.
Sipas këtij modeli, zjarret e korrikut kanë shkaktuar mbi 4 mijë vdekje shtesë në Amerikën e Veriut dhe rreth 415 në Europë.
Nju Jorku, qyteti më i goditur
Dy komplekset e mëdha të zjarreve në Ontario, mes 11 dhe 20 korrikut, çliruan rreth 365 mijë ton grimca PM2.5 – një masë që korrespondon me peshën e rreth 40 Kullave Eiffel.
Reja e tymit u përhap drejt lindjes dhe jugut, duke mbuluar rajonin e Liqeneve të Mëdha dhe verilindjen e Shteteve të Bashkuara.
Sipas vlerësimeve të The Economist, vetëm në Nju Jork kjo ndotje shkaktoi të paktën 200 vdekje shtesë gjatë periudhës 15-20 korrik, numri më i lartë mes qyteteve të analizuara.
Ndërkohë, katër zjarret e mëdha të përfshira në analizë në Francë dhe Spanjë, edhe pse të konsiderueshme për standardet europiane, kanë qenë më të vogla dhe kanë prodhuar më pak tym.
Deri tani ato kanë çliruar rreth 82 mijë ton grimca PM2.5. Për më tepër, drejtimi i erërave ka bërë që pjesa më e madhe e tymit të mos prekë qytetet e mëdha europiane. Një pjesë është zhvendosur drejt Atlantikut, ndërsa tymi që ka lëvizur drejt Greqisë ka qëndruar kryesisht në shtresat e larta të atmosferës, pa ndikuar ndjeshëm në cilësinë e ajrit pranë tokës.
Megjithatë, Madridi dhe Bordoja kanë përjetuar episode të ndotjes së rrezikshme të ajrit, edhe pse jo në shkallën e qyteteve të mëdha të Amerikës së Veriut.
Bilanci mund të rëndohet
Ekspertët paralajmërojnë se numri përfundimtar i viktimave mund të jetë shumë më i lartë.
Profesori Zhang vlerëson se vdekjet që lidhen me ekspozimin afatgjatë ndaj grimcave PM2.5 janë rreth tetë herë më të shumta se vdekjet afatshkurtra.
Edhe pse deri tani Europa ka regjistruar pasoja më të kufizuara, zjarret në Francë dhe Spanjë vazhdojnë të jenë aktive. Vetëm më 29 korrik, vlerësimi për vdekjet afatshkurtra u rrit me rreth 20%.
Nëse zjarret vazhdojnë dhe erërat ndryshojnë drejtim duke transportuar tymin drejt verilindjes së Europës, diferenca mes dy kontinenteve sa i përket viktimave mund të ngushtohet ndjeshëm./Theeconomist
Gazeta Si – Prej gjashtë muajsh, Shtetet e Bashkuara të Amerikës shesin naftë venezueliane në emër të qeverisë vendase, por shifrat lidhur me të ardhurat nuk përputhen me ato që Venezuela pretendon se ka marrë.
Ekziston një mospërputhje prej të paktën 10 miliardë dollarësh (gati 9 miliardë euro) dhe vendndodhja e këtyre fondeve mbetet e panjohur.
Venezuela ka nevojë urgjente për këto para pas tërmetit të dyfishtë shkatërrues të muajit qershor, i cili – sipas vlerësimevetë Kombeve të Bashkuara – shkaktoi dëme me vlerë 37 miliardë dollarë (mbi 32 miliardë euro).
“Në vend shtrohet një pyetje e përhapur: ku janë reales – siç themi ne këtu – ku janë paratë?”, thotë ekonomisti venezuelian, José Guerra, i cili ka shërbyer si kryetar i Komisionit të Buxhetit kur ishte deputet i opozitës. “Nuk ka transparencë”.
Në janar të vitit 2026, Shtetet e Bashkuara kapën ish-presidentin venezuelian, Nicolás Maduro gjatë një operacioni ushtarak të shënjestruar dhe vendosën në vend të tij, zëvendëspresidenten Delcy Rodríguez.
Rodríguez i është bindur urdhrave të tyre, duke nisur me një reformë në sektorin e naftës që e liberalizoi atë pjesërisht, ndërkohë që e vendosi nën kontrollin e SHBA-ve.
Qëllimi i deklaruar i presidentit amerikan Donald Trump ishte menaxhimi i naftës së Venezuelës – rezervat më të mëdha në botë, por të pashfrytëzuara sa duhet – dhe ky qëllim është arritur.
Shtetet e Bashkuara kontrollojnë eksportet e naftës së Venezuelës, me angazhimin për t’ia transferuar gradualisht të ardhurat qeverisë vendase.
Ato argumentojnë se, duke vepruar si ndërmjetës, i mbrojnë fondet nga kreditorët e një Venezuele të zhytur në borxhe të mëdha.
Punonjës të “Petróleos de Venezuela”, kompanisë shtetërore të naftës, me një maket kartoni të Maduros gjatë një demonstrate në Karakas më 29 janar
Ndonëse kjo është një arsye teknike, ajo kryesore është politike. Duke i mbajtur fondet, Shtetet e Bashkuara mund të ushtrojnë ndikim mbi qeverinë e Rodríguezit, e cila varet prej tyre edhe për funksionet më bazike, siç është pagesa e pagave në sektorin publik.
Sektori i naftës përbën afërsisht një të katërtën e Prodhimit të Brendshëm Bruto të Venezuelës; pa ato të ardhura, shteti do ta kishte të vështirë të funksiononte.
Ky sistem është krahasuar me një prind që u jep fëmijëve të tij para xhepi. Problemi qëndron në faktin se nuk dihet as vlera e këtyre pagesave dhe as rregullsia me të cilën ato kryhen.
Gazeta “Financial Times” ka llogaritur se Shtetet e Bashkuara kanë përfituar deri më tani të paktën 13 miliardë dollarë (11,4 miliardë euro) nga shitja e naftës venezueliane.
Nuk ka të dhëna zyrtare; informacioni i ofruar nga Shtetet e Bashkuara dhe Venezuela ka qenë tejet i pakët dhe kontradiktor.
Si një gjest simbolik, qeveria venezueliane krijoi një faqe interneti për të gjurmuar shitjet, por aty pasqyrohet vetëm një transaksion – i kryer në muajin mars – me vlerë 300 milionë dollarë (263 milionë euro).
Megjithatë, gjatë një seance dëgjimore në Kongres në muajin prill, u deklarua se Shtetet e Bashkuara i kishin dërguar Venezuelës 3 miliardë dollarë (2,63 miliardë euro) – një shumë dhjetë herë më e madhe.
Diagrami tejet i ndërlikuar që tregon se si funksionojnë shitjet e naftës venezueliane (grafikë nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë)
Në të njëjtën seancë dëgjimore, qeveria amerikane kishte premtuar një pasqyrë “retroaktive” të shitjeve dhe transferimeve – e cila do të përpunohej nga firma shumëkombëshe e konsulencës KPMG – por kjo ende nuk është publikuar.
Fillimisht, të ardhurat depozitoheshin në një llogari bankare në Katar, duke iu referuar sanksioneve kundër Venezuelës (të cilat u lehtësuan gradualisht); që nga muaji shkurt, Departamenti amerikan i Thesarit pohon se fondet mbahen në llogaritë e tij.
Sektori i tregtimit të naftës – që përfshin rishitjen e naftës në pronësi të palëve të tjera, si në këtë rast – karakterizohet nga një mungesë e theksuar transparence; megjithatë, për të shitur naftën venezueliane, Shtetet e Bashkuara angazhuan kompanitë “Vitol” dhe “Trafigura”, dy korporata shumëkombëshetë njohura për diskrecionin dhe metodat e tyre mjaft të paskrupullta.
Sary Levy-Carciente, një ekonomiste venezueliane në Universitetin Ndërkombëtar të Floridës, deklaron se qeveria e Rodríguez-it i merr fondet përmes kanaleve të kontrolluara – siç janë banka qendrore dhe bankat private vendase – pa ofruar raporte financiare.
Qeveria pohon se këto transferta shërbejnë gjithashtu për të stabilizuar kursin e këmbimit kundrejt monedhave të huaja.
“Një pjesë e konsiderueshme e vlerës së eksportit përthithet para se të mbërrijë në llogaritë qeveritare – përmes shpenzimeve të sipërmarrjeve të përbashkëta, furnizimeve me pajisje të huaja dhe marrëveshjeve të borxhit”, – thotë Levy-Carciente. Sipërmarrjet e përbashkëta – marrëveshje midis kompanive – janë të zakonshme sepse, për një kohë të gjatë, e vetmja mënyrë që një firmë e huaj të operonte në Venezuelë ishte përmes partneritetit me një kompani vendase.
Nuk ka informacion lidhur me shumën që paguajnë Shtetet e Bashkuara, kohën kur janë kryer pagesat apo nëse ato janë ndërprerë në ndonjë moment.
Presidentja e përkohshme e Venezuelës, Delcy Rodríguez, vëzhgon një përfaqësues të kompanisë amerikane “Chevron” teksa nënshkruan një marrëveshje për zgjerimin e operacioneve në Venezuelë, në Karakas
Guerra, ekonomisti tjetër, deklaron: “E vetmja gjë e sigurt është se çfarëdo që na kanë dërguar Shtetet e Bashkuara – shuma e të cilës mbetet e panjohur – me gjasë nuk përputhet me vlerën e fuçive të naftës së eksportuar. Ata mbajnë mënjanë një pjesë, por ne nuk e dimë se sa”.
Aktualisht, Venezuela prodhon mbi një milion fuçi naftë në ditë – një rritje krahasuar me qindra mijëra fuçitë e prodhuara gjatë muajve të fundit të mandatit të Maduros, periudhë kur Shtetet e Bashkuara po përpiqeshin të bllokonin eksportet.
Për më tepër, të ardhurat duhet të ishin rritur duke pasur parasysh rritjen e fundit të çmimeve të naftës, të nxitur nga lufta në Lindjen e Mesme.
Megjithatë, ekonomia venezueliane nuk ka shfaqur asnjë shenjë rimëkëmbjeje dhe tërmeti e ka përkeqësuar edhe më tej situatën.
Mungesa e transparencës rreth ekonomisë është një vazhdimësi e epokës së Maduros dhe nuk është rasti i vetëm i kësaj natyre.
Venezuela nuk e publikon buxhetin e saj kombëtar. Duke filluar nga viti 2017, shteti ndaloi publikimin e statistikave kryesore makroekonomike për të fshehur gjendjen e rrëmujës së plotë në të cilën kishte rënë vendi.
Këtë pranverë, nën presionin e Shteteve të Bashkuara dhe Fondit Monetar Ndërkombëtar, ai rifilloi publikimin e tyre – ndonëse vetëm pjesërisht. Pa një buxhet publik, është e vështirë të gjurmohet mënyra se si qeveria i shpenzon paratë.
Guerra është mjaft skeptik lidhur me mundësinë e ndonjë ndryshimi të menjëhershëm. “Në Venezuelë, shoqëria civile dhe forcat politike kanë provuar gjithçka. Fillimisht, ato u përplasën me policinë dhe forcat e armatosura, të cilat mbështetën Maduron dhe penguan kandidatin e opozitës të merrte presidencën, pavarësisht se kishte fituar zgjedhjet”.
Dy fëmijë para një murali të rrënuar që shfaq një thënie të Hugo Chávez-it, themeluesit të regjimit venezuelian, në Punta Cardón
Në vitin 2024, Maduro pretendoi fitoren në garën presidenciale duke falsifikuar rezultatet, të cilat tregonin se kandidati i opozitës, Edmundo González Urrutia, kishte një epërsi të dukshme.
“Sot, pengesa kryesore nuk është ushtria; është qeveria amerikane, e cila nuk e ka deklaruar qartë se çfarë kërkon nga Venezuela: ata kanë ngritur akuza kundër Maduros, por nuk kanë asnjë plan për një tranzicion demokratik”, – thotë Guerra.
Qëndrimi i administratës Trump është ambivalent. Kjo u duk qartë kur ajo pengoi lideren e opozitës, María Corina Machado, të kthehej në Venezuelë, me gjasë duke e konsideruar atë më të vështirë për t’u kontrolluar sesa Rodríguezin.
Në të njëjtën kohë, në takime private, zyrtarët amerikanë kërcënojnë se do ta lejojnë Machadon – e cila gëzon karizëm dhe mbështetje në vend – të kthehet sa herë që duan të sigurojnë lëshime nga Rodríguezi.
Taktika lidhur me të ardhurat nga nafta është e rrezikshme: nëse do t’i transferonin fondet plotësisht, do të humbnin një pjesë të madhe të ndikimit të tyre mbi qeverinë; anasjelltas, nëse i mbajnë ato në masë të tepërt, rrezikojnë të destabilizojnë administratën dhe të humbasin aleatin e tyre.
Nga Gazeta ‘Si’- Popullsia globale e individëve me pasuri të lartë (HNWI) u rrit me 7.9% në vitin 2025, duke arritur në 25.3 milionë persona në mbarë botën.
Pasuria e tyre totale u rrit me 8.7%, duke kapur një rekord prej 98.3 trilionë dollarësh (86.2 trilionë euro), rritja më e madhe vjetore që nga viti 2018, sipas raportit “World Wealth Report” të Capgemini.
Por çfarë po e nxit këtë rritje të pasurisë? A po përfitojnë edhe europianët dhe çfarë ndikimi ka shtimi i super të pasurve në ekonominë e vendeve?
Çfarë quhet individ me pasuri të lartë?
Një individ me pasuri të lartë (HNWI) është dikush që zotëron më shumë se 1 milion dollarë pasuri të investueshme, pa përfshirë shtëpinë e tij.
Kategoritë kryesore janë:
1–5 milionë dollarë: milionerë të zakonshëm
5–30 milionë dollarë: milionerë të nivelit të mesëm
Mbi 30 milionë dollarë: individë me pasuri shumë të lartë (UHNWI)
Këta të fundit përbëjnë vetëm rreth 1% të popullsisë së pasur, por kontrollojnë 34.8% të pasurisë totale në botë.
A po pasurohen milionerët europianë?
Po. Sipas Capgemini, Europa ka rreth 6 milionë individë me pasuri të lartë, një rritje prej rreth 6.5% krahasuar me vitin 2024. Pasuria e tyre u rrit ndjeshëm, nga vetëm 0.7% rritje në vitin 2024 në 8% në vitin 2025.
Megjithatë, rritja nuk është e njëjtë në të gjithë kontinentin.
Luksemburgu shënoi një nga rritjet më të mëdha, me 13.5% më shumë persona të pasur, i ndjekur nga Gjermania me 11.1%, Belgjika me 9%, ndërsa Franca dhe Britania e Madhe patën rritje më modeste, përkatësisht 2.7% dhe 2.6%.
Ku po i investojnë të pasurit paratë?
Ndërsa numri i të pasurve rritet, po ndryshon edhe mënyra se si ata përdorin pasurinë e tyre.
Sipas Gareth Wilson, zv.president ekzekutiv i Capgemini, individët me pasuri të lartë po largohen gradualisht nga mbajtja e parave cash dhe po orientohen më shumë drejt aksioneve dhe investimeve me të ardhura fikse.
Kjo do të thotë investime me potencial më të lartë fitimi, por edhe me rrezik më të madh.
Ekspertët argumentojnë se kjo mund të jetë pozitive për ekonominë, pasi investimet e të pasurve mund të nxisin rritjen e tregjeve financiare dhe sektorëve të ndryshëm.
Sektorë si mbrojtja dhe energjia kanë përfituar veçanërisht në Europë. Indeksi gjerman DAX u rrit me gati 22% në vitin 2025, i ndihmuar nga kompani si Rheinmetall dhe Siemens Energy, ndërsa sektori minerar dhe i mbrojtjes kontribuoi në rritjen me 21.5% të indeksit britanik FTSE 100.
Sipas Capgemini, politikat e Bankës Qendrore Europiane për normat e interesit dhe fokusi në inovacion kanë krijuar një klimë më të favorshme për investime, duke ndikuar edhe në rritjen e pasurisë së individëve më të pasur/ Euronews eu
Në vitin 1955, ekonomisti John Kenneth Galbraith shkroi për “inventarin e përvetësimeve të pazbuluara”, i cili priret të rritet gjatë periudhave të euforisë në tregje. Ai e quajti këtë fenomen “bezzle”, duke argumentuar se mashtrimet zbulohen vetëm kur mbarojnë kohët e mira dhe “morali tregtar përmirësohet ndjeshëm”.
Historia e ka vërtetuar shpesh këtë teori. Flluskat financiare dhe krizat që pasuan çuan në një valë të madhe ndjekjesh penale për krime ekonomike, si në rastet e Enron dhe WorldCom pas shpërthimit të flluskës së internetit. Nëse Galbraith kishte të drejtë, vlerësimet shumë të larta të tregjeve sot mund të nënkuptojnë se mashtrues të tjerë po veprojnë në heshtje. Por çfarë ndodh nëse ata nuk zbulohen kurrë? Pikërisht këtë eksperiment duket se po zhvillon aktualisht Shtetet e Bashkuara.
Gjatë gjashtë muajve deri në fund të marsit, prokurorët federalë hapën vetëm 2,008 çështje për krime ekonomike. Me këtë ritëm, deri në fund të vitit fiskal në shtator pritet të regjistrohen pak më shumë se 4,000 raste, sipas të dhënave të Transactional Records Access Clearinghouse (TRAC). Kjo përfaqëson një rënie me rreth një të gjashtën krahasuar me pesë vite më parë dhe përgjysmim në raport me 20 vite më parë.
Është joshëse që kjo rënie t’i atribuohet Donald Trump, pasi dobësimi i Departamentit të Drejtësisë gjatë administratës së tij ka ndikuar në uljen e hetimeve. Megjithatë, tendenca kishte nisur shumë përpara rikthimit të tij në pushtet dhe mund të vazhdojë edhe më pas.
Përveç një rritjeje të përkohshme pas krizës financiare të viteve 2007-2009, ndjekjet penale për krime ekonomike në SHBA kanë qenë në rënie për afro tre dekada. Kjo nuk do të thotë se drejtuesit e kompanive apo financierët janë bërë më të ndershëm. Shpjegimi lidhet me zhvendosjen e prioriteteve të autoriteteve drejt luftës kundër terrorizmit, emigracionit të paligjshëm dhe trafikut të drogës.
Pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001, një numër i madh hetuesish dhe juristësh federalë u angazhuan në çështje të sigurisë kombëtare. Vitet e fundit, emigracioni dhe lufta kundër drogës kanë dominuar gjithashtu axhendën politike dhe publike.
Krimet ekonomike kërkojnë burime të mëdha. Mashtrimet financiare shpesh hetohen nga dhjetëra prokurorë dhe hetues për vite me radhë. Sipas një studimi të TRAC, një kallëzim për krim ekonomik kërkon mesatarisht 452 ditë për t’u shqyrtuar nga prokurorët federalë, mbi tre herë më shumë se mesatarja për të gjitha llojet e tjera të çështjeve.
Edhe brenda kësaj tendence afatgjatë, rënia gjatë administratave Trump ka qenë veçanërisht e theksuar. Dhjetë vjet më parë, pothuajse gjysma e kallëzimeve për krime ekonomike përfundonin me ngritjen e akuzave. Në vitin 2025 kjo përqindje kishte rënë në vetëm një të tretën. Ndërkohë, pothuajse çdo kallëzim për çështje emigracioni vazhdon të çojë në ndjekje penale.
Numri i juristëve në Departamentin e Drejtësisë është reduktuar me rreth 20% gjatë presidencës së Trump. Shumë prej atyre që kanë mbetur janë transferuar nga hetimet për kriptomonedhat apo evazionin fiskal drejt çështjeve të emigracionit. Në të njëjtën kohë janë shkurtuar edhe stafet në agjencitë hetimore dhe rregullatore që furnizojnë prokurorët me informacion.
Edhe zbatimi i ligjit në rrugë civile është dobësuar. Një shembull është mbikëqyrja e auditimeve financiare, e cila u forcua pas falimentimit të Enron në vitin 2001. Në vitin 2025, Komisioni Amerikan i Letrave me Vlerë dhe Bursave (SEC) ndërmori vetëm 10 masa ndëshkuese ndaj kontabilistëve dhe auditorëve, rreth një e pesta e mesatares vjetore të tetë viteve të mëparshme.
Njëkohësisht, SEC ka ulur pagat në organin kryesor që mbikëqyr auditimet, i cili për vite kishte tërhequr ekspertët më të mirë me paga konkurruese. Komisioni ka sinjalizuar gjithashtu se mund të kalojë nga kontrolli i auditimeve individuale drejt vlerësimit të proceseve të përgjithshme të punës së auditorëve. Zyrtarët argumentojnë se kjo është më efikase, por kritikët paralajmërojnë se mund ta bëjë më të lehtë fshehjen e manipulimeve në bilancet financiare.
Kostoja ekonomike e kësaj situate është e madhe. Një studim i vitit 2023, i udhëhequr nga profesori Alexander Dyck i Universitetit të Torontos, vlerëson se zbulohet vetëm rreth një e treta e mashtrimeve të korporatave, ndërsa pjesa tjetër mbetet e fshehur.
Duke u bazuar te dëmet e rasteve të zbuluara, studiuesit llogarisin se mashtrimet korporative u kushtojnë aksionarëve amerikanë rreth 1.6% të vlerës së tregut çdo vit. Në vitin 2025 kjo do të përkthehej në rreth 1.1 trilion dollarë humbje.
“Krimet ekonomike u shkaktojnë amerikanëve humbje shumë më të mëdha se çdo kategori tjetër krimi”, thotë Julie O’Sullivan, profesoreshë në Universitetin Georgetown dhe ish-prokurore federale.
Edhe nëse një administratë e ardhshme vendos t’i japë sërish përparësi luftës kundër krimeve ekonomike, mund të jetë tepër vonë për shumë raste. Sipas profesorit Daniel Richman të Universitetit Columbia, shumica e këtyre veprave penale parashkruhen pas pesë vjetësh.
Mashtruesit financiarë kanë arsye të ndihen të qetë. Të gjithë të tjerët, përkundrazi, kanë arsye për t’u shqetësuar./TheEconomist
Valët e të nxehtit po i shtyjnë turistët të shmangin pushimet verore në vendet e Europës Jugore dhe të zgjedhin destinacione më në veri, tha drejtori ekzekutiv i Air France-KLM.
Ben Smith deklaroi se ndryshimi i preferencave të udhëtarëve, të cilët po largohen nga zonat e prekura nga temperaturat e larta të zgjatura, është “ndryshimi më i madh” që kompania ka vënë re javët e fundit. Kjo vjen në një kohë kur grupi ajror raportoi një rënie prej 70% të fitimit në tremujorin e dytë, kryesisht për shkak të rritjes së çmimeve të karburantit.
“Ajo që po shohim është se gjithnjë e më shumë europianë po shmangin disa zona të Francës, Spanjës dhe vende të tjera që po përballen me vapë ekstreme ose zjarre,” tha Smith për Financial Times.
Sipas tij, ndonëse turistët amerikanë po i mbajnë planet e tyre të udhëtimit, ndryshimi më i madh po vihet re te europianët, të cilët këtë verë po zgjedhin gjithnjë e më shumë destinacionet në veri të kontinentit.
Gjatë javës së fundit, zjarret kanë përfshirë pjesë të Francës dhe Spanjës, ndërsa Europa është përballur me një tjetër valë të nxehti, duke detyruar evakuimin e disa zonave turistike.
Ashtu si kompanitë e tjera ajrore, edhe Air France-KLM është goditur nga rritja e çmimeve të karburantit për avionë, si pasojë e konfliktit me Iranin. Kompania franko-holandeze raportoi një fitim neto prej 190 milionë eurosh për periudhën prill-qershor, 70% më pak se një vit më parë. Megjithatë, të ardhurat u rritën me afro 10%, duke arritur në 9.3 miliardë euro.
Çmimi i karburantit për avionë u dyfishua menjëherë pas nisjes së konfliktit në shkurt, edhe pse muajt e fundit ka nisur të bjerë. Air France-KLM pret që kostoja totale e karburantit për këtë vit të arrijë në 8.9 miliardë dollarë, rreth 2 miliardë dollarë më shumë se një vit më parë. Megjithatë, kjo shifër është më e ulët se parashikimi prej 9.3 miliardë dollarësh i bërë në fund të marsit.
Grupi ka ulur gjithashtu parashikimet për zgjerimin e kapacitetit të fluturimeve gjatë këtij viti. Fluturimet ndërkontinentale pritet të rriten deri në 3%, nga 4% që ishte parashikuar më herët, ndërsa kapaciteti i fluturimeve të shkurtra dhe të mesme do të ulet me 1%. Ndërkohë, kompania low-cost Transavia pritet të rrisë kapacitetin me 8%, nga 10% që ishte planifikuar fillimisht.
“Nuk kemi anuluar asnjë linjë dhe nuk kemi nxjerrë avionë jashtë shërbimit,” tha Smith. “Thjesht kemi shfrytëzuar muajt e verës për të kryer më shumë mirëmbajtje të avionëve ose kemi shtyrë hapjen e disa destinacioneve të reja.”
Mes linjave të prekura janë edhe ato drejt Lindjes së Mesme, përfshirë fluturimet për në Riad të Arabisë Saudite, të cilat kompania i rifilloi së fundmi. Për momentin, Air France-KLM do të vazhdojë të operojë tre fluturime në javë nga Parisi, pa e rritur frekuencën siç ishte planifikuar.
Smith tha gjithashtu se kompania po shqyrton zgjerimin e destinacioneve turistike në Azinë Juglindore, jo vetëm drejt Bangkokut, por edhe drejt Phuketit në Tajlandë dhe Manilës në Filipine.
Ndërkohë, Air France-KLM njoftoi se ka paraqitur një ofertë detyruese për të blerë deri në 49.9% të aksioneve të kompanisë shtetërore portugeze TAP Air Portugal. Bëhet fjalë për fazën përfundimtare të garës me kompaninë gjermane Lufthansa për blerjen e linjës ajrore, e cila do t’i siguronte Air France-KLM një bazë në Gadishullin Iberik për fluturimet drejt Brazilit dhe vendeve të tjera të Amerikës së Jugut.
Analistët vlerësojnë se TAP ka një vlerë prej të paktën 1.5 miliardë eurosh. Edhe Lufthansa konfirmoi se ka dorëzuar ofertën e saj.
Smith nuk pranoi të komentojë vlerën e ofertës së Air France-KLM, por theksoi se kompania ka përvojë të gjatë në bashkëpunimin me aksionarë shtetërorë dhe ka arritur të ruajë identitetin dhe selinë holandeze të KLM-së.
“Ne operojmë fluturime drejt katër qyteteve në Brazil, ndërsa TAP fluturon drejt 11 qyteteve. Shumica janë destinacione të mëdha ku nuk ka mbivendosje të linjave, ndaj rrjetet tona plotësojnë njëra-tjetrën,” përfundoi ai./FT
Një tërmet me magnitudë 4.7 goditi zonën e Campi Flegrei, pranë qytetit italian të Napolit, mbrëmjen e kësaj të premteje, 31 korrik.
Lëkundjet shkaktuan ndërprerje të energjisë elektrike, pezullim të shërbimeve të trenave dhe metrosë, si edhe dëmtime të lehta në disa ndërtesa.
Autoritetet njoftuan se nuk pati kërkesa urgjente për shpëtimin e banorëve. 8 persona raportohet se janë lënduar, deri më tani.
Campi Flegrei, një zonë vullkanike me popullsi të dendur, ka përjetuar aktivitet sizmik gjithnjë e më të shpeshtë në vitet e fundit, duke shtuar monitorimin nga qeveria.
Video di "Tutto Napoli" e "Inter Napoli" dei crolli avvenuti a Pozzuoli a seguito della scossa di terremoto di magnitudo 4.7.
Presidenti i FIFA-s, Gianni Infantino, është tërhequr nga plani për krijimin e një kompanie tregtare me vlerë 20 miliardë dollarë, e cila do të shiste aksione te investitorët privatë.
Në një deklaratë, Infantino tha se “është bërë e qartë se projekti ka krijuar përçarje të tilla që, pavarësisht nivelit të mbështetjes, nuk i shërbejnë më objektivit për të cilin ishte propozuar fillimisht”.
Vendimi vjen pas kundërshtimeve të forta nga drejtues të lartë të FIFA-s, UEFA dhe konfederatave të tjera të futbollit, si edhe pas reagimeve të shumta që pasuan zbulimin e planit nga Financial Times.
Infantino shtoi se synon të mbledhë sërish të gjitha palët e interesuara në ditët dhe javët në vijim, “në frymën e interesit të përbashkët për lojën tonë”.
Projekti, i udhëhequr nga fondi Thrive Eternal i Joshua Kushner, synonte të siguronte miliarda dollarë për zhvillimin e futbollit në mbarë botën.
Plani u kritikua ashpër nga UEFA, konfederatat e tjera dhe drejtues të futbollit, të cilët argumentojnë se Kupa e Botës nuk mund të trajtohet si një produkt investimi dhe se privatizimi i të ardhurave të saj rrezikon trashëgiminë e futbollit.
Kritika ka pasur edhe për mënyrën e fshehtë me të cilën u përgatit projekti, si dhe për lidhjet e ngushta të Infantinos me presidentin amerikan Donald Trump. Disa federata kërkojnë që plani të tërhiqet plotësisht, ndërsa po shtohen zërat për një sfidë ndaj Infantinos në zgjedhjet e ardhshme për president të FIFA-s.
Megjithëse Infantino argumenton se investimi do të rriste fondet për federatat kombëtare, kundërshtarët theksojnë se FIFA tashmë ka miliarda dollarë rezerva dhe nuk ka nevojë për kapital privat. Pas reagimeve të forta, vetë Infantino u tërhoq nga propozimi, duke pranuar se ai kishte krijuar përçarje të thella brenda futbollit botëror./FT
Nga Gazeta ‘Si’- Një studim i Bankës së Shqipërisë tregon se ndikimi i kursit të këmbimit te inflacioni nuk ka qenë edhe aq i fortë. Sipas përllogaritjeve, forcimi i lekut nuk mundet të amortizojë çmimet e rritura gjatë dobësimit e tij, pra kur inflacioni është i lartë.
Analiza mbulon periudhën 2002–2024 dhe bazohet në të dhëna mujore nga INSTAT dhe Banka e Shqipërisë. Përveç kursit të këmbimit, në model janë përfshirë edhe faktorë si norma bazë e interesit, inflacioni i importuar, çmimi i naftës, aktiviteti ekonomik dhe oferta monetare.
Sipas autorëve, kur inflacioni është i ulët, luhatjet e kursit të këmbimit kanë ndikim të kufizuar mbi çmimet. Megjithatë, kur inflacioni rritet, nënçmimi i lekut përkthehet në presione shumë më të forta inflacioniste, ndërsa mbiçmimi i monedhës vendase ka efekt minimal në uljen e çmimeve.
Studimi vëren gjithashtu se ndikimi i inflacionit të importuar dhe i kursit të këmbimit bëhet më i fortë në periudha me inflacion të lartë. Në të njëjtën kohë, politika monetare e Bankës së Shqipërisë rezulton efektive në kontrollin e inflacionit në të gjitha nivelet e tij.
Në përfundim, autorët theksojnë se marrëdhënia mes kursit të këmbimit dhe inflacionit është asimetrike: zhvlerësimi i lekut ka ndikim shumë më të madh në rritjen e çmimeve sesa forcimi i tij në uljen e tyre. Për këtë arsye, ata sugjerojnë që kjo sjellje të merret në konsideratë në hartimin e politikës monetare dhe në vlerësimin e rreziqeve inflacioniste.
Revista amerikane “Forbes” e ka përfshirë Shqipërinë në listën e 96 vendeve më tërheqëse për të kaluar vitet e pensionit, duke vlerësuar koston e ulët të jetesës, klimën mesdhetare dhe peizazhet natyrore.
Sipas revistës, Shqipëria ofron një kombinim të favorshëm të shpenzimeve të përballueshme, kujdesit shëndetësor me kosto të ulët, nivelit të ulët të kriminalitetit dhe procedurave relativisht të thjeshta për marrjen e lejes së qëndrimit.
“Forbes” veçon si destinacionet më të preferuara për pensionistët Tiranën, Durrësin, Sarandën dhe Vlorën, ndërsa thekson se kostoja e jetesës në Shqipëri mbetet dukshëm më e ulët se mesatarja në Shtetet e Bashkuara.
Revista vlerëson se sistemi shëndetësor është ende në zhvillim, por ofron shërbime me çmime të përballueshme. Ajo nënvizon gjithashtu se niveli i kriminalitetit është i ulët, ndërsa e konsideron vendin politikisht të qëndrueshëm.
Në artikull evidentohet edhe fakti se komunikimi për të huajt është relativisht i lehtë, pasi anglishtja flitet gjerësisht nga brezi i ri, megjithëse gjuha shqipe cilësohet si sfiduese për t’u mësuar.
Krahas Shqipërisë, “Forbes” rekomandon si destinacione për pension edhe vende si Argjentina, Austria, Kanadaja, Kolumbia, Kosta Rika, Qiproja, Franca, Irlanda, Greqia, Italia, Malta, Mali i Zi dhe Portugalia.
Nga Gazeta ‘Si’- Gushti nis me temperatura të larta.
E shtuna pritet të karakterizohet nga moti i kthjellët dhe temperaturat e larta, ndërsa vendi do të vijojë të jetë nën ndikimin e masave ajrore të nxehta.
Temperaturat do të jenë të larta, me vlerat maksimale që pritet të arrijnë deri në 36°C, ndërsa minimalet gjatë orëve të natës zbresin deri në rreth 23°C.
Era do të fryjë kryesisht nga kuadrati i veriut, me shpejtësi mesatare rreth 5 m/s, ndërsa herë pas here, veçanërisht përgjatë bregdetit dhe në lugina, mund të arrijë deri në 10 m/s.
Gazeta Si – Që nga pasditja e së enjtes, mijëra njerëz kanë hyrë në enklavën spanjolle të Ceutës – e cila ndodhet në skajin verior të Marokut – duke ardhur nga territori maroken; shumë prej tyre e kaluan distancën duke notuar, ndërsa të tjerë u ngjitën mbi barrierat kufitare dhe më pas i kapërcyen ato.
Të paktën 34 persona humbën jetën gjatë kalimit dhe rreth dhjetë të tjerë rezultojnë të zhdukur. Mijëra të tjerë po grumbullohen në kufi me synimin për ta kaluar atë. Vlerësohet se, në total, më shumë se 60,000 njerëz e kanë kaluar kufirin.
Përpjekjet për të kaluar kufirin në Ceuta (e cila është territor evropian) janë të shpeshta, por jo në këtë shkallë: numri i të ardhurve në një ditë të vetme ishte më i larti që nga viti 2021.
Si pasojë, qeveria spanjolle vendosi të dislokojë mijëra ushtarë për të menaxhuar situatën. Kryeministri spanjoll Pedro Sánchez dhe ministri i Brendshëm Fernando Grande-Marlaska pritet ta vizitojnë Ceutën të premten.
Ceuta është një nga dy enklavat spanjolle të rrethuara nga territori maroken; tjetra është Melilla, pika kufitare e së cilës me Marokun u mbyll nga qeveria spanjolle të enjten.
Një numër i madh njerëzish përpiqen të hyjnë për të kërkuar azil ose një formë tjetër mbrojtjeje ndërkombëtare dhe, më pas, për të arritur në Evropën kontinentale.
Në fillim të korrikut, Gjykata e Lartë e Spanjës nxori një vendim sipas të cilit emigrantët e ndaluar ndërsa përpiqeshin të arrinin në Ceuta ose Melilla përmes detit nuk mund të riatdhesohen menjëherë dhe, rrjedhimisht, mbeten nën përgjegjësinë e autoriteteve spanjolle.
U spekulua se kjo mund të ishte arsyeja pse kaq shumë njerëz po përpiqen të kalojnë kufirin, por intervistat e kryera nga El País me emigrantët që kanë mbërritur ditët e fundit e kanë hedhur poshtë këtë teori.
Gazeta Si – Bregdeti verior afrikan i Mesdheut, në pjesën që i përket Marokut, është i mbushur me territore spanjolle.
Më të rëndësishmet janë ato që përfshijnë Ceutën dhe Melillën, dy qytete autonome që kanë afërsisht të njëjtin numër banorësh (rreth 85 mijë secili) dhe ndodhen rreth 400 kilometra larg njëri-tjetrit.
Përveç tyre, Spanjës i përkasin edhe disa copa të tjera toke të pabanuara: një zonë e vogël bregdetare, ku ndodhet vetëm një post ushtarak, si edhe disa ishuj të vegjël pranë bregut.
Këto janë ish-fortesa që prej shekujsh janë pjesë e Mbretërisë së Spanjës dhe që nuk u integruan kurrë administrativisht në Protektoratin Spanjoll të Marokut (1912–1956), as në strukturat e tjera koloniale përmes të cilave Madridi kontrollonte pjesë të Afrikës së Veriut.
Vlerësohet se mbi 40 për qind e banorëve të Ceutës që kanë shtetësi spanjolle, janë të besimit mysliman. Në qytet ekziston gjithashtu një komunitet hebre dhe një komunitet hindu me rrënjë të hershme historike.
Emigrantët e rregullt me shtetësi marokene janë rreth 4.500. Edhe Melilla ka një përbërje demografike shumë të ngjashme.
Pozicioni gjeografik i këtyre dy qyteteve bën që presioni migrator në kufijtë e tyre me Marokun të jetë i vazhdueshëm dhe i lartë.
Edhe në të kaluarën ka pasur momente emergjence. Në vitet 2005, 2014 dhe 2018 u regjistruan valë të papritura, gjatë të cilave qindra ose mijëra emigrantë u përpoqën të hynin në Ceutë ose Melillë, qoftë nga deti, qoftë duke kapërcyer gardhet kufitare, duke shkaktuar përplasje me forcat e rendit. Nga këto incidente pati të vdekur dhe të plagosur.
Rasti më i bujshëm ndodhi në maj të vitit 2021, kur rreth 10 mijë emigrantë hynë ilegalisht në Ceutë brenda vetëm dy ditësh.
Kjo valë migratore ishte kulmi i një krize diplomatike mes Spanjës dhe Marokut. Rabati kishte reaguar ashpër pasi Madridi kishte pranuar të shtronte në një spital spanjoll, nën identitet të rremë, liderin e Frontit Polisario, lëvizjes së armatosur që lufton për pavarësinë e Saharasë Perëndimore, ish-koloni spanjolle që sot kontrollohet nga Maroku.
Edhe atëherë, emigrantët u riatdhesuan brenda pak ditësh. Edhe në rastin aktual, disa analistë kanë sugjeruar se sulmi i papritur ndaj kufijve mund të jetë lehtësuar nga autoritetet marokene, si reagim ndaj vizitës miqësore që kryeministri spanjoll Pedro Sánchez zhvilloi ditët e fundit në Algjeri. Algjeria është mbështetësi kryesor rajonal i Frontit Polisario.
Megjithatë, Ministria e Jashtme e Spanjës ka përjashtuar çdo lidhje mes ngjarjeve dhe vizitës së fundit të kryeministrit, duke theksuar se marrëdhëniet me qeverinë marokene janë aktualisht të shkëlqyera dhe se Rabati po bashkëpunon “në mënyrë besnike dhe të vazhdueshme” për menaxhimin e situatës në Ceutë.
Gjatë dekadave të fundit, marrëdhëniet mes Rabatit dhe Madridit kanë kaluar nga periudha bashkëpunimi në momente tensionesh të forta.
Një prej tyre ishte kriza e vitit 2002 rreth ishullit Perejil – praktikisht një shkëmb i vogël – i cili, megjithëse ndodhet gjeografikisht pranë Marokut, administrohet nga Spanja.
Kjo, edhe sepse Rabati e sheh me njëfarë shqetësimi praninë, përgjatë bregdetit të tij, të këtyre territoreve, ku flitet spanjisht dhe që përfaqësojnë një kujtesë të epokës koloniale.
Nga ana tjetër, Maroku e di mirë se Spanja ka nevojë për bashkëpunimin e tij për të kontrolluar flukset e emigracionit të paligjshëm drejt këtyre qyteteve “afrikane”, të cilat janë plotësisht territor i Bashkimit Evropian, por për shkak të pozicionit të tyre gjeografik, mbeten veçanërisht të ekspozuara ndaj tentativave për hyrje të paligjshme.
Pikërisht për këtë arsye, në vitin 2022 qeveria e Pedro Sánchez ndryshoi qëndrimin tradicional të Spanjës ndaj Saharasë Perëndimore, duke u rreshtuar de facto me pozicionin e Rabatit, i cili e konsideron atë territor pjesë të Marokut.
Ky ishte një ndryshim i madh, pasi Sahara Perëndimore ishte një koloni spanjolle deri në mesin e viteve 1970, kur Spanja u tërhoq me nxitim, duke e lënë territorin në fatin e tij.
Login
