Gazeta Si – Një banesë në fshatin Domen, në njësinë administrative Postribë, u përfshi nga flakët mesditën e së mërkurës, 29 korrik, duke u shkrumbuar plotësisht.

Si pasojë kanë humbur jetën një nënë dhe dy fëmijët e saj të mitur, përkatësisht 1 vjeç e gjysmë dhe 3 vjeç.

Sipas burimeve, 24-vjeçarja Bleona Çelaj kishte ardhur nga Gjermania me dy fëmijët e mitur (1 dhe 3 vjeç) për pushime. Banesa ishte në një zonë të thellë malore, ndaj dhe ka qenë e vështirë ndërhyrja e forcave zjarrfikëse.

Në vendngjarje ndodhen forcat zjarrfikëse, Policia e Shtetit dhe grupi hetimor, të cilët po punojnë për zbardhjen e plotë të rrethanave dhe përcaktimin e shkakut të zjarrit.

“Rreth orës 13:10, në fshatin Domen, Shkodër, ka rënë zjarr dhe është djegur banesa në pronësi të shtetasit B. Ç. Shërbimet e Policisë dhe punonjësit e shërbimit zjarrfikës, pas marrjes së njoftimit, kanë shkuar në vendngjarje. Nga veprimet e para dyshohet se, si pasojë e zjarrit, kanë humbur jetën shtetasja B. Ç., 24 vjeçe, dhe dy fëmijë të mitur, përkatësisht 3 vjeç dhe 1 vjeç e gjysmë. Grupi hetimor, nën drejtimin e Prokurorisë, po punon për përcaktimin e shkakut të rënies së zjarrit dhe dokumentimin e plotë të rrethanave të ngjarjes“, njofton policia.

The post Shkrumbohet banesa në Postribë, humb jetën nëna me 2 fëmijët e mitur appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Pamja është bërë e zakonshme, sidomos ditët e fundit. Në sheshe, trotuare dhe kënde të ndryshme të Tiranës janë ngritur tavolina ku qytetarëve u kërkohet të firmosin për nismat referendare të lidhura me kërkesa të artikuluara gjatë protestave të fundit

Organizatorët i ftojnë qytetarët të mbështesin këto kauza si një formë e demokracisë së drejtpërdrejtë, duke mbledhur firmat e nevojshme për t’iu drejtuar referendumit.

Fakti që formularët shpesh plotësohen nga qytetarë të thjeshtë, aktivistë apo persona që nuk përfaqësojnë institucione politike, mund t’u japë shumë njerëzve një ndjesi më të madhe besimi.

Në një shoqëri ku besimi te politika dhe institucionet është i ulët, një qytetar mund të ndihet më i qetë t’ia japë të dhënat e tij një personi që ndodhet në rrugë, përballë tij, sesa një strukture politike apo zyrtare. Por ky besim njerëzor, sado i kuptueshëm, nuk është i njëjtë me një garanci institucionale.

Dhe pikërisht këtu lind pyetja që deri tani ka marrë më pak vëmendje: çfarë ndodh me të dhënat personale të qytetarëve që firmosin?

Në formularët që u jepen qytetarëve nuk kërkohet vetëm emri dhe firma. Kërkohet edhe numri i kartës së identitetit, numri i telefonit dhe të dhëna të tjera personale. Kjo do të thotë se një qytetar, për të mbështetur një kauzë, po dorëzon një paketë të plotë informacioni personal në duart e një organizatori politik apo grupi nismëtar.

Po kush garanton se këto të dhëna nuk do të ruhen më gjatë sesa duhet? Kush garanton se nuk do të kopjohen, fotografohen, shpërndahen apo përdoren më vonë për qëllime të tjera? Kush mban përgjegjësi nëse ato bien në duart e gabuara?

Këto nuk janë pyetje që vënë në dyshim të drejtën për referendum. Përkundrazi, janë pyetje që mbrojnë vetë qytetarin. E drejta për të firmosur nuk duhet të vijë me koston e pasigurisë për privatësinë.

Në një kohë kur qytetarëve u kërkohet të jenë gjithnjë e më të kujdesshëm me të dhënat personale, paradoksalisht u kërkohet t’ia dorëzojnë ato individëve që nuk dihet se çfarë mekanizmash sigurie kanë. A ekziston një politikë për ruajtjen e këtyre të dhënave? Për sa kohë mbahen? Kush ka akses mbi to? Kur asgjë nga këto nuk bëhet e qartë, besimi mbetet vetëm një akt vullneti.

Madje, në shumë raste, formularët nuk shoqërohen as me informacionin minimal që kërkon legjislacioni për mbrojtjen e të dhënave personale. Qytetarit nuk i bëhet e ditur qartë se kush është kontrolluesi i të dhënave, për çfarë qëllimi do të përdoren ato, për sa kohë do të ruhen, kush do të ketë akses dhe kur do të asgjësohen. Këto nuk janë formalitete burokratike, por garanci ligjore që i japin individit kontroll mbi informacionin e tij personal.

Ndoshta ka ardhur koha që procesi të rishikohet.

Nëse shteti, përmes Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, është institucioni që administron dhe verifikon vlefshmërinë e një nisme referendare, atëherë pse të mos jetë ai edhe garantuesi i mbledhjes së të dhënave personale?

Një formular i standardizuar nga KQZ-ja, me sqarime të detyrueshme mbi mbrojtjen e të dhënave, mënyrën e përpunimit të tyre dhe afatet e fshirjes, do t’i jepte qytetarit një siguri që sot mungon.

Edhe më mirë do të ishte nëse mbështetja e një nisme do të mund të jepej përmes një platforme zyrtare elektronike, ku identiteti verifikohet nga shteti dhe të dhënat nuk kalojnë nëpër duart e strukturave politike apo individëve.

Demokracia nuk matet vetëm me numrin e firmave që mblidhen. Ajo matet edhe me mënyrën se si mbrohen qytetarët që firmosin.

Një referendum duhet të fitojë mbështetje me argumente, jo me besimin se askush nuk do t’i keqpërdorë të dhënat personale. Sepse privatësia nuk është një detaj administrativ por është një e drejtë kushtetuese.

Dhe kjo e drejtë nuk duhet të mbetet në dorën e kujtdo që mban një dosje me formularë në mes të sheshit…

The post A janë referendumet e rrugës kërcënim për sigurinë e shqiptarëve?! appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një avion “Airbus A330” i kompanisë ajrore zvicerane “Swiss”, që po fluturonte nga Zyrihu drejt Nju-Jorkut (JFK), kreu një ulje emergjence në Maine të hënën, më 27 korrik.

Sipas kompanisë ajrore, arsyeja zyrtare ishte prania e “tymit” brenda trupit të avionit. Megjithatë, për disa minuta menjëherë pas alarmit fillestar, kontrollorët e trafikut ajror raportuan se kapiteni dhe oficeri i parë kishin dhënë sinjalin për një “zjarr aktiv në kabinën e pilotimit”, bazuar në regjistrimet audio të komunikimeve të dëgjuara nga “Corriere della Sera”.

Ngjarjet në bordin e fluturimit LX16 të “Swiss” mbeten të mbështjella me mister. Avioni u nis nga aeroporti i Zyrihut në orën 10:26 të së hënës (sipas orës shqiptare), siç konfirmohet nga të dhënat e gjurmimit të “Flightradar24”, një faqe interneti kryesore për monitorimin e trafikut ajror në lartësi të mëdha.

Fluturimi vijoi normalisht për më shumë se shtatë orë derisa, papritur – pranë kufirit midis Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara – pilotët dhanë kodin e emergjencës “7700”. Pikërisht në këtë moment, versionet mbi incidentin fillojnë të ndryshojnë ndjeshëm.

Prania e tymit në kabinën e pasagjerëve nuk është një dukuri e panjohur. Ajo shkaktohet nga faktorë të ndryshëm dhe shpeshtësia e këtyre rasteve është rritur paralelisht me shtimin e pajisjeve që punojnë me bateri litiumi në bord.

Ajo që është vërtet e rrallë – dhe shumë më e rrezikshme – është shfaqja e tymit apo edhe e zjarrit në kabinën e pilotëve, një zonë e izoluar nga pjesa tjetër e avionit.

Në orën 17:53 (me atë shqiptare), avioni zviceran bën një kthesë të menjëhershme drejt Bangor, Maine. Nuk është vetëm aeroporti më i afërt, por edhe – falë pistës së tij të gjatë – i aftë të presë avionë reaktivë të kategorisë “të rëndë” (heavy), siç është A330.

“Kemi një emergjencë në ardhje që do të zërë pistën”, zbulon audioja e kontrollit të trafikut ajror; gazeta “Corriere della Sera” e analizoi regjistrimin pasi e transkriptoi atë të plotë.”Avioni është rrugës; u duhen edhe rreth 10 minuta për të mbërritur”, vazhdon kontrollori.

Dhe këtu fillon pjesa interesante. “Në bord ndodhen 292 persona; u kanë mbetur 4,5 tonë karburant”, – vijon biseda.

“Ata raportojnë një zjarr aktiv në kabinën e pilotimit. Dhe do të bëjnë një ulje të plotë në Pistën 33”.

“Mund ta përsërisni?” pyetet kontrollori.

“Emergjenca përfshin një Airbus 330 të kategorisë ‘të rëndë’, fluturimin Swiss Air 1-6. Zjarr aktiv në kabinën e pilotimit. Nuk arrijnë ta shuajnë. Raportojnë zjarr aktiv në kabinë; nuk arrijnë ta shuajnë. Gjithashtu raportojnë prani të moderuar tymi në kabinë”.

Duke pasur parasysh emergjencën, aeroporti duhet të përgatitet për të ndërprerë të gjitha operacionet. “Ju nuk do të arrini të dilni para tyre; nuk jam i sigurt nëse do të mund t’ju lejojmë të ngriheni”, – i thotë kontrollori një avioni tjetër që pret lejen për ngritje.

“Dreqi e mori, në rregull”, vjen përgjigjja nga avioni që pret. “A do ta mbyllin pistën?” pyesin ata.

“Ata kanë ndërmend të ndalojnë mbi pistë; kanë zjarr në kabinë”, përgjigjet kulla. “Le të shpresojmë që gjithçka të shkojë mirë për ta (fluturimin zviceran)”, – komenton një pilot në bordin e një avioni tjetër në tokë.

Ndërkohë, në bordin e avionit zviceran A330, situata po përmirësohet. “Avioni është rreth 3 minuta larg, aktualisht në afrimin përfundimtar në afërsisht 9 milje”, raportojnë ata në kullë.

“Tymi në kabinë është ulur, por rrjedha e ajrit po e shtyn atë drejt kabinës së pasagjerëve, kështu që tani ka tym në kabinë”.

“Sapo mora konfirmim nga piloti; ata do të ndalen plotësisht në pistë”, informon kontrollori i trafikut ajror ekipet e emergjencës tokësore, të cilat ndërkohë janë përgatitur.

“Do ta shpall pistën të mbyllur në atë pikë dhe ju do të jeni në gjendje të vazhdoni në rrugët e taksive dhe në pistë”.

“Swiss, a keni ndërmend të evakuoheni në pistë, apo çfarë rekomandoni?” pyet kontrolli tokësor ekuipazhin.

“Jo, situata e tymit në kabinë është nën kontroll për momentin, por burimi është i panjohur dhe nuk e dimë nëse ose kur tymi mund të kthehet”, përgjigjen pilotët.

“Pra, ne nuk do të evakuohemi në pistë”. Në orën 6:13 pasdite, avioni ulet dhe ndalet në fundin e pistës kryesore, ku po mblidhen automjete të ndryshme emergjence.

“A keni ndonjë përditësim mbi emetimet e tymit apo diçka të tillë?” i pyesin ata pilotët.

“Po, ka ende një erë të fortë brenda; nuk e dimë burimin”, vjen përgjigja. “A shihni ndonjë gjë të pazakontë nga jashtë? A kemi kamera infra të kuqe për të kontrolluar për zjarr apo diçka të ngjashme?” i pyesin ata zjarrfikësit.

“Swiss, nuk shohim asgjë nga jashtë për momentin”. Pasagjerët dhe ekuipazhi evakuohen pak më pas. Airbus-i mbetet i palëvizshëm për dy orë para se të zhvendoset drejt terminalit. Deri vonë natën e kaluar, ai ishte ende i ulur në tokë në Maine.

Kur “Corriere” kërkon detaje rreth incidentit, një zëdhënës i FAA-së dërgon të njëjtën përgjigje, por ndryshon arsyen e deklaruar, pa specifikuar shkakun e saktë.

“Fluturimi u ul në mënyrë të sigurt pasi e ekuipazhi raportoi praninë e tymit në kabinë”, përgjigjet Steven Kulm përmes emailit.

Zëdhënësi thekson natyrën “paraprake” të informacionit, duke vënë në dukje se, për këtë arsye, ai “mund të ndryshojë”.

Avioni, me regjistrim HB-JHK, iu dorëzua kompanisë ajrore zvicerane më 11 janar 2012. Ky është incidenti i dytë brenda një periudhe të shkurtër: më 26 prill, avioni pësoi një defekt në motorin e majtë gjatë ngritjes në aeroportin e Nju Delhit dhe disa pasagjerë, si dhe një anëtar i ekuipazhit, u lënduan gjatë evakuimit përmes rrëshqitëseve të emergjencës. Avioni qëndroi në Indi për më shumë se një muaj dhe nuk u nis për në Zyrih deri më 30 maj. Ai iu rikthye shërbimit të rregullt më 4 qershor.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Misteri i fluturimit Zyrih-Nju Jork dhe ulja e detyruar: Ka zjarr në kabinë! appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një 23-vjeçar i shpallur në kërkim ndërkombëtar nga autoritetet italiane është arrestuar në Durrës, me qëllim ekstradimin.

I arrestuari me inicialet L. B., dyshohet se është pjesë e një grupi kriminal në Itali, me veprimtari në fushën e prodhimit, shitjes dhe trafikimit të lëndëve narkotike.

Sipas autoriteteve, ndaj 23-vjeçarit Gjykata e Breshias në Itali ka lëshuar urdhër arresti në mars të vitit 2026, për veprat penale “Prodhimi dhe shitja e lëndëve narkotike” dhe “Pjesëmarrja në grup kriminal për trafikim të lëndëve narkotike”.

Aktualisht, Interpol Tirana po bashkëpunon me homologët italianë për përfundimin e procedurave ligjore dhe ekstradimin e tij drejt Italisë.

The post Arrestohet 23-vjeçari në Durrës, kërkohet në Itali për trafik narkotikësh appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Ish-deputetja e Partisë së Lirisë, Monika Kryemadhi gjatë seancës gjyqësore në Gjykatën e Posaçme pretendoi se SPAK nuk ka asnjë fakt për të provuar se ajo ka ndërhyrë që kushëriri i saj Adrian Shatku, të ketë marrë lejën për fibrat optike.

Gjyqi ndodhet në fazën e parashtrimeve, ku ish-deputetja lexoi kundërshtitë e saj mbi aktakuzën e SPAK. Ish-kreu i shtetit Ilir Meta dhe ish-bashkëshortja e tij, kanë pretenduar se provat janë marrë në mënyrë të paligjshme duke goditur vlefshmërinë e tyre.

SPAK pretendon se Ilir Meta dhe Monika Kryemadhi kanë përdorur influencën që kishin për futjen në tregun e fibrave optike si dhe lidhjen e marrëveshjes së interkonjeksionit.

Ajo sfidoi prokurorët që të gjenin një mesazh ku ajo të ketë udhëruar Edmond Haxhinaston për marrëveshjen e fibrave optike duke pretenduar se gjithçka ishte bërë në rrugë institucionale. Gjithashtu mohoi që Shatku të ketë paguar shkollën e vajzës së saj.

Monika Kryemadhi: E kam sugjeruar jo për të ushtruar ndikim politik, përkundrazi, i them dërgo kërkesën shkresërisht jo elektronikisht. Kanë kaluar shkresat në disa institucione e ministri. Ma gjeni një mesazh që t’i kem thënë Haxhinastos “bëje se të vrava, bëje se të shkarkoj nga puna apo bëje për kaq përfitim”. Nuk provohet asnjë ndërhyrje nga ana e Monika Kryemadhit për një procedurë që kishte 6 vjet. Madje shikoni komunikimet mes Shatkut dhe Haxhinastos, gjithçka është zyrtare, protokollare, ku askund biznesmeni nuk thotë “bëje se kam folur me Monikën”, zero. Kemi dy faqe në akuzë e lagu, s’e lagu, thua ti kaloi nëndetësja me drogë. Nëse do kishte ekzistuar ndërhyrje korruptive nga ana ime, s’do ishin ndjekur rrugët institucionale. “Alo Mondi, bëje sekret, mos e marrë vesh njeri”, kush do e merrte vesh, por jo, janë lënë gjurmë shkresore. Po të kishte ndërhyrje s’kishte pse ngrinte grup pune. 24 shtator, komunikimet për Borën time, se ç’lidhje ka goca ime në akuzë, hajt më, për ta bërë sa më mediatike. Unë i them “Bora ndërroi mendje”, ishte shumë larg një fëmijë 16 vjeç në Amerikë. Këto biseda nuk lidhen as me Haxhinaston, as me AKEP-in, as me ndikime të paligjshme. Nuk mendoj që është fakt penal, se çdo shpenzim i bërë, s’është e vërtetë që Shatku ka paguar shkollën e vajzës. Siç dërguan letërporositë, mund të merrnin tek shkolla analizën financiare të shpenzimeve të vajzës.

Kryemadhi tha se komunikimi s’mund të përdoret për dy çështje të ndryshme, ndërsa kërkon kohën e saj, pasi “SPAK i ka numëruar qimet e shtëpisë”.

Monika Kryemadhi: Komunikimi përkatës nuk mund të trajtohet si provë universale. Nuk mund të mbështetet një komunikim konkret në dy çështje të ndryshme si provë, pra çështja e kartës, përdorimit të saj, për blerje apo shpenzime private. Është një strukturë komunikimi me tema të ndryshme që duhen veçuar, është si të thuash ne jemi këtu në gjyq, edhe pyesim ore çfarë po bëjnë ato flamingot atje në bulevard. Janë gati 70 faqe që merren me më the të thashë vetëm për fibrat optike. Nëse do kishim ndërhyrë unë e Meta s’do kishte bërë asgjë Haxhinasto, por s’ka ndodhur, sepse janë ngritur 5 grupe pune. Më ka numëruar SPAK qimet e shtëpisë dhe hedhur në media, dua kohën time, nuk mund të ma hiqni mua mundësinë.

Nga ana tjetër, gjyqtari i çështjes, Erion Bani u përgjigj duke thënë se jo çdo lloj komunikimi që Kryemadhi kishte mund të lexohej në seancë.

Erion Bani: Zonja Kryemadhi jeni bërë juriste, ju lutem në mënyrë të përmbledhur. Jo çdo lloj komunikimi mund të lexohet këtu, aty mund të keni 5000 emaile, por mund të lexoni ato mesazhe që janë pjesë e shqyrtimit.

Akuzat ndaj ish-çiftit

Ndërsa, Ilir Meta ka kërkuar sërish përmes avokatit që seancën ta ndjekë jashtë kafazit të xhamtë, por kërkesa e tij u rrëzua nga gjyqtari Erion Bani.

Meta akuzohet për tre vepra penale, të cilat iu komunikuan më 4 gusht 2025, sa i përket dosjes CEZ/DIA dhe lobimit në SHBA.

Prokuroria e Posaçme akuzon ish-çiftin Meta-Kryemadhi për: fshehje pasurie, pastrim parash dhe korrupsion.

Meta ndodhet në paraburgim që prej tetorit të vitit 2024, ndërsa Kryemadhi është nën masën e “detyrimit për paraqitje”.

Më 13 korrik, Prokuroria e Posaçme kërkoi dënimin me 19 vite burg në total për 3 bashkëpunëtorë të ish-presidentit Ilir Meta dhe ish-deputetes Monika Kryemadhi, por në përfundim pezullimin e dënimeve dhe konvertimin e tyre në 5 vite shërbim prove.

Bëhet fjalë për nënën e Monika Kryemadhit, Fatime Kryemadhi, Ema Çokun dhe ish-kreun e AKEP, Pirro Xhixho.

The post Akuzat për fibrat optike, Kryemadhi në gjyq: Sugjerim, jo ndikim politik. GJKKO: Qenke bërë juriste! appeared first on Gazeta Si.

Shqipëria po shfaqet si një nga destinacionet më tërheqëse të Evropës për turistët që kërkojnë natyrë spektakolare, siguri dhe përvoja autentike me kosto të përballueshme, shkruan Tyler Fox në revistën e udhëtimit “Travel off Path”.

Nga ujërat bruz të Rivierës Shqiptare te majat e egra të Alpeve, vendi ofron një kombinim të rrallë mes peizazheve mesdhetare, trashëgimisë kulturore dhe mikpritjes tradicionale. 

Ndërsa destinacionet më të famshme evropiane po përballen me rritje të çmimeve dhe mbipopullim turistik, Shqipëria po konsolidohet si një alternativë ende e pazbuluar, ku vizitorët mund të përjetojnë bukuritë e kontinentit pa shpenzime të larta.

Shqipëria, destinacioni i sigurt dhe autentik i Evropës, ku mund të udhëtoni me më pak se 50 dollarë në ditë

Në Evropën e sotme, një destinacion ofron ujëra të kristalta ngjyrë bruz, trashëgimi të pasur historike dhe peizazhe madhështore malore, zakonisht shoqërohet me kosto të larta që ndikojnë ndjeshëm në buxhetin e turistëve.

Kur planifikojmë buxhetin për pushimet verore, shpesh përballemi me të njëjtën dilemë. 

Çmimet e larta për një kafe të zakonshme në Paris apo tarifat e kripura për një dhomë të vogël hoteli në Romë, mund të jenë aq befasuese, sa shumë njerëz zgjedhin të heqin dorë nga udhëtimi.

Turistët kërkojnë aventura të jashtëzakonshme dhe përvoja të pasura kulturore, por jo me koston e 12 dollarëve për një ekspres të zakonshëm apo 300 dollarëve për një natë në një dhomë, ku mezi mund të sistemohen edhe gjërat personale.

Megjithatë, në Gadishullin Ballkanik ekziston një destinacion, që ende mbetet i paprekur nga turizmi masiv. 

Për ata që kërkojnë bregdetin spektakolar të Greqisë dhe peizazhet alpine të Zvicrës, por me një kosto më të ulët dhe pa turmat e mëdha turistike, Shqipëria mbetet alternativa ideale.

Shqipëria konsiderohet gjithashtu një vend shumë i sigurt për turistët. 

Ajo kryeson listën e vlerësimeve ndërkombëtare të sigurisë, ndërsa rastet e krimeve të rënda ndaj turistëve janë jashtëzakonisht të rralla.

Një element i rëndësishëm i kulturës shqiptare është koncepti i besës, që përfaqëson një zotim nderi dhe mikpritjeje. 

Për shumë shqiptarë, mbrojtja dhe respektimi i mysafirit konsiderohet një përgjegjësi e rëndësishme morale dhe kulturore.

Për ata që kërkojnë një aventurë autentike evropiane, me natyrë të paprekur dhe kosto të përballueshme, Shqipëria ofron një nga alternativat më interesante të momentit.

Avantazhi ekonomik: Pse Shqipëria mbetet një destinacion i përballueshëm?

Atmosfera: Standard evropian, por me buxhet të përshtatshëm edhe për turistët me shpenzime të kufizuara.

Përvoja: Përfitimi ekonomik vihet re që sapo të mbërrini në kryeqytet.

Ndërsa shumë vende evropiane përballen me rritje të kostove dhe çmime të larta gjatë sezonit turistik, Shqipëria vazhdon të ofrojë alternativa më të favorshme, falë përdorimit të monedhës vendase, lekut shqiptar, dhe një kostoje më të ulët jetese.

Një vakt tradicional shqiptar me disa pjata, që përfshin mish qengji të pjekur, sallata mesdhetare dhe produkte vendase, mund të kushtojë rreth 10 dollarë.

Një makiato në një kafene moderne mund të gjendet për rreth 1,50 dollarë, ndërsa një birrë lokale “Korça” në perëndim të diellit kushton afërsisht 2 dollarë.

Apartamentet moderne në qendër të qyteteve ose bujtina pranë bregdetit, mund të gjenden me çmime rreth 30–45 dollarë nata. 

Kjo u lejon turistëve të shijojnë udhëtimin, aktivitetet dhe ekskursionet pa pasur nevojë për kufizime të mëdha financiare.

Riviera Shqiptare: Një nga vendet sekrete më të bukura të Evropës

Atmosfera: Ujëra të kaltërta të detit Jon, pa mbipopullimin e destinacioneve të famshme si Santorini.

Përvoja: Bregdeti jugor shqiptar ofron pamje që rivalizojnë ishujt grekë, përfshirë Korfuzin që ndodhet shumë pranë. 

Ndryshe nga destinacionet e mbipopulluara turistike, Riviera shqiptare ende ruan zona natyrore dhe plazhe ku vizitorët mund të shijojnë qetësinë.

Ksamili dhe Himara janë ndër zonat më të rekomanduara për qëndrime pranë detit. 

Ujërat e tyre me ngjyrë bruz të thellë krijojnë peizazhe që duken si të marra nga kartolinat.

Falë faktit se ende nuk është prekur plotësisht nga turizmi masiv, vizitorët mund të shijojnë plazhet, Ishujt e Ksamilit dhe kuzhinën tradicionale me produkte të freskëta deti, pa u përballur me çmime të ekzagjeruara.

Alpet Shqiptare: Aventura malore e nivelit botëror

Atmosfera: Maja të egra dhe peizazhe që mund të krahasohen me Alpet zvicerane.

Përvoja: Veriu i Shqipërisë, veçanërisht Alpet Shqiptare ose Malet e Nemuna, përfaqëson një nga zonat më të paprekura natyrore të Evropës.

Një nga aventurat më të famshme është ecja mes shtigjeve të fshatrave, Theth dhe Valbonë.

Ky itinerar kalon përmes majave madhështore gëlqerore, pyjeve të dendura dhe luginave spektakolare.

Për shkak të terrenit të izoluar, turizmi në këtë zonë, është zhvilluar kryesisht përmes bujtinave familjare. 

Pas një dite ecjeje, vizitorët mirëpriten nga familjet vendase, të cilat ofrojnë ushqime tradicionale malore dhe raki të prodhuar në mënyrë artizanale.

Kjo përvojë përfaqëson një kulturë autentike malore, larg turizmit masiv.

Tirana: Zemra urbane dhe kultura e kafesë

Atmosfera: E gjallë, dinamike dhe plot ngjyra.

Përvoja: Kryeqyteti shqiptar ka pësuar një transformim të madh vizual gjatë dekadave të fundit. 

Nga një qytet i periudhës komuniste, Tirana është kthyer në një qendër me ndërtesa shumëngjyrëshe, art urban dhe jetë aktive sociale.

Shqipëria renditet ndër vendet me numrin më të lartë të kafeneve për frymë në botë. 

Kultura e kafesë këtu është më shumë se një zakon i mëngjesit; është një pjesë e rëndësishme e jetës sociale.

Zona e Bllokut, dikur e rezervuar për elitën politike të periudhës komuniste, sot është një nga zonat më të frekuentuara të qytetit, me kafene, restorante dhe ambiente moderne.

Një tjetër pikë e rëndësishme turistike është Bunk’Art, muzeu i vendosur në një bunker të madh nëntokësor të ndërtuar gjatë Luftës së Ftohtë. 

Sot ai ndërthur historinë, artin bashkëkohor dhe kujtesën e një periudhe të rëndësishme të së kaluarës së vendit.

Shqipëria po shndërrohet në një nga destinacionet më interesante të Evropës për vitin 2026. 

Ajo dëshmon se një udhëtim i jashtëzakonshëm nuk kërkon domosdoshmërisht shpenzime të mëdha apo përballje me turma masive turistësh.

Me natyrën spektakolare, kulturën autentike dhe kostot e përballueshme, Shqipëria ofron një mundësi unike për të zbuluar një nga thesaret ende të fshehura të Ballkanit.

The post Travel Off Path: Shqipëria sfidon destinacionet klasike turistike të EUropës appeared first on Gazeta Si.

Të paktën 13 persona kanë vdekur dhe shumë të tjerë janë plagosur pasi një tërmet me intensitet 6.8 ballë me epiqendër prefekturën Kumamoto goditi të martën Japoninë jugperëndimore.

The Guardian sjell dëmet shkatrrimtare të tërmetit.

The post Pasojat e tërmetit në Japoni appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Vendet e Bashkimit Europian kanë zgjatur deri në vitin 2028 rregullat e përkohshme që lejojnë platformat online të zbulojnë vullnetarisht materiale të abuzimit seksual me fëmijët.

Por beteja më e madhe në Bruksel lidhet me ligjin e përhershëm “Chat Control”, i cili mund të përcaktojë të ardhmen e privatësisë në aplikacionet e mesazheve në Europë.

I propozuar për herë të parë nga Komisioni Europian në vitin 2021, “Chat Control” u lejon platformave të skanojnë për materiale të njohura të abuzimit seksual të fëmijëve nën një regjim të përkohshëm. Ky mekanizëm ishte pranë dështimit këtë vit, pasi skadoi më 3 prill dhe u kundërshtua nga komiteti i Parlamentit Europian për liritë civile në mars.

Megjithatë, një votim i përshpejtuar më 9 korrik bëri që rregullat të vazhdojnë të zbatohen deri në prill 2028.

Debati kryesor tashmë përqendrohet te versioni i përhershëm i ligjit, i njohur si “Chat Control 2.0”, i cili parashikon vlerësime të detyrueshme të rrezikut, urdhra për zbulim dhe skanim të mesazheve.

Në versionet e hershme të propozimit ishte përfshirë edhe mundësia e kontrollit të komunikimeve të enkriptuara, një pikë që ka shkaktuar kundërshtime të forta nga mbrojtësit e privatësisë.

Negociatat mes Parlamentit Europian, Këshillit dhe Komisionit Europian kanë vazhduar që nga dhjetori 2025, por palët ende nuk kanë arritur një marrëveshje.

Mbështetësit e ligjit argumentojnë se nevojiten mjete më të forta për të luftuar abuzimin seksual ndaj fëmijëve. Sipas Europol, në vitin 2024 u regjistruan më shumë se 20 milionë raportime të dyshuara për materiale abuzive.

Kundërshtarët paralajmërojnë se skanimi i mesazheve mund të dëmtojë enkriptimin dhe të krijojë rrezik për akuza të rreme në shkallë të gjerë. Platforma e mesazheve të enkriptuara Signal ka deklaruar se do të preferonte të largohej nga tregu europian sesa të zbatonte një kërkesë të tillë.

The post A është ‘Chat Control’ fundi i mesazheve private në Europë? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’– Partia Demokratike ka depozituar në Gjykatën Kushtetuese kërkesën për kontrollin e ligjit ratifikues të marrëveshjes së huasë prej 302 milionë eurosh mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës për blerjen e pajisjeve ushtarake.

Kreu i Grupit Parlamentar të PD-së, Gazment Bardhi, deklaroi se opozita nuk kundërshton marrëveshjen me SHBA-të, por mënyrën se si ajo është miratuar nga mazhoranca, duke pretenduar se gjatë procedurës janë kryer shtatë shkelje kushtetuese.

Sipas Bardhit, PD e ka paralajmëruar që gjatë seancës plenare mazhorancën se procedura e ndjekur ishte në kundërshtim me Kushtetutën dhe se, nëse do të vijonte me këtë rrugë, çështja do të dërgohej në Gjykatën Kushtetuese.

“Ky paralajmërim nuk ishte për të bërë politikë. Ishte një paralajmërim real dhe i sinqertë. Ishte përpjekja e fundit për të ndaluar shumicën parlamentare që të mos përfshinte edhe marrëdhënien më të rëndësishme strategjike të Shqipërisë me Shtetet e Bashkuara në një procedurë antikushtetuese”, u shpreh Bardhi.

Sipas tij, opozita kishte kërkuar respektimin e afateve kushtetuese, të drejtën e deputetëve për t’u njohur me dokumentacionin dhe standardet e vendosura nga Gjykata Kushtetuese në vendimet e saj të mëparshme.

Bardhi deklaroi se PD e mbështet marrëveshjen në parim, pasi sipas tij ajo i shërben modernizimit të Forcave të Armatosura, rritjes së investimeve në mbrojtje dhe përmbushjes së detyrimeve të Shqipërisë si anëtare e NATO-s.

“Problemi nuk është marrëveshja. Problemi është mënyra antikushtetuese se si shumica vendosi ta miratonte marrëveshjen”, tha ai.

Shtatë pretendimet e PD-së për shkelje kushtetuese

Sipas Partisë Demokratike, gjatë procesit të miratimit të marrëveshjes janë cenuar disa të drejta parlamentare dhe kushtetuese.

Shkelja e parë, sipas PD-së, lidhet me faktin se deputetëve nuk iu dha mundësia të njiheshin me marrëveshjen përpara votimit.

Shkelja e dytë ka të bëjë me mungesën, sipas opozitës, të raportit që justifikonte efektet financiare të marrëveshjes dhe përdorimin e fondeve publike.

Shkelja e tretë lidhet me mosrespektimin e afateve për njoftimin e rendit të ditës dhe pamundësinë e deputetëve për të zhvilluar një debat të plotë parlamentar apo për të paraqitur amendamente.

Sipas Bardhit, shkelja e katërt lidhet me përdorimin e procedurës së përshpejtuar brenda një dite, një praktikë që PD pretendon se është shpallur më herët antikushtetuese nga Gjykata Kushtetuese në lidhje me Rregulloren e Kuvendit.

Shkelja e pestë, sipas opozitës, lidhet me pretendimin se qeveria krijoi një urgjencë artificiale për miratimin e marrëveshjes, pasi sipas PD-së kishte pasur kohë të mjaftueshme për ndjekjen e procedurës normale parlamentare.

Shkelja e gjashtë lidhet me të drejtën e një pjese të deputetëve për të vënë në lëvizje Gjykatën Kushtetuese përpara ratifikimit të marrëveshjes. PD pretendon se procedura e ndjekur e ka pamundësuar këtë kontroll në kohë.

Ndërsa shkelja e shtatë, sipas demokratëve, lidhet me faktin se marrëveshja është trajtuar si informacion i klasifikuar, duke penguar publikimin e saj në Fletoren Zyrtare dhe, sipas tyre, duke krijuar problem për hyrjen e saj në fuqi.

Bardhi deklaroi se PD i ka kërkuar Gjykatës Kushtetuese shfuqizimin e ligjit ratifikues dhe pezullimin e tij.

“Qëllimi ynë është të mbrojmë kushtetutshmërinë në vend dhe që marrëveshja më e rëndësishme ndërmjet Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë kombëtare të miratohet sipas Kushtetutës”, tha ai.

Sipas kreut të grupit parlamentar të PD-së, nëse Gjykata Kushtetuese e shqyrton çështjen me përparësi, marrëveshja mund të miratohet sërish në Kuvend përmes një procedure të rregullt dhe pasi deputetët të njihen me përmbajtjen e saj.

“Aleanca me Shtetet e Bashkuara nuk forcohet duke mohuar dhe shkelur Kushtetutën. Ajo forcohet duke respektuar shtetin e së drejtës, institucionet demokratike dhe standardet që përbëjnë themelin e demokracive perëndimore”, përfundoi Bardhi.

The post PD çon në Kushtetuese marrëveshjen me SHBA-të appeared first on Gazeta Si.

Kur Stathis Evangelou filloi të peshkonte në moshën nëntëvjeçare, Mesdheu ende dukej i pasur me jetë detare. Si peshkatar i brezit të katërt në ishullin e vogël të Astipalaias, ai e shihte peshkun iriq të njohur si puffer si një kuriozitet: katër ose pesë në ditë, zakonisht në ujëra më të thella.

Dy dekada më vonë, Evangelou thotë se ata janë kudo.

Peshku iriq i njohur si puffer (Lagocephalus sceleratus), një specie toksike nga Deti i Kuq që migroi në Mesdhe përmes Kanalit të Suezit, është bërë një temë e nxehtë në plazhet greke këtë verë, e nxitur nga videot në rrjetet sociale që tregojnë dhëmbët e tij duke prerë kanaçe dhe pajisje peshkimi. Rastet e kafshimeve ndaj njerëzve mbeten të rralla, por frika nga ky peshk është përhapur me shpejtësi.

Në qershor, Kryqi i Kuq Grek paralajmëroi se “nofullat e tij në formë sqepi” mund të shkaktojnë plagë të rënda dhe gjakderdhje të madhe.

Peshku iriq i njohur si puffer ushqehet edhe me lloje të tjera peshqsh fryrës në Mesdhe.

Për peshkatarët e vegjël grekë, pushtimi i peshkut iriq të njohur si puffer është goditja më e fundit për një profesion që tashmë përballet me rritjen e kostove, pakësimin e rezervave të peshkut, ngrohjen e detit dhe dekada të tëra mbipeshkimi.

Gjatë një daljeje të fundit me varkën e Evangelou, peshkatari 83-vjeçar Kyriakos Chatzidakis tregoi vrimat e mëdha në rrjetat e tyre, të shkaktuara nga peshqit iriq të njohur si puffer.

“Duket sikur janë prerë me gërshërë,” tha ai për Financial Times. “Na duhet më shumë se një ditë për t’i riparuar këto vrima.”

Evangelou tha se rrjetat në varkën e tij vlejnë rreth 15,000 euro. Ekonomia e këtij profesioni është bërë e pamëshirshme. Në një ditë të mirë, 20 kilogramë peshk mund të sjellin rreth 500 euro dhe, pasi hiqen rreth 200 euro shpenzime, mbetet ende një fitim i arsyeshëm.

“Më parë deti ishte i pasur,” tha ai. “Tani del në det dhe mund të mos kapësh asgjë – tre ose katër barbunë, disa peshq papagall dhe disa lionfish”, një tjetër specie e huaj që është shfaqur në ujërat greke.

Kanali i Suezit ka qenë prej kohësh jo vetëm një rrugë tregtare, por edhe një korridor biologjik. Që nga hapja e tij në vitin 1869, specie nga Deti i Kuq kanë hyrë në Mesdhe përmes një procesi të njohur si migrimi lesepsian. Shkencëtarët thonë se ky fenomen është përshpejtuar për shkak të ngrohjes së detit dhe zgjerimit e thellimit të vazhdueshëm të kanalit.

Gjatë tre dekadave të fundit, temperatura sipërfaqësore e Mesdheut është rritur me rreth 1 gradë Celsius, ndërsa valët e fundit të të nxehtit detar kanë çuar temperaturat në disa zona shumë mbi mesataret historike.

Peshkatarët e përshkruajnë peshkun iriq të njohur si puffer si një grabitqar shumë të pangopur që ushqehet me kallamarë, oktapodë, sepie dhe peshq të rinj. Evangelou, i cili është edhe zhytës, tha se një herë pa tre peshq iriq të njohur si puffer që shkatërruan një bonito 4 kilogramësh.

“Për gjashtë minuta e kishin copëtuar të gjithë peshkun,” tha ai.

“Peshku iriq i njohur si puffer shkakton 80 për qind të dëmit në det. Deti është i vdekur dhe po vdes.”

Për peshkatarët e vegjël, dëmi nuk është vetëm ekologjik, por edhe financiar. Paraskevi Karachle, biologe dhe iktiologe në Qendrën Helenike për Kërkime Detare, tha se çdo peshkatar humbet të paktën 8,500 euro në vit për shkak të rrjetave të grisura, linjave të dëmtuara dhe ditëve kur nuk mund të dalë në det.

Karachle tha se kjo specie është përhapur përtej Dodekanezit dhe Kretës edhe në pjesë të tjera të Greqisë, përfshirë Atikën. Megjithatë, ajo paralajmëroi se nuk ka monitorim sistematik të popullsisë së saj.

“Kemi vetëm raportime vëzhgimesh, kryesisht nga peshkatarët.”

Evangelou tha:

“Peshkimi është ajo që di të bëj. Këtë e dua. Por nuk mund të punoj 18 apo 20 orë dhe të fitoj vetëm 30 ose 40 euro.”

Në krahasim me këtë, puna sezonale në turizëm është bërë më e qëndrueshme.

“Të gjithë miqtë e mi punojnë në turizëm. Një kamerier merr 70 euro. Fillon punën në orën katër dhe mbaron në njëmbëdhjetë.”

Edhe babai i tij, Dimitris, e nxiti të zgjidhte një profesion tjetër.

“I thashë të bëhej hidraulik,” tha ai.

Margaritis Schinas, ministri përgjegjës për zhvillimin rural dhe ushqimin, tha se qeveria ende beson se peshkimi grek ka të ardhme.

“Pavarësisht presioneve dhe shtimit të specieve të huaja, ne besojmë se peshkimi ka të ardhme në Greqi. Do të vazhdojmë t’i mbështesim peshkatarët tanë në çdo mënyrë të mundshme.”

Për momentin, Greqia po përpiqet ta luftojë problemin duke i larguar këta peshq nga deti. Qeveria ka nisur një projekt pilot prej 1.5 milionë eurosh në Kretë, ku peshkatarët profesionistë do të paguhen deri në 5.33 euro për kilogram peshku iriq të njohur si puffer të kapur. Autoritetet rajonale do të organizojnë grumbullimin, peshimin dhe asgjësimin e tyre.

Greqia po ndjek shembullin e Qipros, e cila ka përdorur më parë një skemë shpërblimi për kapjen e kësaj specieje, megjithëse rezultatet kanë qenë modeste.

Organizatat mjedisore janë më të kujdesshme.

“Paratë janë një ndihmë shumë e mirë për peshkatarët,” tha Michalis Margaritis nga WWF. “Është pozitive që një pjesë e popullsisë së këtij peshku hiqet nga deti, por duhet të përcaktojmë se kur duhet të bëhet peshkimi i synuar, në cilën periudhë dhe në çfarë moshe të peshkut.”

Ai shtoi se popullatat e peshqve në Mesdhe kanë rënë ndjeshëm gjatë 50 viteve të fundit për shkak të mbipeshkimit, ndotjes, ngrohjes së detit dhe shkatërrimit të livadheve të barit detar.

“Ndikimi i specieve të huaja është qartësisht rezultat i aktivitetit njerëzor dhe përkeqësohet nga ndryshimet klimatike.”

Në Astipalaia, debatet shkencore dhe politikat shtetërore duken larg realitetit të përditshëm të riparimit të rrjetave.

“Shpresoj që kur të nisë skema dhe të fillojmë t’i peshkojmë në mënyrë aktive, do të shohim gjithnjë e më pak peshq iriq të njohur si puffer në rrjetat tona,” tha Evangelou. “Nëse kjo nuk funksionon, do ta mbyll derën, do të vendos tabelën ‘Shitet’ dhe do të largohem.”

Për momentin, ai vazhdon të peshkojë.

“Ky profesion më ka rritur, më ka ushqyer. Këtë e dua dhe këtë dua të bëj. Por me shumë trishtim them se kjo do të marrë fund shumë shpejt.”/ft

The post Një peshk i pazakontë në Mesdhe po kërcënon peshkatarët grekë appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – FIFA, organi drejtues i futbollit botëror dhe organizatori i Kupës së Botës, pritet të krijojë një degë të re me vlerë 20 miliardë dollarë: e quajtur “FIFA Forward Enterprise” (FFE), ajo do të shërbejë kryesisht për të mbledhur fonde nga investitorë të jashtëm, të cilët do të kenë mundësinë të blejnë deri në 20 për qind të aksioneve.

Grupi i investitorëve do të drejtohet nga Joshua Kushner, themeluesi i firmës së investimeve “Thrive Capital” dhe vëllai më i vogël i Jared Kushnerit – bashkëshortit të Ivanka Trump-it. Dihet se Infantino dhe presidenti i SHBA-ve, Donald Trump, gëzojnë një marrëdhënie shumë të mirë.

FFE do të menaxhojë shitjen e të gjitha të drejtave që lidhen me FIFA-n (sponsorizimet, biletat, licencimin dhe paketat e transmetimit), si dhe menaxhimin operacional të turneve, përfshirë Kupën e Botës dhe Kupën e Botës për Klube.

Lajmi u raportua të martën nga gazeta “Financial Times”, e cila theksoi se qëllimi i Infantinos është të mbledhë 4,2 miliardë dollarë deri në fund të vitit.

Pak orë më vonë, FIFA lëshoi ​​një deklaratë ku konfirmoi si krijimin e kompanisë së re, ashtu edhe rolin e Kushner-it.

Ky veprim ka shkaktuar kritika të ashpra nga UEFA (organi drejtues i futbollit evropian) dhe nga figura të ndryshme të sektorit, për shkak të mungesës së transparencës.

Hyrja e investitorëve të jashtëm mund të cenojë pavarësinë e FIFA-s dhe të ndryshojë rrënjësisht identitetin e saj, duke qenë se ajo është formalisht një organizatë jofitimprurëse.

“Shpirti dhe menaxhimi i futbollit nuk janë mallra për t’u tregtuar, veçanërisht kur nuk është e qartë se kush do të përfitojë”, – thuhet në një deklaratë të UEFA-s.

Marrëdhëniet mes dy organizatave janë përkeqësuar vitet e fundit. Presidenti i UEFA-s, Aleksander Čeferin, refuzoi të merrte pjesë në finalen e Kupës së Botës pas një sërë mosmarrëveshjesh lidhur me procedurat disiplinore dhe organizimin e ndeshjeve.

Ndërkohë, Infantino theksoi efektet e mundshme rishpërndarëse të kompanisë së re, duke e përshkruar atë si fillimin e një “demokratizimi global të futbollit” dhe duke dhënë garanci se ajo do të menaxhohej drejtpërdrejt nga FIFA, pa ndërhyrje të jashtme.

Investitorët do të mund të blejnë vetëm aksione në pakicë, deri në një maksimum prej 20 për qind. Në këtë mënyrë, FIFA do të ruajë shumicën e aksioneve në kompani dhe do të mbajë kontrollin mbi vendimet strategjike dhe drejtimin e përgjithshëm të saj.

Fondet e mbledhura nga FFE do të shpërndahen midis 211 shoqatave anëtare të FIFA-s përmes një pagese të veçantë dhe të vetme prej 20 milionë dollarësh për secilën.

Sipas vlerësimeve të organizatës, kontributet vjetore që FIFA u jep këtyre shoqatave do të rriten nga 2 milionë në 5 milionë dollarë në vit gjatë periudhës 2027-2030.

Për finalizimin e marrëveshjes, FIFA po bashkëpunon me bankën amerikane “JPMorgan” dhe me Greg Maffein, ish-drejtorin ekzekutiv të grupit të argëtimit, “Liberty Media”.

Kjo nuk është hera e parë që Infantino përpiqet të tërheqë kapital privat në FIFA. Në vitin 2019, ai arriti një marrëveshje me bankën japoneze “SoftBank” për financim prej 25 miliardë dollarësh për një version të ri të Kupës së Botës për Klube, por projekti nuk u realizua.

The post Plani i kritikuar i FIFA-s për të tërhequr investitorë (të lidhur me familjen Trump) appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Fermat industriale të pulave po kontribuojnë në përhapjen më të madhe të bakterit Campylobacter, shkaktari më i zakonshëm bakterial i gastroenteritit në botë, sipas një studimi të ri nga Universiteti i Oksfordit.

Kërkimi zbuloi se rritja e fermave industriale të shpendëve ka sjellë një rritje më shumë se 100-fish të përhapjes së Campylobacter, pasi miliarda pula janë grumbulluar në sisteme të dendura prodhimi në mbarë botën.

Studiuesit nga Ineos Oxford Institute for Antimicrobial Research analizuan rreth 2.800 gjenome bakteriale nga pula shtëpiake dhe shpendë të egër në 30 vende, gjatë periudhës 1979–2024.

Sipas tyre, numri global i pulave është rritur shtatëfish që nga vitet 1960 dhe sot arrin në rreth 31 miliardë zogj, duke krijuar një nga habitatet më të mëdha të krijuara nga njerëzit për kafshët.

“Bujqësia industriale ka krijuar një nga habitatet më të mëdha të kafshëve në planet. Gjetjet tona tregojnë se ndryshimet mjedisore të shkaktuara nga njerëzit mund të rrisin përhapjen e sëmundjeve infektive”, tha Sam Sheppard, autori kryesor i studimit.

Studiuesit shpjegojnë se ndërsa numri i pulave është rritur, bakteret që dikur gjendeshin kryesisht te shpendët e egër kanë fituar më shumë mundësi për të kaluar te tufat industriale, për t’u përhapur dhe për t’u përshtatur.

Campylobacter është një nga katër shkaqet kryesore globale të sëmundjeve diarreike, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë. Infeksionet zakonisht janë të lehta, por mund të jenë të rrezikshme për fëmijët e vegjël, të moshuarit dhe personat me imunitet të dobësuar.

Simptomat më të zakonshme përfshijnë diarre, dhimbje barku, temperaturë, dhimbje koke, të përziera dhe të vjella, dhe zakonisht zgjasin nga tre deri në gjashtë ditë.

Pulat konsiderohen burimi kryesor i infeksioneve te njerëzit, me rreth 60–80% të rasteve që lidhen me variante të bakterit të ardhura nga shpendët.

Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për rritjen e rezistencës ndaj antibiotikëve, pasi bakteret që përshtaten në fermat intensive mund të zhvillojnë aftësi për të mbijetuar ndaj trajtimeve ekzistuese./ Euronews eu

The post Studimi: Fermat industriale të pulave po nxisin përhapjen e baktereve që shkaktojnë diarre appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Më shumë se 1 mijë punonjës nga kompanitë kryesore të inteligjencës artificiale, përfshirë OpenAI, Anthropic, Google dhe Meta Platforms, kanë nënshkruar një peticion ku i kërkojnë qeverisë amerikane të marrë masa për të “ngadalësuar me qëllim” zhvillimin e AI-së.

Mes firmëtarëve janë drejtues të lartë të industrisë, përfshirë CEO-n e Anthropic, kreun e kërkimit në OpenAI, drejtuesin strategjik të degës së inteligjencës artificiale të Google DeepMind dhe shkencëtarin kryesor të Meta AI.

Peticioni kërkon që qeveria amerikane të mbështesë një përpjekje ndërkombëtare për krijimin e mjeteve teknike dhe rregullave të qeverisjes që do të mundësonin një zhvillim më të kontrolluar të sistemeve të avancuara të inteligjencës artificiale.

“Nëse kompanitë kryesore të AI-së janë pranë automatizimit të kërkimit shkencor në këtë fushë, përparimi mund të përshpejtohet më shumë nga sa mund ta parashikojmë. Ekziston rreziku që aftësitë e këtyre sistemeve të tejkalojnë shpejt aftësinë tonë për t’i kuptuar ose kontrolluar ato”, thuhet në peticion.

Thirrja vjen pas një incidenti të fundit sigurie, ku modele të avancuara të AI-së kryen një sulm kibernetik autonom, duke dalë nga ambienti i kontrolluar i testimit dhe duke hyrë në serverët e platformës së ndarjes së kodeve Hugging Face.

CEO i OpenAI, Sam Altman, i cili nuk e ka firmosur peticionin, tha se zhvilluesit e inteligjencës artificiale mund të duhet të ngadalësojnë vullnetarisht ritmin e përparimit, në mënyrë që shoqëria të ketë kohë të përshtatet.

“Ky është incidenti i parë i sigurisë që më ka prekur kaq shumë personalisht”, tha Altman, duke shtuar se ishte i befasuar që më shumë njerëz nuk kishin reaguar në të njëjtën mënyrë.

Incidenti nuk ishte hera e parë që një model AI ka vepruar përtej kontrollit të krijuesve të tij, por rasti i fundit është konsideruar veçanërisht shqetësues.

A ka nisur epoka e “singularitetit” të AI-së?

Disa ditë më herët, Altman tha se inteligjenca artificiale mund të ketë arritur një pikë ku tejkalon aftësitë njerëzore dhe fillon të përparojë më shpejt sesa njerëzit mund ta parashikojnë ose kontrollojnë- një koncept i njohur si “singulariteti”.

Ai tha se dikur ky skenar shihej si një ide e largët dhe pothuajse teorike mes studiuesve të AI-së, por sot diskutimi ka marrë një rëndësi reale.

Megjithatë, Altman kundërshtoi disa nga parashikimet më alarmante për të ardhmen e AI-së, duke thënë se synon të sfidojë vizionet që ai i cilësoi si “të frikshme” për ndikimin e kësaj teknologjie./ Euronews eu

The post AI po del nga ‘kufijtë’- Ekspertët i kërkojnë qeverive të frenojnë zhvillimin appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Omani e ka biseduar këtë çështje me vendet e tjera të Gjirit Persik, ata që po paguajnë koston më të lartë nga bllokimi i Ngushticës së Hormuzit dhe i ka paraqitur Iranit një propozim të përbashkët.

Sheikët e naftës janë të gatshëm t’i paguajnë Teheranit një tarifë për kalimin e anijeve të tyre, por për të mos krijuar një precedent dhe për të mos acaruar Donald Trumpin, nuk do ta quajnë atë tarifë doganore.

Propozimi është që pagesa të cilësohet si “kontribut vullnetar”. Nëse plani pranohet nga Irani dhe nuk kundërshtohet nga Uashingtoni, mungesat e karburanteve, gazit, plehrave kimike dhe shumë lëndëve të tjera të para që më parë kalonin përmes Hormuzit mund të fillojnë të zbuten.

Irani ende nuk ka komentuar dokumentin që mori të dielën. Nuk dihet, për shembull, se sa përqind do të ishte ky kontribut dhe ky nuk është një detaj i parëndësishëm.

Dihet, megjithatë, se plani është ndërtuar sipas modelit të Ngushticës së Malakës, mes Oqeanit Indian dhe Paqësorit.

Atje, Indonezia, Malajzia dhe Singapori kërkojnë një “kontribut” për shërbimet e lundrimit, mbrojtjen mjedisore të brigjeve dhe operacionet e shpëtimit. Edhe atje, pagesa është vullnetare.

Ashtu si në Malakë, edhe në Hormuz, parimi i lirisë së lundrimit do të mbetej zyrtarisht i paprekur. Por oferta arabe për të paguar “vullnetarisht” vetëm që ngushtica të rihapet ndryshon gjithçka.

Irani do të kishte një burim të ri të ardhurash nga Hormuzi, të cilin më parë nuk e kishte, dhe këto fonde mund të ndihmonin në riparimin e dëmeve të luftës.

Donald Trump duket se është në dijeni të propozimit dhe nuk duket se e kundërshton. Ideja që përfituesi kryesor nga Hormuzi do të ishte vetë ai, me një tarifë prej 20% mbi vlerën e ngarkesës, siç kishte shkruar në rrjetin e tij social Truth, zgjati vetëm pak orë.

Vendet arabe janë të gatshme të paguajnë nga xhepi i tyre për të rifilluar eksportet. Tani mbetet që Teherani të japë përgjigjen.

Vendet e Gjirit kanë paguar një çmim shumë të lartë për krizën e shkaktuar nga lufta e paligjshme e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit. Që në natën e parë të bombardimeve, më 28 shkurt, përgjigjja e Teheranit ishte zgjerimi i konfliktit.

Synimi ishte që viktimat indirekte të ushtronin presion për t’i dhënë fund agresionit. Disa e quajtën luftë konsumimi, të tjerë hakmarrje ekonomike, por zbulimi i rëndësisë strategjike të Hormuzit për ekonominë botërore duket se e bëri këtë strategji të funksionojë.

Mbyllja e Ngushticës i shërbeu Iranit për të rritur çmimin e naftës në tregjet globale, në mënyrë që konsumatorët amerikanë dhe evropianë të ushtronin presion mbi Shtëpinë e Bardhë për një armëpushim.

Ajo uli eksportet e gazit dhe karburanteve nga Gjiri dhe pakësoi të ardhurat e vendeve arabe. Por kjo nuk ishte taktika e vetme ekonomike e Iranit.

Sulmet ndaj infrastrukturës energjetike dhe objekteve të eksportit të vendeve të Gjirit goditën rëndë ekonomitë e tyre, ndërsa goditjet ndaj aeroporteve civile paralizuan trafikun turistik ajror, një burim i rëndësishëm të ardhurash për Katarin, përmes “Qatar Airways” dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, përmes “Emirates”.

Pesëdhjetë dronë, me një kosto prej vetëm 2.000 dollarësh secili, mjaftojnë për të nxjerrë jashtë funksionit një rafineri, një terminal portual apo një tubacion nafte.

Me një investim relativisht të vogël, Teherani arrin të shkaktojë dëme shumë më të mëdha. Sa të mëdha? Në këtë rast, shifrat vlejnë po aq sa raketat dhe dronët, ndoshta edhe më shumë.

Nëse Irani do ta dinte me saktësi dëmin ekonomik që shkakton çdo sulm, do t’i zgjidhte objektivat me llogaritje të hollë.

Ekonomia e vendeve të Gjirit filloi të japë shenja dobësimi që në mars. Në Evropë, pasojat e luftës amerikane ndihen edhe në çmimin e karburantit, që në autostrada arrin deri në 2,5 euro për litër.

Për shtetet prodhuese të naftës, ndikimi është më i vështirë për t’u kuptuar, pasi transparenca nuk është pika e tyre e fortë. Prandaj mbështetemi kryesisht në vlerësime.

Në fillim të konfliktit, Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) kishte llogaritur se një muaj luftë intensive do t’u kushtonte vendeve të Gjirit rreth katër milionë vende pune dhe një tkurrje të Prodhimit të Brendshëm Bruto nga 3,7% deri në 6%.

Pas pesë muajsh lufte me intensitet të ndryshueshëm, ka shumë gjasa që këto pasoja të jenë bërë realitet. Burime të hapura vlerësojnë se dëmet në rafineri, terminale detare, radarë dhe centrale elektrike arrijnë në 70–90 miliardë dollarë vetëm për Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreinin, Kuvajtin dhe Arabinë Saudite. Në këtë shifër nuk përfshihen Jordania, Iraku, Siria dhe, natyrisht, Izraeli e Irani.

Sa i përket rënies së PBB-së, Fondi Monetar Ndërkombëtar parashikon një tkurrje vjetore që varion nga 1,4% në Arabinë Saudite deri në 14,7% në Katar.

Në terma absolutë, kjo përkthehet në humbje nga rreth 5 miliardë dollarë për Kuvajtin deri në 60 miliardë dollarë për Katarin.

Shpenzimet ushtarake, sidomos për mbrojtjen ajrore dhe raketat interceptuese, kanë rritur buxhetet e mbrojtjes mesatarisht me 20%.

Edhe për vitin e ardhshëm parashikohen rritje të ngjashme. Janë fonde të shkëputura nga zhvillimi ekonomik dhe shërbimet sociale. Në këtë kontekst, një pagesë për të rifilluar eksportet nuk u duket më sheikëve si fundi i botës.

Burimi: “Corriere della Sera”

The post Dëme deri në 90 mld $! Sheikët gati për një ‘kontribut’ për Ngushticën e Hormuzit appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Numri i viktimave nga tërmeti i fuqishëm që goditi Japoninë jugperëndimore dje, më 28 korrik, ka shkuar në 13.

Njoftimi u dha nga kryeministrja Sanae Takaichi. “Janë konfirmuar viktima, shembje ndërtesash, zjarre dhe dëme në rrugë,” u tha gazetarëve kryeministrja japoneze.

Disa persona rezultojnë të zhdukur pas shembjes së një qendre tregtare dhe shkatërrimit të një fabrike letre.

Sipas qeverisë, 9,000 persona ndodhen aktualisht në qendra evakuimi pas tërmetit; ky informacion u raportua nga “The Guardian”.

“Kemi marrë njoftime për shtatë persona të plagosur rëndë dhe 29 të tjerë me lëndime të lehta. Gjithashtu, 9,186 persona kanë kërkuar strehim në 506 qendra evakuimi në pesë prefektura, përfshirë Kumamoton dhe Fukuokën,” deklaroi zëdhënësi i qeverisë, Minoru Kihara.

Në zonën e Kumamotos, në Japoninë jugperëndimore, u regjistruan pothuajse 170 lëkundje të ndjera nga popullata pas tërmetit të fuqishëm me magnitudë 7.1 që goditi rajonin.

Agjencia Meteorologjike e Japonisë (JMA) e publikoi këtë informacion, duke theksuar se shifra totale – e përditësuar deri në orën 09:00 të së mërkurës – përfshin tri lëkundje të nivelit “5 i ulët” (niveli i pestë në shkallën sizmike dhjetë-shkallëshe të Japonisë) dhe 11 lëkundje të nivelit 4.

Zona aktive sizmikisht shtrihet për rreth 50 kilometra midis zonës së brendshme të Kumamotos dhe Detit Yatsushiro, shpjegoi në një konferencë shtypi Masashi Kiyomoto – koordinatori i JMA-së për reduktimin e rrezikut nga tërmetet dhe cunamit.

Ai paralajmëroi se nuk mund të përjashtohej mundësia e një lëkundjeje që i afrohet nivelit maksimal të intensitetit 7 ballë gjatë javës në vijim.

Epiqendra e tërmetit ndodhej pranë çarjes tektonike Hinagu, e njëjta zonë ku në prill të vitit 2016 ndodhën tërmete të fuqishme me magnitudë 7.

Kjo seri lëkundjesh sizmike pati një ndikim të menjëhershëm në transport: kompania hekurudhore JR Kyushu pezulloi operacionet në të gjithë rrjetin Shinkansen në ishullin Kyushu për të inspektuar gjendjen e shinave dhe infrastrukturës, duke anuluar të gjithë trenat me shpejtësi të lartë në linjën Kumamoto–Kagoshima-Chuo.

Për të kompensuar ndërprerjen e shërbimit, Japan Airlines njoftoi planifikimin e dy fluturimeve speciale midis aeroporteve të Fukuokës dhe Kagoshimës për atë ditë.

The post Tërmeti në Japoni, të paktën 13 të vdekur. Alarm për lëkundje të tjera 7 ballë appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një konflikt për motive pronësie ka çuar në arrestimin e tre personave dhe procedimin në gjendje të lirë të dy të tjerëve në fshatin Dedaj të Pukës.

Sipas hetimeve paraprake, konflikti ka ndodhur mbrëmjen e kaluar në fshatin Dedaj, ku personat e përfshirë, të gjithë fqinjë me njëri-tjetrin, dyshohet se janë përplasur për çështje pronësie, duke përdorur sende të forta dhe mjete prerëse.

Si pasojë e përleshjes kanë mbetur të dëmtuar dy persona, të cilët janë dërguar për trajtim në Spitalin Rajonal të Shkodrës dhe ndodhen jashtë rrezikut për jetën.

Në pranga u vunë I.Sh., 67 vjeç, F.Sh., 36 vjeç (djali i 67-vjeçarit) dhe G.I., 34 vjeç. Ndërkohë materialet u referuan në Prokurori, ku nisi procedimi në gjendje të lirë për shtetasin P. I., 60 vjeç dhe bashkëshorten e tij, shtetasen F. I., 43 vjeçe (motra e shtetasit G. I.), të gjithë banues në fshatin Dedaj të Pukës.

Policia ka sekuestruar sende dhe mjete që dyshohet se janë përdorur gjatë konfliktit.

The post Pukë, sherri për pronën përfundon me të plagosur dhe 3 arrestime appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Ermal Beqiraj, i kërkuar nga SPAK për dosjen “AKSHI”, do të dalë këtë të mërkurë në një gjykatë franceze, e cila do të shqyrtojë kërkesën e drejtësisë shqiptare me qëllim ekstradimin, pasi ndaj tij është lëshuar masa “arrest me burg” nga Prokuroria e Posaçme.

I shpalluri në kërkim nga SPAK si pjesë e grupit të Ergys Agasit në zhvatjen e miliona eurove nga AKSHI, është arrestuar pasditen e të shtunës në Francë, ku u kap duke pilotuar një avion të vogël mbi termocentralin bërthamor Penly Në Seine-Maritime.

Situata ka alarmuar autoritetet franceze dhe ato evropiane, pasi termocentrali Penly është gjithashtu vendi i ndërtimit të EPR-2 të ardhshëm, një çift reaktorësh bërthamorë të gjeneratës së ardhshme, për të cilët ka një interes në nivel botëror. Ai kishte zbritur nën lartësinë minimale të lejuar në këtë zonë të konsideruar të sigurisë së lartë. 

Fluturimi i dyshimitë

Beqiraj teksa fluturonte në një lartësi prej 1200 metrash, papritmas uli lartësinë nën limitin ligjor për vendet e rëndësisë së tillë. Menjëherë forcat ajrore franceze dërguan një avion për të shoqëruar drejt aeroportit Albert dhe sapo zbriti në pistë ai u arrestua menjëherë.

Gjatë arrestimit të tij, iu gjetën tre AirTag të fshehura të cilët janë tre gjurmues të vegjël GPS. Mediat franceze shkruajnë se ky detaj çon hetimin drejt teorisë që piloti mund të ketë vepruar nën presion nga dikush që porositi fluturimin dhe se mund të bëhet fjalë për një rast spiunazhi.

Kur është ndaluar nga Forcat franceze Ajrore, Beqiraj gjatë marrjes në pyetje ka deklaruar se ulja e lartësisë kishte qenë e paqëllimshme, për shkak se në ato momente teksa po drejtonte avionin, ishte duke biseduar me nënën e tij në telefon. Ndaj tij u vendos një gjobë prej 7 mijë eurosh për fluturim të paligjshëm mbi termocentral.

Por, përgjigjet e tij krijuan dyshime të policia e për këtë arsye, pasi u komunikua me palën shqiptare, u vendos arrestimi, për shkak se rezultoi se bëhej fjalë për të shumëkërkuarin Ermal Beqiraj.

Akuzat dhe pasuritë

Beqiraj, 44 vjeç, zotëron kompaninë “Soft & Solution” dhe akuzohet nga SPAK se ka përfituar tenderë dhjetëra miliona eurove pas kërcenimeve që kishte bërë ndaj një shoqërie të përfshirë gjithashtu në tendera.

Beqiraj e Ergys Agasi dyshohet se morën peng biznesmenin Gerond Meçe për t’i kërkuar këtij të fundit të dorëhiqej nga ankimimet që kishte bërë mbi tenderat e AKSHI-t.

Të dy biznesmenët e shpallur në kërkim dyshohet se vepruan si grup kriminal duke bashkëpunuar me drejtoreshën Mirlinda Karçanaj e cila gjithashtu është e pandehur në këtë dosje.

10 pasuri të biznesmenit dhe disa llogari bankare të tij janë nën sekuestro. Mes tyre ka biznese në Vlorë, Tiranë, Golem, biznese, një jaht luksoz dhe disa automjete. Biznesmeni kishte vendosur jahtin ‘Predator 50 Skyfall’ me vlerë afro 1 milion euro në pronësi të Xhenila Tamizit, punonjëse e kompanisë “Soft & Solutions”. Mbetet enigmë sesi një person i shpallur në kërkim ndërkombëtar, lëvizte i lirë nëpër shtetet e BE.

The post Si u kap Ermal Beqiraj në Francë me avion mbi termocentral: Po flisja me nënën në telefon! appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Irani shqyrtoi mundësinë e një sulmi ndaj një porti ukrainas, si kundërpërgjigje ndaj goditjes së një anijeje tregtare iraniane në Detin Kaspik, por një valë kontaktesh diplomatike ka ndihmuar në uljen e tensioneve, raporton New York Times, duke cituar zyrtarë iranianë dhe perëndimorë.

Sipas raportimit, Ukraina goditi të shtunën një anije tregtare iraniane në Detin Kaspik, duke shkaktuar vdekjen e një marinari civil. Pas incidentit, autoritetet iraniane premtuan se do të hakmerreshin.

Burime të njohura me vlerësimet e inteligjencës thanë për gazetën se një nga skenarët e shqyrtuar ishte lëshimi i një rakete balistike me një kokë të vogël luftarake ndaj Ukrainës, me synimin për të dhënë një mesazh simbolik dhe për të shkaktuar dëme të kufizuara. Zyrtarë të tjerë vlerësuan se objektivi më i mundshëm do të ishte një nga portet ukrainase në Detin e Zi.

Sipas New York Times, një sulm i tillë do të përbënte një përshkallëzim të ndjeshëm të konfliktit dhe do të rriste rrezikun e një lufte më të gjerë, në kushtet e marrëdhënieve të tensionuara mes Iranit dhe Ukrainës për shkak të aleancës së Teheranit me Rusinë.

Raportimi thekson se zyrtarët iranianë shpresonin që çdo kundërpërgjigje të kufizohej në një goditje të vetme, ndërsa zyrtarët perëndimorë paralajmëronin se ishte e vështirë të parashikohej reagimi i Ukrainës.

Në një postim të dielën, ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, e cilësoi sulmin ukrainas shkelje të Kartës së Kombeve të Bashkuara dhe deklaroi se ai “nuk mund të mbetet pa përgjigje”.

Megjithatë, situata nisi të zbutet pas kontakteve diplomatike. Të martën, Araghchi zhvilloi një bisedë telefonike me homologun e tij ukrainas, Andrii Sybiha.

Pas telefonatës, ministri iranian bëri të ditur se Sybiha e kishte përshkruar goditjen ndaj anijes si të paqëllimshme.

The post NYT: Irani shqyrtoi sulm ndaj një porti ukrainas appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Pasi Këshilli i Lartë i Prokurorisë hapi garën për Prokuror të Përgjithshëm, i pari që ka shprehur interesin ka qenë Adnan Xholi, prokuror i posaçëm i SPAK-ut.

Xholi kandidoi për kreun e SPAK përballë Klodian Brahos dhe prokurores Doloreza Musabelliu, por nuk arriti të zgjidhej në krye të institucionit të posaçëm. Gjithashtu edhe më herët kishte kandiduar përballë Altin DUmanit.

KLP hapi procedurën për përzgjedhjen e Prokurorit të ri të Përgjithshëm përmes një thirrjeje publike, pasi mandati 7-vjeçar i Prokurorit të Përgjithshëm aktual, Olsian Çela, përfundon në dhjetor të këtij viti.

Afati për dorëzimin e dokumentacionit nga kandidatët është deri më 1 gusht, në orën 00:00. Pas mbylljes së aplikimeve, KLP do të vijojë me verifikimin dhe vlerësimin e kandidatëve sipas procedurave ligjore. Në fund, do të jetë Kuvendi ai që do të zgjedhë kryeprokurorin e ri të përgjithshëm.

Kush është Adnan Xholi

Me një karrierë mbi dy dekada në sistemin e drejtësisë, Xholi është një nga emrat më të njohur të prokurorisë shqiptare.

I lindur në Dibër më 6 korrik 1975, ai ka përfunduar studimet në Fakultetin e Drejtësisë dhe është emëruar prokuror në janar të vitit 2004.

Më herët ka shërbyer si oficer i Policisë Gjyqësore dhe si prokuror në Gjirokastër, përpara se të transferohej në ish-Prokurorinë për Krime të Rënda në Tiranë.

Gjatë karrierës së tij ka mbajtur edhe disa funksione drejtuese. Ai ka drejtuar përkohësisht Prokurorinë e Lezhës dhe Prokurorinë për Krime të Rënda, ndërsa më pas ka qenë Drejtor i Drejtorisë së Kontrollit të Hetimit dhe më vonë Drejtor i Drejtorisë Gjyqësore në Prokurorinë e Përgjithshme.

Në korrik të vitit 2021, pas kalimit të procesit të rivlerësimit kalimtar (Vetting), Xholi iu bashkua Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), ku ushtron detyrën e prokurorit të posaçëm. Në SPAK ai ka hetuar dosje të bujshme të narkotrafikut vrasjeve me pagese dhe krimit të organizuar.

Kjo nuk është hera e parë që Adnan Xholi kandidon për një post drejtues. Në vitin 2022 ai ishte kandidat për drejtimin e SPAK, ndërsa në fund të vitit 2025 garoi sërish për kreun e institucionit, duke paraqitur platformën e tij për forcimin e hetimeve dhe rritjen e efektivitetit të prokurorisë.

The post Adnan Xholi hyn i pari në garën si kandidat për Prokuror të Përgjithshëm appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Investimet e vrullshme në inteligjencën artificiale mund të kenë krijuar një “flluskë” financiare të ngjashme me atë të dotcom-it në fillim të viteve 2000 ose me krizën financiare të vitit 2008, paralajmëron Bordi i Stabilitetit Financiar (FSB).

Sekretari i përgjithshëm i FSB-së, John Schindler, tha se vlerësimet e larta të kompanive të lidhura me AI mund të jenë rezultat i një entuziazmi të tepruar të tregjeve.

Sipas tij, historia ka treguar se mania për teknologjitë e reja shpesh shoqërohet me rritje artificiale të çmimeve të aktiveve.

“E pamë këtë gjatë periudhës së dotcom-it dhe para krizës financiare globale me flluskën e çmimeve të banesave. Mund të jemi duke parë diçka të ngjashme edhe tani”, u shpreh ai.

Sipas Goldman Sachs, kompanitë e lidhura me inteligjencën artificiale kanë shtuar rreth 27 trilionë dollarë në vlerën e tregut që nga nëntori i vitit 2022.

Ndërkohë, FSB shqetësohet se investimet janë përqendruar në pak kompani gjigante, çka mund të krijojë tronditje më të gjera financiare nëse vlerat e tyre bien ndjeshëm.

Paralajmërime të ngjashme kanë bërë edhe Banka për Rregullimet Ndërkombëtare (BIS) dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN), të cilët kanë theksuar se tregjet mund të përballen me korrigjime të forta nëse inteligjenca artificiale nuk arrin të përmbushë pritshmëritë për fitim dhe rritje të produktivitetit.

Megjithatë, Schindler theksoi se sistemi bankar është më rezistent ndaj goditjeve krahasuar me periudhën para vitit 2008, por shtoi se rreziqe të reja mund të jenë grumbulluar në sektorin financiar jobankar, i cili është rritur ndjeshëm dhe mbikëqyret më pak./ Politico

The post ‘Mund të jemi në mes të një flluske të inteligjencës artificiale’ appeared first on Gazeta Si.