Kryeministri Edi Rama ka përcjellë një mesazh urimi Presidentes së Kosovës Vjosa Osmani pas marrjes së ftesës nga Presidenti Trump për të qenë pjesë e Bordit të Paqes.
Në mesazhin e tij Rama thekson se është një gjest dhe sinjal domethënës për sigurinë e përkatësinë e Kosovës në hapësirën e interesit të gjerë amerikanë në botë.
Kryeministri nënvizoi se beson që faktorët politikë të Kosovës, do ta çmojnë këtë dorë të shtrirë nga Presidenti i SHBA.
âUrime zonja Presidente, e dashur Vjosa, pĂ«r marrjen e ftesĂ«s pĂ«r tâu bĂ«rĂ« pjesĂ« e Bordit tĂ« Paqes, njĂ« gjest tejet domethĂ«nĂ«s i Presidentit Trump ndaj KosovĂ«s, qĂ« forcon mĂ« tej marrĂ«dhĂ«nien e AmerikĂ«s mike me popullin shqiptar, por qĂ« edhe jep njĂ« sinjal domethĂ«nĂ«s pĂ«r sigurinĂ« e pĂ«rkatĂ«sinĂ« e KosovĂ«s nĂ« hapĂ«sirĂ«n e interesit tĂ« gjerĂ« amerikan nĂ« botĂ«.
Edhe njĂ«herĂ« urime dhe dua tĂ« besoj se faktorĂ«t politikĂ« tĂ« KosovĂ«s, do ta çmojnĂ« kĂ«tĂ« dorĂ« tĂ« shtrirĂ« nga Presidenti i SHBA, si njĂ« gjest qĂ« nuk Ă«shtĂ« aspak pa lidhje edhe me respektin pĂ«r ty personalisht e pĂ«r rolin tĂ«nd ndĂ«rkombĂ«tarishtâ, shkruan Rama nĂ« platformĂ«n X./Kb
Për herë të dytë në histori, Senegali është kampion i Afrikës. Sukses që është festuar në rrugët e kryeqytetit, Dakar.
Senegali po pĂ«rjeton ditĂ« tĂ« arta dhe emocione tĂ« papĂ«rshkrueshme pas fitores madhĂ«shtore nĂ« KupĂ«n e Kombeve tĂ« AfrikĂ«s. Festimet e triumfit tĂ« dytĂ« nĂ« historinĂ« e kĂ«tij kompeticioni u zhvilluan nĂ« njĂ« atmosferĂ« elektrizuese, pasi âLuanĂ«t e TerangĂ«sâ mposhtĂ«n Marokun, duke kurorĂ«zuar njĂ« sukses qĂ« do tĂ« mbetet i gdhendur nĂ« historinĂ« e futbollit afrikan.
KampionĂ«t e rinj tĂ« AfrikĂ«s marshuan krenarĂ« nĂ«pĂ«r rrugĂ«t e kryeqytetit Dakar, nĂ« njĂ« paradĂ« mbresĂ«lĂ«nĂ«se, ku mijĂ«ra tifozĂ« tĂ« zjarrtĂ« pushtuan çdo cep tĂ« qytetit pĂ«r tâi parĂ« nga afĂ«r heronjtĂ« e tyre.
Në tingujt e vuvuzelave, borive dhe thirrjeve të tifozëve, Dakari u shndërrua në një skenë gjigante feste. Entuziazmi i jashtëzakonshëm përfshiu çdo lagje.
Blloku sovjetik mori fund kur ra Muri i Berlinit. Aleanca perëndimore, më pak teatralisht, kur peizazhi njerëzor në pompozitetin neurotik të Davosit filloi të ndryshonte. Volodymyr Zelensky ngurron të vijë, duke ndjerë një tallje me veten dhe vendin e tij, i cili i ka rezistuar agresionit të egër për katër vjet.
NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, pas katĂ«r vjetĂ«sh, agresori, Rusia, Ă«shtĂ« rishfaqur: Kirill Dmitriev, njĂ« produkt i Harvardit, Goldman Sachs dhe McKinsey, por tani njĂ« negociator pĂ«r Vladimir Putin, u shfaq dje nĂ« mĂ«ngjes nĂ« fshatin zviceran me dĂ«borĂ«, duke tallur ârĂ«nien e globalizmitâ. Sigurisht, Davosi i sotĂ«m, i lĂ«nĂ« nĂ« hije nga personaliteti jonormal i Donald Trump, e bĂ«n atĂ« tĂ« ndihet mĂ« rehat sesa udhĂ«heqĂ«si ukrainas. Konkretisht, problemi lindi kur Volodymyr Zelensky i telefonoi Donald Trump para se tĂ« vinte nĂ« Forumin Ekonomik BotĂ«ror.
Ai donte të shihte nëse mund të diskutonte me të çështjet e rëndësishme atje, ato të negociatave të vazhdueshme të paqes: garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe një angazhim amerikan prej 800 miliardë dollarësh për rindërtim, në këmbim të kërkesës së Putinit për Donbasin.
Kievi Ă«shtĂ« nĂ« errĂ«sirĂ«, nĂ« tĂ« ftohtĂ« dhe pa ujĂ« nĂ« kĂ«tĂ« dimĂ«r nĂ«n zero, pas shkatĂ«rrimit sistematik tĂ« termocentraleve nga rusĂ«t. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, presidenti amerikan u kufizua duke ftuar Zelenskyn tĂ« merrte pjesĂ« nĂ« tĂ« ashtuquajturin âBordi i Paqesâ, tĂ« cilin, nga Gaza, ShtĂ«pia e BardhĂ« do tĂ« donte gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« ta transformonte nĂ« njĂ« lloj zĂ«vendĂ«simi pĂ«r Kombet e Bashkuara.
NjĂ« ndryshim midis shumĂ« tĂ« tjerĂ«ve Ă«shtĂ« se, si âpresidenti inauguruesâ i kĂ«tij âKĂ«shilli tĂ« Paqesâ â sipas statutit tĂ« organizatĂ«s qĂ« qarkullon aktualisht â Trump do tĂ« kishte fuqinĂ« tĂ« ftonte ose pĂ«rjashtonte kĂ«do qĂ« dĂ«shiron , tĂ« caktonte pasardhĂ«sin e tij dhe tĂ« mbetej pĂ«rfaqĂ«suesi i Shteteve tĂ« Bashkuara edhe pasi mandati i tij nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« tĂ« mbaronte.
NĂ« thelb, Trump e sheh veten si njĂ« lloj perandori tĂ« pĂ«rjetshĂ«m tĂ« âBordit tĂ« Paqesâ tĂ« tij, i cili supozohet tĂ« trajtojĂ« njĂ« gamĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« gjerĂ« çështjesh. Ai ftoi Vladimir Putinin dhe diktatorin bjellorus AleksandĂ«r Lukashenko tâi bashkoheshin, dhe tani donte Zelenskyn. Sipas tij, udhĂ«heqĂ«si ukrainas duhet tĂ« braktisĂ« kryeqytetin e tij tĂ« shkatĂ«rruar dhe tĂ« vijĂ« midis tĂ« pasurve dhe tĂ« famshĂ«mve nĂ«Â Davos pikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye: tĂ« pranojĂ« tĂ« ulet dhe tĂ« diskutojĂ« çështje tĂ« tjera me Putinin dhe Lukashenkon, dy burrat qĂ« punojnĂ« pĂ«r rrĂ«zimin e tij fizik dhe rrĂ«zimin e UkrainĂ«s si njĂ« komb i pavarur.
Zelensky ka lĂ«nĂ« gjithçka nĂ« pritje. Plani i tij ishte tĂ« diskutonte me njerĂ«zit e tij dhe tĂ« vendoste gjatĂ« natĂ«s midis tĂ« martĂ«s dhe tĂ« mĂ«rkurĂ«s nĂ«se do ta anulonte apo do ta konfirmonte praninĂ« e tij nĂ« Davos, e cila ishte njoftuar zyrtarisht disa ditĂ« mĂ« parĂ«. UdhĂ«heqĂ«sit e FrancĂ«s dhe GjermanisĂ«, Emmanuel Macron dhe Friedrich Merz, gjithashtu refuzuan ftesĂ«n pĂ«r tâu bashkuar me âBordin e Paqesâ, ashtu si edhe Keir Starmer i BritanisĂ«.
MbĂ«rritja e Giorgia Melonit, teorikisht e pritur sot, mbetet pĂ«r tâu konfirmuar, me tĂ« gjitha implikimet politike qĂ« do tĂ« lidheshin me bashkimin ose refuzimin e organit tĂ« ri tĂ« shpikur nga Trump.
Sigurisht, diçka nuk mund ta qetësojë Zelenskyn në lidhje me garancitë e sigurisë dhe premtimet e investimeve që Trump po i ofron atij për ta bindur të heqë dorë nga territoret e pretenduara nga Putin. Kjo diçka është spektakli që ishte aty për të gjithë për ta parë dje në Davos: pandershmëria me të cilën Trump po kthehet kundër vendeve evropiane , fajtore për kundërshtimin e pretendimeve amerikane në territorin e njërit prej tyre. Nëse kjo është besueshmëria e Shtëpisë së Bardhë me aleatët e saj të zakonshëm, po bëhet gjithnjë e më e vështirë për ukrainasit të besojnë premtimet e udhëheqësit amerikan.
Sepse Trump, i cili do të flasë në Forum sot, duket se po ndjek një qëllim gjithnjë e më të madh: shkatërrimin e aleancës së krijuar 80 vjet më parë, të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara, për të vendosur veten si udhëheqës suprem i një fuqie të re që gjithashtu po kriset dukshëm. Kanadaja e Mark Carney-t tashmë është hapur ndaj Pekinit dhe po shqetëson elitat amerikane sepse tani do të mirëpresë makinat kineze, pavarësisht se industria e saj e automobilave ka një lidhje siameze me atë të Shteteve të Bashkuara.
NdĂ«rkohĂ«, njĂ« sondazh i kohĂ«ve tĂ« fundit i RealClearPolitics tregon se vlerĂ«simi i miratimit tĂ« Trump â tashmĂ« i ulĂ«t â ka rĂ«nĂ« edhe dy pikĂ« qĂ« nga pĂ«rshpejtimi i fushatĂ«s sĂ« GrenlandĂ«s (55% tani nuk i miratojnĂ« veprimet e tij). Por besimi i investitorĂ«ve nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« po ashtu po kriset. Shifrat e rritjes qĂ« vetĂ« manjati ose Sekretari i tij i Thesarit vazhduan tĂ« recitonin si njĂ« lutje dje nga Davosi nuk ndryshojnĂ« asgjĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtim.
Sepse kĂ«rcĂ«nimet e reja tarifore kanĂ« ringjallur njĂ« fantazmĂ« qĂ« e kishte frikĂ«suar ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« prillin e kaluar: rĂ«nia e papritur dhe e njĂ«kohshme e dollarit kundrejt tĂ« gjitha monedhave kryesore dhe obligacioneve qeveritare amerikane. Kjo shĂ«non fundin e borxhit amerikan si njĂ« strehĂ« e sigurt dhe strehĂ« pĂ«rfundimtare nĂ« kriza, njĂ« humbje potencialisht dramatike e statusit. Kjo kishte ndodhur vetĂ«m, historikisht, pas âDitĂ«s sĂ« Ălirimitâ tĂ« tarifave, duke e detyruar Trumpin tĂ« tĂ«rhiqej pjesĂ«risht.
Tani rĂ«nia e dyfishtĂ« e dollarit dhe obligacioneve qeveritare amerikane po ndodh pĂ«rsĂ«ri, duke hedhur njĂ« dritĂ« tĂ« ndryshme edhe mbi udhĂ«heqĂ«sit evropianĂ« qĂ« po tregojnĂ« dinjitet dhe vendosmĂ«ri, si Ursula von der Leyen dhe Macron dje nĂ« Davos: ato nuk erdhĂ«n nĂ« malet zvicerane pĂ«r tâu tallur dhe fyer. NesĂ«r do tĂ« jetĂ« radha e Merz-it dhe Ă«shtĂ« e paqartĂ« nĂ«se ai do tĂ« gjejĂ« njĂ« moment pĂ«r tĂ« folur me Trump-in. MĂ« 6 shkurt, BE-ja pritet tĂ« aplikojĂ« hakmarrje pĂ«r 93 miliardĂ« eurot e para nĂ« produktet amerikane , nĂ«se asgjĂ« nuk ndryshon.
Sigurisht, qeveritë e saj mbeten të ndara: Gjermania dhe Italia janë më të kujdesshme në lidhje me Trump-in, ndërsa Franca, Belgjika dhe Spanja janë më vendimtare. Megjithatë, në një pikë, ata (pothuajse) të gjithë bien dakord: të lejosh veten të shantazhohesh pa reaguar mund të dëmtojë më tej atë që ka mbetur nga aleanca./K.M
Kryeministri Edi Rama ka risjellë dhe njëherë në kujtesë sesi protesta e 21 janarit e opozitës së kohës, nisi e qetë dhe më pas u provokua nga policia e deri tek fundi fatal me 4 viktima përpara kryeministrisë nga plumbat që u lëshuan nga shteti mbi protestuesit.
â15 vjet mĂ« parĂ«, kĂ«tu nĂ« kĂ«tĂ« godinĂ« ishte barrikaduar njĂ« hordhi e armatosur pĂ«rzierje e trupĂ«s sĂ« rregullt tĂ« gardĂ«s sĂ« republikĂ«s dhe çetĂ«s sĂ« paramilitantĂ«ve famĂ«keq tĂ« kryeministrisĂ«. Godina ishte pĂ«rforcuar tela me gjemba, shtrirĂ« gjithandej pas atij gardhit tĂ« shĂ«mtuar dhe hekurave qe e rrethonin qĂ« pas sulmit tĂ« armatosur tĂ« 14 shtatori â98, pse qĂ« ishin dhe disa tĂ« barrikaduarit enĂ« 12 janar. Njeriu i futur nga populli nĂ« kryeministri, kishte lĂ«shuar ushtrimin e njĂ« pĂ«rgjigje me plumb ballit ndaj protestĂ«s sĂ« opozitĂ«s sĂ« bashkuar tĂ« kohĂ«s.
Kujtoj se sĂ« bashku me Pandeli Majkon dhe disa shokĂ« tĂ« tjerĂ«, po kalonim urĂ«n e bulevardit pĂ«r tĂ« ardhur kĂ«tu pĂ«rpara godinĂ«s, njĂ« autoblind u shfaq nĂ« horizont dhe njĂ« valĂ« gazi lotsjellĂ«s u lĂ«shua mbi kokat e njerĂ«zve pa nisur akoma protesta duke na zmbrapsur nga parku rinia dhe rrĂ«muja e provokuar nga ajo mĂ«symje qorre, e duke e kthyer protestĂ«n nĂ« njĂ« lĂ«msh kaotik mes protestuesve. Duke na detyruar qĂ« tĂ« ktheheshim nĂ« selinĂ« e partisĂ«, protesta doli jashtĂ« kontrolli, por pĂ«rtej reagimit tĂ« turmĂ«s ndaj policisĂ«, dhe vatra zjarri tĂ« ndezura, nĂ«n ndonjĂ« makinĂ«, apo mbi faqet e piramidĂ«s, pĂ«r asnjĂ« cast protestuesit nuk tentuan tĂ« kapĂ«rcejnĂ« gardhin e godinĂ«s sĂ« kryeministrisĂ« pĂ«rvec njĂ« veture qĂ« hyri nĂ« portĂ«n anĂ«sore tĂ« hekurit, hapur çuditshĂ«m nga brenda si njĂ« ftesĂ« pĂ«r kurth askush nga protestuesit nuk bĂ«ri asnjĂ« pĂ«rçapje pĂ«r tĂ« shkelur perimetrin e sigurisĂ«, asnjĂ« material filmik nuk nxorri askund nĂ« pah praninĂ« e asnjĂ« armĂ« nĂ« radhĂ«s e protestuesit, mijĂ«ra fishekĂ« ushtarakĂ« u lĂ«shuan mbi protestuesit.â, tha Rama./K.M
Xhaxhai i Aleks Nikës, Mark Nika: Shoqëria pret që drejtësia të funksionojë realisht. Ne nuk kërkojmë hakmarrje, por drejtësi, nuk kërkojmë përjashtime por barazi para ligjit. Kujtesa nuk duhet të zbehet, ne qëndrojmë me besim te SPAK dhe gjykata e Strasburgut për drejtësi/kb
Komentet e fundit të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, në lidhje me Groenlandën kanë ngritur pikëpyetje në lidhje me angazhimin e vendit të tij në NATO.
Republika Federale e Gjermanisë ka qenë një pjesë shumë e rëndësishme e strategjisë mbrojtëse të Shteteve të Bashkuara në Evropë që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, kur forcat amerikane ishin pjesë e një pushtimi dhjetëvjeçar të vendit nga aleatët.
Edhe pse numri i trupave ka rënë ndjeshëm që atëherë, ushtria amerikane mbetet me një prani të rëndësishme në Gjermani. Gjatë dekadave të fundit, komunitetet ushtarake amerikane janë formuar rreth disa qyteteve gjermane.
Numri i pĂ«rgjithshĂ«m i personelit ushtarak amerikan Ă«shtĂ« rritur ndjeshĂ«m vitet e fundit â nga mĂ« pak se 39,000 nĂ« vitin 2019 nĂ« mĂ« shumĂ« se 50,000 nĂ« vitin 2024. I vetmi vend tjetĂ«r ku SHBA-tĂ« mbajnĂ« njĂ« numĂ«r tĂ« krahasueshĂ«m trupash jashtĂ« shtetit Ă«shtĂ« Japonia.
Shtetet e Bashkuara kanë vendosur më shumë trupa në Evropë që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës nga Rusia në shkurt 2022, me disa njësi të vendosura në bazat në lindje, në Poloni, Rumani dhe Bullgari. Ushtria amerikane aktualisht ka rreth 10,000 trupa të stacionuara në garnizonin e saj në Poloni dhe 2,600 të tjera në rajonin e Detit të Zi, në Bazën Ajrore Mihail Kogalniceanu në Rumani dhe në Qendrën e Trajnimit Novo Selo në Bullgari. Këto trupa ndërrohen rregullisht.
Komanda Evropiane e SHBA-së është në Gjermani
RĂ«ndĂ«sia strategjike e GjermanisĂ« pĂ«r SHBA-nĂ« reflektohet edhe nĂ« faktin se selia e KomandĂ«s Evropiane tĂ« SHBA-sĂ« (EUCOM) Ă«shtĂ« nĂ« Stuttgart. ĂshtĂ« struktura koordinuese pĂ«r tĂ« gjitha forcat ushtarake amerikane nĂ« deri nĂ« 51 vende, kryesisht evropiane.
Komanda Evropiane e përshkruan misionin e saj si mbrojtjen e SHBA-së duke penguar konfliktin, duke mbështetur partneritete të tilla si NATO dhe duke iu kundërvënë kërcënimeve transnacionale. Ajo komandohet nga Ushtria Amerikane në Evropë, Forcat Ajrore Amerikane në Evropë dhe Korpusi i Marinës Amerikane në Evropë dhe Afrikë, të cilat janë të gjitha të bazuara në Gjermani.
Gjermania është vendndodhja e pesë nga shtatë garnizonet ushtarake amerikane në Evropë (dy të tjerat janë në Belgjikë dhe Itali), dhe selia e Ushtrisë Amerikane për Evropën ndodhet në garnizonin në Wiesbaden, një qytet pranë Frankfurtit.
Shifrat e ofruara për DW nga Ushtria Amerikane tregojnë se pesë garnizonet, secili i përbërë nga njësi të ndryshme dhe në vende të ndryshme, aktualisht kanë rreth 29,000 personel ushtarak. Ky numër përfshin edhe Forcat e Korpusit të Marinës Amerikane për Evropën dhe Afrikën, të cilat janë të bazuara në Böblingen dhe janë pjesë e garnizonit të Ushtrisë Amerikane në Stuttgart.
PĂ«rveç kĂ«saj, rreth 13,000 persona tĂ« Forcave Ajrore Amerikane janĂ« tĂ« vendosur nĂ« vende tĂ« ndryshme nĂ« Gjermani, kryesisht nĂ« dy baza ajrore amerikane â Ramstein dhe Spangdahlem.
PĂ«rgjigja zyrtare e qeverisĂ« nĂ« Berlin ndaj njĂ« pyetjeje tĂ« ngritur nĂ« vitin 2023 nga Partia e MajtĂ« e opozitĂ«s tregoi se shteti gjerman kontribuon gjithashtu nĂ« kostot e mbajtjes sĂ« forcave amerikane dhe tĂ« NATO-s nĂ« vend. Dhe kjo shumĂ« Ă«shtĂ« duke u rritur. NĂ« vitin 2020, viti i fundit pĂ«r tĂ« cilin qeveria dha tĂ« dhĂ«na, Gjermania kontribuoi me 108 milionĂ« euro pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur trupat e huaja aleate nĂ« tokĂ«n e saj â nga 100 milionĂ« euro njĂ« vit mĂ« parĂ«.
Ushtria amerikane në Gjermani
Meqenëse ushtria amerikane punëson edhe civilë amerikanë për të punuar në Gjermani, dhe ushtarët ndonjëherë mund të sjellin familjet e tyre me vete, komunitete të konsiderueshme civile amerikane janë formuar rreth disa bazave në Gjermani. Në fakt, disa baza amerikane, si ajo pranë Ramstein, janë praktikisht qytete të vogla, me qendrat e tyre tregtare amerikane, shkollat, shërbimet postare dhe forcat policore. Ndonjëherë e vetmja monedhë ligjore atje është dollari amerikan.
Shembulli mĂ« i madh i kĂ«saj Ă«shtĂ« Garnizoni i UshtrisĂ« Amerikane Bavaria nĂ« Grafenwoehr, pranĂ« kufirit çek. ĂshtĂ« baza mĂ« e madhe ushtarake amerikane jashtĂ« shtetit nĂ« botĂ«, sa i pĂ«rket popullsisĂ« dhe sipĂ«rfaqes â ajo mbulon mĂ« shumĂ« se 97,000 hektarĂ« (390 kilometra katrorĂ«).
Bazat ushtarake shpesh punësojnë shumë njerëz vendas, dhe kur disa objekte u mbyllën, siç ishte garnizoni i Bambergut në vitin 2014, kjo pati një ndikim të madh në ekonominë lokale.
Edhe pse Gjermania ka âhequr dorĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« qartĂ« nga armĂ«t bĂ«rthamoreâ, siç pĂ«rsĂ«riti kancelari Friedrich Merz vitin e kaluar, vendi ka strehuar armĂ« bĂ«rthamore amerikane qĂ« nga vitet 1950, si pjesĂ« e operacioneve tĂ« NATO-s. Numri i saktĂ« i armĂ«ve bĂ«rthamore amerikane nuk dihet zyrtarisht, por vlerĂ«sohet se 10 deri nĂ« 20 bomba B61 ndodhen nĂ« bazĂ«n ajrore gjermane nĂ« BĂŒchel nĂ« shtetin e Rheinland-Pfalz. NĂ« rast lufte, ato do tĂ« transportoheshin nga avionĂ« gjermanĂ«.
Një burim tjetër polemikash është fakti se Baza Ajrore Ramstein është përdorur si qendër kontrolli për sulmet me dronë në Jemen dhe vende të tjera. Kjo i ka bërë kritikët të akuzojnë qeverinë gjermane se është bashkëpunëtore në vrasjet jashtëgjyqësore të kryera nga SHBA-të.
Pushtimi aleat pas Luftës dhe trashëgimia e tij
Gjatë pushtimit aleat pas Luftës së Dytë Botërore, nga viti 1945 deri në vitin 1955, miliona ushtarë amerikanë, britanikë, francezë dhe sovjetikë ishin të stacionuar në Gjermani. Pjesa verilindore e vendit, e cila zyrtarisht u bë Gjermania Lindore në tetor 1949, ra nën kontrollin sovjetik.
Në Gjermaninë Perëndimore, pushtimi rregullohej nga i ashtuquajturi Statut i Pushtimit, i nënshkruar në prill të vitit 1949, kur u themelua vendi. Statuti i lejonte Francës, Britanisë së Madhe dhe Shteteve të Bashkuara të mbanin forcat pushtuese në vend dhe të ruanin kontrollin e plotë mbi çarmatimin dhe demilitarizimin e Gjermanisë Perëndimore.
Kur pushtimi ushtarak i Gjermanisë Perëndimore përfundoi zyrtarisht, vendi rimori kontrollin mbi politikën e vet të mbrojtjes, por Statuti i Pushtimit u pasua nga një marrëveshje me partnerët e saj të NATO-s.
Kjo marrëveshje, e njohur si Konventa mbi Praninë e Forcave të Huaja në Republikën Federale të Gjermanisë, u nënshkrua nga Gjermania Perëndimore në vitin 1954. Ajo u lejonte tetë anëtarëve të NATO-s, përfshirë Shtetet e Bashkuara, të kishin një prani të përhershme ushtarake në Gjermani. Marrëveshja ende rregullon kushtet e angazhimit të njësive të NATO-s të stacionuara në Gjermani sot.
Numri i personelit ushtarak amerikan ka qenë në rënie që nga fundi i Luftës së Ftohtë në vitin 1990, kur sipas shifrave qeveritare në Berlin, deri në 400,000 ushtarë të huaj ishin të stacionuar në tokën gjermane. Rreth gjysma e tyre ishin nga Shtetet e Bashkuara. Ata u tërhoqën gradualisht ndërsa tensionet me mbetjet e Bashkimit Sovjetik u zbutën. Në të njëjtën kohë, konfliktet në vende të tjera, siç ishte lufta e parë e Gjirit në Irak, po tërhiqnin gjithnjë e më shumë trupa amerikane.
Edhe pse numri i tyre është rritur përsëri vitet e fundit, numri i trupave amerikane në Gjermani është ende vetëm një pjesë e vogël e asaj që ishte në kulmin e Luftës së Ftohtë./DW/Kb
Ulja e temperaturave ka bërë që Mali i Krujës dhe gjithë Malësia e Krujës të mbulohen nga petku i bardhë i dëborës. Reshjet kanë filluar gjatë natës dhe vijojnë ende. Niveli i dëborës në disa vende ka arritur në rreth 15 centimetra.
Rrugët janë të kalueshme me kujdes, nuk raprtohet për problematika./K.M
Mungesa e barnave për diabet në Maqedoninë e Veriut po bëhet shqetësuese për pacientët kronikë, sidomos sa i përket Ozempikut.
Ky ilaç ndihmon në parandalimin e komplikime kardiovaskulare te pacientët me diabet të tipit 2, numri i të cilëve në Maqedoninë e Veriut arrin në rreth 136.000.
Ozempiku është një ilaç për injektim, që përdoret përmes një stilolapsi të gatshëm, shpjegojnë për Radion Evropa e Lirë nga Agjencia për Barna dhe Pajisje Mjekësore e Maqedonisë së Veriut (MALMED).
Përdorimi i tij nuk shkakton dhimbje dhe është i ngjashëm me atë të insulinës.
Në barnatoret për insulinë në Maqedoninë e Veriut, Ozempiku jepet falas për pacientët me diabet të tipit 2, pasi ndihmon jo vetëm në parandalimin e komplikimeve kardiovaskulare, por ul edhe nevojën për trajtim spitalor.
Përvoja e një pacienti nga Velesi
Nëse Ozempiku nuk përdoret për trajtimin e sëmundjes, kjo gjë mund ta përkeqësojë shëndetin e brishtë të pacientëve, tregon edhe përvoja e Dime Velevit.
Për tre muaj gjatë vitit të kaluar, Velev, i cili është edhe kryetar i Bashkimit të Shoqatave të Personave me Diabet, nuk mundi ta siguronte Ozempikun dhe, në nëntor, për shkak të një arterieje të bllokuar, u detyrua të kryente një koronarografi.
âKisha inflamacion dhe nivele tĂ« larta tĂ« sheqerit, por reagova nĂ« kohĂ« sĂ« bashku me mjekĂ«t, me terapi shtesĂ« dhe analiza biokimike. Isha njĂ« hap larg vendosjes sĂ« stentit nĂ« zemĂ«râ, rrĂ«fen Velev pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Muajin pasues, ai arriti ta siguronte këtë ilaç nga farmacia e insulinës në Veles, ku edhe jeton, por thotë se ai, aktualisht, nuk është i disponueshëm për rreth 400-500 pacientë.
Velev thotĂ« se trajtimi i tyre Ă«shtĂ« si njĂ« âruletĂ« ruseâ â kurrĂ« nuk dihet nĂ«se nĂ« farmacitĂ« e insulinĂ«s do tĂ« ketĂ« sasi tĂ« mjaftueshme.
âNĂ«se njĂ« farmaci duhet tĂ« furnizojĂ« 50 pacientĂ«, shpĂ«rndarja bĂ«het pĂ«r 43, dhe çdo muaj ndryshojnĂ« se cilĂ«t 7 nuk do ta marrin terapinĂ«â, thotĂ« Velev.
Shpjegimi qĂ« ai dhe pacientĂ« tĂ« tjerĂ« kanĂ« marrĂ« nga autoritetet shĂ«ndetĂ«sore, Ă«shtĂ« se ilaçi Ă«shtĂ« blerĂ« nĂ« sasi tĂ« mjaftueshme, por, âpĂ«r shkak tĂ« njĂ« problemi teknikâ nuk Ă«shtĂ« shpĂ«rndarĂ«.
Ministria e Shëndetësisë e Maqedonisë së Veriut nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë se cili është shkaku i mungesës së tij, por tha se ka siguruar sasi të ilaçit për 1.800 pacientë.
âMe prokurimin e ri publik 2025-2027, sasia pĂ«r kĂ«tĂ« ilaç Ă«shtĂ« rritur pĂ«r 400 pacientĂ« mĂ« shumĂ«, krahasuar me prokurimin e mĂ«parshĂ«m publik, kur ishte siguruar sasi pĂ«r 1.400 pacientĂ«â, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen me shkrim tĂ« MinistrisĂ« sĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ«.
Si blihet Ozempiku?
Ministria e Shëndetësisë e blen Ozempikun përmes Programit për Sigurimin e Insulinës, Glukagonit, Gjilpërave të Insulinës dhe Shiritave Matës të Glukozës, Pompave të Insulinës me Materiale Konsumuese dhe Sensorëve për Matje të Vazhdueshme të Glukozës.
Prandaj, ky ilaç nuk është në Listën Pozitive dhe, si i tillë, nuk është barrë për Fondin e Sigurimeve Shëndetësore.
âKjo do tĂ« thotĂ« qĂ« Fondi nuk ofron mjete pĂ«r blerjen dhe shpĂ«rndarjen e kĂ«tij ilaçi pĂ«r asnjĂ« kategori pacientĂ«sh, pĂ«rfshirĂ« pacientĂ«t me diabetâ, thekson Fondi i Sigurimeve ShĂ«ndetĂ«sore nĂ« njĂ« pĂ«rgjigje pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Sipas autorizimit të MALMED-it, ilaçi mund të merret në farmaci vetëm me recetë mjekësore, por jashtë farmaciave të insulinës, kostoja bie mbi pacientin.
Ozempiku si parandalim i shtrimit në spital
Endokrinologu Irfan Ahmeti shpjegon për Radion Evropa e Lirë se Ozempiku është jashtëzakonisht i rëndësishëm për pacientët me diabet të tipit 2, të cilët kanë edhe sëmundje bashkëshoqëruese dhe janë obezë.
Ai thotë se Ozempikun mund ta marrin edhe pacientët obezë pa diabet, por se ai dhe kolegët e tij, duke u bazuar në udhëzimet e Shoqatës Amerikane dhe asaj Evropiane për Diabetin, nuk e përshkruajnë këtë ilaç për humbje peshe te pacientët që nuk janë me diabet.
âUdhĂ«zimet tregojnĂ« qartĂ« se cilit grup pacientĂ«sh duhet tâi jepet Ozempiku. BĂ«het fjalĂ« pĂ«r pacientĂ«t me rrezik tĂ« provuar kardiovaskular, pĂ«r shkak tĂ« diabetit dhe obezitetit, dhe ne pĂ«rpiqemi ta pĂ«rshkruajmĂ« pikĂ«risht kĂ«shtu, pĂ«r tâu pĂ«rshtatur me rregulloret tonaâ, shpjegon Ahmeti.
Ai thekson se përdorimi i Ozempikut ka sjellë një ndryshim revolucionar në menaxhimin e diabetit tip 2.
âOzempiku, pĂ«rveçse rregullon sheqerin nĂ« gjak, ka efekt pozitiv nĂ« uljen e peshĂ«s trupore te pacientĂ«t obezĂ« me diabet tip 2. Gjithashtu, zvogĂ«lon rrezikun pĂ«r probleme kardiovaskulare, si infarkti. Studimet e reja tregojnĂ« se ky grup ilaçesh ndihmon edhe nĂ« ngadalĂ«simin e pĂ«rparimit tĂ« sĂ«mundjeve tĂ« veshkave, sĂ«mundjeve periferike tĂ« arterieve dhe tĂ« mĂ«lçisĂ« me yndyrĂ«â, thotĂ« Ahmeti.
Ai shton se ilaçi mund tâu pĂ«rshkruhet edhe diabetikĂ«ve qĂ« nuk kanĂ« komplikime, me qĂ«llim tĂ« uljes sĂ« peshĂ«s. NĂ« kĂ«tĂ« rast, ai nuk jepet falas, por mund tĂ« blihet nĂ« ndonjĂ« nga farmacitĂ« private pĂ«r rreth 6.000 denarĂ«, apo mĂ« pak se 100 euro.
Përdorimi i Ozempikut për humbje peshe
Blerja e Ozempikut pa recetë mjekësore, edhe kur nuk përdoret për trajtim, është shndërruar në fenomen te qytetarët maqedonas me peshë të tepërt.
Ata mund ta gjejnë ilaçin në farmacitë më të furnizuara.
Riste S. nga Shkupi rrëfen se, ndërsa priste në një farmaci në qendër të qytetit, një grua kërkonte të blinte Ozempik, por nuk kishte sasi.
âPunonjĂ«sit thanĂ« se Ă«shtĂ« shitur privatisht dhe se shitjet e tyre po dĂ«mtoheshin nga importet ilegale pĂ«rmes KosovĂ«s, ku shitet mĂ« lirĂ«. UnĂ« u pĂ«rfshiva nĂ« bisedĂ« dhe ata mĂ« thanĂ« se mund ta blija, por kur tĂ« ketĂ«â, thotĂ« bashkĂ«biseduesi i Radios Evropa e LirĂ«.
Radio Evropa e Lirë pyeti edhe në një farmaci jashtë Shkupit nëse Ozempik mund të blihet për humbje peshe, dhe farmacisti e konfirmoi.
âDoza mujore Ă«shtĂ« 5.400 denarĂ«â, u pĂ«rgjigj shkurt ai, pa pĂ«rmendur rreziqet e mundshme tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« ilaçit nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«.
Endokrinologu Ahmeti paralajmëron qytetarët që të mos e përdorin këtë ilaç pa udhëzim mjekësor.
âKjo mbetet pĂ«rgjegjĂ«si e tyre. NĂ«se veprojnĂ« nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, rrezikojnĂ« vetveten. Ne, mjekĂ«t, apelojmĂ« qĂ« çdo ilaç i regjistruar, qĂ« ka efekte anĂ«sore, tĂ« pĂ«rshkruhet nga njĂ« mjek specialistâ, thotĂ« ai.
Velev thotë se Ozempiku nuk është suplement apo kozmetikë, por terapi mjekësore.
âKa rreziqe serioze nĂ«se e merrni kur jeni tĂ« shĂ«ndetshĂ«mâ, sipas tij.
Inspektimet e MALMED-it nuk kanë gjetur Ozempik të falsifikuar dhe nuk ka të dhëna për keqpërdorime gjatë periudhës 2024-2025.
Agjencia thekson se ilaçi duhet përdorur vetëm me recetë mjekësore përkatëse dhe se çdo shkelje mund të raportohet tek ajo. /K.M
Përballë një proteste civile, e trajtoi shtetin si kullën e fshatit. E mbylli, e blindoi, e përdori si armë. Qytetarin e vendit të tij e shpalli armik.
Por nuk hoqi nga kjo jetë vetëm katër të pafajshëm. Ky është një krim shokues, por më e rënda e 21 janarit është tjetërkund.
AtĂ« ditĂ« u vra besimi se pas â90-s, protesta ishte njĂ« e drejtĂ« e pacĂ«nueshme qĂ« mbrohej nga shteti. KĂ«tĂ« besim e vrau pikĂ«risht ai qĂ« kĂ«rkon nga historia medaljen e âkryedhjetoristitâ.
Plumbat e 21 janarit pĂ«rgjakĂ«n idenĂ« se ndryshimi mund tĂ« vijĂ« ânga poshtĂ«â, nga qytetari i zakonshĂ«m, pa frikĂ« se do ndĂ«shkohet. Kjo Ă«shtĂ« zemra e demokracisĂ«.
Mbi kĂ«tĂ« zemĂ«r qĂ«lloi doktori i zemrĂ«s, qĂ« i thotĂ« vetes âkryedemokratâ.
E bëri pikërisht aty, ku sot shkon vetë të protestojë. Ku qahet për turmën që mungon. Ku kërkon mbështetje kundër narkoshtetit nga i njëjti popull të cilit i foli me armë. Shkon e shkel mbi pllakat, ku dhanë shpirt katër të pafajshëm.
Nëse kjo quhet politikë, ky vend kurrë mos pastë politikanë.
Sepse nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« njĂ« pacipĂ«ri morale qĂ« tĂ« ngjeth. ĂshtĂ« pĂ«rdhosje e dhimbjes, mungesĂ« minimale e respektit pĂ«r jetĂ«n. Kur vjen nga njĂ« mjek, Ă«shtĂ« edhe pĂ«rmbysje e pashembullt e çdo etike njerĂ«zore.
Prandaj sheshi sot nuk të përgjigjet.
Jo sepse nuk ka zemërim. Jo sepse jemi gënjyer nga narko-propaganda. Sheshi nuk të përgjigjet sepse ti, me plumba dhe më pas me gënjeshtrat pa fund, e shndërrove idenë e protestës në një traumë kombëtare. Nuk të përgjigjet sepse ka kujtesën e gjakut.
ĂfarĂ« bĂ«ri Edi Rama pas 21 Janarit?
Më 21 Janar, Edi Rama ishte në anën e protestës. Ishte zëri politik i saj. Në atë moment, ai përfaqësonte shpresën se korrupsioni i videos së Metës do të ndëshkohej dhe se shteti do të detyrohej të mbante përgjegjësi.
Por çfarë ndodhi më pas? Ai që ndërtoi një pjesë të pushtetit të tij mbi 21 Janarin, zgjodhi të qeverisë pikërisht me Ilir Metën. Me figurën që simbolikisht dhe politikisht lidhej me shkakun e asaj proteste. Videoja që ndezi zemërimin qytetar u kthye në monedhë pazari politik.
Kështu, protesta humbi edhe mbështetjen e fundit morale që kishte. Berisha e vrau, Rama e zbrazi nga kuptimi.
Kjo ishte thyerja e parë e besimit. Nuk u ndal aty. Me kalimin e viteve zhgënjimi u thellua, u bë sistemik. Korrupsioni nuk u ndëshkua, u zgjerua, u institucionalizua. Erdhëm në pikën që 700 mijë eurot e videos së 21 janarit sot janë më pak se shishet e verës në kantinën e shoqit.
Ish-kryeopozitari sot kryeministĂ«r kĂ«rkon âdurimâ dmth mandate tĂ« tjerĂ« nga i njĂ«jti popull shpresĂ«-vjedhur tĂ« cilin ish-kryeministri sot kryeopozitar e kĂ«rkon nĂ« shesh.
Kur nuk marrin përgjigjet që presin e quajnë popullin apatik apo harbut.
Mund të vazhdojnë të rrinë në një sistem që e kanë monopolizuar dhe ndërtuar vetë mbi gjak dhe korruptim. Por Shqipërinë e besimit e kanë humbur. Edhe atë të mendimit kritik.
Kjo ShqipĂ«ri voton sot âme valixheâ. Pikat kufitare, portet, aeroportet, janĂ« sheshet e saj tĂ« revoltĂ«s. Ikja! Ikja masive Ă«shtĂ« protesta e saj. Kjo protestĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e fortĂ« se fjalimet dhe tribunat. Nuk Ă«shtĂ« apati. HarbutĂ«ri, jo e jo.
ĂshtĂ« mungesĂ« e plotĂ« shprese dhe besimi. ĂshtĂ« refuzim i qartĂ« nga njĂ« popull qĂ« mĂ« 21 Janar e vranĂ« dhe pas 21 Janarit e tradhtuan.
Ky popull po flet me gjuhën e fundit që i ka mbetur./K.M
U lind më 25 qershor 1903 në Indi, por  vdiq me 21 janar 1950 ne Londër
Nga Leonard Veizi
âTĂ« gjithĂ« kafshĂ«t janĂ« tĂ« barabarta, por disa janĂ« mĂ« tĂ« barabarta se tĂ« tjeratâ. Kjo sentencĂ« u ngrit nĂ« pjedestal. Dhe nuk Ă«shtĂ« thjesht cinizĂ«m letrar, por diagnozĂ« e saktĂ« e pushtetit qĂ« pĂ«rdor barazinĂ« si maskĂ« pĂ«r privilegjinâŠ
..Ka shkrimtarĂ« qĂ« thjesht i pĂ«rkasin kohĂ«s sĂ« tyre. Por ka dhe tĂ« tjerĂ« qĂ« duken sikur e kanĂ« pĂ«rgjuar tĂ« ardhmen. Xhorxh Oruelli Ă«shtĂ« nga kĂ«ta tĂ« fundit. Ai nuk shkroi pĂ«r tĂ« zbukuruar realitetin, por pĂ«r ta zhveshur atĂ« deri nĂ« kockĂ«, pĂ«r tâi hequr maskat dhe pĂ«r tĂ« treguar fytyrĂ«n e vĂ«rtetĂ« tĂ« pushtetit. NĂ« njĂ« shekull tĂ« pĂ«rgjakshĂ«m, ku ideologjitĂ« premtuan shpĂ«tim dhe prodhuan kampe, frikĂ« dhe heshtje, Oruelli u bĂ« roja i fjalĂ«s sĂ« lirĂ« dhe i sĂ« vĂ«rtetĂ«s sĂ« pambrojtur.
Fillimet
I lindur si Erik Artur Bler në Motihari të Indisë koloniale, nën hijen e Perandorisë Britanike, ai u rrit në një botë privilegjesh të vogla dhe padrejtësish të mëdha. Që herët, Oruelli e kuptoi se pushteti nuk është vetëm strukturë politike, por gjendje mendore dhe morale. Ky tension mes klasës nga vinte dhe ndjeshmërisë që e shtynte drejt të përjashtuarve u bë nervi i gjithë krijimtarisë së tij.
Përpara se të shndërrohej në shkrimtarin që do të trondiste ndërgjegjen e botës, Oruelli zgjodhi të jetonte në skaje. Si oficer policie në Birmani, ai pa nga brenda mekanizmin e ftohtë të imperializmit dhe mësoi ta urrejë atë pa kthim. Më pas, në Paris dhe Londër, u zhyt me vetëdije në varfëri, në dhomat e ftohta dhe punët poshtëruese, duke kërkuar të kuptonte jo nga librat, por nga përvoja, se çfarë do të thotë të jesh i padukshëm në shoqëri. Ai nuk i vëzhgonte njerëzit nga lartësia morale e intelektualit, por nga brenda, si njëri prej tyre.
Kthesa e madhe erdhi në Spanjë. Ndryshe nga shumë shkrimtarë të kohës që revolucionin e soditnin nga tryezat e kafeneve, Oruelli mori pushkën dhe shkoi në luftë. Atje, në baltën dhe frikën e Luftës Civile Spanjolle, ai pa tradhtinë më të rëndë të shekullit të njëzetë: idealin revolucionar të gërryer dhe shkatërruar nga vetë ata që flisnin në emër të tij. Aparati stalinist nuk po luftonte vetëm fashizmin, por po zhdukte çdo mendim të lirë brenda së majtës. Prej atij momenti, Oruelli mbeti socialist në bindje, por u bë armik i pamëshirshëm i çdo totalitarizmi. Ai kuptoi se pa lirinë e fjalës, çdo ide, sado fisnike në letër, shndërrohet në vegël shtypjeje. Dhe këtë ai e pasqyroi së paku në dy librat e tij monumental.
âFerma e KafshĂ«veâ
Kjo e vĂ«rtetĂ« merr formĂ« tĂ« pĂ«rkryer nĂ« âFerma e KafshĂ«veâ, njĂ« libĂ«r i vogĂ«l nĂ« pamje, por shkatĂ«rrues nĂ« pĂ«rmbajtje. Revolta e kafshĂ«ve kundĂ«r zotit Xhons nis si Ă«ndĂ«rr çliruese dhe pĂ«rfundon si makth. Derrat qĂ« premtojnĂ« barazi pĂ«rfundojnĂ« duke e uzurpuar pushtetin dhe duke rishkruar rregullat sipas interesit tĂ« tyre. Oruelli nuk shkruan thjesht pĂ«r Revolucionin Rus, por pĂ«r çdo revolucion qĂ« harron njeriun nĂ« momentin kur merr pushtetin. Ndryshimi i urdhĂ«resave nĂ« murin e fermĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« nga skenat mĂ« tĂ« frikshme tĂ« letĂ«rsisĂ« moderne, sepse aty vritet kujtesa, dhe pa kujtesĂ«, e vĂ«rteta nuk ka mĂ« mbrojtje. Fjalia e fundit, se tĂ« gjithĂ« janĂ« tĂ« barabartĂ« por disa mĂ« tĂ« barabartĂ« se tĂ« tjerĂ«t, nuk Ă«shtĂ« satirĂ«. ĂshtĂ« epitafi i çdo utopie tĂ« tradhtuar.
â1984â
NĂ«se âFerma e KafshĂ«veâ Ă«shtĂ« shikim pas, â1984â Ă«shtĂ« shikim drejt humnerĂ«s qĂ« na pret. I shkruar nĂ« vetminĂ« e ishullit Jura, ndĂ«rsa trupi i autorit po shuhej nga tuberkulozi, ky roman nuk Ă«shtĂ« fantazi, por paralajmĂ«rim. NĂ« botĂ«n e 1984 pushteti nuk mjaftohet me bindjen e trupit. Ai kĂ«rkon nĂ«nshtrimin e mendjes. VĂ«llai i Madh nuk Ă«shtĂ« njeri, por prani e pĂ«rhershme. Gjuha e Re nuk Ă«shtĂ« thjesht reformĂ« gjuhĂ«sore, por projekt pĂ«r tĂ« shkatĂ«rruar mendimin. Mendimi i DyfishtĂ« Ă«shtĂ« dhuna mĂ« e rafinuar, sepse e detyron individin tĂ« gĂ«njejĂ« veten dhe ta quajĂ« kĂ«tĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«.
Fundin e romanit Oruelli e bën qëllimisht të padurueshëm. Uinston Smithi nuk vdes hero. Ai thyhet. Ai dorëzohet. Ai mëson ta dojë pushtetin që e ka shkatërruar. Kjo është fitorja absolute e tiranisë dhe frika më e madhe e Oruellit për fatin e njeriut modern.
Stili i tij është i zhveshur, i ftohtë, pa zbukurime. Oruelli besonte se një fjali e qartë është akt rezistence. Ai e dinte se propaganda fillon aty ku gjuha humbet kuptimin. Prandaj shkroi thjesht, drejt dhe pa alibi estetike. Për të, të shkruarit mirë ishte një dritare e pastër dhe jo një perde për të fshehur të vërtetën.
Xhorxh Oruell, ka shkruar 9 libra, dy përmbledhje me ese të shkurtra dhe disa qindra recensione dhe artikuj publicistikë për gazetat e kohës.
Epilog
Sot, në epokën e lajmeve të rreme, survejimit dixhital dhe rishkrimit të pandërprerë të historisë, Oruelli nuk lexohet si klasik, por si bashkëkohës i rrezikshëm. Ai na mëson të dyshojmë, të ruajmë fjalën dhe të mos pranojmë kurrë që dy plus dy të bëjnë pesë, sado fort ta kërkojë pushteti.
Në këtë kuptim, Xhorxh Oruelli nuk është thjesht shkrimtar. Ai është roja e fundit e së vërtetës në një botë që vazhdon të ketë frikë prej saj.
Përpjekje të reja për të përshpejtuar ritmin e futbollit dhe për të reduktuar humbjen e kohës janë planifikuar për Kupën e Botës, me përfshirjen e kontrollit VAR për kartonët e dytë të verdhë dhe këndet, si dhe ora e numërimit të rënies për të rifilluar lojën.
Këto masa janë pjesë e një përpjekje më të madhe për të optimizuar ritmin e lojës dhe për të ofruar një përvojë më të mirë për tifozët.
NjĂ« tjetĂ«r ndryshim i mundshĂ«m Ă«shtĂ« prova pĂ«r sistemin âdaylightâ tĂ« offside-it tĂ« propozuar nga Arsene Wenger, ish-trajneri i Arsenalit, qĂ« do tĂ« sillte njĂ« ndryshim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« mĂ«nyrĂ«n si gjykohet pozita e offside-it. MegjithĂ«se Wenger e pranon se ky mund tĂ« jetĂ« njĂ« ndryshim âradikalâ, ai beson se Ă«shtĂ« e nevojshme tĂ« provohen kĂ«to ndryshime pĂ«r tĂ« parĂ« nĂ«se ato do tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« lojĂ«n.
ĂfarĂ« do tĂ« ndryshojĂ« pĂ«r KupĂ«n e BotĂ«s?
Disa nga masat që do të testohen përfshijnë:
VAR për kartonët e dytë të verdhë: Nëse një karton i dytë i verdhë është dhënë gabimisht, mund të rishikohet nga VAR-i.
VAR për këndet: Kjo mund të përfshijë përdorimin e çipit në top për të kontrolluar vendimet për këndet, veçanërisht kur ato janë të pasakta.
Numërimi i kohës për të rifilluar lojën: Do të vendoset një numërim kohor për rifillimin e lojës pas çdo situate të humbjes së kohës, siç janë këndet dhe goditjet nga porta. Gjithashtu, portierët do të kenë vetëm 8 sekonda për të hedhur topin në lojë.
Rregulla të reja për zëvendësimet: Lojtarët që do të zëvendësohen do të duhet të dalin nga fusha brenda 10 sekondash. Nëse ata vonohen, ata nuk do të mund të zëvendësohen deri në pushimin tjetër të lojës.
Rregullat pĂ«r lojtarĂ«t e dĂ«mtuar: LojtarĂ«t qĂ« janĂ« âdĂ«mtuarâ dhe kanĂ« nevojĂ« pĂ«r trajtim do tĂ« duhet tĂ« qĂ«ndrojnĂ« jashtĂ« pĂ«r 2 minuta, pĂ«rveç rasteve kur ata janĂ« ndĂ«shkuar me karton tĂ« verdhĂ« ose tĂ« kuq pĂ«r njĂ« faull.
Reagimet dhe Pritshmëritë
Drejtoresha e IFAB-it, Noel Mooney, ka deklaruar se tema kryesore është përmirësimi i ritmit të lojës dhe reduktimi i humbjes së kohës. Masat e propozuara do të testohen gjatë Kupës së Botës dhe, nëse provohen me sukses, mund të vendosen për të gjitha ndeshjet ndërkombëtare.
Ky ndryshim është një hap tjetër në drejtim të modernizimit të futbollit dhe është një mundësi për të parë si mund të evoluojnë rregullat dhe teknologjia për të përmirësuar përvojën e lojës dhe të tifozëve.
Kryeministri Edi Rama kujtoi në një ceremoni të posaçme 21 janarin e vitit 2011, ku katër persona mbetën të vrarë në Bulevard gjatë një proteste para Kryeministrisë.
âPĂ«r asnjĂ« çast protestuesit nuk tentuan tĂ« kapĂ«rcejnĂ« gardhin e godinĂ«s sĂ« KryeministrisĂ«. PĂ«rveç njĂ« veture te njĂ« derĂ« qĂ« u hap nga brenda, si njĂ« ftesĂ« nĂ« njĂ« kurth , askush nga protestuesit nuk bĂ«ri asnjĂ« pĂ«rçapje pĂ«r tĂ« shkelur perimetrin e ashtuquajtur tĂ« sigurisĂ« dhe pĂ«r tâu futur nĂ« godinĂ«. Askush nuk provoi praninĂ« e asnjĂ« arme tĂ« vetme te protestuesit. Kur protestuesit po largoheshin, tytat e pushkĂ«ve u ulĂ«n mbi turmĂ«n, duke marrĂ« 4 jetĂ«, pasojĂ« fatale e mendjes kriminale, e cila me gjasĂ« nuk deshi ta humbte rastin pĂ«r tâu treguar kundĂ«rshtarĂ«ve politikĂ« dhe krejt shqiptarĂ«ve se tĂ« vret me tĂ« vĂ«rtetĂ«. Dreqi e di çfarĂ« u tha mendja atyre qĂ« e urdhĂ«ruan dhe atyre qĂ« e ekzekutuan atĂ« krim shtetĂ«rorâ, tha Rama,.
âVetĂ«m zoti e di se me çfarĂ« guri nĂ« zemĂ«r vij pĂ«r nĂ« kĂ«tĂ« godinĂ« kur del drita e ditĂ«s sĂ« 21 janarit.  15 vjet pa drejtĂ«si pĂ«r 21 Janarin janĂ« 15 vitet e njĂ« padrejtĂ«sie tĂ« madhe jo thjesht pĂ«r disa, por mbi ShqipĂ«rinĂ« dhe popullin shqiptar. Nuk ka mjaftuar as vendimi rrĂ«qethĂ«s i GjykatĂ«s sĂ« Strasburgut, qĂ« prokurorĂ«t specialĂ« tĂ« kĂ«saj republike tâia kishin kĂ«rkuar GjykatĂ«s Speciale pĂ«rgjegjĂ«sit pĂ«r 21 Janarin. NdĂ«rkohĂ« qĂ« ne prej plot 6 vitesh u paguajmĂ« rroga ku e ku mĂ« tĂ« larta se sa vetes dhe Presidentit tĂ« RepublikĂ«s, pa llogaritur heshtjen pĂ«r gabimet e tyre ndonjĂ«herĂ« shqetĂ«sueseâ.
Policia e Shtetit u ka bërë apel shoferëve që të bëjnë kujdes në të gjitha akset rrugore në vend, për shkak të përkeqësimit të kushteve atmosferike këtë të mërkurë.
âPĂ«r shkak tĂ« reshjeve tĂ« borĂ«s, qarkullimi Ă«shtĂ« vĂ«shtirĂ«suar nĂ« disa akse rrugore, kryesisht nĂ« zonat malore tĂ« qarqeve ShkodĂ«r, KukĂ«s, DibĂ«r, Korçë dhe nĂ« SarandĂ«. ShĂ«rbimet e PolicisĂ« Rrugore dhe tĂ« Patrullave tĂ« PĂ«rgjithshme janĂ« nĂ« terren me qĂ«llim parandalimin e aksidenteve dhe pĂ«r tĂ« ndihmuar pĂ«rdoruesit e rrugĂ«s nĂ« rast nevojeâ, thuhet nĂ« njoftimin zyrtar.
Policia bashkëpunon me entet pronare të rrugëve dhe firmat kontraktore, me qëllim pastrimin e rrugëve nga bora dhe shpërndarjen e kripës. Puna për pastrimin dhe kriposjen e rrugëve vijon në mënyrë intensive.
Në Qafë Thanë, nuk do lejohet kalimi i kamionëve (rreth 2-3 orë) derisa rruga të pastrohet nga borëpastruesja në tokën maqedonase.
Policia Rrugore apelon që drejtuesit e mjeteve të bëjnë kujdes gjatë lëvizjes, respektojnë sinjalistikën rrugore, pajisen me zinxhirë dhe goma dimërore dhe të ndjekin udhëzimet e shërbimeve të Policisë Rrugore.
Gjatë natës, pjesa veriore e vendit ka qenë nën ndikimin e reshjeve të dëborës.
Reshjet e borĂ«s kanĂ« pĂ«rfshirĂ« territorin e bashkisĂ« PukĂ« dhe FushĂ« ArrĂ«z. Reshjet vijojnĂ« me intensitet mesatar. Aktualisht nuk raportohet pĂ«r probleme. PĂ«rgjatĂ« segmentit rrugor Bardhet â Kryzi â IballĂ« duhet kujdes pasi poshtĂ« borĂ«s ka shtresa akulli qĂ« e bĂ«jnĂ« tĂ« rrezikshĂ«m qarkullimin.
Policia e Qarkullimit Rrugor u bën apel drejtuesve të mjeteve që të bëjnë kujdes teksa qarkullojnë përgjatë akseve rrugore që përshkojnë veriun e vendit, teksa nuk do të zbatohet Kodi Rrugor ndaj drejtuesve të mjeteve të cilët nuk janë të pajisur me të gjithë kushtet teknike si gomat dimërore dhe zinxhirët.
Aeroplani Air Force One ku udhëtonte presidenti i SHBA, Donald Trump drejt Zvicrës ndryshoi kurs mbi Atlantik dhe u kthye mbrapsht për shkak të një problemi teknik.
Sipas mediave amerikane Trump do të udhëtojë me një aeroplan tjetër për në Davos, ku sot do të mbajë fjalën në forumin Ekonomik Botëror.
Para udhëtimit Trump i ka dyfishuar kërcënimet për të marrë kontrollin e Groenlandës, duke thënë se nuk ka kthim pas.
âNdoshta mund tĂ« gjejmĂ« njĂ« zgjidhje me EvropĂ«nâ, tha Donald Trump nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r NewsNation.
 âNdoshta edhe nĂ« Davos nĂ« ditĂ«t nĂ« vijimâ, shtoi ai.
Groenlanda, pĂ«rsĂ«riti presidenti, Ă«shtĂ« âe rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r sigurinĂ« tonĂ« kombĂ«tare, por edhe pĂ«r sigurinĂ« ndĂ«rkombĂ«tare. Ne po ndĂ«rtojmĂ« KupolĂ«n e ArtĂ« dhe Groenlanda e bĂ«n atĂ« shumĂ« mĂ« efektiveâ.
NjĂ« tjetĂ«r investim konkret nĂ« shĂ«rbim tĂ« futbollit shqiptar u inaugurua nĂ« DurrĂ«s, me hapjen e fushĂ«s sĂ« re pranĂ« shkollĂ«s sĂ« MjeshtĂ«risĂ« Sportive âBenardina Qerraxhiaâ, duke i shtuar qytetit njĂ« aset tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m sportiv, qĂ« do tâi shĂ«rbejĂ« jo vetĂ«m nxĂ«nĂ«sve tĂ« kĂ«saj shkolle, por edhe fĂ«mijĂ«ve tĂ« akademisĂ« sĂ« FSHF-sĂ« âElite Youthâ.
Ky investim realizohet nĂ« kuadĂ«r tĂ« projektit madhor â100 fushatâ, njĂ« nga nismat mĂ« ambicioze tĂ« FederatĂ«s sĂ« Futbollit pĂ«r zhvillimin e infrastrukturĂ«s sportive nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin. Fusha me bar artificial vjen falĂ« bashkĂ«punimit mes FSHF-sĂ« dhe BashkisĂ« sĂ« DurrĂ«sit, duke krijuar kushte bashkĂ«kohore pĂ«r stĂ«rvitje dhe zhvillimin e talenteve tĂ« reja.
NĂ« ceremoninĂ« e inaugurimit, Presidenti i FederatĂ«s sĂ« Futbollit, Armand Duka, i shoqĂ«ruar nga Drejtoresha e shkollĂ«s âBenardina Qerraxhiaâ, drejtues dhe staf i akademisĂ« âElite Youthâ si edhe futbollistĂ«t e kĂ«saj akademie, theksoi rĂ«ndĂ«sinĂ« e kĂ«tij investimi si pjesĂ« e njĂ« vizioni afatgjatĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen e fĂ«mijĂ«ve dhe tĂ« futbollit shqiptar.
âJu falĂ«nderoj pĂ«r pjesĂ«marrjen. Sot jemi kĂ«tu pĂ«r tĂ« inaguruar fushĂ«n e shkollĂ«s, qĂ« do tâi shĂ«rbejĂ« jo vetĂ«m nxĂ«nĂ«sve, por edhe akademisĂ« Elite Youth tĂ« FSHF pĂ«r tĂ« rritur talentin e tyre nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ« moderne. Ky projekt Ă«shtĂ« vazhdim i projekteve tĂ« FSHF pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e infrastrukturĂ«s, pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« sa mĂ« shumĂ« hapĂ«sira moderne pĂ«r fĂ«mijĂ«t tanĂ«, pĂ«r edukimin e fĂ«mijĂ«ve nĂ« ShqipĂ«ri. NjĂ« detyrĂ« realisht e vĂ«shtirĂ« pĂ«r tĂ« gjitha kushtet qĂ« ka vendi dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga ato fusha qĂ« ne kemi investuar. Projekte tĂ« tilla vazhdojnĂ« dhe janĂ« projekte qĂ« do tâi shĂ«bejnĂ« akoma edhe mĂ« shumĂ« tĂ« ardhmes sĂ« fĂ«mijĂ«ve.
Kreu i qeverisë së futbollit shqiptar vlerësoi bashkëpunimin institucional dhe falënderoi të gjithë partnerët e përfshirë në realizimin e këtij projekti.
âDua tĂ« falĂ«nderoj DrejtoreshĂ«n dhe stafin e shkollĂ«s âBenardina Qerraxhiaâ, BashkinĂ« e DurrĂ«sit pĂ«r bashkĂ«punimin dhe uroj tĂ« kemi edhe bashkĂ«punime jo vetĂ«m pĂ«r infrastrukturĂ«, fusha, terrene sportive, por pĂ«r tĂ« gjithĂ« komponentĂ«t qĂ« na ndihmojnĂ« pĂ«r edukimin e fĂ«mijĂ«ve nĂ«pĂ«rmjet futbollitâ.
Më tej, në një mesazh për fëmijët dhe të rinjtë, Presidenti nënvizoi rolin edukues dhe social të futbbollit, duke i ftuar ata të mos heqin dorë nga pasioni dhe ëndrrat e tyre.
âJu ftoj juve qĂ« jeni nĂ« fushĂ«, megjithĂ«se nĂ« njĂ« moshĂ« tĂ« maturuar, tĂ« vazhdoni kĂ«tĂ« pasion, futbollin. Do tĂ« keni mbĂ«shtetjen jo vetĂ«m tĂ« FederatĂ«s sĂ« Futbollit, por edhe tĂ« institucioneve shqiptare pĂ«r tâju krijuar kushte sa mĂ« tĂ« mira, pĂ«r tĂ« vazhduar kĂ«tĂ« pasion dhe pĂ«r tĂ« ndjekur Ă«ndrrĂ«n tuaj. Uroj qĂ« tĂ« bĂ«heni futbollistĂ« profesionistĂ«, tĂ« bĂ«heni shumĂ« tĂ« mirĂ«. Edhe nĂ«se nuk bĂ«heni profesionistĂ«, futbolli do tâju shĂ«rbejĂ« shumĂ« nĂ« jetĂ«, pasi nĂ« kĂ«tĂ« botĂ« tĂ« sotme, tĂ« egĂ«r, ku fĂ«mijĂ«t tĂ«rhiqen edhe nga veset, futbolli shĂ«rben pĂ«r tâi larguar, pĂ«r tâi edukuar ndjenjĂ«n e sakrificĂ«s, frymĂ«n e skuadrĂ«s qĂ« do tĂ« jetĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme nĂ« tĂ« gjithĂ« jetĂ«n tuaj edhe pas futbollit profesionist. AsnjĂ«herĂ« mos u dorĂ«zoni, asnjĂ«herĂ« mos u tĂ«rhqni duke menduar se nuk u bĂ«ra titullar nĂ« njĂ« skuadĂ«r por vazhdojeni atĂ«.
Ju falĂ«nderoj dhe ju uroj qĂ« ta gĂ«zoni kĂ«tĂ« fushĂ« dhe tâju shĂ«rbejĂ« sa mĂ« shumĂ«â â pĂ«rfundoi fjalĂ«n e tij Presidenti Duka.
Drejtoresha e shkollĂ«s âBenardina Qerraxhiaâ, Erida Zorba, falĂ«nderoi Presidentin dhe FSHF-nĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« projekt, duke e cilĂ«suar fushĂ«n e re si njĂ« hap tĂ« madh pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e kushteve sportive dhe formimin e brezave tĂ« ardhshĂ«m.
âNjĂ« falĂ«nderim shumĂ« i veçantĂ« pĂ«r ju President, njĂ« falĂ«nderim i veçantĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ« FSHF. Kjo fushĂ« mbyll ciklin e tĂ« gjithĂ« bazĂ«s materiale dhe terreneve sportive qĂ« ofron shkolla. ShumĂ« faleminderit dhe shpresoj shumĂ« qĂ« jo vetĂ«m ju, por edhe brezat qĂ« do tĂ« vijnĂ« do tĂ« kenĂ« njĂ« mundĂ«si shumĂ« tĂ« mirĂ« qĂ« tĂ« jenĂ« lider nĂ« fushĂ«n e sportitâ â tha nĂ« fjalĂ«n e saj Erida Zorba.
Gjykata e Posaçme ka shpallur tĂ« pafajshĂ«m deputetin dhe kryetarin e PartisĂ« MundĂ«sia, Agron Shehaj, pĂ«r veprĂ«n penale tĂ« shpifjes, nĂ« çështjen e ngritur pas deklaratave tĂ« tij ndaj kreut tĂ« âShqipĂ«ria BĂ«hetâ, Adriatik Lapaj.
Sipas vendimit të GJKKO-së, Shehaj nuk është gjetur fajtor për shpifje, për deklaratat publike ku kishte akuzuar Lapajn se kishte marrë para nga krimi i organizuar.
Gjykata vendosi ta shpallë fajtor Shehajn vetëm për veprën penale të fyerjes, duke e dënuar me gjobë në vlerën e 300 mijë lekëve.
Në vendim theksohet se akuzat nuk plotësojnë elementët e veprës penale të shpifjes, ndërsa janë konsideruar si fyerje ndaj figurës së Adriatik Lapajt.
Kujtojmë se Adriatik Lapaj e kishte paditur Agron Shehajn për shpifje, në lidhje me deklarata publike të këtij të fundit, ku ka pretenduar për lidhje të Lapajt me eksponentë të botës së krimit. Shehaj e akuzoi Lapajn se kishte marrë 4.5 milionë lekë nga një kompani e sekuestruar nga SPAK pasi përdorej për të pastruar paratë e një grupi kriminal. Ai mohoi akuzat duke thënë se paratë nuk i kishte marrë dhe ishin thjesht detyrime ndaj shërbimeve si avokat ndaj kompanisë në fjalë.
Edi Rama ka gjetur edhe sot rastin për të sulmuar sistemin e drejtësisë dhe gjyqtarët.
Gjatë fjalës së tij në homazhet për ngjarjen e 21 janarit, Rama kritikoi vonesat e sistemit gjyqësor dhe mungesën e veprimeve konkrete ndaj tragjedisë, duke deklaruar se edhe pas 15 vjetësh, shumë viktima të paraburgosurve mbeten sipas tij të pambrojtur dhe drejtësia shtetërore shpesh duket e vonuar.
Sipas Ramës, SPAK ngre akuza me letra anonime, ndërsa gjyqtarët sipas tij paguhen me rroga më të larta se vetë qeveritarët.
âSot, burgjet e ShqipĂ«risĂ« mbajnĂ« me taksat e qytetarĂ«ve mĂ« shumĂ« tĂ« paraburgosur tĂ« plasur nĂ«pĂ«r qeli pa gjyq. Edhe njĂ« pjesĂ« e tĂ« paraburgosurve janĂ« viktima tĂ« shkeljeve tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut. ĂshtĂ« njĂ« panoramĂ« e trishtueshme e njĂ« drejtĂ«sie tĂ« dhunuar, dhe 21 Janari tregon drejtĂ«sinĂ« e vonuar.
PĂ«rgjegjĂ«sit kryesorĂ« tĂ« tragjedisĂ« mezi u thirrĂ«n pĂ«r tâu pyetur pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« pas thuajse 15 vjetĂ«sh, qĂ« mbushen sot. E kam ditur dhe e kam thĂ«nĂ«, kjo Ă«shtĂ« e dokumentuar nĂ« shumĂ« kronika dhe intervista. 21 Janari, si krim shtetĂ«ror, hyn tek ajo pjesĂ« e historisĂ« qĂ« tregon se drejtĂ«sia vonon shumĂ«, por nuk harron kurrĂ«.
ĂshtĂ« shumĂ« interesante pĂ«r krimet shtetĂ«rore, sepse nuk rezulton asnjĂ« krim shtetĂ«ror i padĂ«nueshĂ«m; gjithçka varet vetĂ«m nga sa vonon ndĂ«shkimi pĂ«r njĂ« krim tĂ« tillĂ«. Por, me pĂ«rpjekjen pĂ«r tĂ« gjetur ngushĂ«llim nĂ« histori, nuk kam menduar qĂ« Reforma nĂ« DrejtĂ«si â pĂ«r tĂ« cilĂ«n 21 Janari ka qenĂ« njĂ« burim energjie pĂ«r ta çuar pĂ«rpara dhe strukturat e reja speciale, krejtĂ«sisht tĂ« pavarura, nuk do tĂ« ngrinin asnjĂ« akuzĂ« edhe pas 15 vjetĂ«sh nga vrasja mizore nĂ« bulevard.
FatkeqĂ«sisht, pĂ«r 15 vite me radhĂ« edhe vetĂ« SPAK-u bĂ«ri sikur kjo çështje nuk ekziston. PavarĂ«sisht se bĂ«het fjalĂ« pĂ«r kryeçështjen e drejtĂ«sisĂ«, kur ka dashur ka ngritur akuza brenda njĂ« viti me letra anonime. Apo ka konsumuar energji me vite duke mbajtur peng punĂ«n me interes shtetĂ«ror, me çështje tĂ« sforcuara aq shumĂ« sa mund tĂ« shkruhen romane satirike dhe jo vendime tĂ« formĂ«s sĂ« prerĂ«.â-tha Rama.
Gjatë gjithë pranverës, ndërsa kandidatët për deputet bënin fushatë duke kërkuar votën e qytetarëve, Policia Bashkiake u bë gati e padukshme nëpër rrugët e kryeqytetit. Pas zgjedhjeve, pa paralajmërim, gjithçka ndryshoi dhe gjobat nisën të grumbulloheshin menjëherë sa u mbyllën kutitë e votimit.
âNuk mĂ« luajti njeri deri nĂ« maj,â thotĂ« Alma, njĂ« grua 43-vjeçare, banore e lagjes Kodra e Diellit, e cila ka marrĂ« 5 gjoba pĂ«r parkim tĂ« gabuar dhe duhet tĂ« paguajĂ« 7,800 lekĂ« sĂ« bashku me kamatĂ«vonesat. âNga muaji qershor e tutje, qenkam gjobitur sa herĂ« kam parkuar,â shfryu ajo, ndĂ«rsa rrinte nĂ« radhĂ« nĂ« sportelin e postĂ«s nr. 8 nĂ« TiranĂ«.
Si shumë qytetarë të Tiranës, Alma dyshon se disiplina e Policisë Bashkiake për të vendosur gjoba në kryeqytet varet shumë nga kalendari politik. Shifrat e siguruara nga BIRN, përmes kërkesave për të drejtën e informimit, tregojnë se vlera e sanksioneve të vendosura në kryeqytet nga ky institucion u përgjysmua në prag të zgjedhjeve.
Sipas ekspertëve, kjo rënie drastike e sanksioneve administrative, e cila nuk kufizohet vetëm te Policia Bashkiake, nuk lidhet lidhet me disiplinimin e qytetarëve, por, me shumë gjasa, me vetëdisiplinimin e institucioneve shtetërore përpara interesave politike.
âKuptohet qartĂ« se shteti frenon veprimtarinĂ« e vet kontrolluese pĂ«r tĂ« mos krijuar zemĂ«rim para votĂ«s,â tha Migen Qeraxhi, njĂ« nga drejtuesit e QĂ«ndresa Qytetare, organizatĂ« qĂ« monitoron zbatimin e ligjit gjatĂ« fushatave zgjedhore.
âPadyshim, e gjithĂ« kjo arrihet me koordinimin e njĂ« grupi funksionarĂ«sh publikĂ« me ata partiakĂ«, pĂ«r tĂ« frenuar strukturat shtetĂ«rore nĂ« veprimtarinĂ« e tyre tĂ« ligjzbatimit,â shtoi ai.
E pyetur nga BIRN mbi rënien e numrit dhe vlerës së sanksioneve me gjobë gjatë vitit 2025, Bashkia e Tiranës i tha BIRN, në një përgjigje me shkrim, se është ndjekur një qasje më e orientuar drejt parandalimit dhe ndërgjegjësimit qytetar.
âPolicia Bashkiake nuk e ka si qĂ«llim parĂ«sor vetĂ«m ndĂ«shkimin e kundĂ«rvajtĂ«sve, por edhe edukimin dhe ndĂ«rgjegjĂ«simin e qytetarĂ«ve pĂ«r respektimin e rregullave dhe bashkĂ«jetesĂ«n urbane,â tha Bashkia e TiranĂ«s.
âKjo qasje ka ndikuar drejtpĂ«rdrejt nĂ« rritjen e nivelit tĂ« respektimit tĂ« rregullave dhe, pĂ«r rrjedhojĂ«, nĂ« uljen e nevojĂ«s pĂ«r vendosjen e masave ndĂ«shkuese,â shtoi ajo.
Grafika e ndryshimit të vlerës se gjobave në %Grafika e ndryshimit të vlerës se gjobave në %
Zgjedhjet parlamentare të 11 majit i dhanë Partisë Socialiste të udhëhequr nga kryeministri Edi Rama një mandat të katërt, të paprecedentë, në krye të vendit. Fushata zgjedhore dhe dita e votimit ishin kryesisht të qeta, por procesi u shënjua nga akuza për keqpërdorim të burimeve administrative nga Partia Socialiste.
âZgjedhjet parlamentare tĂ« 11 majit 2025 nĂ« ShqipĂ«ri u karakterizuan nga pĂ«rdorimi i gjerĂ« i burimeve administrative nga partia nĂ« pushtet, gjĂ« qĂ« krijoi njĂ« avantazh tĂ« padrejtĂ« pĂ«r pushtetin dhe shkriu kufirin midis shtetit dhe partisĂ«,â shkruhet nĂ« raportin e vĂ«zhguesve tĂ« OSBE-ODIHR-it.
Të dhënat e siguruara nga BIRN tregojnë se shfryrja e rolit ndëshkues të inspektoriateve ishte një nga praktikat që mund të ketë influencuar votën. Sanksionet e vendosura nga Policia Bashkiake e Tiranës ofrojnë një shembull ilustrues.
Në 5 muajt e parë të vitit 2024, ky institucion vendosi 219,992 gjoba me një vlerë totale prej 422 milionë lekësh (4.2 milionë euro). Ndërsa për të njëjtën periudhë të vitit 2025, që përkon me muajt përpara zgjedhjeve parlamentare, rezulton se numri i gjobave të vendosura është ulur me 37%, ndërsa vlera e sanksioneve ka rënë me 48%.
âPĂ«r periudhĂ«n janar-maj 2025, janĂ« konstatuar 139,002 kundĂ«rvajtje administrative me vlerĂ« totale 220,9 milionĂ« lekĂ«â, shkruan Bashkia TiranĂ«.
Rënia e vlerës së sanksioneve është dukshëm më e madhe se rënia e numrit të gjobave, çka tregon edhe ulje të ashpërsisë financiare të ndëshkimeve, jo vetëm të volumit të gjobave.
Eksperti i qarkullimit rrugor Mamir Hodo i tha BIRN se në uljen e sanksioneve mund të ketë ndikuar edhe arrestimi, për akuzat e korrupsionit dhe pastrimit të parave, i kryebashkiakut Erion Veliaj.
âMendoj se ka ndikuar mosqenia nĂ« drejtim e z. Veliaj, çka tregon se ndikohen nga politika e njĂ«shitâ, tha ai.
Veliaj i mohon akuzat, për të cilat është shprehur se janë të motivuara politikisht. Megjithatë, nuk është vetëm Policia Bashkiake që i ka ulur sanksionet gjatë kësaj periudhe. Edhe Policia e Rrugore ka vendosur 10% më pak gjoba ndaj vozitësve në periudhën e fushatës zgjedhore.
Nëse në periudhën janar-maj 2024 numri i masave administrative është 482,083 dhe vlera e tyre afërsisht 1.6 miliardë lekë, në të njëjtën periudhë të 2025-ës janë 443,906 masa administrative me vlerë 1.4 miliardë lekë.
Policia e Shtetit nuk dha një shpjegim për rënien e numrit të sanksioneve.
Mbrojtja e territorit, âme aksioneâ
Nga aksioni i IKMT në Theth. Foto: Facebook.Nga aksioni i IKMT në Theth. Foto: Facebook.
Një mëngjes korriku të vitit të shkuar, dy muaj pas fushatës elektorale dhe në kulmin e sezonit turistik, banorët e fshatit piktoresk malor të Thethit u zgjuan nga shfaqja e Inspektoratit Kombëtar të Mbrojtjes së Territorit, që filloi të prishte ndërtime pa leje. Zinxhirët e fadromave shpejt u zëvendësuan me shpërthime tritoli. Prej andej, kryeministri njoftoi se kishte nisur një aksion kombëtar për lirimin e hapësirave publike.
Shifrat e grumbulluara nga BIRN, pranë IKMT-së, tregojnë se ky institucion e ka ulur pesë herë vendosjen e sanksioneve administrative në muajt përpara zgjedhjeve.
Në 5 muajt e parë të vitit 2024, IKMT vendosi 330 gjoba, ndërsa në vitin 2025, në të njëjtën periudhë, u vendosën vetëm 60 gjoba. Vlera e penaliteteve zbriti gjithashtu nga 896 milionë lekë, në 226 milionë lekë.
NjĂ« zyrtar i lartĂ« i Inspektoratit KombĂ«tar tĂ« Mbrojtjes sĂ« Territorit, nĂ« kushtet e anonimatit, i tha BIRN se kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« praktikĂ« e re dhe se Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« ânormalitet sa herĂ« qĂ« ka zgjedhjeâ.
Ai vuri nĂ« dispozicion shifra qĂ« tregojnĂ« se gjobat nuk janĂ« tkurrur vetĂ«m nĂ« vitin 2025 â vit qĂ« kishte zgjedhje parlamentare â por edhe nĂ« vitin 2023, qĂ« kishte zgjedhje lokale.
Zyrtari i IKMT i tha BIRN se, nĂ« kohĂ« fushate, âne nuk duhet tĂ« bezdisim njeriâ.
VetĂ« IKMT, zyrtarisht, pretendon se ndryshimi varet kryesisht ânga intensiteti dhe shtrirja e inspektimeve nĂ« terren, pĂ«r shkak tĂ« karakterit tĂ« paparashikueshĂ«m tĂ« konstatimeve tĂ« ndĂ«rtimeve tĂ« kundĂ«rligjshme dhe tĂ« fushave tĂ« ndryshme tĂ« punĂ«s sĂ« IKMT-sĂ«â.
Institucioni i shpjegon gjobat e larta në vitin 2024 me një aksion të Ministrisë së Brendshme për ndalimin dhe mbylljen e vendgrumbullimeve të mjeteve motorike dhe pjesëve të tyre të dala jashtë përdorimit pranë akseve kombëtare.
âPraktika, por edhe shifrat, kanĂ« treguar se ky proces pĂ«rdoret politikisht nĂ« periudha zgjedhore, ku nĂ« pĂ«rgjithĂ«si sanksionet apo kundĂ«rvajtjet ligjore ulen nĂ« minimum, me qĂ«llim qĂ« popullata tĂ« jetĂ« sa mĂ« e kĂ«naqur me qeverisjen e vendit,â tha pĂ«r BIRN urbanisti Imeldi Sokoli.
âNumri i ulĂ«t i ndĂ«rhyrjeve ka tĂ« bĂ«jĂ« edhe me faktin e pĂ«rfshirjes nĂ« fushatĂ« tĂ« administratĂ«s publike,â shtoi ai.
Sipas Sokolit, gjatë çdo fushate elektorale ka një bum me ndërtime pa leje.
âPĂ«rgjithĂ«sisht, ndĂ«rtimet pa leje shtohen, pasi shfrytĂ«zohet ky vakum pushteti nĂ« periudha zgjedhore pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar pa leje,â tha ai.
âNdĂ«rkohĂ«, nĂ« periudha normale dhe jashtĂ« viteve zgjedhore, kĂ«to zona i nĂ«nshtrohen monitorimeve tĂ« rregullta, pasi edhe presioni pĂ«r tĂ« zhvilluar njĂ« pronĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i lartĂ«,â shtoi Sokoli.
Siguri ushqimore për zgjedhje?
Qytetare duke blere fruta dhe perime. Foto: LSAQytetare duke blere fruta dhe perime. Foto: LSA
Politikës së zbutjes së kontrolleve dhe ndëshkimeve administrative nuk i ka shpëtuar as sektori i sigurisë ushqimore dhe mbikëqyrja e tregjeve.
Të dhënat e grumbulluara nga BIRN tregojnë se Autoriteti Kombëtar i Ushqimit (AKU), në 5-mujorin e parë të 2025-ës, vendosi 82 gjoba, një ulje kjo krahasuar me 142 gjobat e vendosura në vitin paraardhës, kur nuk kishte fushatë zgjedhore.
âNĂ« janar-maj 2024 vlera totale e masave ishte 25,1 milionĂ« lekĂ«, ndĂ«rsa nĂ« janar-maj 2025 ishte 15,4 milionĂ« lekĂ«â, tha AKU.
Një ish-drejtues rajonal i Autoritetit Kombëtar të Ushqimit shpjegoi se ky institucion zakonisht vepron me plane kontrolli dhe vizitat e inspektorëve nëpër subjekte nuk ndryshojnë, por ndryshon sjellja e tyre.
âNĂ« muajt e fundit para zgjedhjeve ne udhĂ«zonim inspektorĂ«t tanĂ« tĂ« mjaftoheshin me kĂ«shillime apo paralajmĂ«rimeâ, tha ish-drejtuesi i AKU.
Por vetë ky institucion thotë se ulja e numrit të gjobave nuk ndikohet nga fushata.
âNga raportimet e kryera nga DrejtoritĂ« Rajonale tĂ« Autoritetit KombĂ«tar tĂ« Ushqimit, pĂ«r periudhat respektive tĂ« kĂ«rkuara, rezulton se kemi njĂ« pĂ«rmirĂ«sim tĂ« kushteveâ, deklaroi Autoriteti KombĂ«tar i Ushqimit pĂ«r BIRN.
Trendi ulës nuk i shpëton as Inspektorati Shtetëror i Mbikëqyrjes së Tregut, i cili rezulton ta ketë ulur me 10 herë vlerën totale të gjobave gjatë periudhës zgjedhore.
ISHMT-ja ka zbritur nga 40 në 10 gjoba, ndërsa vlera prej 10 milionë lekësh e arkëtuar në vitin 2024 ka zbritur në vetëm 1,4 milionë lekë në vitin 2025.
Megjithatë, në një përgjigje me shkrim, ISHMT mohoi gjithashtu se zgjedhjet kishin qenë faktor në uljen e sanksioneve.
âMasat administrative vendosen sipas konstatimeve tĂ« bĂ«ra nĂ« terren nga trupa inspektuese,â tha ISHMT, duke pĂ«rjashtuar çdo ndikim tjetĂ«r rrethanor.
Megjithatë, edhe një drejtori tjetër në varësi të Bashkisë Tiranë që vendos gjoba në sektorë të ndjeshëm, Agjencia e Mbrojtjes së Konsumatorit, rezulton të ketë përgjysmuar aksionet e saj gjobitëse gjatë fushatës.
Nga 1,436 kundërvajtje administrative të vendosura në janar-maj 2024, numri i gjobave ka zbritur në vetëm 780 për të njëjtët muaj të vitit 2025.
Sipas Migen Qiraxhi, inspektimi është shërbim në funksion të rendit dhe sigurisë publike dhe duhet të jetë i qëndrueshëm çdo muaj, pa rëndësi nëse është periudhë zgjedhore. Sipas tij, kush e deformon këtë shërbim, duhet të përballet me fuqinë e ligjit.
âTĂ« gjithĂ« kĂ«ta individĂ« apo struktura tĂ« pĂ«rfshira nĂ« frenimin e punĂ«s sĂ« shtetit para zgjedhjeve meritojnĂ« tĂ« hetohen dhe tĂ« vihen pĂ«rpara pĂ«rgjegjĂ«sisĂ«, si struktura tĂ« organizuara nĂ« dĂ«m tĂ« shtetit dhe tĂ« zgjedhjeve tĂ« lira dhe tĂ« ndershme,â pĂ«rfundoi Qiraxhi.
Dëbora ka zbardhur mëngjesin e kësaj të mërkure qarkun e Korçës.
Sipas raportimeve, si pasojë e reshjeve, është ndaluar qarkullimi i kamionëve në pikën e kalimit kufitar të Qafë Thanës, në segmentin hyrës drejt Maqedonisë së Veriut.
Ndërkohë raportohet se akset Korçë-Dardhë, Korçë-Kapshticë, Korçë-Voskopojë dhe Korçë-Ersekë janë të kalueshme ndërsa në disa akse rekomandohen gomat dimërore.
Situata e akseve rrugore:
ARRSH â Drejtoria QendĂ«râLindje raporton se:
NĂ« akset KorçëâErsekĂ« (K.3) dhe ZĂ«mblakâGoricĂ«âBilishtâMiras (K.6), gjatĂ« natĂ«s ka pasur reshje bore. Po vijon pastrimi dhe kriposja, rekomandohet qarkullimi me goma dimĂ«rore.
NĂ« Lotin 7, nĂ« akset LibonikâRĂ«mbecâPlasĂ« dhe KorçëâVoskopojĂ«, reshjet e borĂ«s kanĂ« arritur deri nĂ« 8 cm, tĂ« shoqĂ«ruara me erĂ« tĂ« fortĂ«. Akset janĂ« pastruar dhe kriposur, qarkullimi vijon normal.
NĂ« segmentet k/BoboshticĂ«âDardhĂ« dhe k/Lapidari Podgorieâk/PodgorieâLiqenas, reshjet e borĂ«s janĂ« tĂ« shoqĂ«ruara me erĂ« tĂ« fortĂ«. NĂ« segmentin e DardhĂ«s, trashĂ«sia e borĂ«s arrin nĂ« disa vĂ«nde mbi 50 cm. Po punohet pĂ«r pastrimin dhe kriposjen, kĂ«shillohet pĂ«rdorimi i gomave dimĂ«rore dhe zinxhirĂ«ve.
NĂ« akset MaliqâKufi Gramsh dhe ErsekĂ«âLeskovikâTre Urat, gjatĂ« natĂ«s ka pasur reshje bore dhe vijon puna pĂ«r pastrimin dhe kriposjen.
Situata në bashkitë e qarkut
Deri në këto momente, nga bashkitë e qarkut nuk raportohen problematika.
Prefektura e Qarkut Korçë mbetet në ndjekje të vazhdueshme të situatës dhe do të informojë në kohë reale për çdo zhvillim të ri.
Sipas raportimit të OSSHE Dispeçeria Rajonale Korçë, aktualisht pa energji elektrike janë jan 743 familje këto zona:
Fideri Potgozhan, NST Guri i Kuq: pa energji rreth 500 abonentë ruralë në zonat Trebinjë dhe Bishnicë.
Fideri 8 Rehovë, NST Ersekë: pa energji zona Rehovë, 40 abonentë.
Fideri Vithkuq, NST Rehovë: pa energji zona Mazrekë, 3 abonentë ruralë.
Fideri 9, NST Lozhan: pa energji zona Mesmal, 50 abonentë ruralë.
Fideri 4, NST Mollas: pa energji zona Pepellash, 5 abonentë ruralë.
Fideri 22, NST Korçë: pa energji 3 abonentë privatë dhe një antenë në Cardhak (Stefani).
Login
