Gazeta Si â MarrĂ«dhĂ«niet mes UkrainĂ«s dhe SerbisĂ« nuk janĂ« strategjike, por interesat e ndĂ«rsjella qĂ« i kanĂ« afruar dy vendet po ndikojnĂ« edhe nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si Kievi e trajton çështjen e pavarĂ«sisĂ« sĂ« KosovĂ«s, vlerĂ«sojnĂ« ekspertĂ« tĂ« intervistuar nga Radio Evropa e LirĂ«.
I gjithĂ« ky diskutim u nxit pas vizitĂ«s sĂ« parĂ« zyrtare tĂ« presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, nĂ« Beograd, ku ai tha se respekton integritetin territorial tĂ« partnerĂ«ve dhe se qĂ«ndrimi i UkrainĂ«s ndaj shpalljes sĂ« pavarĂ«sisĂ« sĂ« KosovĂ«s âmbetet i pandryshuarâ.
Kateryna Shymkevych, eksperte në Qendrën Analitike për Studime Ballkanike me bazë në Ukrainë, thotë se Kievi e sheh bashkëpunimin me Beogradin si të dobishëm për furnizimin me municion, marrëdhëniet me Bashkimin Evropian dhe përpjekjet për ta afruar Serbinë, qoftë edhe pjesërisht, me Perëndimin, përcjell A2.
Ndërsa Serbia, thotë ajo, ka nevojë për marrëdhënie më të mira me Gjermaninë dhe Francën, dhe e sheh Ukrainën si një urë drejt BE-së, Ukraina ka interesa konkrete në raport me furnizimin me armë dhe municion dhe dëshiron të mbajë një kanal komunikimi me një vend tradicionalisht prorus.
âUkraina qartĂ«sisht e kupton se Serbia Ă«shtĂ« njĂ« vend prorus, por tâi thuash Brukselit se ne nuk do tĂ« bashkĂ«punojmĂ« me SerbinĂ« nuk Ă«shtĂ« njĂ« opsion i zbatueshĂ«mâ, thotĂ« Shymkevych pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Ngjashëm shprehet edhe Yevhen Mahda, drejtor ekzekutiv i Institutit për Politikat Botërore në Kiev. Ai thotë se Ukraina dhe Serbia nuk mund të quhen partnerë strategjikë, dhe vlersëon se ishte presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuciq, ai që realisht përfitoi më shumë nga vizita e Zelenskyt.
Por, Mahda sâe pĂ«rjashton qĂ« edhe Ukraina ka interesa nĂ« kĂ«tĂ« marrĂ«dhĂ«nie.
âShkurtimisht, [Ukraina pĂ«rfiton] furnizime me municion dhe perspektivĂ«n e pĂ«rdorimit tĂ« SerbisĂ« si kanal pĂ«r negociata me RusinĂ«â, thotĂ« ai pĂ«r REL-in.
E, në këtë ekuacion interesash hyn edhe çështja e Kosovës, me mosnjohjen e saj nga Ukraina që ishte një nga pikat e diskutimit gjatë vizitës së Zelenskyt në Beograd.
Pse nuk e njeh Ukraina Kosovën?
Kievi e arsyeton qëndrimin mosnjohës ndaj pavarësisë së Kosovës duke u thirrur në parimin e integritetit territorial, dhe në frikën se njohja mund të përdoret nga Rusia si precedent për territoret ukrainase të pushtuara.
Por, Kosova argumenton se krahasimi nuk qëndron: në vitin 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë konstatoi se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare.
NĂ« njĂ« analizĂ« tĂ« publikuar kĂ«tĂ« javĂ« pĂ«r QendrĂ«n Kosovare pĂ«r Studime tĂ« SigurisĂ«, Ramadan Ilazi argumenton se Kosova dhe territoret ukrainase tĂ« pushtuara nga Rusia nuk janĂ« raste tĂ« krahasueshme, dhe se Ukraina nuk duhet tĂ« krijojĂ« âparalele fiktiveâ mes tyre.
Kosova, tregon ai, fitoi pavarësinë pas viteve të represionit, luftës, ndërhyrjes së NATO-s dhe një procesi të gjatë ndërkombëtar për përcaktimin e statusit. Krimea, në anën tjetër, u pushtua dhe u aneksua nga Rusia përmes forcës ushtarake.
ĂfarĂ« ndodh nĂ« Krime?
Edhe profesori i studimeve për paqe dhe konflikt në Universitetin e Dublinit, Gëzim Visoka, e vendos këtë dallim në qendër të kritikës së tij.
Sipas tij, ânuk ka paralele mes KosovĂ«s dhe territoreve ukrainase tĂ« pushtuaraâ, dhe Ukraina do tĂ« ishte mĂ« mirĂ« ta njihte KosovĂ«n sesa tĂ« krijonte krahasime qĂ«, nĂ« fund, mund tâi shĂ«rbejnĂ« interesave tĂ« RusisĂ« pĂ«r tĂ« justifikuar pushtimin e territoreve ukrainase.
âNĂ« kĂ«tĂ« kontekst, mendoj se komenti i panevojshĂ«m dhe jomiqĂ«sor i UkrainĂ«s pĂ«r pavarĂ«sinĂ« e KosovĂ«s jo vetĂ«m qĂ« i jep legjitimitet qasjes penguese tĂ« SerbisĂ«, por gjithashtu u ofron edhe njĂ« tjetĂ«r justifikim pesĂ« shteteve anĂ«tare tĂ« BE-sĂ« qĂ« ende nuk e kanĂ« njohur KosovĂ«nâ, thotĂ« ai pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Kush e njeh Kosovën?
KĂ«tĂ« argument e theksoi edhe ministri nĂ« detyrĂ« i PunĂ«ve tĂ« Jashtme dhe DiasporĂ«s tĂ« KosovĂ«s, Glauk Konjufca, duke thĂ«nĂ« se shteti i KosovĂ«s lindi nga lufta e popullit pĂ«r liri, dhe çlirimi mĂ« 1999 erdhi pas âvitesh tĂ« shtypjes sistematike dhe fushatĂ«s gjenocidale tĂ« regjimit tĂ« Millosheviqitâ.
âAjo qĂ« pasoi nuk ishte njĂ« akt aneksimi, okupimi apo pushtimi territorial, por njĂ« proces gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s ndĂ«rkombĂ«tar nĂ«n administratĂ«n e Kombeve tĂ« Bashkuara dhe ndĂ«rmjetĂ«simit ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«r statusin final tĂ« KosovĂ«sâ, tha Konjufca disa ditĂ« mĂ« parĂ«.
Për më tepër, Visoka thotë se Kosova ka bërë mjaftueshëm për Ukrainën që Kievi ta konsiderojë njohjen, ndonëse pranon se vendimi ukrainas mund të varet nga përfundimi i luftës dhe drejtimi strategjik që do të marrë vendi.
âBezdisja dhe reagimi i KosovĂ«s ndaj deklaratĂ«s sĂ« Zelenskyt nĂ« Beograd janĂ« tĂ« matura dhe tĂ« kuptueshme. Ekziston njĂ« kufi pĂ«r mbĂ«shtetjen e njĂ«anshme ndaj UkrainĂ«s dhe Kosova mund tĂ« ketĂ« arritur tashmĂ« nĂ« atĂ« pikĂ«â, thotĂ« Visoka.
Kosova e ka mbështetur Ukrainën që nga fillimi i pushtimit rus, duke u rreshtuar me sanksionet perëndimore, duke ofruar ndihmë dhe strehim për ukrainasit, dhe duke mbështetur politikisht Kievin.
Por, pĂ«r Kateryna Shymkevych nga Qendra Analitike pĂ«r Studime Ballkanike, reagimi ndaj deklaratĂ«s sĂ« Zelenskyt Ă«shtĂ« âi pajustifikuarâ.
âAutoritetet ukrainase nuk kanĂ« premtuar kurrĂ« se do ta njohin KosovĂ«n. Kjo mund tĂ« jetĂ« njĂ« e vĂ«rtetĂ« e hidhur, por Ă«shtĂ« e vĂ«rtetaâ, thotĂ« ajo pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Shymkevych thotĂ« se pĂ«r UkrainĂ«n shqetĂ«simi nuk lidhet vetĂ«m me SerbinĂ« â ai lidhet edhe me mĂ«nyrĂ«n se si Rusia e pĂ«rdor KosovĂ«n si precedent. Moska, shpjegon ajo, e ka pĂ«rdorur opinionin kĂ«shillues tĂ« GjykatĂ«s NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« DrejtĂ«sisĂ« pĂ«r KosovĂ«n pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur argumentet e veta rreth KrimesĂ«, Donjeckut dhe Luhanskut. Donjecku dhe Luhansku janĂ« dy rajone nĂ« lindje tĂ« UkrainĂ«s, tĂ« cilat Rusia pretendon se i ka aneksuar, por qĂ« ndĂ«rkombĂ«tarisht njihen si pjesĂ« e territorit ukrainas.
KĂ«shtu, pĂ«r Kievin, thotĂ« ajo, ekziston njĂ« dilemĂ« reale: njohja e KosovĂ«s mund tĂ« mos ketĂ« pasoja tĂ« drejtpĂ«rdrejta nĂ« marrĂ«dhĂ«niet me shumicĂ«n e vendeve, por mund tâi japĂ« RusisĂ« njĂ« tjetĂ«r argument propagandistik.
âKjo mund tĂ« krijojĂ« kaos edhe mĂ« tĂ« madh nĂ« sistemin ndĂ«rkombĂ«tar, duke çuar potencialisht nĂ« luftĂ«ra civile, nĂ« erozionin e mĂ«tejshĂ«m apo edhe nĂ« shkatĂ«rrimin e plotĂ« tĂ« parimeve tĂ« sĂ« drejtĂ«s ndĂ«rkombĂ«tareâ, thotĂ« ajo.
Mahda e thekson si pasojĂ« tĂ« vetme mundĂ«sinĂ« e pĂ«rkeqĂ«simit tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve me shtetet e BE-sĂ« qĂ« aktualisht sâe njohin KosovĂ«n.
âBrenda UkrainĂ«s, njohja e pavarĂ«sisĂ« sĂ« KosovĂ«s nuk do tĂ« ketĂ« asnjĂ« pasojĂ« negativeâ, shton ai, duke thĂ«nĂ« se pĂ«r kĂ«tĂ« u bind gjatĂ« vizitĂ«s sĂ« tij nĂ« KosovĂ« nĂ« dhjetor tĂ« vitit tĂ« kaluar.
Megjithatë, Shymkevych thekson se mosnjohja nuk e ka penguar Ukrainën të ndërtojë marrëdhënie gjithnjë e më të afërta me Kosovën.
Ajo përmend bashkëpunimin në misionin e paqeruajtësve ukrainas në KFOR deri në vitin 2022, njohjen e pasaportave të Kosovës për qëllime humanitare, lidhjet ekonomike e tregtare, dhe rrjetet e ekspertëve që punojnë kundër propagandës dhe dezinformimit.
Në vitin 2025, Ukraina emëroi edhe një përfaqësues të Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë në Shqipëri dhe Kosovë.
NĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« dhĂ«nĂ« tĂ« hĂ«nĂ«n pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«, kreu i Komisionit pĂ«r PolitikĂ« tĂ« Jashtme tĂ« parlamentit ukrainas, Oleksandr Merezhko, tha se qĂ«ndrimi ndaj pavarĂ«sisĂ« sĂ« KosovĂ«s mund tĂ« ndryshojĂ« pas pĂ«rfundimit tĂ« luftĂ«s nĂ« UkrainĂ«, varĂ«sisht ânga qĂ«ndrimi i Bashkimit Evropian dhe i vendeve tĂ« tij anĂ«tareâ./REL/
The post A po bëhet mosnjohja e Kosovës aset diplomatik i Ukrainës? appeared first on Gazeta Si.