Gazeta Si – Një shpërthim me tritol ka ndodhur gjatë natës në katin e parë të një pallati në rrugën “Xhanfize Keko”, në kryeqytet.
Siç njofton policia, lënda plasëse është vendosur pranë një dyqani i cili ofron shërbime interneti në pronësi të E.M., ku ka pasur vetë dëme materiale.
Grupi hetimor së bashku me shërbimet e Policisë po punojnë për sqarimin e rrethanave të rastit dhe identifikimin dhe kapjen e autorit.
Gazeta Si – Dy të mitur kanë humbur jetën në Durrës pasditen e kësaj të diele dhe një tjetër ka mbetur i plagosur rëndë, prej përplasjes së fortë nga një makinë.
Ngjarja ka ndodhur në zonën e Kënetës rreth orës 14:20 në lagjen nr.15, ku automjeti tip “Benz ML”, i cili drejtohej nga 57-vjeçari Nikoll Radaçi, ka shkaktuar aksidentin, ku dyshohet se ka qenë me shpejtësi tej normave të lejuara.
Fëmijët, rreth moshës 10 vjeç, shokë të së njëjtës lagje, kanë qenë në trotuar duke luajtur, ndërsa automjeti i 57-vjeçarit ka humbur kontrollin dhe i ka përplasur.
Sipas burimeve paraprake, njëri prej tyre ka humbur jetën në vendin e ngjarjes, ndërsa një tjetër më pas. Fëmija tjetër ndodhet nën kujdesin e mjekëve, por në gjendje të rëndë.
Burime bëjnë me dije se 57-vjeçari dyshohet të ketë qenë nën efektin e alkoolit në momentin e aksidentit. Ai është larguar nga vendngjarja menjëherë, duke braktisur automjetin, por është arrestuar më vonë nga policia.
Dëshmitarët në vendin e ngjarjes, tregojnë se si makina ka qenë me shpejtësi të lartë kur godet për vdekje të miturit, njërit prej të cilëve i kalon sipër duke i marrë jetën në vend.
Gjithashtu, në video shfaqet shoferi në momoment që del menjëherë nga makina dhe fillon të bërtasë: “O Zot çfarë bëra”.
Në vendngjarje ndodhen shërbimet e emergjencës dhe policia, të cilat po punojnë për sqarimin e plotë të rrethanave të aksidentit, ndërsa është arrestuar drejtuesi i automjetit.
“Rreth orës 14:20, në lagjen nr. 15, në Durrës, një automjet i drejtuar nga shtetasi N. R., rreth 57 vjeç, ka aksidentuar tre fëmijë të mitur, të moshës rreth 10 vjeç. Si pasojë e aksidentit, dy prej të miturve kanë humbur jetën, ndërsa i mituri tjetër është në gjendje të rëndë dhe po transportohet për ndihmë më të specializuar në Tiranë”, thuhet në njoftimin zyrtar.
Teksa çmimet e naftës u rritën në nivelet më të larta të katër viteve, dhe vlerësimet ndaj tij ranë,Donald Trump gjeti njëfarë ngushëllimi të mërkurën duke pritur në Zyrën Ovale astronautët e misionit Artemis II.
“Këta njerëz të jashtëzakonshëm pas meje, nuk e di nga e marrin guximin,” tha presidenti amerikan për ekuipazhin që udhëtoi në anën e largët të Hënës. “Ne kemi vendin më të fuqishëm në botë.”
Por përpjekjet e Trump për të treguar forcë dhe vetëbesim, 16 muaj pasi nisi mandatin e tij të dytë me premtimin për një “epokë të artë” për Amerikën, po dështojnë gjithnjë e më shumë.
Presidenti 79-vjeçar po rëndohet nga një luftë e papëlqyer në Iran, e cila ka shkaktuar një rritje të ndjeshme të çmimeve të karburantit — një goditje e dyfishtë ndaj dy premtimeve të tij elektorale: shmangia e ndërhyrjeve ushtarake jashtë vendit dhe ulja e inflacionit.
Ndërkohë, ai ka sulmuar Papa Leon XIV, por e ka paraqitur veten si figurë fetare në rrjetet sociale dhe ka shkarkuar anëtarin e tretë të kabinetit si dhe sekretarin e marinës, duke shtuar frikën për kaos dhe mungesë drejtimi në administratë.
“Po shohim shpërbërjen e mandatit të dytë të Trump para syve tanë,” tha Douglas Brinkley, historian presidencial në Universitetin Rice, duke shtuar se presidenti po humb pjesë kyçe të koalicionit politik që e çoi në fitore në vitin 2024.
Amerikanët po pyesin gjithnjë e më shumë: “Kush është në të vërtetë Donald Trump? Dhe a kemi më nevojë për këtë figurë spektakli?”
Edhe pasi fitoi simpati pas një tjetër tentative për atentat fundjavën e kaluar, Trump e përdori ngjarjen për të promovuar planin e tij për ndërtimin e një salle gjigante në Shtëpinë e Bardhë — një projekt prej 400 milionë dollarësh që ka pak mbështetje nga publiku.
“Ai bën gjëra të bujshme për të tërhequr vëmendje, por kur kthehemi te treguesit ekonomikë, ata thjesht nuk janë më të mirë,” tha një ish-zyrtar i administratës Trump. “Ata kanë nevojë për një kthesë pozitive dhe nuk e kanë për momentin.”
Ndihmësit e Trump vazhdojnë të shfaqin besim në drejtimin dhe politikat e tij. Por disa republikanë druhen se presidenti është shkëputur nga shqetësimet e njerëzve të zakonshëm dhe nuk ka më askënd që ta ndalojë nga gabimet politike.
“Në mandatin e parë, stafi përpiqej të shmangte këto gabime, por në të dytin duket sikur po e ndihmojnë,” tha një ish-zyrtar tjetër.
Sondazhet e fundit janë të zymta. Sipas mesatares kombëtare të RealClearPolitics, vetëm 41% e amerikanëve miratojnë punën e tij, ndërsa 57% e kundërshtojnë — një diferencë prej 16 pikësh që parashikon vështirësi për republikanët në zgjedhjet e mesmandatit.
Analistët politikë kanë rritur pritshmëritë që republikanët mund të humbasin kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe ndoshta edhe të Senatit në nëntor.
“Votuesit në zonat kyçe janë thellësisht të zhgënjyer me Trump dhe janë të gatshëm të anashkalojnë kundërshtimin ndaj demokratëve vetëm për të vendosur një kufizim ndaj presidentit,” shkroi Cook Political Report.
Lufta dy-mujore kundër Iranit dhe mbyllja e zgjatur e Ngushticës së Hormuzit, që ka rritur çmimet globale të energjisë dhe karburantit në SHBA, po duket gjithnjë e më shumë si një vetëdëmtim politik për Shtëpinë e Bardhë.
“Trump ende nuk u ka shpjeguar votuesve se çfarë po bëjmë dhe si do ta përkufizonim fitoren në Iran,” tha strategu republikan Doug Heye.
Një pjesë e bazës së tij po pyet: “A është serioz Trump, apo është si çdo politikan tjetër që futet në pushtet dhe pastaj fillon një luftë?”
Trump e ka mbrojtur luftën duke thënë se çmimet e karburantit do të bien “si gur” sapo konflikti të përfundojë dhe se ia vlen për të parandaluar Iranin të ketë armë bërthamore.
Sa i përket Ngushticës së Hormuzit, ai ka dyfishuar qëndrimin për bllokadën detare ndaj Iranit, duke e paraqitur si një strategji amerikane presioni.
Por nëse kjo rrugë ujore nuk hapet, Trump rrezikon të mbetet me çmime të larta energjie për një kohë të gjatë — një problem për të cilin ai ka kritikuar vazhdimisht paraardhësin Joe Biden.
Kjo situatë ka dobësuar gjithashtu përpjekjen e tij për t’u paraqitur si një burrë shteti i fortë.
“Ngërçi në Hormuz dhe mungesa e një strategjie të qartë në Iran e bëjnë Trump të duket impulsiv dhe i dobët,” tha Brinkley.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Olivia Wales, tha se ajo që ka rëndësi është se Trump ka ndërmarrë “veprime vendimtare për të eliminuar kërcënimet dhe për të mbajtur amerikanët të sigurt”.
“Presidenti nuk i merr këto vendime të rëndësishme bazuar në sondazhe, por në interesin më të mirë të popullit amerikan.”
Megjithatë, sipas Heye, hendeku mes Shtëpisë së Bardhë dhe publikut është bërë i dukshëm.
“Trump u zgjodh për dy gjëra: të rregullojë kufirin — gjë që është bërë — dhe të ulë çmimet. Këtë të dytën nuk e ka bërë dhe as nuk flet më për të, përveçse u thotë votuesve se janë më të pasur se kurrë — gjë që ata nuk e besojnë.”
Gazeta Si – Kryeministri Edi Rama ka deklaruar se Shqipëria ka bërë një hap të rëndësishëm drejt forcimit të sigurisë dhe pavarësisë energjetike të vendit.
Në podcastin “Flasim”, Rama bëri me dije se është nënshkruar një marrëveshje strategjike bashkëpunimi për zhvillimin e qendrës energjetike në Vlorë dhe furnizimin e Shqipërisë me gaz natyror të lëngshëm, në partneritet të ngushtë me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Sipas tij, marrëveshja parashikon që Shqipëria të furnizohet me gaz të lëngshëm amerikan për një periudhë 20-vjeçare, çka pritet të ndikojë ndjeshëm në stabilitetin energjetik të vendit.
Ai shtoi se Vlora do të kthehet në një nyje të rëndësishme energjetike dhe se projekti përfshin edhe lidhjen me gazsjellësin Trans Adriatik (TAP), përmes një tubacioni që do ta lidhë me Fierin.
“Vlora do të kthehet në një nyje të rëndësishme energjetike”, u shpreh Rama, duke theksuar se paralelisht me këtë projekt do të rritet edhe volumi i investimeve të reja në sektorin energjetik.
Sipas tij, kjo nismë do të sjellë investime të reja dhe do të rrisë kapacitetet për sektorë si qendrat e të dhënave dhe inteligjenca artificiale.
Gazeta Si – Të shtunën në mbrëmje, presidenti i SHBA-ve, Donald Trump tha se ishte ende duke vlerësuar propozimin e fundit të marrëveshjes së Iranit, me të cilin kishte thënë se “nuk ishte i kënaqur” vetëm 24 orë më parë.
Para se të hipte në një aeroplan për në Florida, ai u tha gazetarëve se i kishte bërë këto komente të premten bazuar në një përmbledhje të planit, por do t’i lexonte detajet këtë fundjavë.
Pak më vonë, ai shkroi në llogarinë e tij në mediat sociale, “Truth”: “Së shpejti do ta shqyrtoj planin që Irani sapo na dërgoi, por nuk mund ta imagjinoj që të jetë i pranueshëm”.
Sipas disa gazetave amerikane, plani i ri i Iranit do të përfshinte rihapjen e Ngushticës së Hormuzit nga Irani, edhe para se Trump të heqë bllokadën e SHBA-ve ndaj anijeve iraniane dhe të lidhura me Iranin që hyjnë dhe dalin nga Gjiri i Omanit (e vendosur pikërisht për ta detyruar Iranin të heqë bllokadën në Hormuz).
Agjencia amerikane e lajmeve Axios raportoi se propozimi iranian vendosi “një afat njëmujor për negociatat mbi një marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, përfundimin e bllokadës detare amerikane dhe përfundimin përfundimtar të luftës në Iran dhe në Liban”.
Ky është një lëshim i rëndësishëm për Iranin, ekonomia e të cilit po vuan shumë nga bllokada e SHBA-ve. Në këmbim, megjithatë, regjimi iranian vazhdon të kërkojë të shtyjë, të paktën për momentin, diskutimet në lidhje me programin e tij bërthamor, të cilin Shtetet e Bashkuara do të donin ta çmontonin plotësisht.
Programi i pasurimit të uraniumit të Iranit ka qenë gjithmonë një pikë qendrore e negociatave, por është bërë edhe më shumë i tillë që kur Irani filloi të propozojë rihapjen e Ngushticës.
Irani po kërkon që negociatat për programin e tij bërthamor të shtyhen deri në fund të fazës së parë të bisedimeve, pasi të arrihet një armëpushim i përhershëm (ai aktual do të ishte i përkohshëm, megjithëse Trump e ka zgjatur afatin për një kohë të pacaktuar).
Trump, i cili ka demonstruar vazhdimisht dëshirën e tij për të arritur qëllimet e tij sa më shpejt të jetë e mundur, nuk është i bindur nga ky propozim dhe do të donte ta detyronte Iranin të pranonte kushtet e tij bërthamore, të cilat, megjithatë, janë të paqarta dhe ndryshojnë shpesh.
Raundi i parë i negociatave në Islamabad të Pakistanit, në mesin e prillit, përfundoi në një bllokim, sepse Shtetet e Bashkuara kishin propozuar që Irani të ndalonte programin e tij bërthamor për njëzet vjet, ndërsa Irani kishte propozuar një periudhë pesëvjeçare, të cilën administrata amerikane e konsideroi shumë të shkurtër.
Këto ditë, Trump as nuk po e përjashton mundësinë e rifillimit të luftimeve. Të premten, ai u tha përsëri gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë: “A duam të shkojmë atje dhe t’i hedhim në erë dhe t’i përfundojmë përgjithmonë, apo duam të përpiqemi të bëjmë një marrëveshje? Dua të them, këto janë opsionet”.
Në realitet, ideja e rifillimit të luftës është shumë e papëlqyeshme në Shtetet e Bashkuara dhe Trump nuk mund ta përballojë dot ruajtjen e vendosjes së tij masive ushtarake rreth Gjirit Persik për një kohë të pacaktuar.
Ai gjithashtu dëshiron të parandalojë që rritja e çmimeve të karburantit të ndikojë në fushatën e tij për zgjedhjet e mesit të mandatit, të cilat do të mbahen në Shtetet e Bashkuara në nëntor.
Rifillimi i bombardimeve ndaj Iranit, i cili po vuan, por ka provuar se mund të rezistojë shumë më gjatë nga sa priste Trump, mund të nxisë mospajtim të brendshëm.
Gazeta Si – I heshtur, por në zgjerim të shpejtë, fenomeni “Kratom” po shfaqet si një shqetësim i ri shëndetësor në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Falë disponueshmërisë së lehtë dhe perceptimit të një substance natyrale, pra më pak të rrezikshme, përdorimi i tij është përhapur shumë përtej tregjeve të saj fillestare të veçanta.
Por pas kësaj padëmshmërie të dukshme fshihet një pamje shumë më komplekse: midis boshllëqeve rregullatore, mungesës së informacionit dhe rreziqeve konkrete klinike, “Kratom”-i po shqetëson gjithnjë e më shumë mjekët, studiuesit dhe autoritetet shëndetësore.
Çfarë është dhe pse është shqetësues?
Është një substancë me bazë bimore me veti psikoaktive, por efektet që mund të prodhojë e bëjnë atë larg të qenit i padëmshëm.
Komponimet e tij aktive (veçanërisht mitragynina dhe 7-hidroksimitragynina), veprojnë në trurin e njeriut në një mënyrë të ngjashme me opioidet, megjithëse nuk janë.
I nxjerrë nga gjethet e një bime tropikale, Mitragyna speciosa, që gjendet kryesisht në vende, si Tajlanda, Indonezia dhe Malajzia, “Kratom”-i, kur merret në doza të larta, ndryshon sistemin nervor, duke krijuar rreziqe të mundshme për shëndetin.
Janë dozat e larta që shkaktojnë dëmin më të madh: në doza të ulëta, ai ka një efekt energjik, por në doza të larta, bëhet një analgjezik dhe qetësues i fuqishëm.
Në Shtetet e Bashkuara, përdorimi i tij është rritur me shpejtësi, duke e transformuar atë nga një fenomen margjinal në një emergjencë në zhvillim.
Sa është rritur konsumi në vitet e fundit?
Shifrat flasin vetë: sipas një studimi të botuar në revistën “Addiction”, rastet e raportuara në qendrat amerikane të kontrollit të helmimeve u rritën nga vetëm 19 në vitin 2010, në 1.242 në vitin 2023.
Kjo përfaqëson një rritje prej 6.500%, ekuivalente me një rritje afërsisht 65-fish në pak më shumë se një dekadë.
Vetë studiuesit e përshkruan këtë përshkallëzim si “marramendës”, duke theksuar një rritje paralele edhe në rastet më të rënda.
Cilat janë rreziqet aktuale shëndetësore?
Pasojat mjekësore që lidhen me “Kratom”-in janë të rëndësishme. Efektet e raportuara përfshijnë kriza, aritmi kardiake, dëmtime të mëlçisë dhe probleme të frymëmarrjes.
Në rastet e analizuara, pothuajse një në shtatë pacientë kërkoi shtrim në spital, ndërsa një në gjashtëmbëdhjetë u transferua në kujdes intensiv. Këto të dhëna nënvizojnë rreziqet e mundshme të substancës, veçanërisht kur merret pa mbikëqyrje.
Çfarë ndodh kur kombinohet me substanca të tjera?
Rreziku rritet më tej kur “Kratom”-i merret me ilaçe ose medikamente të tjera. Substanca mund të ndërhyjë në proceset metabolike të trupit, duke amplifikuar efektet toksike dhe duke i bërë reagimet më të paparashikueshme. Kjo dukuri e shpeshtë, sipas ekspertëve, kontribuon në rritjen e rasteve me rezultate serioze.
Cila është situata rregullatore në SHBA?
“Kratom”-i ekziston në një zonë gri legjislative. Nuk është i listuar si një substancë e kontrolluar federalisht dhe nuk është miratuar për përdorim mjekësor, duke i lënë shtetet individuale të lira të rregullojnë përdorimin e tij ose jo.
Studimi thekson se si shtetet e parregulluara përjetojnë rezultate më të këqija në aspektin e ekspozimit dhe pasojave shëndetësore, sesa ato që e kanë ndaluar përdorimin e tij.
Pse debati politik vazhdon ende?
Pavarësisht të dhënave alarmante, rregullimi i kësaj substance me ligj, mbetet i diskutueshëm. Mungesa e studimeve të thella dhe përfundimtare shkencore e bën të vështirë krijimin e politikave të përbashkëta.
Ligjvënësit po peshojnë qasjet kufizuese kundër strategjive të mbrojtjes së konsumatorit, ndërsa ekspertët po bëjnë thirrje për kërkime më rigoroze për të informuar vendimet.
A është ky një problem në rritje?
Hulumtuesit thonë se është. Rritja e konsumit dhe përdorimi i përhapur i substancës, sugjerojnë se fenomeni nuk do të përfundojë së shpejti.
Pa ndërhyrje të qarta dhe të bazuara në prova, “Kratom”-i rrezikon të shndërrohet në një emergjencë të re shëndetësore, të vështirë për t’u përmbajtur dhe ende të kuptuar dobët.
Gazeta Si – “Kasapi i qeshur”. Fotografia e Srdjan Laliç, duke parë gjerësisht në kamera, duhet të jetë pikërisht imazhi ikonik i hetimit të famshëm ndërkombëtar policor “Sky ECC”.
Eksperti 41-vjeçar i IT-së nga Beogradi, është krenar për arritjen e tij, megjithëse fotografia e redaktuar dhe e publikuar, nuk zbulon menjëherë pse Laliç është në një humor kaq të mirë.
Fotografia origjinale, e cila u dërgua nëpërmjet rrjetit të komunikimit “Sky ECC” të thyer nga shërbimet policore, nuk lë asgjë për të dëshiruar në aspektin e qartësisë.
Një Srdjan Laliç i qeshur është ulur sipër trupit të (me sa duket) Goran Veliçkovic Goksi, i cili është shtrirë në tokë i lidhur dhe gjysmë i zhveshur.
Laliç i dërgon një mesazh klientit të tij nëpërmjet “Sky ECC”: “Ai tashmë ka humbur një gisht dhe është në gjendje të keqe, por ky idiot mendon se do të dalë nga kjo punë i gjallë. Unë tashmë ia kam çarë lëkurën të gjallë…”.
Ngjarja zhvillohet në tetor të vitit 2020, në një vilë të vogël në Ritopek, një periferi të kryeqytetit serb Beograd.
Falë komunikimeve të përgjuara dhe të deshifruara nga “Sky ECC”, policia zbulon se vila në Ritopek është ndërtuar si një thertore dhe vend për tortura.
Dhomat janë të mbuluara plotësisht me fletë plastike dhe në njërën prej tyre ndodhet një mulli mishi industrial gati dy metra i lartë.
Kriminelët që përdorën thertoren në Ritopek i dërguan njëri-tjetrit foto të papërshkrueshme të llahtarshme të viktimave të gjymtuara.
Në një moment ata po pozojnë duke buzëqeshur me njërën prej viktimave të tyre; në foton tjetër, koka e viktimës duket se është mbështetur mbi një tavolinë druri. Foto të tjera tregojnë pjesë të trupit që vendosen me kujdes sipas madhësisë në enë plastike të bardha.
Hetimi më vonë do të zbulonte se pjesët e trupit më pas u bluan në një mulli mishi, në atë që gangsterët e quanin “kebap njerëzor”. Më pas, “kebapi njerëzor”, iu dha peshqve në Danub.
Kriminelët serbë Veljko Belivuk dhe “Kasapi i Qeshur”, Srdjan Laliç
Në foton e “kasapit që qesh”, shfaqet një fytyrë e dytë e qeshur. Ajo e 40-vjeçarit Veljko Belivuk, me nofkën “Trouble”.
Belivuk është udhëheqësi i huliganëve të FC Partizan Beograd, një grup jashtëzakonisht i dhunshme dhe nacionalist.
Nofka e njësisë së tij është “Principi”, e emëruar sipas Gavrilo Principit, vrasësit të Arkidukës Franz Ferdinand në vitin 1914.
Grupi “Principi” ishte aktiv në ofrimin e sigurisë, si për institucionet e mikpritjes, ashtu edhe për politikanët serbë.
Për më tepër, ka raportime se Belivuk dhe njerëzit e tij u paguan nga qeveria serbe për të prishur demonstratat antiqeveritare dhe për të shpërndarë ngjarje si Parada e Krenarisë.
Një qytet i vogël, dy klane
Shtëpia e tmerreve pranë Beogradit nuk kishte të bënte fare me futbollin apo politikën. Belivuk ishte bashkuar gjithashtu me klanin “Kavac”, një grup mafioz malazez aktiv në tregtinë ndërkombëtare të kokainës dhe i udhëhequr nga kumbari Radoje “Zvicerani” Zvicer.
Belivuk e kishte mobiluar shtëpinë në Ritopek për të eliminuar anëtarët e klanit armiqësor “Skaljari” po në Mal të Zi.
Por për të kuptuar luftën midis klanit “Kavac” dhe “Skaljari”, duhet të shkojmë në qytetin-port mesjetar të Kotorrit, në bregdetin Adriatik të Malit të Zi.
Kotorri është një nga perlat turistike në bregdetin Adriatik. Qyteti ka afërsisht 13.000 banorë dhe është i vendosur në Gjirin e Kotorrit.
Nën sundimin venecian, kur Kotorri ende quhej Kotor, porti ishte i rrethuar plotësisht me mure. Si vetë qyteti, ashtu edhe mjedisi përreth, janë në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.
Ndërsa Kotorri mund të mos jetë ende aq popullor sa Venecia ose Dubrovniku më i afërt, turizmi po lulëzon atje. Gjiri i Kotorrit është porti i ëndrrave, veçanërisht për anijet turistike.
Përveçse një atraksion turistik, Kotorri është gjithashtu pak a shumë “Corleone” (fshati sicilian në Itali, bazë e organizatës mafioze italiane “Cosa Nostra”), e Malit të Zi.
Dy nga organizatat kriminale më famëkeqe dhe të frikshme në Europë, e kanë origjinën nga Kotorri: klani “Kavac” dhe klani “Skaljari”, të emëruar sipas lagjeve me të njëjtin emër në pjesën e sipërme të komunës malazeze.
Klani “Kavac” dhe “Skaljari” nuk janë më banda lokale sot. Të dy grupet janë rritur në organizata kriminale profesionale që kontrollojnë një pjesë të konsiderueshme të furnizimit me kokainë nga Amerika e Jugut, në Evropë.
Klani “Kavac” thuhet se udhëhiqet nga i lartpërmenduri Radoje Zvicer. Klani “Skaljari” thuhet se udhëhiqet sot nga një boshnjak, i cili qëndroi disa kohë në Anversë (Antwerp) të Belgjikës: Sani Al Murda (për të do flasim pak më poshtë).
Deri në vitin 2014, të vetmit njerëz në Kotorr ishin “Skaljari”-t, të cilët në fakt ishin pjesë e organizatës së kumbarit serbo-malazez, Darko Sariç.
Sariç drejtonte një perandori kriminale që shtrihej nga Amerika e Jugut në Evropë dhe Afrikën e Jugut. Ai ishte një nga bosët e parë europianë të drogës që arriti statusin e miliarderit.
Kur Sariç përfundoi për pak kohë pas hekurave në vitin 2014, lindi një konflikt brenda “Skaljari”-t për një dërgesë prej 200 kilogramësh kokainë, e cila kishte mbërritur në portin e Valencias, Spanjë.
Një grup, që më pas do të quhej klani “Kavac”, u nda. Që nga ajo ndarje, klani “Kavac” dhe “Skaljari” kanë qenë në luftë. Dhe në atë luftë, rreth 70 anëtarë të tyre kanë humbur jetën që atëherë.
Gjiri piktoresk i Kotorrit në Mal të Zi, shtëpia e jo një, por e dy klaneve të mëdha mafioze
Super-karteli
Përveç “Skaljari”-t dhe “Kavac”-it, ekzistonte një rrjet tjetër ballkanik që mbante një pjesë të konsiderueshme në tregtinë ndërkombëtare të kokainës: arteli “Tito” dhe “Dino”. Ose, siç e quanin amerikanët nga Administrata Kundër Drogës (DEA) organizatën: “Super-Karteli”.
Figura qendrore në kartelin “Tito” dhe “Dino” është 42-vjeçari Edin Gacanin, një boshnjak i lindur në Sarajevë, por i rritur në Breda, Holandë.
Gacanin u bë i njohur duke formuar një aleancë me një numër prodhuesish të kokainës në Peru. Pa u shfaqur qartë në radarin e policisë, Gacanin importoi tonelata kokainë përmes porteve të Anversës (Belgjikë), Roterdamit (Holandë) dhe Hamburgut (Gjermani).
Në vitin 2017, Agjencia Amerikane e Zbatimit të Ligjit kundër Drogës (DEA), prodhoi një raport mjaft shpërthyes mbi një martesë në Burj Al Arab, “hotelin e famshëm me shtatë yje” në Dubai.
Në verën e atij viti, irlandezja Caoimhe Robinson u martua me Daniel Kinahan, promotorin e boksit dhe djalin e bosit irlandez të drogës, Christy Kinahan, i njohur ndryshe si “Doni i Dapper”.
Hetuesit e DEA-s dëshmojnë majën e krimit të organizuar global që i bashkohet festës. Një nga të pranishmit, është Raffaele Imperiale, ish-pronar i një kafeneje në Amsterdam dhe një figurë kryesore në “Camorra”, mafia napolitane.
Gjithashtu i pranishëm në festë ishte Ridouan Taghi, një trafikant droge i etur për gjak nga Utrechti, i cili u kthye në qendër të vëmendjes publike në Holandë.
Taghi është i lidhur me vrasje të ndryshme, duke përfshirë ato të blogerit të krimit, Martin Kok, avokatit Derk Wiersum dhe producentit televiziv, Peter R. de Vries.
Edin Gacanin ishte gjithashtu i pranishëm atë mbrëmje në dasmën e Daniel Kinahan në Dubai. Sipas DEA-s, Kinahan, Imperiale, Taghi dhe Gacanin formojnë një super-kartel përgjegjës për një të tretën e furnizimit me kokainë nga Amerika e Jugut në Evropë.
Falë zbulimit të “EncroChat”-it në vitin 2020 dhe “Sky ECC” në vitin 2021, shërbimet policore po fitojnë njohuri mbi operacionet dhe strukturën e kartelit.
Anëtarët e tyre drejtojnë të gjithë grupet e tyre kriminale, të cilat bashkëpunojnë në bazë projektesh. Edin Gacanin dhe Daniel Kinahan, i arrestuar së fundmi, duket se janë njerëzit e vërtetë me peshë.
Kur krimineli famëkeq holandez i drogës, “Rico de Chileen”, një partner biznesi i Ridouan Taghi, planifikon të eliminojë një rival në Dubai, Daniel Kinahan e mbyll çështjen pa gjakderdhje.
Kinahan nuk dëshiron të tërheqë vëmendje të panevojshme nga autoritetet në Emiratet e Bashkuara Arabe. Mesazhi është i qartë: nëse De Chileen dëshiron të eliminojë dikë, ai duhet ta bëjë këtë jashtë Emirateve.
Hetimi për “Super-Kartelin” e Edin Gacanin, Daniel Kinahan, Raffaele Imperiale dhe Ridouan Taghi, kulmoi në vitin 2022 në një operacion të koordinuar nga Europol: “Drita e Shkretëtirës”.
Forcat policore në Emiratet e Bashkuara Arabe, Spanjë, Francë, Holandë dhe Belgjikë, arrestuan gjithsej 49 të dyshuar të lidhur me të ashtuquajturin “Super-Kartel”.
Megjithatë, doli të ishte shumë më i madh nga sa u portretizua fillimisht. Ndër krerët e grupit është emri i Hoesny Ajaray, një tregtar droge nga Borgerhout në Anversë, i cili arriti të ngjitej në majë të tregtisë europiane të drogës.
Gjykata e Anversës e ka dënuar Ajaray-n me 15 vjet burg për trafik droge dhe pastrim parash. Ai kaloi disa kohë në paraburgim në Dubai, por iku në Marok për të shmangur ekstradimin në Belgjikë nga Emiratet e Bashkuara Arabe. Edin Gacanin u dënua me shtatë vjet burg në Holandë, por ai mbetet në Emirate.
Ridouan Taghi ishte dëbuar nga Dubai nga autoritetet në vitin 2019 dhe ishte deportuar në Holandë, sepse dokumentet e tij të qëndrimit nuk ishin në rregull.
Në Holandë, Taghi u dënua me burgim të përjetshëm për përfshirjen e tij në një numër vrasjesh dhe tentativash vrasjesh.
Ai apeloi, por aktualisht është pa avokat, sepse avokati i tij i mëparshëm, Youssef Taghi (një kushëri), Inez Weski dhe Vito Shukrula, u arrestuan si anëtarë të dyshuar të organizatës së tij kriminale.
Raffaele Imperiale u ekstradua nga Emiratet e Bashkuara Arabe në Itali. Ai u bë një informator i penduar dhe dha deklarata të gjera rreth Taghit dhe Kinahanëve.
Një detaj pikant: Imperiale zbuloi gjithashtu se “Super-Karteli” fillimisht drejtohej nga një burrë nga Anversa: Martin Meech, i njohur ndryshe si “Billy”.
Megjithatë, “Billy” dhe grupi i tij u grindën me Ridouan Taghi dhe Rico de Chileen. Në vitin 2020, “Billy” u qëllua për vdekje në Meksikë, ndërsa po ngiste biçikletën e tij elektrike në një zonë malore.
Daniel Kinahan u arrestua në Dubai një javë më parë me kërkesë të autoriteteve irlandeze. Babai Christy Kinahan dhe vëllai Christopher Junior, janë ende të lirë, edhe pse Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë vënë një shpërblim prej 5 milionë dollarësh për “kokat” e tyre.
Familja Kinahan gjithashtu nuk është e panjohur në Anversë. “Dapper Don”, Christy Kinahan kishte një rezidencë në Grote Markt në qytetin-port dhe gjithashtu zotëronte një vilë dhe një apartament në Brasschaat. Kinahan madje kaloi disa muaj në burg me dyshimin për pastrim parash nga burime kriminale.
Pamje nga bregdeti i Malit të Zi
Furnizim i vazhdueshëm
Si kreu i Departamentit Kombëtar të Hetimit Penal në Holandë, Andy Kraag ishte i përfshirë ngushtë në zbulimin e rrjeteve të komunikimit kriminal, si “Ennetcom”, “EncroChat”, “Sky ECC” dhe “Exclu”.
Pothuajse të gjithë emrat e përmendur këtu kanë rënë në radarin e shërbimeve policore holandeze. Sot, Kraag punon për shërbimin policor evropian Europol, ku drejton ESOCC (Qendrën Evropiane Kundër Krimit të Organizuar dhe të Rëndë). Ai konfirmon se mafia ballkanikeluan një rol shumë dominues në tregtinë europiane të drogës.
Kjo është e jashtëzakonshme. Në fund të fundit, nuk ka një treg të madh përdoruesish në Ballkan. Si e shpjegon Kraag pozicionin dominues të grupeve ballkanike në tregtinë e drogës?
“Ne bëjmë dallimin midis grupeve shqipfolëse dhe grupeve që flasin serbo-kroatisht, siç janë boshnjakët, malazezët, serbët dhe kroatët. Forca e grupeve ballkanike qëndron kryesisht në praninë e tyre në vendet burimore në Amerikën e Jugut. Ata kanë njerëzit e tyre në terren, të cilët bëjnë biznes direkt me furnizuesit. Prandaj, ata kanë qasje në një furnizim të vazhdueshëm të produktit të tyre dhe kështu mund të negociojnë çmime të mira”, – thotë ai.
Jo çdo kriminel që paraqitet në Kolumbi ose Peru me një valixhe me para, mirëpritet me krahë hapur nga kartelet e drogës në Amerikën e Jugut.
Megjithatë, grupet ballkanike ia dolën të krijonin marrëdhënie të privilegjuara me prodhuesit e Amerikës së Jugut.
“Grupet nga ish-Jugosllavia kishin diçka që u nevojitej karteleve të Amerikës së Jugut: armë. Pas luftës në vitet 1990, një sasi e madhe armësh mbeti pas. Rrjetet kriminale nga Ballkani filluan të tregtonin këto armë”, – vijon ai.
Një luftë civile e përgjakshme shpërtheu në Kolumbi për vite me radhë midis qeverisë, rebelëve të FARC dhe grupeve të ndryshme paramilitare të përfshira në tregtinë e kokainës.
Prandaj, grupet nga Ballkani fillimisht furnizuan me armë kartelet në Amerikën e Jugut dhe, në këmbim të pagesës, morën kokainë, të cilën mund ta shisnin në tregun evropian me një fitim të konsiderueshëm.
Lufta ndaj kriminelëve të Ballkanit është gjithashtu në listën e prioriteteve për Policinë Federale Belge. Sipas Yve Driesen dhe Eric Jacobs, drejtorëve të policisë gjyqësore në Anversë dhe Bruksel, Mafia Shqiptarepërbën sfidën më të madhe.
Edhe pse udhëheqës të panumërt shqiptarë mund të arrestohen bazuar në provat e “Sky ECC”, rrjetet shqiptare duket se vetëm janë forcuar.
“Operacioni ka hapur vrima të mëdha në botën kriminale, por nuk kam iluzione: ato vrima do të mbushen shpejt”, deklaroi Driesen disa kohë më parë.
“Sot shohim se një mafia shqipfolëse, është sfida jonë kryesore. Mafia shqiptare ka fituar një sasi të jashtëzakonshme terreni. Ata kontrollojnë të gjithë zinxhirin logjistik, nga Amerika e Jugut në port dhe rrjetet e shitjeve në rrugë”. Ndërsa Jacobs, shtoi: “Shqiptarët veprojnë shumë profesionalisht. Ata janë më të vështirë për t’u përballur”.
Baza ose thertorja e grupit të dhunshëm “Principi” pranë kryeqytetit serb, Beogradit
Profesional dhe vrasës
Drejtoria Qendrore e Policisë Federale ka edhe një Departament të posaçëm për Ballkanin, i cili merret me grupet e krimit të organizuar nga ky rajon, sepse ndikimi i këtyre rrjeteve kriminale vlerësohet të jetë shumë i lartë.
Departamenti i Ballkanit siguron një kuptim të plotë të situatës dhe ofron ndihmë me hetimet taktike kur është e nevojshme.
“Ne bëjmë një dallim midis organizatave kriminale shqipfolëse dhe organizatave të tjera nga Ballkani Perëndimor, veçanërisht klaneve serbo-malazeze. Ky dallim shpesh bëhet ndërkombëtarisht nga shërbimet policore”, thotë zëdhënësi, An Berger në emër të shërbimit ballkanik.
“Analizat që kemi kryer në vitin 2025 tregojnë se grupet kriminale shqiptare janë më të përhapura dhe aktive në Belgjikë, sesa grupet serbo-malazeze”.
Ashtu si klanet serbo-malazeze, shqiptarët kanë kontakte të shkëlqyera në vendet e origjinës në Amerikën e Jugut.
Largpamës siç ishin, shqiptarët dërguan përfaqësues në Ekuador 15 vjet më parë për të krijuar rrugë kontrabande për në Evropë nga qyteti-port i Guayaquil.
Fillimisht, shqiptarët punuan si nënkontraktorë për organizatën mafioze“Ndranghetta” nga Kalabria. Sot, shqiptarët nuk kanë më nevojë për “vëllezërit” e tyre të mëdhenj nga Italia dhe veprojnë në mënyrë të pavarur.
“Falë deshifrimit të SKY ECC, ne kemi fituar një pasqyrë shumë të mirë të operacioneve të organizatave kriminale shqiptare dhe kemi qenë në gjendje të përcaktojmë se ato janë zhvilluar në struktura të ngjashme me mafien, në gjendje për të kontrolluar të gjithë zinxhirin e furnizimit me kokainë”, sipas shërbimit ballkanik në Belgjikë.
Kreu i Policisë Federale në Anversë, Yve Driesen: “Mafia Shqiptare kontrollon të gjithë zinxhirin logjistik, nga Amerika e Jugut deri te porti dhe rrjetet e shitjeve në rrugë”
Për ta bërë këtë, ata përdorin rrjete komplekse individësh dhe grupesh kriminale të shpërndara në vende të ndryshme.
Për shembull, porositë bëhen nga Dubainëpërmjet individëve të pranishëm në Amerikën e Jugut, të cilët bashkëpunojnë atje me grupe kriminale lokale për të organizuar eksportin e kokainës në Europë.
Në Evropë, ata më pas bashkëpunojnë me anëtarë të tjerë të grupit ose me grupe të tjera kriminale për të rikuperuar drogën.
Në këtë mënyrë, ata kontrollojnë të gjithë zinxhirin: nga prodhuesit e kokainës në Amerikën e Jugut, deri te tregtarët në rrugët europiane, duke i bërë përgjegjës për një trafik të vazhdueshme të drogës në tregun europian.
Kriminelët shqiptarë preferojnë të bashkëpunojnë me bashkëkombësit e tyre, por kjo nuk përjashton partneritetet me grupe të tjera shqiptare ose me grupe kriminale lokale.
“Grupet aktive në Belgjikë kanë lidhje kryesisht me organizata aktive në vendet fqinje, veçanërisht në Holandë dhe Gjermani, por edhe në Shqipëri, Itali dhe Mbretërinë e Bashkuar”, thuhet në analizën e shërbimit ballkanik belg. “Ndodhin edhe partneritete me grupe të tjera kriminale aktive në Belgjikë”.
Mafia shqiptare ka reputacionin për punë jashtëzakonisht efikase dhe profesionale, por nëse është e nevojshme, ata nuk hezitojnë të përdorin forcë vdekjeprurëse.
Më 27 nëntor 2020, 38-vjeçari Ardit Spahiu u qëllua për vdekje në Sint-Jans-Molenbeek. Një vrasje brutale brenda botës së drogës në Shqipëri, e urdhëruar nga Dubai nga bosi i drogës, Franc Çopja, një nga udhëheqësit e klanit “Çopja-Çela” nga Elbasani, i cili ka trafikuar dhjetëra tonë kokainë përmes porteve të Anversës dhe Hamburgut. Çopja u dënua me 25 vjet burg nga Gjykata e Asisit të Brukselit pak muaj më parë.
Më 22 janar 2022, Bledar Muça, 39-vjeç, shqiptar nga Elbasani, u qëllua për vdekje para shtëpisë së tij në Aartselaar, Anversë.
Muça thuhet se ishte gjithashtu aktiv në trafikun ndërkombëtar të drogës. Policia dhe gjyqësori në Anversë arritën të identifikonin dhe arrestonin disa të dyshuar, por çështja iu transferua së fundmi autoriteteve gjyqësore në Shqipëri.
Krimineli shqiptar i drogës, Franc Çopja, i cili urdhëroi vrasjen e 38-vjeçarit Ardit Spahiu në Sint-Jans-Molenbeek më 27 nëntor 2020
Hija
Franc Çopja nuk ishte i vetmi bos i mafies shqiptare aktiv në Belgjikë. Udhëheqësit e “Kompania Bello”-s, ndoshta organizata më e madhe dhe më e rëndësishme kriminale në Shqipëri, vepronin gjithashtu nga Belgjika përpara se të shkonin në Dubai.
Sipas shërbimeve policore shqiptare dhe të huaja, “Kompania Bello” drejtohej nga Dritan Rexhepi dhe Eldi Dizdari, i njohur edhe me pseudonimin Denis Matoshi.
Dritan Rexhepi u arratis nga burgu Merksplas në vitin 2011 në Belgjikë, ku u regjistrua si një hajdut relativisht i padëmshëm.
Fakti që Rexhepi kërkohej nga Shqipëria dhe Italia për të paktën dy vrasje, ishte informacion i panjohur për sistemin belg të burgjeve.
Pas arratisjes së tij, Rexhepi do të vendosej në Ekuador për të organizuar dërgesa të mëdha droge nga porti i Guayaquil.
Partneri i tij i biznesit në Anversë, thuhet se ishte Eldi Dizdari/Denis Matoshi. Sipas avokatit të tij, Sven Mary, Dizdari/Matoshi ende mbahet në paraburgim në Dubai me kërkesë të autoriteteve belge.
Si udhëheqës i “Kompania Bello”, Denis Matoshi mund të mbështetej te një “toger- besnik” në Anversë: Ermir Ndreaj.
Ky shqiptar i shkëlqyer njihet gjithmonë si “Cinco” në botën kriminale, një nofkë që ai e ka për shkak të një klubi nate të famshëm që zotëron në qytetin portual të Shqipërisë, në Durrës.
Cinco shpesh bashkëpunonte me kriminelë të Anversës, nga “Dikke Nordin”, te anëtarët e “Klanit Asirian Y”.
Bosi boshnjak i drogës, Sani Al Murda, i mbiquajtur “Hija”
Ndaj Ermir Ndreajt gjithashtu ka disa akuza dhe dënime në Belgjikë, por shanset janë të pakta që ai të vuajë me burg. Ndreaj aktualisht është i burgosur në Shqipëri, me dyshimin për trafik ndërkombëtar droge.
Gjykata korrektuese e Dendermonde, e dënoi “Cinco”-n me 12 vjet burg në shkurt të këtij viti për rolin e tij në çështjen e madhe, “Kookwas”.
Në atë rast, “Cinco” veproi si krahu i djathtë i një superkrimineli boshnjak, i cili dikur ishte futur në tregtinë e drogës nga Edin “Tito” Gacanin dhe i cili më parë u përmend këtu si udhëheqësi i ri i “Skaljari”-t nga Kotorri: Sani Al Murda.
Sani Al Murda, me nofkën “Hija”, dikur drejtonte një dyqan makinash modest pranë Anversës. Zyra e Prokurorit Federal po e kërkon Al Murda-n, jo vetëm sepse ai duhet të vuajë 15 vjet burg si truri i çështjes “Kookwas”, por po ndiqet penalisht edhe në çështjen e madhe të drogës “Samba”, e cila përqendrohet te figura kyçe, Flor Bressers.
Për më tepër, Al Murda po del në pah si organizatori i dërgesave të mëdha të drogës në të gjithë globin, duke u shtrirë deri në Australi.
Belgjika dikur i kërkoi Turqisë të ekstradonte Al Murda-n, por ky ekstradim u refuzua, sepse Al Murda ndërkohë kishte “blerë” shtetësinë turke. Që atëherë, “Hija” duket se është zhdukur nga faqja e dheut.
Burimi:“De Morgen”; Përshtati në shqip: Gazeta “Si”
Gazeta Si – Një nga rezultatet më të rëndësishme në analizat e gjakut, është kolesteroli. Kur ai devijon nga nivelet e referencës, qoftë edhe pak, ne shqetësohemi më shumë sesa për vlerat e tjera.
Për dekada, në fakt, e kemi dëgjuar kolesterolin si faktorin kryesor të rrezikut për shëndetin kardiovaskular dhe jemi udhëhequr ta kemi frikë dhe të kërkojmë ulje të shpejtë me ndihmën e barnave.
Megjithatë, vitet e fundit, njohuritë rreth kësaj molekule janë rritur dhe ndërgjegjësimi për mjetet efektive për ta kontrolluar atë dhe për të parandaluar komplikimet dhe sëmundjet, ka ndryshuar.
Do të habiteni kur të mësoni se kolesteroli është në të vërtetë një nga molekulat më të rëndësishme që prodhon trupi ynë.
Mund të thuhet me siguri se është thelbësor për mbijetesë: formon strukturën e membranave që veshin të gjitha qelizat, është thelbësor për sintezën e hormoneve seksuale, si testosteroni dhe estrogjeni dhe vitamina D dhe është gjithashtu i nevojshëm për të prodhuar tëmthin dhe për të ndihmuar tretjen.
Ai bëhet i dëmshëm kur grumbullohet me tepri: kolesteroli i tepërt në qarkullim, tenton të depozitohet në muret e enëve të gjakut, duke kontribuar në formimin e pllakës aterosklerotike dhe duke rritur rrezikun kardiovaskular.
Të gjithë e keni dëgjuar se për të ulur nivelet e kolesterolit, duhet të zvogëloni konsumin e ushqimeve që e përmbajnë atë, siç janë vezët, djathi dhe burime të ndryshme yndyrore.
Por ky arsyetim tani është i vjetëruar nga provat shkencore: ajo që duhet të zvogëlojmë është sheqeri. Sheqeri i tepërt që qarkullon në gjak (i nxjerrë nga konsumi i tepërt i produkteve me sheqer), duhet të asgjësohet nga mëlçia, e cila, për të ruajtur lëndët ushqyese të tepërta për energji, e shndërron atë në yndyrë. Një pjesë e kësaj yndyre është kolesteroli.
Sheqeri i pranishëm në ushqime, luan vetëm një rol minimal në këtë mekanizëm (rreth 15%), sepse trupi ka një sistem rregullator efektiv që zvogëlon përthithjen e zorrëve kur nivelet e tij në gjak janë tashmë të larta.
Ky rregullim nuk funksionon me sheqernat, të cilët mund të përthithen edhe kur ato janë tashmë të pranishme me tepri.
Kjo është arsyeja pse, në vend që të kemi frikë nga vezët (të cilat përmbajnë lëndë ushqyese të rëndësishme për shëndetin kardiovaskular), duhet të jemi të kujdesshëm ndaj sheqerit të tepërt të fshehur në produkte të tilla, si çokollata, ushqime të lehta, pije energjike, biskota, musli, ëmbëlsira dhe madje edhe shumë ushqime të kripura të paketuara.
Të hash një dietë të ekuilibruar, të bazuar në ushqime natyrale me indeks të ulët glicemik dhe të zvogëlosh të gjitha burimet e sheqerit, është pra strategjia kryesore për të mbajtur nën kontroll nivelet e kolesterolit dhe për të përmirësuar shëndetin e organeve.
Vezët mund të konsumohen në alternim me burime të tjera shtazore, rreth 5-7 herë në javë. Veçanërisht të dobishme janë ushqimet e pasura me fibra, si tërshëra, hikërrori, perimet, frutat (me lëkurë), farat vajore dhe arrat.
Burimet e yndyrnave të shëndetshme, të tilla si vaji i ullirit ekstra i virgjër, ullinjtë, arrat dhe kakaoja, janë të vlefshme për shëndetin kardiovaskular dhe ndihmojnë në uljen e kolesterolit.
Prandaj, duke filluar që në mëngjes, është mirë të shmangni sheqernat dhe të zgjidhni ushqime natyrale, të plota, të pasura me fibra dhe yndyrna të shëndetshme.
Një shembull? Kos grek me hikërror të pjekur, luleshtrydhe, çokollatë dhe kafe: piqni dy lugë gjelle me kokrra hikërror të papërpunuara në një tigan me pak vaj ulliri ekstra të virgjër për disa minuta, derisa të bëhen krokante.
Hidhni kosin grek të thjeshtë me yndyrë të plotë në një tas të vogël dhe zbukurojeni me hikërror, feta luleshtrydhe dhe çokollatë të zezë të grirë. Shërbejeni me një kafe në anë.
Gazeta Si – Më 1 maj 1994, 32 vjet më parë, Ayrton Senna, një nga pilotët më të mëdhenj në historinë e Formula 1, humbi jetën në Imola në një aksident gjatë garës në cirkuitin italian. Pas më shumë se 3 dekadash nga vdekja e tij, po rindërtojmë fundjavën e fundit të pilotit brazilian.
Imola, e enjte, 28 prill 1994, drekë. Është një ditë e bukur, dielli perëndon në cirkuitin e Formula 1. Është aq vapë, sa duket si verë. Mekanikët e makinave punojnë pa u lodhur.
Ata po djersiten edhe pse kanë veshur bluza të lehta. Është pragu i provave të lira dhe ka pak njerëz. Është qetësi.
Ayrton Senna (i cili mbushi 34 vjeç në mars), është tashmë i zënë me intervista. Ai flet, si me televizionin, ashtu edhe me tifozët, gati për të biseduar me këdo që i afrohet.
Ai vesh pantallona me ngjyra të çelëta, një këmishë blu të çelët me mëngët e mbledhura lart dhe nuk mban kapelën e tij të përhershme me fjalën “Nacional”.
Duket i qetë. Ai mbërriti në Itali pa të dashurën e tij Adriane Galisteu: vëllai i tij Leonardo e shoqëroi – dhe kishte dëshirë për fitore.
Senna mori “pole position” në dy Grand Prix-et e para të sezonit, por nuk i përfundoi garat (duke u tërhequr në Brazil dhe Japoni), ndërsa “një farë” Michael Schumacher me një makinë Benetton po grumbullonte pikë gjatë kampionatit.
Kështu fillon fundjava e fundit e pilotit brazilian, një kampion bote tre herë. Kapitulli i fundit i një historie të treguar në Netflix në serialin “Senna”, i disponueshëm nga 29 nëntori.
Imola, e premte, 29 prill 1994, ora e drekës. Zhurma e makinave jehon në të gjithë qytetin. Qarku është plot me tifozë nga e gjithë bota dhe dita është përvëluese. Senna ankohet, si për temperaturat e larta, ashtu edhe për erën: ai ka makinën më të shpejtë (Williams që kurorëzoi Alain Prost kampion bote në vitin 1993), por nuk mund ta kontrollojë atë.
Kabina është shumë e ngushtë. Ai nuk ndihet rehat. Aerodinamika është problematike: pezullimi aktiv, i cili kishte qenë thelbësor vitin e kaluar dhe tani është i ndaluar nga FIA, mungon.
Ai ndodhet në garazh kur sheh në monitor zhurmën e një goditjeje që përplaset me një rresht gomash: braziliani Rubens Barrichello – i parapëlqyeri i tij – shkatërron “Jordan”-in, duke u përplasur me barrierat në Variante Bassa me 200 mph.
Një aksident i tmerrshëm. Barrichello është një mrekulli: ai është me fat, por del me një kockë të thyer në hundë, një brinjë të krisur, amnezi dhe një krah të mavijosur.
Senna nuk ndihet më aq i qetë. Ai u tregon gazetarëve për “kushte të çuditshme” dhe jo vetëm për nxehtësinë jonormale.
Ka pushuar së qeshuri. Disa po përhapin thashethemet se ai preferon të mos garojë. E vërtetë apo e rreme?
Imola, e shtunë, 30 prill 1994, ora e drekës. Kualifikimet janë planifikuar. Senna e di se ka pak rivalë në xhiron më të shpejtë, edhe nëse Williams-i i tij nuk është aq i jashtëzakonshëm sa ai i vitit 1993: nuk është më i pajisur me pezullimin aktiv “magjik”.
Gjithçka shkon mirë, piloti nga São Paulo merr pozicionin e parë. Megjithatë, nuk ka asgjë për të festuar. Austriaku Roland Ratzenberger përplaset me murin në kthesën “Villeneuve” me 300 km/orë dhe ndërron jetë.
Senna hyn në një krizë. Qan pas vendqëndrimit të skuderisë së tij. Është i pangushëllueshëm. Mendon se është vetëm, larg syve kureshtarë, i lirë të shfryjë zemërimin, por dikush e kap.
Ai është i dëshpëruar dhe i tërbuar dhe zhduket nga turma. Asnjë intervistë. Gazetarët brazilianë janë të vetmit që presin me durim deri vonë natën për një deklaratë.
Por ai nuk dëshiron të shohë askënd. “Nuk ka ndodhur kurrë më parë që ai të na ketë shpërfillur ne gazetarëve brazilianë”, thonë ata të zhgënjyer. Një shenjë e keqe. Po errësohet. Ka kaluar ora 6 pasdite dhe vendqëndrimi i Williams-it është mbyllur tashmë.
David Brown, inxhinieri i garave të Sennës, thotë: “Makina është mirë, nuk ka nevojë për modifikime, kemi mbaruar për sot”.
E çuditshme. Sepse te Ferrari ende po presin që motori i ri të mbërrijë nga Maranello, për t’u montuar gjatë natës, ndërsa në skuderinë e Sir Frank ekipi zhduket para darkës. A ka ndodhur kjo më parë? Kush e di.
Imola, e diel, 1 maj 1994, ora e drekës. Pilotët po përgatiten për Çmimin e Madh, pavarësisht vdekjes së austriakut Ratzenberger.
Anulimi i garave për shkak të humbjes së tij nuk është një praktikë e zakonshme. Shfaqja duhet të vazhdojë.
Nisen. Senna është në krye, i ndjekur nga Schumacher. Në xhiron e shtatë, në orën 14:17, Ayrton përplaset në murin e “Tamburello”-s me 200 mph. Nuk mund ta shmangë përplasjen, sepse kolona e drejtimit është thyer dhe është ende në dorën e tij.
Goditja me betonin nuk është veçanërisht shkatërruese, por fati ndërhyn për keq në rastin e tij: një pjesë çeliku që lidh rrotën me shasinë e makinës, fluturon në ajër dhe si një shigjetë e mprehtë hyn në helmetën e brazilianit (midis guaskës dhe guarnicionit të gomës), duke rënë në kafkën e pilotit. Nuk ka shumë për të bërë.
Helikopteri zbret në pistë, edhe pse nuk lejohet të kryejë këtë manovër, merr Senna-n dhe e çon në spitalin e Bolonjës, ku ai vdes.
Disa tifozë në tribuna janë tashmë të dëshpëruar: ata e dinë se helikopteri nuk mund të ulet në pistë dhe nëse ka shkelur protokollin, diçka ka shkuar tmerrësisht keq. Megjithatë, GP nuk ndalet, Schumi fiton. Pjesa tjetër është histori.
Gazeta Si – Bordi i Transparencës ka publikuar këtë të shtunë, 2 maj çmimet e karburanteve. Sipas vendimit të sotëm, nafta është ulur me 2 lekë nga hera e fundit dhe duke nisur nga pasditja e sotme, do të shitet me 206 lekë për litër.
Ndërkohë, edhe çmimi i benzinës është ulur me 1 lekë, dhe do të shitet me 184 lekë për litër.
Çmimet e caktuara nga Bordi do të hynë në fuqi sot, datë 2 maj, ora 16.00 dhe do të jenë të vlefshme deri në mbledhjen e ardhshme të bordit ku do të pasqyrohen ndryshimet e çmimeve të shitjes.
Gazeta Si – Kanë dalë në skenë shumë detaje për filmin e ardhshëm të James Bond, i 26-ti në serinë 007. Ai do të drejtohet nga kanadezi Denis Villeneuve, me një skenar nga regjisori britanik Steven Knight.
Producentët, përveç Amazon MGM Studios, përfshijnë Amy Pascal (producente e dy filmave të animuar të vlerësuar Spider-Man) dhe David Heyman (i cili prodhoi të tetë filmat e Harry Potter).
Ajo që është ende e panjohur, është se kush do ta zëvendësojë Daniel Craig, duke u bërë aktori i tetë i Bond… James Bond.
Filmi i ardhshëm do të jetë i pari film për spiunin britanik, drejtimi krijues i të cilit nuk do të mbikëqyret nga familja Broccoli, e cila ka kontrolluar të gjitha aspektet e filmave të James Bond që nga vitet 1960 dhe i ka prodhuar ato deri në vitin 2022, kur kontrolli krijues i ekskluzivitetit iu dorëzua Amazon MGM për 20 milionë dollarë.
Në shtator, Baz Bamigboye shkroi në “Deadline” se, sipas burimeve të informuara, regjisori Denis Villeneuve kishte filluar kërkimin për një James Bond të ri pas xhirimeve të Dune: Part 3, të cilat përfunduan nëntorin e kaluar.
Ai po kërkonte gjithashtu një aktor britanik. Javën e kaluar, gjatë një takimi në panairin tregtar CinemaCon në Las Vegas, kreu i filmit të Amazon MGM, tha se kur bëhet fjalë për përzgjedhjen e aktorit, “po marrim kohë për ta bërë me kujdes”.
Callum Turner merr pjesë në premierën e “Rosebush Pruning” gjatë Festivalit të 76-të Ndërkombëtar të Filmit Berlinale në Berlinale Palast më 14 shkurt 2026 në Berlin, Gjermani
Revista GQ përditëson rregullisht listën e saj të personazheve të mundshëm si James Bond. Emri i fundit i shtuar, në fillim të vitit 2026, ishte aktori britanik Callum Turner, 36 vjeç, i cili ka luajtur në produksione të mëdha, si Fantastic Beasts dhe Where to Find Them.
GQ nuk është e vetmja që përmend Turner, i cili është partneri i një prej yjeve më të famshme dhe të dashura britanike të muzikës pop në botë, Dua Lipa.
Ky besim u nxit nga një artikull i janarit në “Daily Mail– një burim jo shumë i besueshëm – sipas të cilit aktori i rrëfeu rrethit të tij të ngushtë se ishte zgjedhur dhe se Dua Lipaishte zgjedhur për të pasuar Adele dhe Billie Eilish, si këngëtarja kryesore e kolonës zanore të filmit. Turner është aktualisht kandidati më i njohur në faqen e basteve “Polymarket”.
Pothuajse të gjithë aktorët që kanë luajtur James Bond në të kaluarën kanë qenë britanikë, me dy përjashtime: njëri është Pierce Brosnan, i cili luajti spiunin nga viti 1995 deri në vitin 2002 dhe është irlandez dhe një amerikan i natyralizuar.
Vetë Brosnan deklaroi në fund të vitit 2025 se mendonte se ishte “e qartë” që Bondi i ri duhet të ishte një aktor britanik.
Tjetri është George Lazenby, i cili luajti James Bond vetëm një herë në On Her Majesty’s Secret Service (1969), i cili ishte australian.
Jacob Elordi në premierën në Hollywood të sezonit të tretë të serialit të HBO-së Euphoria më 7 prill 2026, në Hollywood, Kaliforni
Një emër i kohëve të fundit i një aktori australian, është Jacob Elordi. Ai është një nga aktorët më të kërkuar të momentit dhe në disa role kryesore – në filma si Saltburn, Frankenstein dhe veçanërisht Wuthering Heights – ai flet me theks anglez. Në “Polymarket”, ai është aktori i dytë më i njohur pas Turner.
Nëse produksioni do të punësonte Elordi-n (i cili mbush 29 vjeç në qershor), James Bond-i i ardhshëm do të ishte më i riu ndonjëherë: tani është Lazenby, i cili ishte 29 vjeç kur bëri filmin e parë.
Mosha e James Bond-it të ardhshëm është një temë diskutimi dhe spekulimesh të konsiderueshme: përveç Lazenby-t, të gjithë aktorët e mëparshëm që luajtën për herë të parë, ishin midis 30 dhe 45 vjeç.
Roger Moore luajti James Bond në shtatë filma deri në moshën 57 vjeç. Nuk është e qartë nëse Amazon do të vazhdojë me linjën e familjes Broccoli – një aktor në të tridhjetat – apo nëse do të kërkojë një Bond në të njëzetat.
Megjithatë, kohët e fundit, revista tregtare “Variety” raportoi se kishte mësuar joformalisht se aktori britanik Louis Partridge po merrej në konsideratë.
Louis Partridge merr pjesë në Çmimet e Modës 2025 të prezantuara nga Pandora në Sallën Mbretërore Albert më 1 dhjetor 2025 në Londër, Angli
Partridge është 22 vjeç dhe është i njohur për rolet e tij në disa prodhime të Netflix, duke përfshirë serialin televiziv House of Guinness dhe filmin Enola Holmes.
Mungesa relative e famës së Partridge mund të jetë një bonus shtesë: midis raporteve ekskluzive që gazetari Baz Bamigboye shkroi në “Deadline”, ishte se Villeneuve po kërkonte një “fytyrë të re”.
Ka edhe aktorë më të vjetër me karriera më të gjata për të cilët po përflitet: agjencia e lajmeve AP, për shembull, përmend Steve Buscemi, i cili është amerikan dhe 68 vjeç dhe Hugh Laurie, i cili është britanik dhe 66 vjeç.
Lista përfshin gjithashtu disa emra që kanë qarkulluar në shtyp për disa vite: Henry Cavill (i cili, megjithatë, tha në një intervistë me “Heat Magazine”, tha se do të preferonte të ishte një personazh negativ në një film të Bondit), Tom Holland(i cili tha se “për çdo aktor të ri britanik, James Bond përfaqëson kulmin e karrierës së tyre”), Harris Dickinsondhe Tom Hardy.
Tom Holland (në mes)
Në vitin 2024, pati shumë diskutime për mundësinë që roli t’i ofrohej Aaron Taylor-Johnson. Ishte tabloidi britanik “The Sun” që e raportoi lajmin, por aktori e mohoi.
Në mars, u publikua Bait, një miniserial televiziv komedi i prodhuar nga Amazon dhe i shpërndarë në Prime Video.
Seriali tregon historinë e një aktori britanik me prejardhje pakistaneze i cili, kundër shumë gjasave, bën audicione për rolin e James Bond.
Aktori që luan rolin e aspirantit 007 është Riz Ahmed, i cili, ashtu si personazhi i tij në serial, është me prejardhje nga Azia Jugore.
Me një ton të lehtë dhe tallës, seriali televiziv i Amazon trajton një temë që është debatuar prej vitesh: nëse, pas Sean Connery, David Niven, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan dhe Daniel Craig, James Bondi i ardhshëm mund të luhet për herë të parë nga një aktor jo i bardhë.
Në vitin 2017, GQ kishte shkruarse Riz Ahmed do të ishte një zgjedhje e guximshme, në gjendje për të “mbajtur një ekskluzivitet të vjetëruar relevant”, duke pasur parasysh se ai do të duhej ta përshtatte personazhin e vjetër të Bondit me kulturën e një burri mysliman (i cili, për këtë arsye, teorikisht, nuk mund të pinte asnjë nga pijet Martini të famshëm).
Pas suksesit të serialit televiziv të Netflix, Bridgerton në vitin 2021, fansat kishin filluar gjithashtu të projektonin pritjet e tyre për James Bondin e ardhshëm rreth Regé-Jean Page.
Lidhur me këtë, Page, në një intervistë me“Esquire” në mars, e përshkroi të gjithë vëmendjen rreth emrit të tij si “të çuditshme, jo normale”.
Idris Elba është një aktor tjetër për të cilin është përfolur për vite me radhë se është James Bondi i parë me ngjyrë.
Regé-Jean Page
Thashethemet filluan të qarkullonin në vitin 2014, kur emailet u zbuluan gjatë një sulmi të madh kibernetik në Sony Pictures Entertainment: Amy Pascal, atëherë bashkëkryetare e studios, i shkroi një kolegu: “Idris duhet të jetë Bondi i ardhshëm”.
Në vitin 2018, “Vox” shkroi: “Nëse jeni të njohur me Idris Elbën, aktorin simpatik britanik 45-vjeçar, ka shumë të ngjarë ta njihni atë për njërën nga dy arsyet: 1) Stringer Bell, një nga personazhet më të paharrueshëm nga seriali televiziv The Wire, në një kast tashmë mbresëlënës, ose 2) favoriti i përhershëm për të luajtur James Bond në ekranin e madh”.
Në atë kohë, “The Independent”e kishte konsideruar këtë një mundësi shumë konkrete, të sugjeruar nga një burim i besueshëm: një bisedë e raportuar nga regjisori Antoine Fuqua me producenten e James Bond, Barbara Broccoli.
Idris Elba në tapetin e kuq për filmin A House of Dynamite gjatë Festivalit të 82-të Ndërkombëtar të Filmit në Venecia, më 2 shtator 2025
Në fund të vitit 2025, Elba postoi një video në TikTok në të cilën pretendonte të ishte një nga statujat nga një koleksion dylli i James Bond, duke nxitur spekulime nga fansat.
AP gjithashtu liston një grua në listën e saj: aktoren gjermane Sandra Hüller, e njohur ndërkombëtarisht veçanërisht pas roleve të saj në filmat “Anatomy of a Fall” dhe “The Zone of Interest” të vitit 2023 dhe së fundmi në filmin fantastiko-shkencor “Project Hail Mary” me Ryan Gosling.
Mundësia e shndërrimit të James Bond një personazh femëror është diskutuar prej vitesh, por sipas burimeve të Deadline të cituara deri më tani, kjo ide nuk do të merret në konsideratë për filmin e ardhshëm.
Gazeta Si – Një në gjashtë adoleshentë në Evropë thotë se ka qenë viktimë e ngacmimit kibernetik. Këto të dhëna tregojnë një emergjencë strukturore dhe po e shtyjnë Bashkimin Evropian të ndryshojë qasjen e tij: jo më vetëm parandalim, por një hap të vërtetë ligjor, deri në atë pikë sa ta bëjë fenomenin një krim të njohur në të gjithë BE-në. Algoritmet, Inteligjenca Artificiale dhe mbrojtja e fëmijëve janë në qendër të vëmendjes.
Alarmi i PE – Shqetësimi vjen nga Parlamenti Europian, i cili në një rezolutë të kohëve të fundit ka nxjerrë në pah një fenomen në rritje dhe ende të nënvlerësuar.
Dokumenti, i miratuar me shumicë dërrmuese, thekson se masat aktuale janë të pamjaftueshme për të mbrojtur viktimat, veçanërisht të rinjtë.
Kërkesa është e qartë: nevojiten sanksione “efektive, proporcionale dhe frenuese”, si dhe mjete më të thjeshta për raportimin e abuzimit dhe tejkalimin e boshllëqeve rregullatore midis shteteve anëtare.
Drejt një krimi europian – Një nga hapat më domethënës, ka të bëjë me propozimin për të futur një përkufizim të përbashkët të ngacmimit kibernetik në të gjithë BE-në.
Qëllimi është ambicioz: të njihet si një krim ndërkufitar, duke kapërcyer fragmentimin aktual legjislativ. Nga ana tjetër, eurodeputetët sugjerojnë përfshirjen e rasteve më serioze midis të ashtuquajturave krime të urrejtjes në nivel evropian, duke siguruar kështu një kuadër rregullator më të fuqishëm dhe uniform.
Platformat në akuzë – Platformat e mëdha digjitale janë gjithashtu nën shqyrtim. Sipas Parlamentit, modelet e biznesit të bazuara në angazhim rrezikojnë të amplifikojnë përmbajtjen toksike, veçanërisht kur përfshihen algoritme rekomandimi hiper-personalizuara.
Prandaj, vjen alarmi për zbatim më rigoroz të Aktit të Shërbimeve Digjitale, veçanërisht në lidhje me mbrojtjen e të miturve.
Platformat thirren të bëjnë më shumë: të parandalojnë, raportojnë dhe heqin përmbajtjen e dëmshme, duke marrë përgjegjësi të drejtpërdrejtë.
Problemi i AI-së – Një shqetësim tjetër është përdorimi në rritje i Inteligjencës Artificiale për të krijuar përmbajtje abuzive: deepfakes, imazhe intime jo konsensuale dhe aplikacione të afta për të manipuluar fotot reale.
Parlamenti Europian po kërkon pajtueshmëri me detyrimet e përcaktuara në Aktin e Inteligjencës Artificiale dhe synon të ndalojë mjetet veçanërisht të rrezikshme, si të ashtuquajturat aplikacione nudiste, të cilat aktualisht janë në qendër të negociatave midis institucioneve evropiane.
Mbrojtje e viktimave dhe parandalim – Teksti thekson gjithashtu nevojën për të forcuar mbështetjen për viktimat, duke rritur fondet për organizatat e specializuara dhe duke integruar ngacmimin kibernetik në politikat e shëndetit mendor.
Shkollat, familjet dhe edukatorët thirren të luajnë një rol aktiv, ndërsa shtetet anëtare duhet të sigurojnë zbatimin e shpejtë të Direktivës për të Drejtat e Viktimave.
Një fenomen në rritje – Situata mbetet shqetësuese. Ngacmimi kibernetik është bërë një kërcënim i përhapur, me pasoja të thella dhe afatgjata psikologjike.
Edhe pse disa vende kanë futur tashmë ligje specifike, siç është Ligji i Cocos në Irlandë, Europa vazhdon të lëvizë në një mënyrë të shpërndarë.
Prandaj nevojitet urgjenca e një ndërhyrjeje të koordinuar. Për më tepër, sipas të dhënave të cituara nga Parlamenti Evropian, 92% e qytetarëve evropianë po bëjnë thirrje për veprime më vendimtare.
Sfida tjetër për BE-në – Komisioni Evropian tashmë paraqiti një plan veprimi kundër ngacmimit kibernetik në shkurt 2026. Por tani presioni politik po rritet: shndërrimi i udhëzimeve në rregullore detyruese do të jetë testi i vërtetë.
Gazeta Si – Pjesa më e madhe e vëmendjes fotografike të kësaj jave u përqendrua në vizitën e parë zyrtare të Mbretit Charles III në Shtetet e Bashkuara.
Në këtë koleksion, do të gjeni Charles III duke ushqyer pula në New York, Mbretëreshën Camilla me aktoren Sarah Jessica Parker dhe Melania Trump me syze Meta; nëse kjo nuk është e mjaftueshme, mund të shfletoni këtë koleksion.
L
Personazhe të tjerë që ia vlen të fotografohen përfshijnë George dhe Amal Clooney, reperin A$AP Rocky me aktoret Michaela Coel, Tilda Swinton dhe Nicole Kidman në një sfilatë mode Chanel, dhe së fundmi, Cara Delevingne dhe Teyana Taylor, ndër të tjera, në Billboard Women in Music, një event i revistës Billboard që shfaq gratë më me ndikim në industrinë e muzikës.
Gazeta Si – Duke komentuar përjashtimin e kandidaturave për kreun e PD, Sali Berisha tha se nuk mund të linin në garë emra të mbështetur nga Edi Rama, përfshirë sipas tij dhe Ervin Salianjin.
Në një bashkëbisedim online me qytetarët, kreu i PD theksoi se do të jetë i vetëm në këtë garë, por sipas tij PD është partia më e hapur dhe ndër të paktat parti në Europë dhe botë që e zgjedh kryetarin përmes votës së anëtarësisë.
“Mos bini pre e propagandës të atyre, që prej 2009 nuk bëjnë zgjedhje në parti. Partia Demokratike e zgjedh kryetarin direkt me votën e anëtarësisë. Në garë në këtë parti pranohen të gjithë demokratët, që plotësojnë kriteret në rregullore, për të marrë pjesë në këtë garë. Në garën e PD-së nuk mund të marrin pjesë kandidatët e Ramës. Kandidatë, që punuan në fushatë me parti tjetër, këta në çdo parti politike në botë, përjashtohen për tradhtinë që kanë bërë ndaj partisë së tyre në fushë-betejë. Çdo njeri që plotëson kriteret nuk është refuzuar”, – u shpreh ai.
Berisha iu rikthye sërish sulmeve ndaj Salianjit, duke thënë se ai merr udhëzime nga krimi dhe se kur ishte në burg u “birësua” nga Pëllumb Gjoka dhe Oltion Bistri.
“Salianji ishte një hero, nuk mund të them. Por se në burg ai e shiti veten. Hante dreka e darka me kriminelë të lidhur me Partinë Socialiste. Kurse zonjën Sela nuk e njoh, është hera e parë që ia dëgjoj emrin, por gara brenda partisë ka kritere“, u shpreh Berisha.
Ai e akuzoi po ashtu Salianjin se ka lidhje me socialistët. “Salianji i shërben Ramës. PD është ndarë në mënyrë përfundimtare me Edi Ramën dhe rrethin e tij kriminal. Dhe pikërisht me rrethin kriminal të Ramës, ka lidhje Salianji. Madje, Salianji shfaqet në TV shumë shpesh duke qenë në shërbim të vazhdueshëm të qeverisë”, deklaroi Berisha.
Gazeta Si – Të premten, Shtetet e Bashkuara njoftuan tërheqjen e 5,000 trupave nga Gjermania në përgjigje të komenteve shumë kritike të kancelarit gjerman Friedrich Merz në lidhje me luftën e udhëhequr nga SHBA-të kundër Iranit.
Ditët e fundit, presidenti i SHBA-ve, Donald Trump kishte kërcënuar të bënte të njëjtën gjë me Spanjën dhe Italinë, të cilat nga ana tjetër ishin akuzuar se nuk e kishin ndihmuar atë në luftën në Lindjen e Mesme.
Gjermania është vendi evropian me numrin më të madh të trupave amerikane: edhe me tërheqjen e 5,000 trupave, do të mbeten më shumë se 30,000.
Megjithatë, simbolikisht, është një vendim i rëndësishëm, që rrit tensionet midis Shteteve të Bashkuara dhe vendeve evropiane në një nivel të ri, ku dhjetëra mijëra ushtarë janë stacionuar për dekada sipas marrëveshjeve të nënshkruara pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, të forcuara nga krijimi i NATO-s dhe kurrë nuk janë vënë në dyshim vërtet.
Numri i personelit ushtarak amerikan në Europë ka luhatur vazhdimisht gjatë dekadave të fundit: në fund të viteve 1950, në kulmin e Luftës së Ftohtë, kishte afërsisht 475,000, numri më i lartë i arritur ndonjëherë, por që nga shpërbërja e Bashkimit Sovjetik në fillim të viteve 1990, kanë mbetur dhjetëra mijëra.
Ata u rritën përsëripërsëri me pushtimin rus të Ukrainës në fillim të vitit 2022: Shtetet e Bashkuara dërguan trupa shtesë në vendet që kufizohen me Rusinë, Bjellorusinë dhe Ukrainën, duke e çuar numrin total midis 75,000 dhe 105,000, varësisht nga periudha.
Sipas të dhënave më të fundit nga Qendra e të Dhënave të Fuqisë Njerëzore të Mbrojtjes (DMDC), një degë e Departamentit të Mbrojtjes të SHBA-së, që nga dhjetori 2025, kishte 68,064 personel ushtarak amerikan të stacionuar përgjithmonë në Evropë, të cilëve duhet t’u shtohen disa mijëra ushtarë që rrotullohen për misione të përkohshme.
Ata janë të ndarë midis 31 bazave ushtarake të përhershme dhe 19 vendeve të tjera ushtarake. Shumë nga këto baza shërbejnë gjithashtu si baza të NATO-s, ku trupat amerikane punojnë ngushtë me ato të vendit pritës.
Trupat amerikane koordinohen nga Komanda Evropiane e SHBA-së (EUCOM), me seli në Shtutgart të Gjermanisë, së bashku me Komandën Amerikane për Operacione në Afrikë.
EUCOM është i ndarë në gjashtë komanda që përfaqësojnë Ushtrinë, Marinën, Forcat Ajrore, Forcat e Operacioneve Speciale dhe Forcën Hapësinore, përgjegjëse për operacionet hapësinore.
Këto komanda janë të stacionuara në Gjermani dhe Itali, vendet që, kryesisht për arsye historike, kanë numrin më të madh të trupave amerikane në kontinentin evropian.
Përpara vendimit të fundit për tërheqjen e 5.000 trupave, 36,436 ushtarë në detyrë aktive ishin të stacionuar në Gjermani, të ndarë në pesë garnizone.
Shumica ishin caktuar në bazën ajrore pranë qytetit Ramstein, e cila ka pritur trupa amerikane që nga viti 1952 dhe është baza më e madhe amerikane në Evropë.
Sipas të dhënave më të fundit, gjithashtu që nga fundi i vitit 2025, ka 12,662 personel ushtarak amerikan të stacionuar përgjithmonë në Itali, kryesisht në bazat në Vicenza, Aviano (në provincën e Pordenones), Napoli dhe ato në Siçili.
Në Mbretërinë e Bashkuar, ka 10,156, të ndarë në tre baza dhe që i përkasin kryesisht Forcave Ajrore, dhe në Spanjë, 3,814, të ndarë midis Marinës dhe Forcave Ajrore dhe të stacionuar pranë Ngushticës së Gjibraltarit.
Në Poloni, e cila kufizohet me Bjellorusinë dhe Ukrainën, ka vetëm 369 ushtarë të stacionuar përgjithmonë, por ata mbështeten nga afërsisht 10,000 personel amerikan në forca.
Prania e tyre financohet përmes Iniciativës Europiane të Sigurisë, një program ushtarak i NATO-s i udhëhequr nga SHBA-të që ekziston që nga viti 2014, kur Rusia aneksoi në mënyrë të paligjshme rajonin ukrainas të Krimesë.
Rumania dhe Hungaria, gjithashtu në kufi me Ukrainën, kanë situata të ngjashme me Poloninë: disa dhjetëra ushtarë të stacionuar përgjithmonë (153 dhe 77, përkatësisht), por mijëra në detyra të ndryshme.
Në secilin vend, ata kryejnë një sërë detyrash, nga trajnimi i trupave lokale, deri te menaxhimi i armëve, duke përfshirë armët bërthamore që Shtetet e Bashkuara i ruajnë në Europë: besohet se ka afërsisht 7,000 bomba dhe armë më të vogla bërthamore, të ruajtura në Belgjikë, Itali, Holandë, Gjermani dhe madje edhe në Turqi. Natyrisht, këto vende nuk mund t’i përdorin ato pa autorizimin e SHBA-ve.
Nga Gazeta Si- Një studim i ri ka analizuar shifrat dhe rezulton se, ndërsa kohëzgjatja e vëmendjes po zvogëlohet, kohëzgjatja e filmave po shtohet. “Ishte pak i gjatë, apo jo?” Një koment i vazhdueshëm që do ta keni dëgjuar kur dilni nga kinemaja.
A është një përshtypje e gabuar që mund të jetë për shkak të shkurtimit të vëmendjes sonë, për shkak të mediave sociale dhe filmave të shkurtër të kudondodhur në internet? Apo kemi të bëjmë me një fenomen të vërtetë?
Epo, statistikat janë dhe nuk po imagjinoni gjëra… Përveç fokusit nga filmat në filma, filmat po bëhen më të gjatë.
Hulumtuesi dhe analisti i industrisë së filmit Stephen Folloës u shfaq së fundmi në podkastin ‘The Toën’ dhe zbuloi se ai “ka analizuar kohëzgjatjen e 36,431 filmave” që u publikuan në kinema nga viti 1980 deri në vitin 2025. Dhe të dhënat flasin vetë.
Kohëzgjatja ka pasur luhatje rreth 100 deri në 103 minuta që nga vitet 1980. Në vitin 2024, filmi mesatar ishte 103.6 minuta i gjatë.
Megjithatë, kjo është mesatarja e gjithçkaje. Nëse shikoni vetëm “publikimet në kinema”, vetëm ato filma kishin një mesatare prej 106 minutash në vitet 1990 dhe fillim të viteve 2000. Por deri në dekadën aktuale, “kjo shifër ishte rritur në 114 minuta”.
E lexuat saktë: Filmat janë afërsisht 10 minuta më të gjatë se sa ishin 20 vjet më parë. Përqindja e filmave të publikuar në kinema që zgjasin më pak se 90 minuta është zvogëluar ndjeshëm në 40 vitet e fundit.
“Në vitet 1980, afërsisht 13 për qind e filmave të publikuar në kinema zgjasin më pak se 90 minuta. Në vitet 2020, kjo shifër ka rënë në 7 për qind.”
Sipas studimit, filmat me buxhete të mëdha (mbi 100 milionë dollarë) kanë tendencë të jenë edhe më të gjatë, dhe Folloës gjithashtu thekson se reklamat para shfaqjes dhe trailerat janë zgjeruar në një kohëzgjatje mesatare prej rreth 20 deri në 30 minuta.
Zhanri i filmave më të gjatë? Filmat aksion, të cilët tani zgjasin mesatarisht 128 minuta- një shifër marramendëse prej 25 minutash më të gjatë se disa dekada më parë.
Merrni filmat e Indiana Jones. Ata filluan në vitin 1981 me filmin “Raiders of the Lost Ark”, i cili e mbajti të mbërthyer audiencën për 115 minuta.
Disa dekada më vonë, aventura e fundit, ‘Indiana Jones and the Dial of Destiny’ i vitit 2023, e përdori të gjithë potencialin e saj në një hapësirë prej 154 minutash.
Në mënyrë të ngjashme, aventura e parë ‘Mission: Impossible’ zgjati 110 minuta emocionuese në vitin 1996, ndërsa ‘Mission: Impossible- The Final Reckoning’ i vitit të kaluar e përfundoi ekskluzivitetin në 170 minuta të plota.
Sa i përket ‘James Bond’, debutimi i Sean Connery si 007 në ‘Dr. No’ të vitit 1962 zgjati 109 minuta, ndërsa filmi i fundit i Bond deri më sot, ‘No Time To Die’ i vitit 2021, ishte me një kohëzgjatje prej 163 minutash.
Dhe ende nuk ka asnjë justifikim për episodin më të fundit “Avatar: Fire And Ash”- që ju humbet 197 minuta nga jeta.
As nuk ka rrethana lehtësuese për filmat e MCU-së që po përkeqësohen, me aventurat e ‘Multiverse Saga’ që kanë një kohëzgjatje mesatare prej 123 minutash.
Folloës pranon se nuk ka një përgjigje të qartë për të shpjeguar “pse”-në pas kohëzgjatjes gjithnjë e në zgjerim.
Megjithatë, ai rendit disa arsye të mundshme, duke përfshirë studiot që duan gjithnjë e më shumë që filmat të ndihen si ngjarje të mëdha, si dhe kinematë që duhet të “justifikojnë një çmim të lartë bilete, dhe ndoshta një film më i gjatë mund të duket si një vlerë më e mirë”.
Gazeta Si – Të premten, më 1 maj, qindra mijëra njerëz u mblodhën në të gjithë botën për të festuar Ditën e Punës, kushtuar punëtorëve dhe luftës për kushte më të mira pune, e cila përkujtohet pothuajse kudo që nga fundi i shekullit të 19-të.
Pati protesta në Indonezi, Filipine dhe Korenë e Jugut dhe sigurisht, shumë të tjera u zhvilluan në Evropë, me flamuj të kuq, grushte të ngritura dhe marshime të gjata.
Në marshimin e Torinos, pati përleshje midis protestuesve dhe forcave të rendit përpara Askatasuna-s, qendrës historike shoqërore të qytetit.
P
Përleshjet shpërthyen edhe në vende të tjera, si Filipinet, ku marshimet u shndërruan në protesta më të gjera kundër qeverisë së presidentit Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., djalit të ish-diktatorit filipinas Ferdinand Marcos.
Këtë javë, Turqia lëshoi mbi gjashtëdhjetë urdhër-arreste kundër po aq shumë personave të dyshuar për planifikim sulmesh gjatë demonstratave të 1 Majit, përfshirë gazetarë dhe përfaqësues sindikatash.
Të premten, policia në Stamboll përdori gaz lotsjellës për të shpërndarë protestuesit dhe arrestoi qindra persona, më shumë se 500 sipas një shoqate avokatësh.
Ky ishte pak a shumë rasti vitin e kaluar, kur protestat e 1 Majit u ndërthurën me tubime të mëdha kundër arrestimit të Ekrem Imamoglu, kryetarit të bashkisë së qytetit, i konsideruar si një kundërshtar i rrezikshëm i presidentit Rexhep Tajip Erdogan në zgjedhjet presidenciale të vitit 2028.
Nga Gazeta Si- ‘Ultras’- tifozë të zjarrtë të futbollit të njohur për shfaqjet e tyre mahnitëse në stadium dhe besnikërinë ndaj grupeve- dikur ishin një nënkulturë e kufizuar në stadiumet italiane.
Por që nga fundi i viteve 1960, lëvizja është përhapur nëpër stadiumet globale të futbollit dhe është bërë një obsesion kulturor më i madh.
Librat mbi këtë temë përfshijnë ‘Ultra-n tim dhe 1312 të James Montague (numrat qëndrojnë për ACAB, një shkurtim i “të gjithë policët janë bastardë”).
Netflix jo vetëm që ka nisur një film, Ultras, për një bandë napolitane, por edhe tre seri më të gjata: Puerta 7 (në Argjentinë), Furioza dhe The Hooligan (të dyja të vendosura në Poloni).
Tani vjen dokumentari i Ragnhild Ekner, Ultras, një udhëtim 90-minutësh nëpër Suedi, Indonezi, Poloni, Argjentinë, Angli, Egjipt dhe Marok.
Ky trajton shumë rrënjët e ultramanisë. Shumë nga pamjet e mbetura janë të mijëra njerëzve që marshojnë, këndojnë dhe festojnë në kor. Në një zë të hershëm, Ekner e quan atë “një kryengritje kundër vetmisë”.
Në shumë mënyra, ky lloj grupimi ofron pikërisht atë që i mungon shoqërisë bashkëkohore- kolektivizëm në një periudhë ndarje, rrezik dhe adrenalinë në një shoqëri që duket çuditërisht pa gjak, si dhe forcë mashkulli në një periudhë të butë dhe përkatësie në një epokë pa rrënjë.
“Është vendi ku ndihem si në shtëpi”, thotë një ultras në dokumentarin e Ekner; “Brenda, ne jemi një familje”, thotë një tjetër, “dhe kujdesemi për njëri-tjetrin”.
Disa mund të neveriten nga një numër i këtyre koncepteve, por shumë, përfshirë gratë, nuk janë. Një ultrase femër, duke përshkruar barra brava-n e saj (termi i Amerikës së Jugut për një bandë ultras), thotë se nuk mund të hysh në tribuna me një unazë, me buzëkuq ose me grim, sikur ajo vetë të ishte çliruese.
Dokumentari i Eknerit është i mirë në zbërthimin e kontradiktave: ka stadiume ku gratë janë të përjashtuara (në Afrikën e Veriut) dhe të tjera (në Indonezi) ku gratë e reja, të mbuluara, janë në qendër të skenës.
Tërheqja e ultrasve lind gjithashtu sepse vetë futbolli modern është ‘pa rrënjë’. Ekipet tani kanë lidhje të papërfillshme me qytetin ose periferinë e tyre.
Lojtarët dhe pronarët janë nga vende të largëta. Reklamat e fanellave janë në gjuhë të huaja për shikuesit televizivë jashtë vendit. Ultras janë e vetmja lidhje e zhurmshme me tokën në të cilën klubi ‘mbiu’.
Vetëm ata i japin përvojës së pastruar dhe kinematografike të futbollit modern një ndjenjë pasioni dhe madje kuptimi.
Një element tjetër i apelit të tyre është se ata janë të jashtëligjshëm dhe kryengritës në një epokë konformizmi dhe represioni. Ultrasit luajtën një rol të rëndësishëm në pranverën arabe në Egjipt dhe në të gjithë lëvizjen globale ata pretendojnë se mbështesin të përjashtuarit dhe të privuarit nga pasuria.
“Nëse nuk mund të flasësh”, thotë retorika e tyre, “stadiumi do të flasë për ty”. Në epokën tonë laike, të qenit ultras ofron gjithashtu një hyrje në konceptet shpirtërore. Është një fe për jofetarët.
Leksiku i ultrasve- “besim”, “prani”, “përkushtim”- është pothuajse identik me diksionin kishtar. Të qenit ultras madje prezanton atë koncept të lashtë në zemër të shumë feve. Një ultrass që i mbijetoi masakrës së Port Side në Egjipt në vitin 2012 (në të cilën vdiqën 72 tifozë të Al-Ahly, pjesërisht si hakmarrje për rolin e tyre në pranverën arabe), thotë se atëherë e kuptoi se dikush mund të sakrifikojë veten për një kauzë më të lartë.
Përveç fesë simuluese, ekziston edhe mesjeta simuluese. Ekziston një element i riprodhimit historik të ultrasve ndërsa luajnë “vjedh flamurin”, duke vrapuar nëpër fushë për të shqyer dhe djegur lajmëtarin e ultrasve rivalë (atë “copë pëlhure të pikturuar me dorë që vlen më shumë se ari”).
Etiketa thotë se nëse lajmëtari i një grupi vidhet, ai duhet të shpërndahet menjëherë dhe kështu “duhet të mbrohet me çdo mjet të nevojshëm”.
Kjo, natyrisht, nënkupton edhe dhunë. “Nënkulturat kanë qenë gjithmonë të dhunshme”, thotë një prej tyre.
“Dhuna mund të jetë estetike, verbale ose dhunë reale, fizike”. Por Ekner i anashkalon hapur të gjitha negativitetet, duke thënë se dokumentari i saj “nuk është një vlerësim kritik, është një homazh”.
Duke vepruar kështu, ajo ndoshta nuk e kupton arsyen kryesore pse ultrasit mbeten interesantë- është mbivendosja e tyre me kriminalitetin.
Sepse poshtë gjithë atmosferës karnavale dhe pas gjithë birrës, brohorimave dhe grushteve, bandat ultras shpesh janë bërë kriminale.
Në Itali, disa bosë ultras janë mafiozë të vërtetë, duke fituar shuma pesëshifrore në muaj jo vetëm nga shitja e biletave, mallrat, furgonët e hamburgerëve dhe koncesionet e parkimit, por edhe nga trafiku me shumicë i drogës.
Në të gjithë Europën, tribunat kanë qenë kazanë të eksperimentimit politik, me ultrasit që shërbejnë si karburant më i lehtë për ngritjen e të djathtës ekstreme.
Ultrasit janë kontradiktorë marramendës, duke qenë si bamirës ashtu edhe kriminelë, unifikues dhe përçarës, revolucionarë dhe reaksionarë. Është një lëvizje që pasqyron, si një pasqyrë e çrregullt e panairit, shoqërinë dhe sportin në të cilin ekziston.
Të shmangësh këto kontradikta do të thotë të humbasësh thelbin e vërtetë të të qenit ultras: fiton shumë- përkatësi, rrënjë dhe besnikëri, por me koston e rikthimit të atyre negativeve të njohura, një nevojë për turp, fajësim, forcë dhe tallje për ndryshimin dhe diversitetin. Ultrasit na tregojnë jo vetëm atë që kemi humbur gjatë rrugës, por edhe koston e rimarrjes së saj.
Gazeta Si – Një 19-vjeça u arrestuar në Shkodër, pasi pasi qarkullonte me armë zjarri. Pas mesnate, gjatë një patrullimi në lagjen “Guerile” në Shkodër, policia ka konstatuar dy persona që, sapo kanë vënë re praninë e tyre, janë larguar me vrap, duke ngritur dyshime për veprimtari të paligjshme.
Pas ndjekjes së menjëhershme dhe ndalimit të tyre, është ushtruar kontroll fizik ndaj B.H., 19 vjeç, banues në Shkodër. Gjatë kontrollit, policia i ka gjetur një armë zjarri pistoletë, municion luftarak dhe një mjet prerës (thikë). Po ashtu, policia ka proceduar në gjendje të lirë për veprën penale “Moskallëzim krimi” E.Ç., 29 vjeç.
Gazeta Si – Alex Zanardi, një ish-pilot garash që u bë i famshëm pasi i mbijetoi një aksidenti të rëndë në vitin 2001, që rezultoi në amputimin e të dy këmbëve, ka vdekur në moshën 59 vjeç.
Italiani vazhdoi të bëhej një sportist i shquar paralimpik, duke fituar katër medalje ari dhe dy argjendi midis viteve 2012 dhe 2016.
Në qershor të vitit 2020, Zanardi pati një tjetër aksident të rëndë në Pienza ndërsa po ngiste biçikletën e tij të dorës, biçikletën me tre rrota të vënë në lëvizje nga krahët që përdorte për të garuar.
Aksidenti e la në koma për rreth një muaj dhe, pas një shërimi të gjatë, ai u kthye në shtëpi në dhjetor 2021. Që atëherë ai nuk u shfaq në publik.
Zanardi ishte një sportist i dashur për optimizmin e tij të vazhdueshëm, pavarësisht aksidentit të rëndë me makinë dhe amputimit të këmbës.
Ai u bë gjithashtu një frymëzim për shumë njerëz: pas aksidentit të tij në vitin 2001, Zanardi pothuajse menjëherë rifilloi garat dhe nuk pushoi kurrë së ushtruari.
Në fillim të viteve 2000, ai filloi të praktikonte parashutizmin, duke garuar me biçikletë dore. Në vitin 2012, kur ishte 45 vjeç, një moshë e pazakontë për të garuar në një nivel të lartë në sport, ai fitoi dy medalje ari dhe një argjendi në Lojërat Paralimpike të Londrës 2012, dhe përsëri katër vjet më vonë, në Lojërat Paralimpike të Rio de Janeiro 2016.
Zanardi lindi në Bolonjë më 23 tetor 1966 dhe filloi të garonte me karting në moshën 13 vjeç. Pas disa vitesh në kategoritë më të ulëta, ai hyri në Formula 1 – kategoria më e rëndësishme e sporteve motorike – në vitin 1991, duke garuar fillimisht me ekipin Jordan dhe më pas me Lotus.
Në vitin 1993, ai pati një aksident të rëndë gjatë Çmimit të Madh të Belgjikës, por u rikthye në gara një vit më vonë.
Megjithatë, kur Lotus falimentoi në fund të atij viti, Zanardi u largua përkohësisht nga Formula 1. Ai u punësua si pilot i Formula Cart, përfundoi i dyti në kampionatin e tij të parë dhe fitoi dy sezonet pasuese: 1997 dhe 1998.
Falë anglishtes së tij të shkëlqyer dhe personalitetit të tij miqësor dhe modest, u bë shpejt një pilot i njohur në qarkun amerikan të garave.
Në vitin 1998, ai u rikthye në Formula Një, por nuk arriti rezultate të shkëlqyera. Pati një aksident në Imola dhe e përfundoi sezonin e vitit 1999 me zero pikë.
Login
