Grupi i Bankës Evropiane të Investimeve vijoi rolin e tij kyç në avancimin e integrimit të tregut, lidhshmërisë dhe tranzicionit të gjelbër të Ballkanit Perëndimor.
NĂ« vitin 2025, Grupi i BEI-t angazhoi 822 milionĂ« euro pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur lidhshmĂ«rinĂ« e qĂ«ndrueshme dhe masat ndaj ndryshimeve klimatike, nĂ« pĂ«rputhje me pĂ«rpjekjet e rajonit pĂ«r anĂ«tarĂ«sim nĂ« BE. Nga kjo shumĂ«, janĂ« alokuar kredi dhe garanci me vlerĂ« 664 milionĂ« euro, sĂ« bashku me 6,5 milionĂ« euro nĂ« grante investimi nĂ« kuadĂ«r tĂ« NismĂ«s pĂ«r RimĂ«kĂ«mbje Ekonomike tĂ« BEI-t. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, janĂ« nĂ«nshkruar grante tĂ« BE-sĂ« me vlerĂ« 151.1 milionĂ« euro pĂ«rmes KornizĂ«s sĂ« Investimeve tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor (KIBP),duke riafirmuar rolin qendror tĂ« âTeam Europeâ nĂ« mobilizimin e burimeve tĂ« konsiderueshme pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur rritjen ekonomike dhe konvergjencĂ«n nĂ« rajon.
Transporti i qëndrueshëm përbënte 58% të investimeve totale, i ndjekur nga kujdesi shëndetësor (20%) dhe energjia e rinovueshme (13%). Në përgjithësi, financimi pritet të mobilizojë gati 1,5 miliardë euro në investime të reja. 58% e mbështetjes së Grupit të BEI-t do të kontribuojë drejtpërdrejt në masat ndaj ndryshimeve klimatike dhe qëndrueshmërinë mjedisore, në përputhje me ambicien e bankës për të mbështetur investime të gjelbra deri në vitin 2030 me një vlerë prej të paktën 1 trilion euro në mbarë botën. Vitin e kaluar, u miratuan projekte të reja me vlerë 1,4 miliardë euro në të gjithë rajonin, ndërsa 610 milionë euro u disbursuan.
âNĂ« vitin 2025, pamĂ« pĂ«rparim tĂ« dukshĂ«m nĂ« anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE dhe integrimin e tregut sipas planit tĂ« rritjes tĂ« Bashkimit Evropian. Investimet tona ecin paralelisht me kĂ«to pĂ«rpjekje, duke pĂ«rmirĂ«suar lidhshmĂ«rinĂ« e transportit, duke forcuar sigurinĂ« energjetike pĂ«rmes dekarbonizimit dhe diversifikimit, duke zhvilluar aftĂ«si dhe duke mbĂ«shtetur qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« ndaj ndryshimeve klimatike. Gjithashtu, kemi hapur njĂ« zyrĂ« tĂ« re pĂ«rfaqĂ«simi nĂ« Mal tĂ« Zi, duke pĂ«rforcuar mbĂ«shtetjen tonĂ« tĂ« ngushtĂ« pĂ«r rrugĂ«n e anĂ«tarĂ«simit tĂ« vendit. Gjithashtu, ne jemi tĂ« gatshĂ«m tĂ« intensifikojmĂ« mbĂ«shtetjen tonĂ« nĂ« vitin e ardhshĂ«m, duke pĂ«rfshirĂ« edhe projektet ndĂ«rkufitareâ, tha zĂ«vendĂ«spresidenti i BEI-t, Robert de Groot.
BEI pĂ«rforcoi rolin e tij si njĂ« nga financuesit kryesorĂ« tĂ« infrastrukturĂ«s sĂ« qĂ«ndrueshme tĂ« transportit nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor. NĂ« kuadĂ«r tĂ« qasjes sĂ« âTeam Europeâ, banka siguroi paketa tĂ« mĂ«dha financimi pĂ«r pĂ«rmirĂ«sime strategjike hekurudhore, duke pĂ«rfshirĂ« 90.5 milionĂ« euro pĂ«r linjĂ«n DurrĂ«s-RrogozhinĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, 134 milionĂ« euro pĂ«r rrugĂ«n Nish-Dimitrovgrad nĂ« Serbi dhe 175 milionĂ« euro pĂ«r seksionin Tivar-Golubovci nĂ« Mal tĂ« Zi. Si pjesĂ« e rrjetit tĂ« zgjeruar TENâT Core, kĂ«to projekte do tĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga grantet e BE-sĂ« me vlerĂ« 207 milionĂ« euro pĂ«rmes KIBP. PĂ«rveç kĂ«saj, njĂ« kredi e BEI-t me vlerĂ« 150 milionĂ« euro do tĂ« mbĂ«shtesĂ« modernizimin e rrugĂ«ve rajonale me gjatĂ«si 540 km nĂ« Serbi, duke pĂ«rmirĂ«suar sigurinĂ« dhe duke rritur qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e infrastrukturĂ«s sĂ« transportit ndaj ndryshimeve klimatike. MbĂ«shtetja pĂ«r Korridorin Vc nĂ« BosnjĂ« dhe HercegovinĂ« vazhdoi, ndĂ«rsa pĂ«rmirĂ«simet e rrugĂ«ve ujore tĂ« brendshme nĂ« Serbi, tĂ« mbĂ«shtetura nga BEI, po pĂ«rmirĂ«sojnĂ« mundĂ«sinĂ« e lundrimit tĂ« Danubit, duke lehtĂ«suar flukset tregtare dhe duke forcuar integrimin rajonal.
Siguria dhe diversifikimi energjetik si përparësi
Forcimi i sigurisĂ« dhe diversifikimit tĂ« energjisĂ« vijoi tĂ« ketĂ« pĂ«rparĂ«si nĂ« vitin 2025. BEI nĂ«nshkroi njĂ« kredi me vlerĂ« 103 milionĂ« euro pĂ«r parkun eolik âPokleçaniâ, me kapacitet 132 MW, nĂ« BosnjĂ«-HercegovinĂ«. Sapo tĂ« vihet nĂ« funksion, projekti do tĂ« gjenerojĂ« energji elektrike me kapacitet 437 GWh nĂ« vit, tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« furnizuar rreth 72 700 familje dhe pĂ«r tĂ« ulur emetimet e COâ me 446 900 ton nĂ« vit. I mbĂ«shtetur nga grantet dhe asistenca teknike e BE-sĂ«, ky park i energjisĂ« sĂ« erĂ«s âPokleçaniâ plotĂ«son projekte tĂ« tjera tĂ« financuara nga BEI nĂ« rajon, duke pĂ«rfshirĂ« parkun e energjisĂ« sĂ« erĂ«s âVlasiçâ, njĂ« termocentral diellor pranĂ« PrishtinĂ«s dhe projektet e rehabilitimit tĂ« hidrocentraleve nĂ« Serbi, si dhe investimet e ardhshme nĂ« zgjerimet e rrjetit elektrik nĂ« Serbi dhe BosnjĂ«-HercegovinĂ«. SĂ« bashku, kĂ«to iniciativa do tĂ« forcojnĂ« kapacitetin energjetik tĂ« rajonit, do tĂ« rrisin efikasitetin e sistemit dhe do tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« sigurinĂ« energjetike afatgjatĂ«.
âE mirĂ«presim vrullin e fortĂ« nĂ« dekarbonizimin e sektorit tĂ« energjisĂ« dhe pĂ«rmirĂ«simet e infrastrukturĂ«s nĂ« tĂ« gjithĂ« rajonin, tĂ« cilat po forcojnĂ« sigurinĂ« energjetike, po diversifikojnĂ« furnizimin me energji elektrike dhe po çojnĂ« pĂ«rpara integrimin e tregut. PĂ«r tĂ« pĂ«rshpejtuar tranzicionin e gjelbĂ«r, ne kemi nisur gjithashtu disa nisma tĂ« lidhura me klimĂ«n pĂ«r tĂ« ndihmuar ekonomitĂ« nĂ« rajon dhe kompanitĂ« nĂ« veçanti tĂ« dekarbonizohen, tĂ« pĂ«rshtaten me ndryshimet klimatike dhe tĂ« mbeten konkurrueseâ, tha zĂ«vendĂ«spresidenti De Groot.
Nxitja e inovacionit të gjelbër tek NVM-të rajonale
Kompanitë në të gjithë rajonin po shtojnë përpjekjet për të ulur emetimet, të mbështetura nga linjat e kreditimit të gjelbër të BEI-t. Vetëm në Maqedoninë e Veriut, më shumë se 50 kompani kanë shtuar kapacitetet e energjisë së rinovueshme me 105 MW. Në Serbi, nisma e BE-së për agjendën e gjelbër ka prezantuar një model novator financimi që kombinon grantet e donatorëve me kredi me interes të ulët. E zbatuar nga programi i zhvillimit i OKB-së (UNDP) në bashkëpunim me BEI-n, nisma ka mbështetur 94 inovacione të gjelbra me vlerë 52 milionë euro që nga viti 2022. Në vitin 2025, BEI gjithashtu njoftoi Instrumentin e Inovacionit dhe Transformimit të Gjelbër, duke ofruar kredi dhe grante të BE-së me vlerë 187 milionë euro për të mbështetur investimet e NVM-ve në digjitalizim, bujqësi të qëndrueshme dhe teknologji të qëndrueshme ndaj ndryshimeve klimatike.
Me qĂ«llim promovimin e punĂ«simit gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s,ââbanka zgjeroi linjĂ«n e kreditimit pĂ«r stimulimin e ndikimit, e cila ështĂ«Â vlerĂ«suar me çmime, me partnerĂ«Â nĂ«Â Serbi dhe BosnjĂ«Â dhe HercegovinĂ«, duke synuar kompanitĂ«Â qĂ«Â punĂ«sojnĂ«Â gra, tĂ«Â rinj dhe persona me aftĂ«si tĂ«Â kufizuara. NĂ«Â kuadĂ«r tĂ«Â nismĂ«s sĂ« garancisĂ« sĂ« BE-sĂ« pĂ«r QĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e NVM-ve, Fondi Evropian i Investimeve (FEI) nĂ«nshkroi garanci me vlerĂ« 7.9 milionĂ« euro nĂ« vitin 2025, tĂ« cilat pritet tĂ« mobilizojnĂ« 105 milionĂ« euro nĂ« financimin e NVM-ve, tĂ« mbĂ«shtesin rreth 375 projekte dhe tĂ« ruajnĂ« 5 750 vende pune.
Përparimi i aftësive, kujdesit shëndetësor dhe higjienës publike
NdĂ«rsa Ballkani PerĂ«ndimor pĂ«rparon nĂ« rrugĂ«n e tij drejt BE-sĂ«, modernizimi i infrastrukturĂ«s sociale mbetet thelbĂ«sor pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e standardeve tĂ« jetesĂ«s. NĂ« vitin 2025, BEI investoi 20 milionĂ« euro pĂ«r tĂ« çuar pĂ«rpara transformimin digjital tĂ« sistemit arsimor tĂ« Malit tĂ« Zi dhe nisi njĂ« projekt hartash me UNOPS (Zyra e OKB-sĂ« pĂ«r ShĂ«rbimet e Projekteve) pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar sigurinĂ«, aksesin dhe performancĂ«n energjetike tĂ« mĂ« shumĂ« se 800 shkollave. E mbĂ«shtetur nga fondet e BE-sĂ«, shkolla e re âVladimir Nazorâ nĂ« PodgoricĂ«, e hapur vitin e kaluar, tani ofron ambiente tĂ« teknologjisĂ« sĂ« fundit pĂ«r 1200 nxĂ«nĂ«s.
Në Serbi, BEI angazhoi 157 milionë euro për të përmirësuar qendrat kryesore klinike në Beograd, Kragujevac, Nish dhe Novi Sad, duke përmirësuar kapacitetet e kujdesit shëndetësor dhe aksesin në shërbime të avancuara mjekësore. Një grant i mëtejshëm i BE-së me vlerë 35.5 milionë euro do të financojë një rrjet të ri kanalizimesh në komunën Palilula të Beogradit, duke përmirësuar higjienën publike për 86 000 banorë dhe duke rritur mbrojtjen e mjedisit. Në Bosnjë-Hercegovinë, BEI vijoi të mbështesë zgjerimin e Qendrës Klinike të Banja Lukës.
Këshillimi si çelës për zhbllokimin e fondeve dhe përshpejtimin e zbatimit
NĂ« vitin 2025, shĂ«rbimet kĂ«shillimore tĂ« BEI-t, veçanĂ«risht âJASPERSâ, vijuan tĂ« mbĂ«shtesin transformimin digjital dhe lidhshmĂ«rinĂ« e qĂ«ndrueshme nĂ« tĂ« gjithĂ« rajonin. EkspertĂ«t ofruan asistencĂ« teknike pĂ«r 48 projekte aktive dhe nisĂ«n 20 detyra tĂ« reja. NĂ« kuadĂ«r tĂ« programit âSistemet Financiare tĂ« Gjelbraâ, mbĂ«shtetja kĂ«shillimore po ndihmon bankat qendrore nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut, ShqipĂ«ri dhe BosnjĂ« dhe HercegovinĂ« tĂ« zhvillojnĂ« korniza vlerĂ«simi tĂ« rrezikut klimatik dhe taksonomi tĂ« gjelbra, duke u mundĂ«suar bankave lokale tâi udhĂ«zojnĂ« mĂ« mirĂ« ndĂ«rmarrjet e vogla dhe tĂ« mesme (NVM) pĂ«r investimet e gjelbra.
NĂ« partneritet me Delegacionin e BE-sĂ« dhe DhomĂ«n Ekonomike tĂ« MaqedonisĂ« sĂ« Veriut, Banka njoftoi udhĂ«zuesin e parĂ« tĂ« dekarbonizimit nĂ« vend, njĂ« mjet falas online qĂ« i ndihmon kompanitĂ« tĂ« matin emetimet dhe tĂ« planifikojnĂ« rrugĂ«t e dekarbonizimit. PĂ«rveç kĂ«saj, kontrolluesi i kritereve tĂ« financimit tĂ« gjelbĂ«r ështĂ« tani i disponueshĂ«m pĂ«r kompanitĂ« dhe bankat tregtare nĂ« tĂ« gjithĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor, duke thjeshtuar procesin e vlerĂ«simit nĂ«se investimet plotĂ«sojnĂ« kriteret e financimit tĂ« BEIât.
The post Grupi i BEI-t investoi 822 milionë euro në Ballkanin Perëndimor në vitin 2025 appeared first on Revista Monitor.
Login
