Brezat e rinj mund të jenë duke u plakur biologjikisht më shpejt se brezat e mëparshëm, një prirje që mund të ndihmojë në shpjegimin e rritjes së rasteve të disa llojeve të kancerit në moshë të re.

Një studim i publikuar në revistën Nature Medicine sugjeron se plakja e përshpejtuar biologjike mund të lidhet me rritjen e rasteve të kancerit te të rinjtë gjatë dekadës së fundit.

Studiuesit nga Shkolla e Mjekësisë e Universitetit të Uashingtonit në St. Louis shpjegojnë se kanceri mund të zhvillohet kur dëmtimet gjenetike grumbullohen në qeliza. Këto dëmtime mund të ndryshojnë mënyrën se si funksionon ADN-ja dhe si ndahen qelizat, duke favorizuar zhvillimin e sëmundjes. Procese të tilla janë më të zakonshme me kalimin e moshës.

Ketan Thanki, kirurg kolorektal në Institutin e Kancerit MemorialCare Todd në Kaliforni, tha se studimi ofron të dhëna të rëndësishme për të kuptuar këtë prirje.

Sipas tij, rezultatet tregojnë se brezat e rinj po shfaqin shenja të plakjes biologjike më të shpejtë, megjithëse arsyet e sakta mbeten ende të paqarta.

Pse mund të plaken më shpejt brezat e rinj?

Studiuesit përmendin disa faktorë që mund të kontribuojnë në plakjen e përshpejtuar biologjike, përfshirë obezitetin, çrregullimet metabolike, ushqyerjen jo të shëndetshme, qëndrimin e zgjatur ulur, çrregullimet e ritmit cirkadian dhe ekspozimin ndaj kimikateve mjedisore.

Megjithatë, nevojiten studime të mëtejshme për të përcaktuar se cilët faktorë kanë ndikimin më të madh dhe si lidhen ata me shfaqjen e kancerit në moshë të re.

Autorët theksojnë se kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme, pasi disa lloje kanceri po shfaqen gjithnjë e më shpesh te brezat e rinj.

Çfarë treguan të dhënat për plakjen biologjike?

Për studimin, studiuesit analizuan të dhënat e më shumë se 150 mijë të rriturve nga databaza britanike UK Biobank, si dhe të më shumë se 10 mijë personave nga programi kërkimor amerikan All of Us.

Ata krahasuan breza të ndryshëm duke përdorur treguesin “PhenoAge”, i cili vlerëson moshën biologjike në bazë të moshës kronologjike dhe nëntë biomarkerëve të gjakut.

Nga këto të dhëna u llogarit i ashtuquajturi “hendeku i moshës”, që tregon nëse një person është biologjikisht më i vjetër apo më i ri sesa pritet për moshën e tij reale.

Rezultatet treguan se personat e lindur në Mbretërinë e Bashkuar midis viteve 1965 dhe 1974 kishin një hendek moshe të standardizuar 23% më të lartë sesa ata të lindur midis viteve 1950 dhe 1954.

Në Shtetet e Bashkuara, personat e lindur gjatë viteve 1990 kishin një hendek moshe të standardizuar 92% më të lartë krahasuar me ata të lindur midis viteve 1965 dhe 1969.

Studiuesit zbuluan gjithashtu se personat me një hendek më të madh të moshës biologjike kishin më shumë gjasa të diagnostikoheshin me kancer përpara moshës 55-vjeçare. Lidhja u vu re veçanërisht te kanceret e mushkërive, sistemit tretës dhe mitrës.

Çdo rritje e treguesit të hendekut të moshës lidhej me një rritje prej 8% të rrezikut për zhvillimin e hershëm të tumoreve solide. Lidhja më e fortë u vu re te kanceri i mushkërive, ku rreziku ishte 57% më i lartë.

Këto lidhje vazhdonin të ishin të pranishme edhe pasi studiuesit morën parasysh faktorë të tjerë, si duhanpirja, obeziteti, gjatësia e telomereve dhe predispozita gjenetike.

Thanki paralajmëroi se rritja e sëmundjeve që tradicionalisht lidhen me moshën e avancuar mund të sjellë pasoja për cilësinë e jetës dhe sistemet shëndetësore. Ai theksoi gjithashtu rëndësinë e përmirësimit të kontrolleve parandaluese dhe diagnostikimit të hershëm te të rriturit e rinj.

Kanceri po prek gjithnjë e më shumë të rinjtë

Studime të tjera kanë evidentuar një rritje të rasteve të kancerit në moshë të re. Një studim i vitit 2023 raportoi se rastet e kancerit me fillim të hershëm në nivel global u rritën me 79% midis viteve 1990 dhe 2019.

Ndërkohë, një studim i vitit 2025 vuri në dukje se personat e lindur në vitet 1990 në Australi, Kanada, Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara përballeshin me një rrezik të paktën katër herë më të lartë për kancer kolorektal me fillim të hershëm, krahasuar me ata të lindur në vitet 1960.

Në janar 2026, Shoqata Amerikane e Kancerit raportoi se kanceri kolorektal ishte bërë shkaku kryesor i vdekjeve nga kanceri te personat nën 50 vjeç në Shtetet e Bashkuara, pavarësisht rënies së përgjithshme të vdekshmërisë nga kanceri në këtë grupmoshë gjatë dekadave të fundit.

Ekspertët përmendin disa faktorë që mund të ndikojnë në këtë rritje, përfshirë shtimin e obezitetit, konsumin e ushqimeve ultra të përpunuara dhe atyre me përmbajtje të lartë sheqeri, mungesën e aktivitetit fizik, çrregullimet e gjumit dhe ekspozimin ndaj substancave kancerogjene.

Si mund të ulet rreziku?

Edhe pse jo të gjithë faktorët e rrezikut mund të kontrollohen, disa ndryshime në stilin e jetesës mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut të kancerit.

Ekspertët rekomandojnë një dietë të ekuilibruar, të pasur me ushqime minimalisht të përpunuara, aktivitet të rregullt fizik, kufizimin e alkoolit dhe shmangien e duhanit.

Një rol të rëndësishëm kanë edhe kontrollet mjekësore dhe depistimi, veçanërisht për personat që kanë histori familjare të kancerit ose faktorë të tjerë rreziku. Zbulimi i hershëm mund të përmirësojë ndjeshëm mundësitë e trajtimit.

“Duhet të fillojmë të rishikojmë mënyrën tonë të jetesës”, tha Thanki, duke iu referuar ushqyerjes, konsumit të alkoolit, ekspozimit ndaj toksinave mjedisore dhe niveleve të aktivitetit fizik.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se lidhja mes plakjes biologjike dhe kancerit në moshë të re kërkon ende kërkime të mëtejshme. Rezultatet nuk provojnë se plakja e përshpejtuar është shkaku i drejtpërdrejtë i rritjes së rasteve, por sugjerojnë se ajo mund të jetë një nga faktorët që ndihmojnë në shpjegimin e kësaj prirjeje.

The post Kanceri te të rinjtë- lidhja e mundshme me plakjen e parakohshme appeared first on Gazeta Si.

Studiuesit kanë zhvilluar një model të inteligjencës artificiale që analizon ADN-në për të identifikuar faktorët gjenetikë që mund të rrisin rrezikun e goditjes në tru, një nga shkaqet kryesore të vdekjeve në botë.

Ekipi i Universitetit të Teknologjisë në Sidnei (UTS) identifikoi variante specifike gjenetike që lidhen me një predispozitë më të lartë për goditje ishemike, formën më të zakonshme të kësaj gjendjeje, e cila ndodh kur një mpiksje gjaku bllokon furnizimin e trurit me gjak.

“Kur dikush pëson një goditje në tru, veçanërisht në moshë të re, shpesh lind pyetja nëse edhe anëtarët e tjerë të familjes janë në rrezik”, tha Kairui Guo, autori përgjegjës i studimit. Sipas tij, mjetet e reja të inteligjencës artificiale mund t’i ndihmojnë familjet të kuptojnë më mirë rrezikun gjenetik.

Studimet e mëparshme kanë sugjeruar se faktorët gjenetikë përbëjnë rreth 38% të rrezikut për goditje në tru. Guo theksoi se, megjithëse gjenetika nuk është konsideruar tradicionalisht një faktor kryesor në vlerësimin e këtij rreziku, studimi i ri nënvizon rëndësinë e saj.

Modeli i ri identifikon 18 variante gjenetike

Për të përmirësuar parashikimet, studiuesit krijuan një model të bazuar në teknologjinë e transformatorëve, e njëjta arkitekturë që përdoret nga modele të mëdha gjuhësore si ChatGPT.

Sistemi u trajnua me të dhëna gjenetike për të identifikuar lidhjet mes variacioneve të ADN-së dhe goditjes ishemike në tru.

Modeli identifikoi 18 variante gjenetike të lidhura me këtë gjendje, duke veçuar edhe gjene si EDEM2, aktiv në korteksin cerebral, dhe KANK2, i identifikuar në të dhënat e gjakut të plotë.

Studiuesit e testuan teknologjinë në dy grupe të mëdha të dhënash mjekësore, që përfshinin më shumë se 40 mijë individë.

Sistemi arriti t’i klasifikonte personat në grupe me rrezik gjenetik të ulët, të mesëm dhe të lartë. Gjatë periudhës së vëzhgimit, personat në grupin me rrezik të lartë kishin 21% më shumë gjasa të pësonin një goditje ishemike për herë të parë, krahasuar me ata në grupin me rrezik të ulët.

Si ndryshon nga metodat tradicionale?

Deri më tani, studiuesit kanë përdorur kryesisht rezultatet e rrezikut poligjenik (PRS), të cilat vlerësojnë predispozitën gjenetike për një sëmundje duke kombinuar ndikimin e shumë varianteve të ADN-së.

Megjithatë, kjo metodë ka kufizime, pasi nuk pasqyron plotësisht mënyrën se si variantet e ndryshme gjenetike ndërveprojnë me njëri-tjetrin dhe si pozicioni i tyre në sekuencën e ADN-së mund të ndikojë në rrezikun e përgjithshëm.

Modeli i ri synon të analizojë këto marrëdhënie më të ndërlikuara, duke hapur mundësi për vlerësime më të personalizuara dhe strategji parandaluese në të ardhmen.

Sipas Jie Lu, drejtor i Institutit Australian të Inteligjencës Artificiale, kjo teknologji mund të ndihmojë në zbulimin e lidhjeve mes gjeneve dhe sëmundjeve, si dhe në krijimin e vlerësimeve individuale të rrezikut.

Hapi tjetër, sipas tij, është zhvillimi i një sistemi multimodal të inteligjencës artificiale, i cili do të kombinojë të dhënat gjenetike me informacionin klinik, stilin e jetesës, skanimet dhe imazhet mjekësore.

Kjo qasje mund të përmirësojë vlerësimin e rrezikut duke përfshirë faktorë të tjerë të rëndësishëm, si mosha, presioni i lartë i gjakut, fibrilacioni atrial, diabeti i tipit 2 dhe kolesteroli.

Studiuesit theksojnë se gjenetika përbën vetëm një pjesë të rrezikut për goditje në tru. Kombinimi i saj me të dhënat shëndetësore dhe zakonet e jetesës mund të ndihmojë në identifikimin më të hershëm të personave në rrezik dhe në përmirësimin e masave parandaluese.

The post AI analizon ADN për të parashikuar rrezikun e goditjes në tru appeared first on Gazeta Si.

Një mjet i ri i inteligjencës artificiale mund të ndihmojë mjekët të vlerësojnë gjendjen shëndetësore të pacientëve përmes një fotografie të vetme të fytyrës, sipas studiuesve amerikanë.

I trajnuar me miliona fotografi të personave të shëndetshëm dhe rreth 35 mijë imazhe të pacientëve me kancer, sistemi mund të bëjë parashikime për mbijetesën duke analizuar tiparet e fytyrës, veçanërisht zonat përreth syve.

Megjithëse teknologjia është ende larg përdorimit në spitale, studiuesit shpresojnë që ajo të ndihmojë mjekët të zgjedhin trajtimet më të përshtatshme për pacientët.

Gjetjet paraprake janë publikuar në revistën The Lancet Digital Health.

Sytë zbulojnë më shumë

Mjeti i quajtur “FaceSurvival” sugjeron se zona poshtë syve dhe ajo rreth rrënjës së hundës përmbajnë të dhëna të rëndësishme për vlerësimin e jetëgjatësisë së pacientëve.

Sistemi u testua te persona me lloje dhe shkallë të ndryshme të kancerit, përfshirë pacientë tek të cilët sëmundja ishte përhapur në kocka ose në tru.

Shumica e pacientëve vinin nga Shtetet e Bashkuara dhe Holanda dhe ishin në të 50-at ose 60-at, por në studim përfshiheshin edhe fëmijë dhe persona mbi 90 vjeç.

Aktualisht, mjekët përdorin ekzaminime, analiza dhe vlerësime të hollësishme për të përcaktuar gjendjen e pacientëve dhe prognozën e tyre.

FaceSurvival, për të cilin është paraqitur një kërkesë për patentë, synon të ndihmojë në këtë proces, pa zëvendësuar rolin e mjekut.

Dr. Raymond Mak, nga Mass General Brigham në Boston, shpjegon se plakja e popullsisë po rrit nevojën për metoda më të mira për të vlerësuar gjendjen fizike të pacientëve përpara trajtimeve intensive, si kirurgjia, radioterapia apo terapitë sistemike.

Qëllimi, sipas tij, është që fotografitë e fytyrës të ofrojnë vlerësime më të matshme dhe të qëndrueshme, duke ndihmuar në marrjen e vendimeve për trajtime të personalizuara.

A mund të zbulojë fytyra moshën biologjike?

Studiuesit po vlerësojnë gjithashtu një mjet tjetër të inteligjencës artificiale, të quajtur “FaceAge”, i cili synon të përcaktojë moshën biologjike të një personi, pra sa i moshuar duket në krahasim me moshën e tij kronologjike.

Sistemi analizon tipare të ndryshme të fytyrës, përfshirë vijat rreth gojës, rrudhat në ballë, rrudhat në cepat e syve dhe ndryshimet në zonën e faqeve.

Disa zakone, si konsumimi i tepërt i alkoolit, përdorimi i drogave dhe duhanpirja, mund të përshpejtojnë procesin e plakjes.

Sipas Dr. Mak, FaceAge ka treguar rezultate të qëndrueshme në fotografi të zakonshme, pavarësisht ndryshimeve në ndriçim, pozicion, shprehje të fytyrës dhe grim.

Sistemi ka ruajtur qëndrueshmëri edhe pas shumicës së procedurave të kirurgjisë plastike të testuara, megjithëse pas rinoplastikës, ndërhyrjes në hundë, janë vërejtur ndryshime të vogla.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se nevojiten shumë më tepër fotografi dhe të dhëna, veçanërisht nga grupe të ndryshme etnike, për të vërtetuar saktësinë e këtyre mjeteve. Të dyja teknologjitë janë ende në faza të hershme zhvillimi.

Ekipi kërkimor po fton gjithashtu publikun të marrë pjesë në vlerësimin e moshës biologjike përmes ngarkimit të një fotografie të fytyrës.

Prof. Miroslaw Bober, ekspert në përpunimin e videove dhe mësimin e makinerive në Universitetin e Surrey-t në Mbretërinë e Bashkuar, e cilëson teknologjinë premtuese, por thotë se është ende herët për ta përdorur në praktikën klinike.

Sipas tij, sistemet duhet të testohen në spitale, te grupe të ndryshme pacientësh dhe të krahasohen me vlerësimet e mjekëve.

Ai paralajmëron gjithashtu se parashikimi i një rezultati nuk do të thotë domosdoshmërisht se inteligjenca artificiale mund të shpjegojë arsyet që qëndrojnë pas tij.

The post A mund të tregojë një foto e fytyrës sa i sëmurë është një person appeared first on Gazeta Si.

Avokati i Popullit ka publikuar gjetjet paraprake nga monitorimi i protestës së 19 tetorit në Tiranë, duke evidentuar pretendime për dhunë policore, shkelje të procedurave për të miturit, kontrolle të telefonave celularë dhe mbingarkesë në ambientet e shoqërimit.

Sipas deklaratës, gjatë protestës policia ka shoqëruar 50 persona, 32 të rritur dhe 18 të mitur. Ndërkohë, në Bllokun e Sigurisë ndodheshin 109 persona të arrestuar, ndërsa në Spitalin e Traumës kanë marrë trajtim mjekësor 34 persona, mes tyre 21 punonjës policie, 7 protestues dhe 5 kalimtarë, sipas shifrave të raportuara.

Ekipet e Avokatit të Popullit kanë kontaktuar gjithsej 193 persona të ndaluar, të arrestuar ose të pranishëm në spital dhe kanë administruar 11 ankesa, 10 prej të cilave në Bllokun e Sigurisë.

Në Komisariatin nr. 1, pesë nga tetë të miturit e shoqëruar kanë pretenduar se janë dhunuar fizikisht dhe verbalisht nga punonjësit e policisë. Sipas deklaratës, dy prej tyre janë konstatuar shenja dëmtimi fizik. Një tjetër ankesë për dhunë ndaj një të mituri është regjistruar në Bllokun e Sigurisë.

Të rriturit e shoqëruar kanë pretenduar përdorim të sprajit me piper dhe gazit lotsjellës, goditje me bombola gazi, tërheqje zvarrë dhe dhunë fizike e psikologjike. Një person ka pretenduar se është goditur në një zyrë të Komisariatit nr. 4, ku, sipas raportimit, nuk ka kamera sigurie.

Gjithashtu, disa persona kanë deklaruar se u është kërkuar të zhbllokojnë telefonat dhe të lejojnë kontrollin e të dhënave personale pa vendim gjykate. Janë raportuar edhe raste të shoqërimit të personave që pretendojnë se kanë qenë kalimtarë të rastit, pa lidhje me protestën.

Monitorimi ka evidentuar se në Komisariatin nr. 1 të miturve nuk u ishte dhënë formulari i të drejtave në versionin për fëmijë, ndërsa gjashtë prej tyre ishin regjistruar në regjistrin e të rriturve. Mangësi në regjistrimin e të miturve janë konstatuar edhe në Komisariatin nr. 4. Po ashtu, në komisariatet nr. 2 dhe 4 janë evidentuar punonjës policie pa numra identifikues të dukshëm.

Avokati i Popullit ka ngritur shqetësime edhe për mbingarkesën në Bllokun e Sigurisë, ku ndodheshin 109 persona, duke përmendur mungesën e shtretërve, ujit, ngrohjes dhe kujdesit mjekësor.

Në përfundim të monitorimit, Avokati i Popullit kërkon identifikimin e detyrueshëm të punonjësve të policisë, uljen e menjëhershme të mbingarkesës në Bllokun e Sigurisë dhe vendosjen e kamerave në ambientet e shoqërimit dhe intervistimit, si dhe ruajtjen e pamjeve të 19 tetorit.

Institucionit të Policisë së Shtetit i kërkohet gjithashtu të mos kryejë kontrolle të telefonave apo të kërkojë fjalëkalime pa bazë ligjore, të garantojë praninë e prindit ose kujdestarit dhe të psikologut gjatë intervistimit të të miturve, si dhe të përmirësojë dokumentimin e shoqërimeve dhe kujdesin mjekësor.

Avokati i Popullit thekson se gjetjet janë paraprake dhe se hetimi administrativ vijon për rastet ku dyshohet për shkelje të të drejtave të njeriut.

The post Avokati i Popullit publikon gjetjet: Kontrolle telefonash pa vendim gjykate dhe pretendime për dhunë appeared first on Gazeta Si.

Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance ka refuzuar të deklarojë nëse mbështet kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu për një mandat të ri, pavarësisht se Presidenti Donald Trump së fundmi i ka dhënë mbështetjen e tij të plotë liderit izraelit.

Në një intervistë, Vance u shpreh se fokusi i tij është te politika amerikane dhe zgjedhjet e mesmandatit.

“Unë mbështes kandidatët amerikanë. Aty është fokusi im, te zgjedhjet e mesmandatit. Nuk po përfshihem në zgjedhjet izraelite”, deklaroi Vance.

I pyetur nëse ishte pro apo kundër një mbështetjeje për Netanyahun, zëvendëspresidenti amerikan u përgjigj: “Nuk jam kundër mbështetjes së tij, por as nuk jam pro. Nuk po përfshihem në zgjedhjet izraelite.”

Qëndrimi i Vance vjen në një moment kur zgjedhjet në Izrael janë vetëm pak ditë larg dhe duket se ndryshon nga qasja e Presidentit Trump. Ky i fundit, pas një periudhe hezitimi, i dha të shtunën mbështetjen e tij të fuqishme Netanyahut, duke e cilësuar atë në një postim në rrjetet sociale si një “kryeministër luftëtar të madh”.

Vance ishte shprehur më herët se nuk dëshironte të përfshihej në politikën izraelite, ndërsa Trump kishte thënë gjithashtu më parë se nuk ishte i përfshirë në politikën e vendit.

Megjithatë, qëndrimi i zëvendëspresidentit ka ngritur pikëpyetje, pasi në fillim të këtij viti ai udhëtoi drejt Budapestit për të mbështetur Viktor Orbán, kandidatin e mbështetur nga Trump në zgjedhjet hungareze. Orbán, kryeministër prej një kohe të gjatë, humbi zgjedhjet.

The post Vance distancohet nga mbështetja për Netanyahun dhe del kundër Trump: Nuk përfshihem në zgjedhjet izraelite appeared first on Gazeta Si.

Sot pjesë e protestës së studentëve janë bërë edhe pedagogët të cilët në mëngjes kanë nisur marshimin paqësor.

Pedagogët janë mbledhur në Universitetin Politeknik dhe bashkë me studentët dhe të rinj të tjerë janë mbledhur para Kryeministrisë ku edhe kanë përmbysur karriket që Kryeministri Edi Rama kishte lënë për dialog.

Prej një jave ka patur përplasje të forta mes protestuesve dhe efektivëve të policisë.

Gjatë këtyre ditëve ka patur të lënduar si nga ana e protestuesve ashtu dhe nga ana e policisë. Jo vetëm kaq, pasi të lënduar kanë mbetur edhe të mitur, gazetarë dhe kalimtarë.

The post Në mbështetje të studentëve, pedagogët bëhen pjesë e tubimit appeared first on Gazeta Si.

Kryeministri, Edi Rama në një takim me drejtorët e gjimnazeve të Tiranës, foli në lidhje me masat që duhen marrë për të ndalur valën e dhunës dhe për përgjegjësinë që duhet të marrin edhe prindërit e të miturve që djegin. Ai tha se një opsion është edhe ulja e moshës së lejuar për dënimin penal, që aktualisht është 18 vjeç.

“Komunikoj vazhdimisht me njerëz në telefon dhe ia delegoj edhe ministrave, e jo më të mos flas me ata që vijnë nga protesta. Të vijnë, le të më thonë se duhet të largohem, të më thonë se ne kemi një program më të mirë se ty, edhe pse njerëzit të kanë votuar. Le të hapim këtë diskutim, jam i gatshëm të dëgjoj këdo, kudo, kurdo. Me këtë (gurin) jo vetëm që nuk ka shans të imponohet asnjë lloj axhende, por ka dy mundësi, ose të largohet me këmbët e shpejta ose të përballet me ligjin.

Po përgatisim një paketë për ata që dhunojnë. Kush dhunon do të ndiqet nga hija e shtetit, që i kërkon një më një dëmshpërblimin. Gjykata, edhe pse në këndvështrimin tim ka lënë për të dëshiruar, i ka konsideruar të gjitha arrestet të ligjshme. Edhe pse në këtë rast, gjykatësit janë të kompleksuar nga trysnia e madhe e kësaj force të verbër. Edhe në rastet e ndalimit të të miturve gjykata ka dhënë vendim të mbikëqyrjes prindërore.

Ulja e moshës për dënimin penal është një aspekt që ne po e studiojmë, siç po bën Europa, por ky është instrument i forcës së shtetit. Ne duam të ndjekim aspektin penal, të familjes që i ka këta fëmijë.

Është koha t’i japim përgjigje pyetjes sesi do të realizojmë ndalimin e rrjeteve sociale për fëmijët deri 16 vjeç dhe sesi do ta adresojmë gjithë këtë masë agresorësh që përmes rrjeteve sociale kërcënojnë dhe i marrin erëzin e qetësinë familjeve”, tha Rama.

The post Rama: Po diskutojmë uljen e moshës për dënimin penal appeared first on Gazeta Si.

Një krijesë e vogël detare po tërheq vëmendjen e shkencëtarëve për aftësinë e saj të jashtëzakonshme për t’u rikthyer në një fazë më të hershme të jetës. E njohur si Turritopsis dohrnii, ose “meduza e pavdekshme”, ajo mund ta përsërisë ciklin e jetës në kushte të caktuara.

Sipas BBC-së, studiuesit po analizojnë mekanizmat gjenetikë që i mundësojnë këtë proces, me shpresën se një ditë mund të ndihmojnë në trajtimin e sëmundjeve të lidhura me plakjen dhe në riparimin e indeve të dëmtuara te njerëzit.

Si arrin të rinisë jetën?

Kur përballet me kushte të vështira, kjo meduzë mund të rikthehet nga faza e rritur në një fazë të hershme të zhvillimit, të njohur si polip. Brenda pak ditësh, nga masa qelizore formohet një strukturë e re, e cila mund të prodhojë meduza të tjera.

Aftësia e saj u dokumentua për herë të parë në vitin 1992, kur një studiues zbuloi se meduzat që mbante në laborator kishin kaluar në një fazë më të hershme të jetës, në vend që të ngordhnin.

Shkencëtarët kanë zbuluar se disa qeliza të saj mund të ndryshojnë funksion dhe të shndërrohen në lloje të tjera qelizash. Ky proces, i njohur si transdiferencim, është një nga çelësat për të kuptuar aftësinë e saj të pazakontë.

Çfarë mund të mësojnë shkencëtarët nga ADN-ja e saj?

Një studim i publikuar në vitin 2022 identifikoi veçori gjenetike që mund të ndihmojnë këtë specie të riparojë dëmtimet e ADN-së dhe të mirëmbajë telomeret, strukturat mbrojtëse në skajet e kromozomeve, të cilat zakonisht shkurtohen me kalimin e moshës.

Këto zbulime mund të ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë plakjen dhe aftësinë e qelizave për t’u ripërtërirë. Në të ardhmen, kërkimet mund të kontribuojnë në zhvillimin e trajtimeve për dëmtimet e indeve dhe disa sëmundje të lidhura me moshën.

Megjithatë, zbatimi i këtyre mekanizmave te njerëzit mbetet ende larg dhe kërkon studime të mëtejshme.

A është vërtet e pavdekshme?

Pavarësisht emrit, kjo meduzë nuk është e paprekshme nga vdekja. Ajo mund të ngordhë nga grabitqarët, mungesa e ushqimit dhe faktorë të tjerë mjedisorë. Gjithashtu, nuk dihet nëse ekziston një kufi për numrin e herëve që mund ta përsërisë ciklin e saj të jetës.

Për shkencëtarët, Turritopsis dohrnii përfaqëson një mundësi të rrallë për të kuptuar më mirë plakjen dhe rigjenerimin qelizor. Edhe pse nuk premton pavdekësi për njerëzit, studimi i saj mund të hapë rrugë të reja për mjekësinë e së ardhmes.

The post Meduza e pavdekshme: Krijesa e detit që mund të rinisë jetën nga e para appeared first on Gazeta Si.

Irani po përgatitet për një përshkallëzim të mundshëm të konfliktit me Shtetet e Bashkuara, ndërsa komandantët ushtarakë paralajmërojnë se në një luftë të re mund të përdorin armë dhe taktika të reja.

Gjatë javëve të fundit, zyrtarët iranianë kanë shtuar deklaratat kërcënuese ndaj Uashingtonit dhe aleatëve të tij, duke pretenduar se vendi ka grumbulluar rezerva të mëdha armatimi. Sipas tyre, objektivat e mundshëm mund të përfshijnë bazat ushtarake amerikane, infrastrukturën energjetike, qendrat e të dhënave dhe kabllot nënujorë të internetit.

“Bota do të habitet. Kemi objektiva të reja që ende nuk janë sulmuar”, deklaroi Hossein Mohebbi, zëdhënës i Gardës Revolucionare të Iranit, duke shtuar se forcat iraniane janë përgatitur për një luftë afatgjatë.

Kërcënime përtej Lindjes së Mesme

Sipas analistëve, Teherani po përpiqet të tregojë se një konflikt i ri nuk do të kufizohej vetëm në Lindjen e Mesme. Në rast përshkallëzimi, objektiva të mundshëm mund të jenë edhe instalime ushtarake amerikane në Evropë, përfshirë bazën ajrore Ramstein në Gjermani dhe objektiva në Mbretërinë e Bashkuar.

Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu se Irani mund të mbështetet më shumë te dronët e avancuar, raketat dhe taktikat e koordinuara për të sfiduar sistemet e mbrojtjes ajrore. Megjithatë, disa prej këtyre aftësive të pretenduara nuk janë demonstruar publikisht.

Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara kanë shqyrtuar mundësi të reja ushtarake, përfshirë përdorimin e bombës konvencionale MOAB, e njohur si “nëna e të gjitha bombave”, në rast se vendoset rifillimi i sulmeve.

Frika rikthehet te popullsia

Përtej deklaratave ushtarake, pasiguria po rëndon mbi qytetarët iranianë. Banorë të Teheranit i kanë thënë CNN se po përgatiten për mundësinë e bombardimeve të reja, duke siguruar ujë, bateri rezervë dhe furnizime bazë.

“Çdo ditë dhe çdo natë presim që bombardimet të fillojnë përsëri”, tha një banor 70-vjeçar i kryeqytetit.

Sipas analistëve, kërcënimet e Iranit synojnë të rrisin koston e një sulmi të ri dhe të frenojnë Uashingtonin. Por ekziston edhe rreziku që këto paralajmërime të interpretohen si provokim dhe të çojnë në një përshkallëzim të mëtejshëm.

Gjiri Persik në gatishmëri

Emiratet e Bashkuara Arabe dhe vende të tjera të rajonit mbeten të shqetësuara për sigurinë e tyre, veçanërisht për shkak të rëndësisë strategjike të ngushticës së Hormuzit, një korridor kyç për transportin botëror të naftës.

Zyrtarët iranianë kanë paralajmëruar se një konflikt i ri mund të prekë infrastrukturën energjetike dhe teknologjike në të gjithë rajonin. Nga ana tjetër, Emiratet thonë se janë më të përgatitura për t’u përballur me kërcënimet, megjithëse theksojnë se nuk dëshirojnë një luftë të re.

Për momentin, situata mbetet e pasigurt. Ndërsa Teherani synon të tregojë forcë dhe të pengojë një sulm të ri, çdo llogaritje e gabuar mund ta çojë rajonin drejt një tjetër përshkallëzimi me pasoja të gjera ekonomike dhe ushtarake.

The post “Bota do të habitet”/ Irani kërcënon me sulme të papritura appeared first on Gazeta Si.

Dikur konsiderohej e papërshtatshme në mjediset elegante, por sot ky zakon i dashur italian simbolizon kënaqësinë e të shijuarit të ushqimit deri në kafshatën e fundit.

Në shumë familje italiane, buka nuk mungon kurrë në tryezë. Ajo shoqëron vaktin, por ka edhe një rol të veçantë në fund: mbledh salcën e mbetur në pjatë, thith vajin e ullirit dhe uthullën e sallatës, duke mos lënë asgjë të shkojë dëm.

Ky zakon ka edhe një emër në Itali: fare la scarpetta, që përkthehet fjalë për fjalë si “të bësh këpucën e vogël”. Me këtë shprehje nënkuptohet përdorimi i një cope buke për të mbledhur salcën e fundit nga pjata.

Por si u shndërrua një zakon që dikur shihej me sy të keq në disa rrethe shoqërore, në një gjest që sot kryhet me krenari edhe në restorante elegante?

Origjina e emrit mbetet e paqartë

Për origjinën e shprehjes scarpetta qarkullojnë disa teori. Sipas njërës, buka ngjan me një këpucë të vogël; sipas një tjetre, emri lidhet me urinë e madhe, që e bën njeriun të mos lërë asgjë pa ngrënë.

Megjithatë, historiani italian i ushqimit Luca Cesari thekson se nuk ka prova të forta që mbështesin këto shpjegime. Sipas kërkimeve të tij, një nga dëshmitë më të hershme të shkruara për këtë shprehje daton në vitin 1871, në një revistë romake.

Nga zakoni familjar te restorantet elegante

Për italianët, la scarpetta nuk është thjesht një mënyrë për të përfunduar vaktin, por edhe një shprehje e kënaqësisë dhe vlerësimit për ushqimin.

Megjithatë, qëndrimet ndaj këtij zakoni ndryshojnë sipas rajonit dhe traditave familjare. Në Torino, për shembull, kuzhinierja Gaia Enria kujton se prindërit e qortonin kur e bënte këtë, pasi konsiderohej sjellje e papërshtatshme në tryezë.

Në rajonin jugor të Pulias, përkundrazi, përfundimi i çdo kafshate shihet si shenjë respekti për ushqimin dhe si mënyrë për të shmangur shpërdorimin.

Sot, la scarpetta po pranohet gjithnjë e më shumë edhe në restorante, duke kapërcyer kufijtë mes tryezës familjare dhe etikës tradicionale të ngrënies.

Në fund të fundit, ky ritual përcjell një mesazh të thjeshtë: kur ushqimi është i mirë, çdo pikë salce meriton të shijohet deri në fund.

The post Pse italianët e kanë zakon ta fshijnë pjatën me bukë deri në pikën e fundit appeared first on Gazeta Si.

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur paraditen e sotme, ku dy persona janë vrarë me armë zjarri në Kamëz.

Sipas informacioneve të para, viktimat janë dy vëllezër ndërkohë që raportohet se i plagosur rëndë ka mbetur dhe vëllai i tretë.

Ndërkohë autori, i identifikuar si Ngushëllim Manzi, 40 vjeç është arrestuar, ndërsa dyshohet se të shtënat kanë ndodhur pas një konflikti. Viktimat dhe autori ishin fqinj.

The post Të shtëna me armë zjarri në Kamëz, dy vëllezër të vdekur, arrestohet autori appeared first on Gazeta Si.

Konfederata Evropiane e Sindikatave kërkon që menopauza të njihet në legjislacionin e Bashkimit Evropian për vendin e punës, duke paralajmëruar se mungesa e mbështetjes po ndikon në të ardhurat, karrierën dhe pensionet e miliona grave.

Konfederata Evropiane e Sindikatave (ETUC), e cila përfaqëson 45 milionë punonjës në 41 vende evropiane, po i bën thirrje Bashkimit Evropian të ndërmarrë masa konkrete për të garantuar kushte më të përshtatshme pune për gratë që përjetojnë menopauzën.

Sipas sindikatave, legjislacioni aktual nuk i merr sa duhet parasysh nevojat shëndetësore të grave, ndërsa mungesa e mbështetjes në vendin e punës mund t’i detyrojë ato të reduktojnë orarin, të marrin leje mjekësore ose të heqin dorë nga mundësitë për avancim në karrierë.

Menopauza zakonisht shfaqet midis moshës 45 dhe 55 vjeç. Rreth 30% e grave përjetojnë simptoma që ndikojnë në aftësinë e tyre për të punuar, përfshirë lodhjen, çrregullimet e gjumit, valët e nxehtësisë, ankthin dhe vështirësitë në përqendrim.

Hulumtimet e cituara nga ETUC tregojnë se në Norvegji të ardhurat e grave u ulën me 7.4% deri në vitin e katërt pas diagnozës së menopauzës, një rënie që lidhet me ndryshimet në punësim dhe mundësitë e kufizuara për zhvillim profesional.

BE nën presion për masa konkrete

Çështja po merr gjithnjë e më shumë vëmendje në agjendën evropiane për barazinë gjinore. Strategjia e BE-së për Barazi Gjinore 2026–2030 parashikon shkëmbimin e praktikave më të mira për trajtimin e menopauzës dhe një studim të planifikuar për vitin 2028 mbi përfitimet ekonomike dhe shoqërore të mbylljes së hendekut shëndetësor të grave.

Ndërkohë, në Parlamentin Evropian po diskutohet një draft-raport që kërkon një strategji të posaçme për menopauzën, më shumë kërkime shkencore, fushata ndërgjegjësimi, përmirësim të kujdesit shëndetësor dhe mbështetje më të madhe për gratë në punë.

Megjithatë, këto nisma nuk përbëjnë ende një ligj të posaçëm të BE-së që garanton të drejta konkrete për punonjëset në menopauzë.

Çfarë kërkojnë sindikatat?

ETUC kërkon që punëdhënësit të marrin masa për përshtatjen e kushteve të punës, duke përfshirë orare fleksibile, mundësi për punë në distancë, përmirësimin e ventilimit dhe kontrollin e temperaturës në ambientet e punës.

Gjithashtu, sindikatat kërkojnë trajnimin e menaxherëve dhe stafit të burimeve njerëzore, pajisje ergonomike dhe politika të negociuara me përfaqësuesit e punonjësve.

Sipas konfederatës, përshtatja e vendeve të punës me nevojat e grave në menopauzë është thelbësore për të parandaluar humbjen e të ardhurave, pabarazinë profesionale dhe ndikimin afatgjatë në pensione.

Nisma synon ta kthejë menopauzën nga një çështje që trajtohet kryesisht në aspektin shëndetësor, në një prioritet të barazisë gjinore dhe të drejtave të punonjësve në të gjithë Bashkimin Evropian.

The post Sindikatat e BE kërkojnë ligj për mbrojtjen e grave në menopauzë në vendin e punës appeared first on Gazeta Si.

Kryetari i Delegacionit të Parlamentit Evropian për marrëdhëniet me Shqipërinë, Marco Tarquinio, dhe raportuesi i përhershëm për Shqipërinë, Andreas Schieder, kanë shprehur shqetësim për përshkallëzimin e protestave në Tiranë.

Në një deklaratë të përbashkët, ata dënojnë dhunën, sulmet ndaj institucioneve dhe shkatërrimin e pronës, ndërsa kërkojnë hetim për raportimet mbi përdorimin e tepruar të forcës nga policia.

Eurodeputetët theksojnë se liria e tubimit dhe e shprehjes paqësore duhet të garantohet dhe u bëjnë thirrje palëve për dialog konstruktiv, në përputhje me ligjet shqiptare dhe standardet evropiane.

Sipas tyre respekti për sundimin e ligjit mbetet kriteri kryesor dhe kushti i detyrueshëm për përparimin e Shqipërisë në rrugën e saj të anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

“Ne dënojmë përshkallëzimin e dhunshëm të këtyre protestave, sulmet ndaj institucioneve publike dhe shkatërrimin e pronës publike dhe private. U bëjmë thirrje protestuesve të përmbahen nga çdo akt dhune, pasi ato nuk kontribuojnë në një zgjidhje dhe nuk kanë vend në demokraci.

Gjithashtu shprehim shqetësim serioz në lidhje me raportet për përdorim të tepruar të forcës policore kundër protestuesve. U bëjmë thirrje autoriteteve të përmbahen. Gjithashtu u bëjmë thirrje organeve përkatëse të bëjnë çmos për të përcaktuar përgjegjësinë individuale për çdo akt dhune, përfshirë përdorimin e tepruar të forces”, thuhet në reagim.

The post Eurodeputetët dënojnë dhunën në protesta, kërkojnë hetim për përdorimin e forcës policore appeared first on Gazeta Si.

Kjo e hënë shënon ditën e shtatë të revoltës së dhunshme që nisi me studentët në Tiranë.

Edhe sot është njoftuar se protesta do të mbahej në orën 12:00, teksa kanë nisur që herët grumbullimi i protestuesve ku as sot nuk kanë munguar përplasjet.

Ndërkohë, që në orët e para të mëngjesit të sotëm, policia ka dalë në terren dhe ka nisur të bëjë shoqërime.

Ditën e sotme protestuesit kanë sulmuar Gjykatën e Apelit. Në fillim ata gjuajtën me gurë në drejtim të fasadës së institucionit në fjalë dhe më pas arritën që të hapnin derën e hekurt dhe të hynin brenda.

Protestat e  mëparshme janë shoqëruar me përplasje të forta mes protestuesve dhe policisë, ku janë përdorur gurë, gazlotsjellës dhe ujë. Gjithashtu u është vënë flaka dhe disa institucioneve në Tiranë.

The post Shtatë ditë protestë, tensione në Gjykatën e Apelit appeared first on Gazeta Si.

Presidenti francez, Emmanuel Macron ka refuzuar kërkesën e ministrit të Brendshëm, Laurent Nunez për të dhënë dorëheqjen pas trazirave të përhapura gjatë fundjavës, tha të hënën zyra presidenciale e Pallatit Elysee.

Demonstratat e të rinjve janë nxitur nga zemërimi publik për rritjen e kostove të jetesës, shërbimet publike në rënie dhe gjithashtu gjendjen e shkollave.

Macron tha se Nunez duhet të qëndrojë për të siguruar që zinxhiri komandues të ruhet brenda policisë dhe forcave të sigurisë, dhe gjithashtu i ka kërkuar Nunez të krijojë sa më shpejt të jetë e mundur qasje të reja për t’u marrë me protestuesit.

Demonstratat mbarëkombëtare shpërthyen në trazira të shtunën, me djegien e një bashkie, plaçkitjen e dyqaneve dhe mbulimin e ndërtesave me grafiti, ndërsa grupet e dhunshme u përleshën me policinë në disa qytete.

Më shumë përleshje shpërthyen gjithashtu në Paris dhe Marsejë të dielën, ku policia ndërhyri për të parandaluar përpjekjet për të plaçkitur bizneset.

The post Protestat në Francë/ Ministri i Brendshëm dorëzon dorëheqjen Macronit, ai refuzon appeared first on Gazeta Si.

Presidenti rus Vladimir Putin ka propozuar mbajtjen e një samiti trepalësh me presidentin amerikan Donald Trump dhe presidentin kinez Xi Jinping, për të diskutuar përfundimin e luftës në Ukrainë, pa pjesëmarrjen e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky.

Lajmi raportohet nga The Wall Street Journal, e cila citon një ish-zyrtar të inteligjencës ruse.

Sipas gazetës amerikane, propozimi është bërë gjatë një bisede telefonike mes Putinit dhe Trump më 9 tetor. Takimi mund të zhvillohet në nëntor, në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), që është planifikuar të mbahet në Shenzhen të Kinës.

Një takim i tillë, nëse do të realizohej pa përfaqësimin e Ukrainës, mund të ngjallte shqetësime në kryeqytetet evropiane, pasi të ardhmen e vendit do ta diskutonin tre liderë pa praninë e presidentit ukrainas. Deri më tani, nuk është konfirmuar nëse Trump e ka pranuar propozimin e Moskës.

Ndërkohë, propozimi vjen në një moment kur marrëdhëniet mes Trump dhe Zelenskyt janë përkeqësuar, pas vendimit të presidentit amerikan për të lehtësuar disa sanksione ndaj Rusisë dhe për të shtyrë masa të tjera ndëshkuese. Sipas Reuters, Kremlini ka konfirmuar se po zhvillohen diskutime paraprake për një takim të mundshëm, por ende nuk ka një marrëveshje konkrete për zhvillimin e tij apo për agjendën. 

Në një postim të publikuar të dielën në platformën Truth Social, Trump mbrojti vendimin për të mos zbatuar menjëherë sanksione të reja ndaj Moskës, duke argumentuar se dëshiron ta mbajë Rusinë në tryezën e negociatave.

“Vendimi im për Rusinë është shumë i thjeshtë. Jam në procesin e negociatave për paqe në luftën mes Rusisë dhe Ukrainës dhe nuk dua të bëj asgjë që do ta largonte Rusinë nga tryeza e negociatave”, deklaroi presidenti amerikan. 

Trump kritikoi gjithashtu sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse të naftës, duke pretenduar se ato ndikojnë në tregjet ndërkombëtare të karburanteve, përfshirë atë amerikan.

Ai akuzoi Zelenskyn se nuk po bën përpjekje të mjaftueshme për t’i dhënë fund luftës dhe pretendoi se Ukraina mund të kishte siguruar kushte më të favorshme për një marrëveshje dy vite më parë.

“Zelenskyt nuk i intereson dhe, sinqerisht, me të gjitha paratë që i jep Evropa dhe që Joe Biden i dha në të kaluarën, ai nuk dëshiron ta përfundojë këtë luftë dhe ndoshta nuk e bëri kurrë”, shkroi Trump.

The post Wall Street Journal: Putin propozon samit me Trump dhe Xi Jinping për Ukrainën, pa praninë e Zelenskyt appeared first on Gazeta Si.

Kryeministri Edi Rama në një konferencë me policët, ka deklaruar se do të ketë 2500 euro për çdo efektiv policie që është në këtë front të protestës.

Sipas kreut të shtetit, kjo u vendos kështu për të mos bërë asnjë diferencë, jo sipas pagës, e njëjta shumë për të gjithë.

“Nuk është diçka që po e them sot, si rezultat i kësaj që po ndodh, se jemi ulur përpara disa javësh, tani që po përgatisin buxhetin e ri, ministri e ka thënë dhe publikisht se ne do të rrisim në mënyrë të konsiderueshme pagën tuaj se në krye të herës, kur policinë e gjetëm të tradhtuar dhe të braktisur me disa këtu që shtynin makinat se mbaronte karburanti  në rrugë bëmë rritje të konsiderueshme atëherë, për ti thënë policinë se ju jeni themeli i shtetit. Por në vite e vërteta është se nuk e kemi rritur aq sa duhet pagën tuaj. Po bisedonim para disa javësh.

Kështu me buxhetin e ri nga janari, pagën tuaj do ta rrisin në mënyrë të konsiderueshme. Nga ana tjetër, për të gjithë rezistencën, sakrificën, kurajon dhe mbi të gjitha për dinjitetin me të cilin po i dilni përballë jo vetëm këtyre por edhe atyre që nëpër ekrane masakrojnë policinë, kërkojnë që policia të dorëzohet, e do tu vëmë menjëherë në dispozicion një shumë prej 2500 eurosh për çdo efektiv që është në këtë front sepse keni jo vetëm stresin por edhe nevojën për të shpenzuar në këtë moment në gjëra ekstra. Dhe vendosëm kështu për të bërë mos bërë asnjë diferencë”, tha Rama.

The post Rama: 2500 euro shtesë për çdo efektiv në front appeared first on Gazeta Si.

Kryeministri Edi Rama paralajmëroi mëngjesin e kësaj të hëne se familjet e të miturve që marrin pjesë në aktet e dhunës gjatë protestave do të mbajnë përgjegjësi financiare për dëmet e shkaktuara, nëse nuk marrin përgjegjësinë për fëmijët e tyre.

Kreu i qeverisë tha se edhe studentët që lënë shkollën për të sulmuar efektivët e Policisë do të përballen me pasoja administrative, duke paralajmëruar se nuk do të përfitojnë më arsim falas, bursa apo mbështetje financiare nga shteti.

“Kush i është vënë në dispozicion këtij plani ogurzi, do të paguajë. U them të gjitha familjeve të atyre të miturve: Do të paguani në rast se nuk do të mbani përgjegjësinë tuaj për ata fëmijë, në rast se nuk dini ju t’i mbroni fëmijët tuaj dhe i lini rrugëve, nga 15, 14, 13 apo 16 vjeç, që të marrin rolin e mburojës së atyre të tjerëve që janë mbrapa. Atëherë, fatura financiare për të gjitha këto dëme do t’ju përndjekë deri në fund.

U them të gjithë atyre të tjerëve që ikin nga shkolla për të dhunuar Policinë, që nuk do të kthehen në shkollë normalisht, pa pasoja administrative për këtë. Nuk do të kenë arsim falas. Ata studentë që dalin dhe dhunojnë Policinë e Shtetit nuk do të kenë bursa, nuk do të kenë mbështetje financiare nga shteti.

Nëse duan të vazhdojnë universitetin, pasi kanë hedhur gurë ndaj prindërve të fëmijëve të tjerë të Shqipërisë, që janë fëmijët e efektivëve të Policisë apo që janë fëmijët e kujtdo që është në anën e shtetit, asnjë kokërr leku nuk do të marrin ata nga taksat e shqiptarëve, për asgjë.

Sepse me taksat e shqiptarëve do të riparojmë trotuaret, me taksat e shqiptarëve do të riparojmë semaforët, me taksat e shqiptarëve do të riparojmë kamerat që ata shkatërruan, tabelat, stolat. Me taksat e shqiptarëve do të zëvendësojmë pemët”, tha kryeministri.

The post Rama: Familjet e të miturve do paguajnë dëmet, studentët s’do kenë arsim falas e bursa appeared first on Gazeta Si.

Nga Franca në Indi, protestat e udhëhequra nga të rinjtë po vënë përballë autoriteteve një sërë kërkesash që lidhen me arsimin, punësimin, strehimin dhe politikat qeveritare.

Edhe pse shkaqet ndryshojnë nga një vend në tjetrin, pakënaqësitë e brezit të ri kanë ngjashmëri, duke reflektuar shqetësimet për të ardhmen ekonomike dhe sociale, raporton BBC.

Në vitet e fundit, lëvizjet e udhëhequra nga Gjenerata Z kanë arritur në disa raste të rrëzojnë qeveri dhe të detyrojnë ndryshime politike.

Megjithatë, protesta të tjera janë shuar pa arritur objektivat e tyre.

Përmes raportimeve nga vende të ndryshme, BBC News sjell dëshmi mbi arsyet që i kanë nxitur të rinjtë të dalin në rrugë, kërkesat e tyre dhe ndikimin që këto lëvizje kanë pasur në zhvillimet politike dhe shoqërore.

Të rinjtë kanë të njëjtat kërkesa, pakënaqësitë ndaj qeverive dhe politikave që ato ndërmarrin për të rinjtë.

Protestat e Gjeneratës Z po dëshmojnë se pakënaqësitë e të rinjve mund të shndërrohen në lëvizje të gjera shoqërore, por rezultatet e tyre varen nga rrethanat politike dhe nga aftësia për të ruajtur mobilizimin me kalimin e kohës.

The post Protestat e “Gjeneratës Z”, BBC: Ankesa të ngjashme brezash appeared first on Gazeta Si.

Pas afro 15 minutash në gjendje të rëndë shëndetësore, autoambulanca ka mbërritur në bulevard për të ndërhyrë ndaj një burri që ndodhej pa ndjenja në bulevard.

Pavarësisht ndërhyrjes së të pranishmëve më mjete rrethanore dhe masazh kardiak, personi sërish nuk arriti të përmendej.

Me ardhjen e autoambulancës, mjekët sinjalizuan menjëherë barelën dhe e futën në ambulancë në gjendje të rëndë, pa ndjenja.

The post Një person në gjendje të rëndë në bulevard, futet pa ndjenja në autoambulancë appeared first on Gazeta Si.