Shqipëria duhet të përshpejtojë reformat për t’u integruar në tregun evropian të energjisë, duke vendosur në qendër të drejtat e konsumatorëve, luftën kundër varfërisë energjetike dhe çmimin e karbonit të emetuar.
Këto ishin disa nga mesazhet kryesore të dala nga Forumi Kombëtar i Energjisë, i organizuar nga Co-PLAN, në kuadër të projektit EFFORT dhe programit GreenAL.
Gjatë forumit, Arben Kllokoqi, drejtues i Grupit të Punës për Mbështetjen Rregullatore pranë Sekretariatit të Komunitetit të Energjisë, theksoi nevojën për ndërmarrjen e një sërë hapash që do ta afronin vendin me standardet evropiane.
“Për tu integruar në treg të BE-së kërkohet që të ketë një udhëzues të qartë se çfarë hapash ligjore dhe implementues duhet të merren deri në vitin 2030. Duhet të bëhet pjesë e skemës së tregtimit të certifikatave të karbonit dhe ky është proces që zgjat dhe sa më herët që të fillohet për tu koordinuar është më mirë”, deklaroi Kllokoqi.
Forumi solli një diskutim politikat kombëtare dhe rajonale energjetike, sfidat që dalin në zbatim në nivel vendor dhe po ashtu përvojën e komuniteteve dhe të shoqërisë civile. E gjithë kjo, me qëllim që Shqipëria të realizojë tranzicionin e saj energjetik në mënyrë gjithëpërfshirëse dhe të drejtë.
Sipas drejtueses së organizatës “Co-Plan”, Anila Bejko, vendi ka bërë hapa të rëndësishëm sa i përket miratimit të ligjit për Ndryshimet Klimatke apo rishikimi i Planit Kombëtar për Energjinë dhe Klimën. Megjithatë, sipas saj ka ende një hendek mes ligjeve dhe zbatimit të tyre.
“Vendi ynë vazhdon të jetë i varur në mbi 95% nga hidroenergjia. Kjo varësi e bën sistemin energjetik tepër të brishtë, ku çdo krizë hidrike kthehet në krizë energjetike dhe financiare. Komunitetet energjetike ende nuk kanë një kuadër ligjor funksional, ndërsa konsumatorët dhe prodhuesit përballen me procedura të ndërlikuara”, u shpreh Anila Bejko.
Sipas Bejkos në këto momente ka një nevojë për modernizim të rrjetit dhe integrim të energjisë diellore dhe të erës.
“Po aq i rëndësishëm është integrimi i planifikimit klimatik dhe energjetik në nivel lokal, sepse tranzicioni i gjelbër nuk zbatohet vetëm në ministri, por në bashki”, përfundoi Bejko.
Në forum u theksua se në këtë proces tranzitor të energjisë është e rëndësishme që të ketë bashkëpunim të ngushtë mes institucioneve, pushtetit vendor, shoqërisë civile dhe komuniteteve lokale.
“Politikat energjetike nuk adresojnë pabarazitë sociale”
Të pranishëm nw forum ishin edhe përfaqësues të organizatave mjedisore dhe të bashkive të vendit. Diskutimi për energjinë dhe klimën erdhi në një qasje më sociale nga Mihallaq Qirjo, pedagog dhe ekspert i mjedisit.
Sipas tij objektivat dhe zhvillimet e politikave energjetike nuk janë të qarta dhe janë ende të pa linjëzuara.
Ndërsa solli në vëmendje faktin se përpos narrativës se vendi ynë mund të përfitojë nga projekti i TAP për gazifikim, në fakt është diçka që Shqipëria nuk e përballon dot.
“Nëse vendi nuk ka gaz natyror i burimit të lirë, BE-ja nuk e mbështet gazifikimin pasi rrit varësinë nga burimet e jashtme”, deklaroi Mihallaq Qirjo.
Në vëmendje u soll edhe energjia e rinovueshme, e cila së fundmi në vendin tonë përmes parqe fotovoltaikë ka marrë një hov të madh. Mirëpo, ende nuk flitet për ndikimet mjedisore dhe sociale që kjo lloj energjie ka për qytetarët.
“Po kthehet si një model i disa HEC-eve të vogla, ku jua merrnin ujin me zor dhe tani ju marrin kullotën banorëve për hir të zhvillimit të energjisë së rinovueshme”, u shpreh Qirjo duke iu referuar projekteve të vogla fotovoltaike që po ngrihen në kullota.
Sipas tij, fakti që jemi kritikë ndaj këtyre zhvillimeve nuk na bën kundër energjive të gjelbra, por kostoja sociale e tyre është shumë e madhe.
“Asnjë nuk diskuton ndikimin mjedisor. Është dhënë leja nga bashkitë në shumë kullota dhe nga një takim që kam pasur me përfaqësues të Agjencisë Kombëtare të Pyjeve tha ne nuk do ta lejojmë se do të thotë ndryshim i përdorimit të tokës”, solli në vëmendje Mihallaq Qirjo, duke shtuar më tej se kjo deklaratë mesa duket ishte personale për aq kohë sa të gjitha bashkitë po japin licenca për të ndërtuar, mjafton të gjesh tokën.
Një pjesë e mirë e energjisë është e destinuar të eksportohet dhe për aq kohë sa nuk ju kthehet në të mirë qytetarëve, është e rëndësishme të qartësohet në politikat që do të ndërmerren në vijim, nënvizoi më tej Qirjo.
“Politikat energjetike nuk adresojnë pabarazitë sociale. Shqipëria ka 28% të familjeve shqiptare që hasin vështirësi serioze për ngrohjen e mjediseve sipas Eurostat, ndërsa vende të tjera e kanë shumë më të ulët”, deklaroi Mihallaq Qirjo.
Sipas tij, ne po bëjmë investime të mëdha, por pyetja është nëse po ndihmojmë qytetarët apo vetëm disa që kanë mundësi të marrin licenca.
Në përfundim, ai nënvizoi me rëndësi edhe investimin në infrastrukturën energjetike aktuale, pasi çdo vit valët e të nxehtit në verë rrisin presionin mbi infrastrukturën.
“Një javë në dimër bën më ftohtë dhe rritet harxhimi i energjisë, por nuk është më dimri problem, është vera problem që me një infrastrukturë të vjetër dhe jo efikase do të kemi problematika me shpërndarjen e energjisë në territor. Ndryshimet kliatike janë bërë problem i madh”, theksoi Mihallaq Qirjo
The post Tranzicioni energjetik në Shqipëri, mes reformave dhe pabarazisë appeared first on Citizens.al.