❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Before yesterdayMain stream

Kosovë, ngarkesa në rrjetin elektrik për fundvit/ Rafuna: Shqetësim për qytetarët, kosto për bizneset

By: Re Nato
31 December 2025 at 17:23

Kreu i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna thotë se ngarkesat në rrjetin elektrik në Kosovë për festat e fundvitit, do të bëjë që të ketë mungesa të energjisë elektrike, referuar dhe apelit të dhënë nga institucionet.

NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r “Ballkan Update” nĂ« ABC News, Rafuna u shpreh se kjo situatĂ« Ă«shtĂ« kthyer nĂ« shqetĂ«sim pĂ«r qytetarĂ«t dhe kosto pĂ«r bizneset.

Sipas njoftimit zyrtar, zyrtarĂ« kanĂ« paralajmĂ«ruar se do ketĂ« mungesĂ« tĂ« energjisĂ«, si pasojĂ« e mbingarkesĂ«s. I kanĂ« bĂ«rĂ« thirrje qytetarĂ«ve qĂ« tĂ« kenĂ« kujdes me shpenzimin e energjisĂ« elektrike. Po ashtu i kanĂ« bĂ«rĂ« thirrje edhe bizneseve. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« shqetĂ«sim i qytetarĂ«ve tĂ« KosovĂ«s. Jemi tĂ« shqetĂ«suar edhe si biznese. Ka njĂ« kosto shtesĂ« pĂ«r biznesin. Rrjeti Ă«shtĂ« dashur tĂ« mirĂ«mbahet. QytetarĂ«t nuk janĂ« fajtorĂ«, edhe bizneset nuk janĂ« fajtorĂ« qĂ« nuk Ă«shtĂ« mirĂ«mbajtur rrjeti. Historikisht, nĂ« KosovĂ«, nĂ« muajt dhjetor, janar, por edhe nĂ« mars, çmimi i energjisĂ« Ă«shtĂ« rritur. Bizneset janĂ« duke performuar me humbje.”, theksoi ai./abcnews.al

Tatimi në pronë deri 300%? Nga 1 janari në fuqi ligji që po frikëson bizneset

25 December 2025 at 09:02


Nga 1 janari sipas ligjit tĂ« ri do tĂ« nisĂ« tĂ« zbatohet norma progresive e tatimit nĂ« pronĂ«. NĂ« bazĂ« tĂ« ligjit pritet qĂ« pronave komerciale t’u rritet tatimi, siç thuhet, deri 300%. NĂ« kĂ«tĂ« situatĂ«, kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Lulzim Rafuna, pĂ«rmend ambientin e rĂ«nduar nĂ« KosovĂ«s pĂ«r bizneset.

“Mes shumĂ« sfidave qĂ« ka kaluar biznesi, sfidĂ« e rradhĂ«s Ă«shtĂ« edhe kjo, ligji i ri pĂ«r tatimin nĂ« pronĂ« qĂ« rrezikon bizneseve tu rritet tatimi nĂ« pronĂ« deri nĂ« 200-300%
”, tha Rafuna pĂ«r RTV21.

Qeveria në vitin 2024 përmes ligjit për buxhetin kishte prolonguar ligjin e ri për tatimin në pronë për janarin e viti 2026. Arsyetimi i ministrisë për shtyrjen e zbatimit të këtij ligji lidhet mos funksionalizimin e sistemit që bënë përllogaritjet e reja. Ndërkohë, në këtë situatë ish-ministri i financave Haki Shatri përmend sfidat që ka shtyrja e serishme e këtij ligji.

“KĂ«ta atĂ« vit e shtynĂ« ligjin pĂ«rmes ligjit pĂ«r buxhetin, dihet qĂ« atĂ«herĂ« kanĂ« pasur 51% dhe ajo arroganca e numrave edhe ndodhi qysh ndodhi u prolongua. Tash prap pĂ«rmes ligjit pĂ«r buxhetin nĂ« njĂ« nen tĂ« veçant kanĂ« vendosĂ« me e shty, por, zvarritja qĂ« bĂ«nĂ« nĂ« mosfromimin e institucioneve dhe shkuarja sĂ«rish nĂ« zgjedhje rrezikon qĂ« bizneset kĂ«sti i parĂ« i tatimit nĂ« pronĂ« t’i prekĂ« me dyfish apo trefish mĂ« shtrenjtĂ« bizneset
”, tha Shatri.

Aktualisht shkalla tatimore për pronat komerciale është 0.17% e vlerës së pronës. Në bazë të shkallës tatimore progresive komunat kanë hapësirë që të tatimojnë një pronë prej 0.10% të vlerës së saj deri në 1%. Në këtë mënyrë nëse vlera e një prone biznesore është 7 milionë euro dhe e njëjta me ligjin aktual ka paguar tatim rreth 12 mijë euro me shkallën tatimore progresive i bie të paguaj tatim mbi 26 mijë euro. Ndërkohë për pronat me vlerë mbi 100 milionë euro, bizneset do të paguajnë tatim minimalisht rreth 600 mijë euro. Në gjithë situatën e krijuar, shqetësimi kryesor për bizneset mbetet mos formimi i institucioneve të cilat do të mund të adresonin sfidën e rradhës që i pret bizneset për këtë çështje.

“Rreziku Ă«shtĂ« qĂ« ska institucione dhe ligji do tĂ« hyjĂ« nĂ« fuqi pa pasur mundĂ«si tĂ« ndĂ«rrohet
”, tha Kushtrim Ahemti nga dhoma e tregtisĂ«.

Taksa progresive e tatimit në pronë e cila shtrenjton tatimin në pronë për bizneset deri në 200% u tha se ndikon negativisht edhe tek investitorët e huaj për të cilët vlerësohet se Kosova ka nevojë të madhe.

Deficiti tregtar në muajin nëntor 469 milionë euro, OEK: Pasqyrë e gjendjes ekonomike

24 December 2025 at 19:00


Gjatë muajit nëntor, vlera e mallrave të cilat i prodhuam i shitëm në shtetet tjera, e mbuloi vetëm 15.7% të vlerës së mallrave që importuam nga vendet tjera.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave deficiti tregtar ishte fiks 469.9 milionë euro, pra eksportuam 87.7 milionë euro mallra, ndërsma importuam ose blemë nga shtet të tjera mallra në vlerë 557.6 milionë euro.

Sikurse çdo vit e muaj pas luftës, edhe gjatë nëntorit 2025 ekonomia vendore ka vazhduar të operojë me deficit, pra shumëfish më shumë kemi blerë mallra sesa që kemi prodhuar dhe shitur në vendet tjera.

Të dhënat e Agjencisë së Statistikave tregojnë se diferenca negative në favor të importit është pothuajse 470 milionë euro.

Eksporti i mallrave në muajin nëntor 2025 kishte vlerën 87,7 milion Euro, ndërsa importi 557,6 milion Euro. Eksporti ka shënuar rënie për 9,5%, ndërsa edhe importi është ulur për 1,6%, krahasuar me muajin e njëjtë të vitit paraprak.

Eksporti e mbulon importin vetëm me 15.7%, pra gati 85% është diferenca negative e raportit eksport-import.

Metalet bazë e përbëjnë mbi 20% të eksportit, ndërkaq tek importi makineritë dhe pajisjet mekanike e elektrike e përbëjnë mbi 13% të sasisë.

Mbi 30% e eksportit shkon në Bashkimin Europian, e po ashtu mbi 43% të importit gjatë nëntorit erdhi nga 27 vendet anëtare të Unionit Europian.

Oda Ekonomike e Kosovës e ka pritur me shqetësin këtë raport duke vlerësuar se është pasqyrues i qartë për gjendjen e keqe në të cilën ndodhet ekonomia dhe prodhuesit vendor.

“NĂ« qoftĂ« se i shohim tĂ« dhĂ«nat e 11 mujorshit tĂ« vitit tĂ« kaluar me 11 mujorshin tĂ« kĂ«tij vitit shohim se importi po rritet, ndĂ«rsa eksporti ka ra dhe psh. mbulueshmĂ«ria Ă«shtĂ« vetëëm 13%, e deficitit tregtar kurse nĂ« vlera e kemi mbi 5 miliardĂ« deficitin tani qĂ« nuk e mbulojmĂ« me eksportin”, ka deklaruar Lulzim Rafuna – Kryetar i OdĂ«s Ekonomike.

Sipas kryetarit të Odës Ekonmike përkundër parashikimeve shumë optimiste nga institucionet vendore mesatarja reale e rritjes ekonomike për këto 11 muaj është rreth 3.4%.

Sipas të dhënave zyrtare të ASK-së, inflacioni për muajin nëntor ka arritur në 5.3%. /RTVD/

Çrregullimet e pubertetit: Puberteti i hershĂ«m dhe i vonuar - diagnoza dhe menaxhimi

14 December 2025 at 20:35


Si të njihen në kohë ndryshimet, të kuptohen shkaqet dhe të mbështetet fëmija gjatë pubertetit

Dr. Hafize Rafuna
Endokrinologe Pediatrike
📞 +383 44 265 800

Puberteti është një fazë delikate jo vetëm fizikisht, por edhe emocionalisht. Ndryshimet që ndodhin shumë herët ose shumë vonë nuk duhet të neglizhohen.

Vlerësimi i shpejtë tek endokrinologu pediatrik siguron diagnozë të saktë, trajtim të duhur dhe parandalon komplikimet afatgjata. Prindërit duhet të ndihmojnë fëmijën të ndjehet i sigurt, i kuptuar dhe i mbështetur gjatë kësaj periudhe të rëndësishme.

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« puberteti dhe kur konsiderohet normal?

Puberteti është një fazë natyrore e zhvillimit, gjatë së cilës trupi i fëmijës nis prodhimin e hormoneve seksuale dhe kalon nëpër një proces transformimi fizik, biologjik dhe emocional drejt maturimit. Kjo periudhë shoqërohet me rritje të përshpejtuar, formimin e karakteristikave seksuale dytësore dhe maturimin gradual të sistemit riprodhues.

â–Ș Te vajzat, puberteti fillon zakonisht 8-13 vjeç.
â–Ș Te djemtĂ«, 9–14 vjeç.

Kur shenjat shfaqen shumë më herët ose më vonë se këto kufij, konsiderohet çrregullim i pubertetit.

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« puberteti i hershĂ«m?

Kjo gjendje përkufizohet si shfaqje e parakohshme e shenjave të zhvillimit seksual, përpara moshës së pritshme fiziologjike për gjininë e fëmijës, dhe diagnostikohet kur:

â–Ș GjinjtĂ« te vajzat zhvillohen para moshĂ«s 8 vjeç
â–Ș Testikujt te djemtĂ« zmadhohen para moshĂ«s 9 vjeç

Ai mund të paraqitet në dy forma kryesore: qendrore, si pasojë e aktivizimit të parakohshëm të hipofizës (forma më e shpeshtë), dhe periferike, që lidhet me prodhimin e hormoneve nga vezoret, testikujt, gjëndrat mbiveshkore ose tumore hormonale.

Shenjat qĂ« prindĂ«rit duhet t’i vĂ«rejnĂ«

Disa shenja fizike dhe emocionale mund tĂ« shfaqen herĂ«t dhe janĂ« tregues qĂ« prindĂ«rit nuk duhet t’i neglizhojnĂ«.

â–Ș Rritje e shpejtĂ« e trupit
â–Ș Rritja e gjinjve (vajza)
â–Ș Zmadhimi i testikujve/penisit (djemtĂ«)
â–Ș Qime pubike dhe nĂ« sqetulla
â–Ș Aroma trupore si tĂ« rriturit
â–Ș Sekrecione vagjinale te vajzat
â–Ș Akne, ndryshime emocionale, nervozizĂ«m

Shkaqet e pubertetit të hershëm

Paraqitja e këtyre ndryshimeve mund të lidhet me disa faktorë shëndetësorë ose ndikime nga mjedisi:

â–Ș Aktivizim i hershĂ«m i boshtit hormonal
â–Ș Obeziteti
â–Ș Ekspozimi ndaj hormoneve (kremra, suplemente)
â–Ș Cista ovariane (vajza)
â–Ș SĂ«mundje tĂ« mbiveshkoreve
â–Ș Tumore tĂ« trurit (mĂ« rrallĂ«)
â–Ș NĂ« shumĂ« raste - idiopatik, pa shkak tĂ« identifikueshĂ«m

A është shqetësues puberteti i hershëm?

Po, sepse shfaqja e parakohshme e ndryshimeve hormonale dhe fizike mund të ketë pasoja të rëndësishme afatshkurtra dhe afatgjata në rritjen, zhvillimin dhe mirëqenien emocionale të fëmijës.

â–Ș Shtat pĂ«rfundimtar mĂ« tĂ« ulĂ«t, nga mbyllja e shpejtĂ« e kockave
â–Ș VĂ«shtirĂ«si emocionale dhe sociale
â–Ș Rritje tĂ« rrezikut tĂ« hiperseksualizimit te vajzat

Për këtë arsye, rekomandohet vlerësim i hershëm nga endokrinologu pediatrik, për të vendosur diagnozë të saktë dhe për të parandaluar pasojat afatgjata.

Si vendoset diagnoza?

Diagnoza bazohet në kombinimin e të dhënave klinike, laboratorike dhe imazherike.

â–Ș Ekzaminim fizik dhe vlerĂ«sim Tanner
â–Ș Matura e moshĂ«s kockore
â–Ș Analiza hormonale (LH, FSH, estradiol/testosteron)
â–Ș Test stimulator me GnRH
â–Ș Ultratinguj i pelvisit te vajzat
â–Ș MRI e trurit, sidomos te djemtĂ« dhe te vajzat < 6 vjeç

Si trajtohet puberteti i hershëm?

Forma qendrore trajtohet me analogë të GnRH, që ndalojnë përkohësisht pubertetin. Kjo terapi:

â–Ș ruan gjatĂ«sinĂ« pĂ«rfundimtare,
â–Ș ngadalĂ«son zhvillimin seksual,
â–Ș stabilizon emocionet,
â–Ș shtyn menarkĂ«n deri nĂ« moshĂ«n fiziologjike.

Forma periferike trajtohet sipas shkakut (p.sh. cista, çrregullim mbiveshkore, tumor).

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« puberteti i vonuar?

Te disa fëmijë, shenjat e zhvillimit seksual shfaqen më vonë se zakonisht, gjë që mund të ngrejë shqetësime. Kjo gjendje konsiderohet e pranishme kur:

â–Ș Vajzat nuk kanĂ« zhvillim tĂ« gjinjve deri 13 vjeç
â–Ș DjemtĂ« nuk kanĂ« zmadhim tĂ« testikujve deri 14 vjeç

Shkaqet e pubertetit të vonuar

Shfaqja e vonesës mund të jetë pasojë e faktorëve fiziologjikë, ushqimorë, hormonalë ose gjenetikë, ndërsa në disa raste lidhet me sëmundje shoqëruese që ndikojnë në zhvillimin normal:

â–Ș VonesĂ« konstitucionale (shumĂ« e shpeshtĂ«, familjare)
â–Ș PeshĂ« shumĂ« e ulĂ«t ose ushqyerje e pamjaftueshme
â–Ș Sport i tepruar
â–Ș SĂ«mundje kronike (celiakia, sĂ«mundje inflamatore)
â–Ș Çrregullime tĂ« hipofizĂ«s/hipotalamusit
â–Ș Sindroma gjenetike (Turner, Klinefelter)
â–Ș InsuficiencĂ« gonadale

Menaxhimi i pubertetit të vonuar

Qasja ndaj pubertetit të vonuar varet nga shkaku themelor dhe synon të mbështesë zhvillimin normal fizik dhe emocional të fëmijës.

â–Ș NĂ« vonesĂ« konstitucionale: vĂ«zhgim + mbĂ«shtetje emocionale
â–Ș Te djemtĂ«: cikle tĂ« shkurtra me testosteron pĂ«r tĂ« nisur pubertetin
â–Ș Te vajzat: doza tĂ« ulĂ«ta estrogjeni
â–Ș NĂ« hipogonadizĂ«m: terapi hormonale afatgjatĂ«

/Telegrafi/

Rafuna ia gjen Kurtit shembujt e dy vendeve evropiane ku ministrat e Financave janë bërë kryetarë të odave ekomomike

12 December 2025 at 15:57


Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna ka reaguar ndaj deklaratës së Kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, ky ku i fundit tha se është përçudnim sesi dikush si ministër i Financave dikur të bëhet kryetar i Odës Ekonomike të Kosovë, raporton Ekonomia Online.

DeklaratĂ« kjo qĂ« Kurti e bĂ«ri nĂ« emisionin “Politiko” nĂ« Kanal10, kur iu tha se Qeveria nuk ka njĂ« dialog tĂ« mirĂ« me odat.

“Oda Ekonomike KosovĂ«s i mbylli hyrjet dhe daljet e PrishtinĂ«s me njĂ« rast. KĂ«tĂ« e bĂ«ri kryetari i kĂ«saj ode i cili ka qenĂ« ushtrues detyrĂ«s i Ministrit tĂ« Financave nĂ« kohĂ«n e PDK-sĂ«. Kjo i bie qĂ« kryetari i OEK-ut herĂ«n e ardhshme me u bĂ« Avni Zogiani, kĂ«shtu Ă«shtĂ« Rafuna. Nuk ia ndaloj Zogianit, por nuk bĂ«het. Kur thoni Oda Ekonomike, njeriu mendon qĂ« aty Ă«shtĂ« njĂ« ndĂ«rmarrĂ«s i zellshĂ«m. Ka qenĂ« ministĂ«r i financave. MĂ« gjeni njĂ« vend demokratik ku ministri i Financave bĂ«het kryetar i OdĂ«s Ekonomike. Ministri I financave, kryetar i OEK-ut kĂ«to janĂ« pĂ«rçudnim nĂ« vendin tonĂ«, kĂ«to janĂ« pĂ«rcudtni qĂ« janĂ« trashĂ«gimi e mbrapsht e tĂ« kaluarĂ«s”, tha mbrĂ«mĂ« Kurti.

Por kryetari i OEK, Lulzim Rafuna në një intervistë për Ekonomia Online ia ka gjetur Kurti shembujt të ngjashëm që kanë ndodhur në vende të tjera, e po ashtu ka sqaruar pozicionin e tij të dikurshëm.

“PĂ«r hir tĂ« korrektĂ«sisĂ«, kryeministri Kurti nuk e di, por pĂ«r hir tĂ« korrektĂ«sisĂ« sĂ« publikut, unĂ« asnjĂ«herĂ« nuk kam qenĂ« ushtrues i detyrĂ«s sĂ« ministrit tĂ« Financave; kam qenĂ« ministĂ«r nĂ« detyrĂ«, dhe Ă«shtĂ« dallim shumĂ« i madh mes ushtruesit tĂ« detyrĂ«s dhe ministrit nĂ« detyrĂ«. Kam qenĂ« ministĂ«r nĂ« detyrĂ« qĂ« kam mbuluar njĂ« fazĂ« tĂ« tranzicionit. Sa i pĂ«rket asaj qĂ« nuk Ă«shtĂ« praktikĂ«, mĂ« lejoni t’ju sjell vetĂ«m dy shembuj konkretĂ«, qĂ« nĂ« shumĂ« vende tĂ« rajonit dhe tĂ« Bashkimit Evropian janĂ« ministrat qĂ« janĂ« edhe kryetarĂ« tĂ« odave. Shembull, e kemi kryetarin e odave evropiane, i cili Ă«shtĂ« edhe ministĂ«r i EkonomisĂ« sĂ« ÇekisĂ« dhe ai tani ushtron pĂ«r dy mandate si president i odĂ«s evropiane; po ashtu e kemi edhe kolegun nga Oda Ekonomike e KroacisĂ«â€, tha ai.

Rafuna nënvizoi se Oda që ai drejton është e gatshme të krijojë partneritet me institucionet e Kosovës.

“KĂ«shtu qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« praktikĂ« dhe njĂ« mundĂ«si shumĂ« e mirĂ« dhe e madhe qĂ« njĂ« kryetar i odĂ«s tĂ« vijĂ« prej institucioneve publike, sepse shĂ«rben si ndĂ«rmjetĂ«sues dhe si urĂ« mes sektorit privat dhe institucioneve publike: si pĂ«r tĂ« avokuar pĂ«r interesat e sektorit privat, ashtu edhe pĂ«r tĂ« qenĂ« njĂ« partner shumĂ« i mirĂ« pĂ«r shkak tĂ« njohurisĂ« qĂ« e ka nĂ« institucionet publike, pĂ«r t’u ndihmuar atyre dhe ekzekutivit nĂ« avancimin e politikave pĂ«r zhvillimin ekonomik tĂ« vendit. Jam shumĂ« i lumtur se ku kemi arritur me OdĂ«n Ekonomike tĂ« KosovĂ«s dhe, e theksoj me pĂ«rgjegjĂ«si, oda Ă«shtĂ« gati 24 orĂ« nĂ« shtatĂ« ditĂ« tĂ« javĂ«s, partnere e institucioneve tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s pĂ«r tĂ« mirĂ«n e ekonomisĂ« sĂ« vendit”, theksoi ai.

Kryetari i OEK-ut tha se nuk ka pasur dialog për një kohë të gjatë me qeverinë.

“Ne pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« nuk kemi pasur dialog me qeverinĂ« dhe ka munguar dialogu publiko-privat. Ne, pĂ«rkundĂ«r mungesĂ«s sĂ« dialogut, pĂ«rmes mediumeve jemi munduar t’i çojmĂ« kĂ«rkesat, ta alarmojmĂ« qeverinĂ« qĂ« njĂ« politikĂ« qĂ« nuk ka qenĂ« e mirĂ«, e qĂ« ka mundur tĂ« ndikojĂ« negativisht te bizneset siç ka qenĂ« puna e energjisĂ« elektrike ta adresojmĂ«, dhe kemi gjetur forma tĂ« tjera komunikimi pĂ«r t’ia dĂ«rguar qeverisĂ« nĂ«se ajo politikĂ« vlen apo jo”, tha ai.

Rafuna foli edhe për sifdat që janë përballur bizneset, duke përmendur çështjen e energjisë elektrike.

“Biznesi, jemi dĂ«shmitarĂ«, Ă«shtĂ« pĂ«rballur me probleme si çështja e energjisĂ« elektrike, mospasja e institucioneve funksionale, ku 1 miliard euro marrĂ«veshje ndĂ«rkombĂ«tare rrin nĂ« Kuvendin e KosovĂ«s tĂ« pa ratifikuara; mĂ« pas shumĂ« fonde qĂ« Ă«shtĂ« dashur t’i marrim nuk kemi mundur t’i marrim pĂ«r shkak tĂ« sanksioneve nga Bashkimi Evropian, ku Oda Ekonomike do t’i drejtohet komisioneres Kaja Kallas qĂ« tĂ« largohen kĂ«to masa ndaj KosovĂ«s. Nuk ka qenĂ« njĂ« vit shumĂ« i mirĂ« pĂ«r bizneset e KosovĂ«s dhe jam krenar se, pĂ«rkundĂ«r sfidave, biznesi i ka qĂ«ndruar vendit tĂ« vet, zhvillimit ekonomik, dhe ka avancuar nĂ« integrimin nĂ« Bashkimin Evropian”, shtoi ai.

OEK thirrje ZRRE-së: Ktheni tregun e energjisë në pikën zero, ndryshe pasojnë masa civile e penale

18 November 2025 at 20:35


Oda Ekonomike e Kosovës ka bërë thirrje që ta zbatohet aktgjykimi i Gjykatës Supreme për liberalizimin e tregut të energjisë dhe që kjo çështje të kthehet në pikën zero. Kryetari i OEK-së, Lulzim Rafuna tha se do të ndërmarrin veprime civile dhe penale, në rast se nuk ndodhë një gjë e tillë.

Gjykata Supreme e Kosovës, dje i ka shfuqizuar dy nene të udhëzuesit për liberalizimin e tregut të energjisë, duke thënë se ato kanë krijuar pasiguri juridike dhe ekonomike për konsumatorët e energjisë elektrike në vend.

Gjykata i shpalli të paligjshme dhe i shfuqizoi nenin 8 të udhëzuesit për liberalizimin e tregut të energjisë elektrike nga janar 2017, dhe nenin 2 të udhëzuesit për ndryshimin dhe plotësimin e këtij udhëzuesi.

Anulimi i këtyre dy neneve, sipas Rafunës, nënkupton që çështja e tregut të lirë është kthyer në pikën zero.

“I bĂ«jmĂ« thirrje ZyrĂ«s sĂ« Rregullatorit tĂ« EnergjisĂ« qĂ« ta implementojĂ« aktgjykimin e GjykatĂ«s Supreme, ta kthejĂ« gjendjen nĂ« pikĂ«n zero, sepse e ka kthyer Gjykata Supreme nuk Ă«shtĂ« qĂ« po mbetet nĂ« vullnetin e ZRRE-sĂ« ta kthejĂ« nĂ« pikĂ«n zero. Dhe tĂ« fillojĂ« me pĂ«rgatit bazĂ«n ligjore, atĂ« qĂ« e thamĂ« deri mĂ« tash konkurrencĂ«n, pĂ«r ta siguruar sigurinĂ« juridike dhe ekonomike qĂ« janĂ« parimet bazĂ« dhe kushtetuese. NĂ« rast se nuk ndodhĂ« kjo Oda Ekonomike do tĂ« ndĂ«rmerr veprime tjera civile dhe penale, sepse nĂ« kĂ«tĂ« rast do tĂ« ishte dashur edhe Prokuroria Speciale exoficio tĂ« fillojĂ« procedurĂ«n, sepse nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« kundĂ«rligjshme i keni nxjerrĂ« bizneset duke shkaktuar dĂ«m me vetĂ«dije apo pa vetĂ«dije, me qĂ«llim apo pa qĂ«llim dĂ«min e ke bĂ«rĂ« te qytetarĂ«t dhe ekonominĂ« e vendit”, deklaroi Rafuna.

Në njoftimin e djeshëm, gjykata njoftoi padinë e Odës Ekonomike të Kosovës kundër Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE), e cila në qershor urdhëroi bizneset e mëdha të dalin në treg të lirë të energjisë.

Supremja ka vlerësuar se kategorizimi i konsumatorëve në aktet nënligjore nuk është i mbështetur me përkufizime juridike apo ekonomike, gjë që ka krijuar konfuzion në praktikë për shumë biznese.

Kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Lulzim Rafuna tha para mediave se ZRRE duhet qĂ« t’i kthejĂ« nĂ« çmimin e rregulluar tĂ« gjitha bizneset qĂ« janĂ« detyruar tĂ« dalin nĂ« treg tĂ« lirĂ«.

"Zyra e Rregullatorit tĂ« EnergjisĂ« Ă«shtĂ« dashur qĂ« KEDS-in ta njoftojĂ« dhe t’i kthejĂ« nĂ« çmimin e rregulluar tĂ« gjitha kĂ«to biznese, 1300 biznese qĂ« i ka detyruar tĂ« dalĂ« nĂ« tregun e lirĂ« dhe duhet tĂ« ulet ta sigurojĂ« ose ta krijojĂ« bazĂ«n e qartĂ« ligjore, po ashtu nĂ« bashkĂ«punim me ne ta caktojĂ« njĂ« periudhĂ« tĂ« caktuar ose njĂ« datĂ« tĂ« caktuar tĂ« muajit tĂ« caktuar, sĂ« bashku ta caktojmĂ« me dialog sepse edhe Gjykata Supreme konstaton qĂ« ZRRE nuk e ka konsultuar Autoritetin e KonkurrencĂ«s, nuk e ka pasur njĂ« dialog publiko-privat me sektorin privat dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye ZRRE duhet tĂ« ulet bashkĂ« me sektorin privat dhe sĂ« bashku ta caktojmĂ« se kur duhet tĂ« dalim nĂ« tregun e lirĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ta pĂ«rmbushim kushtin e sigurisĂ« juridike dhe sigurisĂ« ekonomike”, tha ai.

Tutje, Rafuna ka përsëritur se nuk janë kundër daljes në treg të lirë, por që sipas tij nuk janë bërë përgatitjet e duhura.

“Zyra e Rregullatorit tĂ« EnergjisĂ« me interpretimin qĂ« e ka bĂ«rĂ« dhe me veprimet qĂ« i ka ndĂ«rmarrĂ« i ka shkaktuar dĂ«m tĂ« madh sektorit privat, i ka shkaktuar dĂ«m tĂ« madh sigurisĂ« sĂ« vendit dhe i ka shkaktuar dĂ«m tĂ« madh edhe qytetarĂ«ve tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« ASK-sĂ«, njĂ« agjencion i cili Ă«shtĂ« nĂ« ZyrĂ«n e Kryeministrit, ato tĂ« dhĂ«na na argumentojnĂ« se inflacioni e ka kaluar 5.1 pĂ«r qind dhe shtytĂ«si kryesor i kĂ«saj rritje tĂ« inflacionit prej 5.1 pĂ«r qind qĂ« nĂ«nkupton qĂ« i ka varfĂ«ruar qytetarĂ«t e RepublikĂ«s tĂ« KosovĂ«s, Ă«shtĂ« pikĂ«risht rritja e çmimit tĂ« energjisĂ« elektrike. Gjersa nĂ« muajin qershor ka qenĂ« 5.4 pĂ«r qind ndikimi nĂ« inflacion i çmimit tĂ« energjisĂ« elektrike, nĂ« muajin shtator kjo ka arritur nĂ« 17.4 pĂ«r qind”, deklaroi Rafuna.

Avokati Ekrem Hoxha, i cili përfaqësoi Odën Ekonomike në këtë proces tha se aktgjykimi i Gjykatës Supreme nuk mund të ankimohet,

“Ky aktgjykim nĂ« vokabularin juridik nĂ«nkupton se Ă«shtĂ« aktgjykim i formĂ«s sĂ« prerĂ« dhe nuk mund tĂ« ankimohet tutje. Dispozitivi i aktgjykimit Ă«shtĂ« shprehimor dhe i qartĂ« dhe e urdhĂ«ron ZRRE-nĂ« qĂ« tĂ« publikojĂ« vendimin nĂ« faqen e saj zyrtare, kjo urdhĂ«resĂ« me nĂ«nkuptim dhe lexim tĂ« procedurave dhe bazĂ«s ligjore tĂ« ZRRE-sĂ« nĂ«nkupton qĂ« ZRRE-ja tani e tutje duhet ta njoftojĂ« KESCO-n qĂ« baza ligjore pĂ«r fillimin e procesit tĂ« liberalizimit tĂ« tregut tĂ« energjisĂ« ka rĂ«nĂ« ndesh me ligjin dhe procedurat e aplikuara dhe ne presim si profesionistĂ« ligjor qĂ« ZRRE ta respektojĂ« kĂ«tĂ« aktgjykim dhe tĂ« fillojĂ« procedurat pĂ«r korrigjimin e bazĂ«s ligjore”, pĂ«rfundoi ai.

Vendimi i qershorit i rregullatorit tĂ« energjisĂ« i detyroi tĂ« gjitha bizneset e mĂ«dha nĂ« vend - me mbi 50 punĂ«torĂ« dhe qarkullim vjetor mbi 10 milionĂ« euro – tĂ« dalin nĂ« treg tĂ« lirĂ« tĂ« energjisĂ«.

Kjo do të thotë se këto biznese nuk furnizohen më me tarifa të rregulluara pra në tregun universal, por blejnë energjinë sipas ofertave të kompanive private, të licencuara për tregtim.

Vendimi i ZRRE-së ishte kundërshtuar ashpër nga bizneset, me anë të protestave dhe ankesave të shumta. Sipas komunitetit të biznesit, pasojat nga liberalizimi i tregut janë të mëdha për bizneset me rritjen e kostos dhe siç kishin theksuar ata, kjo mund të rrezikojë largimin masiv të punëtorëve dhe uljen e prodhimit vendor. /kp/

Diabeti mellitus tip 1 dhe tip 2 në fëmijëri: rritja e rasteve, monitorimi me sensorë glukoze dhe teknologjitë e reja

16 November 2025 at 20:50


Më shumë raste te fëmijët, por edhe më shumë zgjidhje: sensorët, pompat dhe kontrolli i avancuar i diabetit

Dr. Hafize Rafuna
Endokrinologe Pediatrike
📞 +383 44 265 800


Rritja e rasteve tek fëmijët

Në dekadat e fundit, në mbarë botën është vërejtur një rritje e ndjeshme e rasteve të diabetit në fëmijëri, sidomos e diabetit mellitus tip 1, që është forma më e shpeshtë tek fëmijët dhe adoleshentët.

Incidenca e këtij tipi të diabetit është rritur me rreth 3-4% çdo vit, veçanërisht tek fëmijët nën moshën 5 vjeç.

Shkaqet nuk janë tërësisht të qarta, por besohet se ndikojnë faktorët gjenetikë, ambientalë dhe imunologjikë, si:

â–Ș infeksionet virale,
â–Ș mungesa e ekspozimit ndaj mikrobeve nĂ« fĂ«mijĂ«ri (“hipoteza e higjienĂ«s”),
â–Ș ndotja dhe ndryshimet nĂ« ushqyerje.

Ndërkohë, diabeti tip 2, që dikur shihej vetëm tek të rriturit, po paraqitet gjithnjë e më shpesh edhe tek adoleshentët. Rritja e obezitetit, mënyra aktive e jetesës dhe ushqimi i pasur me sheqerna janë faktorët kryesorë që kanë ndikuar në këtë zhvendosje drejt moshave të reja.

Monitorimi modern i glukozës

Falë zhvillimeve teknologjike, sot kontrolli i diabetit është shumë më i lehtë dhe më i saktë.

Në vend të matjeve të shpeshta me gjilpërë, fëmijët mund të përdorin sensorë të vazhdueshëm të glukozës (CGM- Continuous Glucose Monitoring), të cilët matin nivelin e sheqerit në ind nënlëkuror çdo 5 minuta.

Këto pajisje:

â–Ș dĂ«rgojnĂ« sinjale alarmi nĂ« rast tĂ« hipoglikemisĂ« ose hiperglikemisĂ«,
â–Ș lidhen me telefonin ose orĂ«n inteligjente tĂ« prindĂ«rve,
â–Ș ndihmojnĂ« mjekun tĂ« vlerĂ«sojĂ« me saktĂ«si luhatjet ditore tĂ« glukozĂ«s.

Sensorët kanë përmirësuar dukshëm cilësinë e jetës dhe sigurinë e fëmijëve me diabet.

Pompat e insulinës dhe sistemet hibride

Një tjetër përparim i madh është përdorimi i pumpave të insulinës, të cilat zëvendësojnë injektimet e shumëfishta ditore.

Pompat moderne:

â–Ș lĂ«shojnĂ« sasi tĂ« vogla insuline gjatĂ« gjithĂ« ditĂ«s (bazale),
â–Ș lejojnĂ« dozime shtesĂ« nĂ« vaktet e ushqimit (bolus),
â–Ș mund tĂ« lidhen me sensorĂ«t e glukozĂ«s pĂ«r tĂ« formuar sisteme hibride “closed-loop”, qĂ« vetĂ«-rregullojnĂ« dozĂ«n e insulinĂ«s nĂ« mĂ«nyrĂ« automatike.

Këto teknologji janë bërë standard në shumë vende evropiane dhe po përhapen gjithnjë e më shumë edhe në rajonin tonë, duke ofruar menaxhim më të sigurt, më të saktë dhe më të përshtatshëm për fëmijët.

Përfundim

Rritja e rasteve të diabetit në fëmijëri kërkon ndërgjegjësim, diagnostikim të hershëm dhe mbështetje të vazhdueshme për fëmijët dhe familjet e tyre.

Teknologjitë e reja si sensorët e glukozës dhe pompat e insulinës kanë sjellë një revolucion në trajtimin e diabetit, duke e bërë jetën me këtë sëmundje më të lehtë dhe më të sigurt se kurrë më parë. /Telegrafi/

​Rafuna: Forumi Ekonomik nĂ« BrezovicĂ« do tĂ« jetĂ« platformĂ« pĂ«r dialogun mes qeverisĂ« dhe biznesit

9 November 2025 at 14:05



Kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Lulzim Rafuna, nĂ« “PĂ«rballje Podcast” ka paralajmĂ«ruar mbajtjen e Forumit Ekonomik tĂ« KosovĂ«s nĂ« BrezovicĂ«, njĂ« ngjarje qĂ« do tĂ« shĂ«rbejĂ« si urĂ« bashkĂ«punimi mes sektorit publik dhe atij privat.

“NĂ« fund tĂ« nĂ«ntorit do ta organizojmĂ« Forumin Ekonomik nĂ« BrezovicĂ«. QĂ«llimi Ă«shtĂ« qĂ« nĂ« njĂ« ambient tĂ« hapur, pa protokolle, t’i ulemi bashkĂ« – qeveria, bizneset, komuniteti akademik dhe partnerĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« – pĂ«r tĂ« folur hapur pĂ«r sfidat dhe zgjidhjet e ekonomisĂ« sonĂ«,” tha Rafuna. Ky podcast pĂ«rkrahet nga kompania e derivateve EXFIS.

Sipas tij, Brezovica do të kthehet për disa ditë në kryeqendër të dialogut ekonomik të vendit, ku pritet të marrin pjesë përfaqësues të institucioneve vendore, investitorë, kompani të huaja dhe organizata financiare ndërkombëtare.

“Nuk ka rĂ«ndĂ«si kush Ă«shtĂ« nĂ« pushtet. RĂ«ndĂ«si ka qĂ« ekonomia tĂ« jetĂ« prioritet dhe bizneset tĂ« dĂ«gjohen. Ky forum do tĂ« jetĂ« vendi ku do tĂ« fillojmĂ« tĂ« ndĂ«rtojmĂ« kĂ«tĂ« dialog tĂ« munguar,” shtoi Rafuna.

- YouTube www.youtube.com

Ai theksoi se Oda Ekonomike e Kosovës do të vazhdojë të luajë rolin e saj si urë lidhëse mes qeverisë, investitorëve dhe sektorit privat, duke theksuar se bashkëpunimi është çelësi për zhvillim të qëndrueshëm ekonomik./Telegrafi/.

Rafuna: Nuk ka rrezik për paga në janar dhe shkurt, buxheti i vitit 2025 mund të zbatohet deri në mars 2026

8 November 2025 at 12:44


Kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Lulzim Rafuna nĂ« “PĂ«rballje Podcast”, ka sqaruar se edhe nĂ« rast tĂ« mungesĂ«s sĂ« njĂ« qeverie apo Kuvendi tĂ« konstituuar, Kosova nuk rrezikon krizĂ« buxhetore nĂ« fillim tĂ« vitit 2026.

Rafuna nĂ« “PĂ«rballje podcast” qĂ« pĂ«rkrahet nga kompania e derivateve EXFIS tha se buxheti i vitit 2025 mund tĂ« zbatohet automatikisht pĂ«r dy muajt e parĂ« tĂ« vitit tĂ« ardhshĂ«m, duke garantuar pagesat dhe funksionimin e institucioneve.

“Kemi pas situata tĂ« tilla edhe nĂ« tĂ« kaluarĂ«n. Nuk Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« ndodh. Edhe atĂ«herĂ«, nĂ« janar e shkurt nuk ka pasur asnjĂ« problem me pagesat – ato janĂ« kryer normalisht”, shpjegoi Rafuna.

Ai tha se kjo është e përcaktuar qartë në Ligjin për menaxhimin e financave publike, i cili lejon ekzekutimin e një të dymbëdhjetës së buxhetit të vitit paraprak për çdo muaj pa buxhet të ri të miratuar.

“Ligji e pĂ«rcakton shumĂ« qartĂ«, nĂ«se nuk kemi buxhet tĂ« vitit 2026 pĂ«r shkak se s’ka Kuvend apo Qeveri, atĂ«herĂ« nĂ« muajin janar implementohet njĂ« e dymbĂ«dhjeta e buxhetit tĂ« vitit 2025. Kjo nĂ«nkupton qĂ« tĂ« gjitha shpenzimet rrjedhĂ«se mund tĂ« bĂ«hen dhe pagesat ekzekutohen pa asnjĂ« problem. E njĂ«jta vlen edhe pĂ«r muajin shkurt – pra janari dhe shkurt janĂ« tĂ« mbuluar plotĂ«sisht”, ka deklaruar ai.

Rafuna theksoi se gjatë kësaj periudhe, drejtori i Thesarit ka të gjitha autorizimet ligjore për të vazhduar pagesat normale, pa pasur nevojë për miratim të ri politik.

“Drejtori i Thesarit i ka tĂ« gjitha autorizimet pĂ«r ekzekutimin e pagesave, nuk ka nevojĂ« pĂ«r ndonjĂ« vendim tĂ« ri tĂ« Kuvendit”, shtoi Rafuna.

Kryetari i OEK-ut, Lulzim Rafuna në Përballje Podcast

Megjithatë, ai paralajmëroi se situata mund të bëhet e ndërlikuar pas muajit mars, nëse Kuvendi nuk konstituohet dhe nuk merr vendim për zgjatje.

“NĂ« muajin mars nuk mund tĂ« implementohet automatikisht buxheti i vitit 2025. PĂ«r atĂ« muaj, Kuvendi duhet tĂ« marrĂ« vendim tĂ« veçantĂ«. Vendim duhet tĂ« merret edhe pĂ«r prillin, ndĂ«rsa nĂ« muajin maj ndalen tĂ« gjitha pagesat nga buxheti i shtetit, me pĂ«rjashtim tĂ« obligimeve ndĂ«rkombĂ«tare si pagesat e borxheve”, thotĂ« Rafuna nĂ« “PĂ«rballje Podcast”.

Sipas Rafunës, kjo periudhë tranzicioni është ligjërisht e paraparë dhe nuk krijon panik, por vendimmarrja politike duhet të ndodhë në kohë për të shmangur vonesa pas tremujorit të parë të vitit.

“Janari dhe shkurti janĂ« tĂ« mbuluar me ligj. Problemi mund tĂ« lind vetĂ«m pas marsit, nĂ«se s’ka Kuvend qĂ« merr vendim pĂ«r zgjatje.”

NĂ« pĂ«rfundim, Rafuna siguroi se pagat dhe shpenzimet e rregullta tĂ« institucioneve publike nuk janĂ« nĂ« rrezik nĂ« fillim tĂ« vitit 2026, dhe se çdo shqetĂ«sim pĂ«r “krizĂ« buxhetore” nuk Ă«shtĂ« real.

“Janar–shkurt 2026 nuk ka asnjĂ« problem. Mund tĂ« kalohet me buxhetin e vitit 2025. VetĂ«m nĂ«se Kuvendi s’vendos pĂ«r mars e prill, atĂ«herĂ« paraqiten vĂ«shtirĂ«si”, ka pĂ«rfunduar ai. /Telegrafi/

Rafuna: Kosova s’ka pasur imazh tĂ« mirĂ« nĂ« sytĂ« e ndĂ«rkombĂ«tarĂ«ve – vendi po vuan pĂ«r investime tĂ« huaja

7 November 2025 at 19:33


Kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Lulzim Rafuna, nĂ« “PĂ«rballje Podcast” ka thĂ«nĂ« se Kosova nuk ka pasur njĂ« imazh tĂ« mirĂ« nĂ« sytĂ« e bashkĂ«sisĂ« ndĂ«rkombĂ«tare gjatĂ« viteve tĂ« fundit, gjĂ« qĂ« ka ndikuar drejtpĂ«rdrejt nĂ« mungesĂ«n e investimeve tĂ« huaja.

Ky podcast përkrahet nga EXFIS.




“Nuk ka qenĂ« njĂ« imazh i mirĂ« i KosovĂ«s, ta thom drejt, nĂ« sytĂ« e ndĂ«rkombĂ«tarĂ«ve. Ka pasur shumĂ« pakĂ«naqĂ«si, sidomos pĂ«r faktin qĂ« jemi ende nĂ«n sanksione tĂ« Bashkimit Evropian dhe pas pezullimit tĂ« dialogut strategjik,” deklaroi Rafuna shkruan Telegrafi.

Ai tha se këto zhvillime kanë krijuar pasiguri te investitorët e mëdhenj, të cilët e shohin Kosovën si mjedis jo të qëndrueshëm për kapital afatgjatë.

“TĂ« gjitha kĂ«to ndikojnĂ« te investitorĂ«t e mĂ«dhenj, te bizneset e mĂ«dha. NĂ«ntĂ«dhjetĂ« e nĂ«ntĂ« pĂ«r qind e tyre, para se tĂ« vendosin tĂ« investojnĂ« nĂ« KosovĂ«, takohen me qeveritarĂ«t e vet dhe pyesin pĂ«r imazhin qĂ« qeveria e atij vendi ka pĂ«r KosovĂ«n.”

Sipas Rafunës, komunikimi publik i zyrtarëve shtetërorë ka ndikuar negativisht në perceptimin e sigurisë në vend.

“Kemi dĂ«gjuar shpesh deklarata nĂ« media qĂ« ‘po sulmohemi nga Serbia’, ‘ushtria serbe Ă«shtĂ« afĂ«r kufirit’ – ndĂ«rkohĂ« qĂ« ne nuk e kemi shitĂ« imazhin qĂ« Kosova Ă«shtĂ« njĂ« vend i sigurt, i mbrojtur nga trupat e NATO-s, ku çdo investitor Ă«shtĂ« i mirĂ«pritur.”

Ai shtoi se problemet e brendshme politike, vonesat në formimin e institucioneve dhe ndryshimet e shpeshta qeveritare e përkeqësojnë situatën:

“NĂ«se çdo vit ndryshohet qeveria, investitori nuk ndihet i sigurt me investu. Çdo vit i ndryshohet politika fiskale apo legjislacioni – dhe kjo e ç’rregullon biznesin. Biznesi serioz nuk hyn nĂ« njĂ« ambient tĂ« tillĂ«, pret, dhe Kosova vuan pĂ«r investime tĂ« huaja.”

Rafuna theksoi se në tri vitet e fundit asnjë brend i madh evropian nuk ka ardhur të investojë në Kosovë, çka tregon për boshllëk të qartë në politikën e diplomacisë ekonomike.

“UnĂ« si kryetar i OdĂ«s s’e kam parĂ« asnjĂ« brend evropian qĂ« ka ardhur tĂ« investojĂ« nĂ« KosovĂ« kĂ«to tri vite. Dhe kjo Ă«shtĂ« shqetĂ«suese.”

Në fund, ai apeloi që qeveria të fokusohet në krijimin e stabilitetit politik dhe juridik, si parakusht për tërheqjen e kapitalit të huaj dhe përmirësimin e imazhit të vendit jashtë.

Rafuna numĂ«ron tri veprimet qĂ« qeveria e re duhet t’i bĂ«jĂ« urgjentisht nĂ« ekonomi

7 November 2025 at 15:35


Rafuna numĂ«ron tri veprimet qĂ« qeveria e re duhet t’i bĂ«jĂ« urgjentisht nĂ« ekonomi

NĂ« “PĂ«rballje Podcast”, kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Lulzim Rafuna, ka listuar tri fushat kryesore ku qeveria e re duhet tĂ« veprojĂ« menjĂ«herĂ« pĂ«r ta nxitur zhvillimin ekonomik tĂ« vendit e qĂ« sipas tij janĂ« energjia, infrastruktura dhe reformat fiskale e arsimore.

Ky podcast përkrahet nga kompania e derivateve EXFIS.

“Duhet me urgjencĂ« te pjesa e energjisĂ« me ba njĂ« ndĂ«rtim tĂ« ri tani,” ka deklaruar Rafuna, duke theksuar se Kosova ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« investim tĂ« madh pĂ«r ta siguruar stabilitetin energjetik.



Ai shtoi se duhet tĂ« shtohen edhe kapacitetet alternative – me erĂ« dhe panele solare.

NĂ« infrastrukturĂ«, Rafuna tha se hekurudha Ă«shtĂ« urgjencĂ«, duke e quajtur atĂ« “projekt top strategjik pĂ«r zhvillimin ekonomik dhe pĂ«r çështje sigurie”.

“Nuk guxon Kosova me mbetĂ« anashkur nĂ« proceset rajonale, duhet tĂ« lidhet me ShqipĂ«rinĂ«, KroacinĂ« e HungarinĂ« pĂ«rmes hekurudhĂ«s”, u shpreh ai, nĂ« “PĂ«rballje Podcast” nĂ« Telegrafi.com me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.

Lulzim Rafuna e Muhamet Hajrullahu n\u00eb "P\u00ebrballje Podcast" Foto: Pjetër Monreca

Në aspektin fiskal, Rafuna kërkoi reformë urgjente në TVSH dhe tatimin doganor.

“Nuk shkon ma qĂ« biznesi me kreditu shtetin. Tatimi doganor duhet tĂ« eliminohet – kĂ«shtu hiqen shumĂ« procedura burokratike qĂ« e pengojnĂ« biznesin sot”, tha ai.

Ai foli edhe për lidhjen e arsimit me tregun e punës.

- YouTube www.youtube.com

“Ende diplomojmĂ« kuadra qĂ« nuk mund tĂ« gjejnĂ« veten nĂ« treg. Sfida mĂ« e madhe pĂ«r bizneset sot Ă«shtĂ« mungesa e fuqisĂ« punĂ«tore tĂ« kualifikuar”, ka potencuar ai.

Në fund, Rafuna kërkoi një qasje të re në diplomacinë ekonomike.

“Diplomacia ekonomike duhet me u udhĂ«heq prej sektorit privat. Biznesi Ă«shtĂ« ai qĂ« sjell biznesin nĂ« KosovĂ«. Hajde tĂ« jemi partnerĂ«, hajde tĂ« ulemi sĂ« bashku ta bĂ«jmĂ« njĂ« strategji dhe tĂ« ecim pĂ«rpara,” pĂ«rfundoi Rafuna./Telegrafi/.

Rafuna: Bizneset u detyruan të dalin në tregun e lirë energjetik, kjo po e mbyt prodhimin vendor

7 November 2025 at 11:24


NĂ« “PĂ«rballje Podcast”, kryetari i OdĂ«s Ekonomike tĂ« KosovĂ«s, Lulzim Rafuna, ka thĂ«nĂ« se bizneset u detyruan tĂ« dalin nĂ« tregun e lirĂ« tĂ« energjisĂ« elektrike pa paralajmĂ«rim, duke u pĂ«rballur me çmime shumĂ«fish mĂ« tĂ« larta.

Ky podcast mbështetet nga kompania e derivateve EXFIS.

“Kishim njoftim nga Zyra e Rregullatorit tĂ« EnergjisĂ« Elektrike qĂ« mĂ« 1 qershor tĂ« gjitha bizneset e mĂ«dha tĂ« dalin nĂ« tregun e hapur”, tha Rafuna, duke theksuar se kjo i zuri kompanitĂ« nĂ« befasi.

“Bizneset nuk ishin tĂ« pĂ«rgatitura. Disa kishin nisur investime nĂ« zgjerim, e u detyruan t’i ndalin dhe t’i orientojnĂ« drejt paneleve solare e baterive”.

Sipas tij, mungesa e konkurrencës në tregun e lirë krijoi hapësirë për monopole.

“NĂ« atĂ« kohĂ«, KEK-u s’furnizonte, NOA refuzoi, dhe vetĂ«m KEDS pĂ«rmes KESCO-s mbeti furnizues. Çmimi i energjisĂ« u rrit 200 deri nĂ« 400 pĂ«r qind krahasuar me mĂ« herĂ«t”, ka deklaruar ai nĂ« “PĂ«rballje Podcast” me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.

- YouTube www.youtube.com

Rafuna theksoi se Oda nuk është kundër tregut të lirë, por kundër mënyrës si u zbatua.

“Nuk jemi kundĂ«r daljes nĂ« treg tĂ« lirĂ«, por kemi kĂ«rkuar shtyrje proces transparent dhe dialog publik-privat qĂ« tĂ« mos dĂ«mtohen bizneset", ka thĂ«nĂ« Rafuna nĂ« “PĂ«rballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit Muhamet Hajrullahu.

Ai shtoi se Oda Ekonomike e Kosovës nuk do të dorëzohet, duke kujtuar se janë në pritje të vendimit të Gjykatës Supreme për padinë e ngritur kundër Zyrës së Rregullatorit të Energjisë.

Ai ka shtuar se çmimi i rrymës po e mbyt prodhimin vendor dhe rritja e çmimit të energjisë elektrike ka ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e kostos së prodhimit dhe në konkurrueshmërinë e bizneseve vendore.

Lulzim Rafuna nga Oda Ekonomike e Kosov\u00ebs n\u00eb "P\u00ebrballje Podcast" n\u00eb Telegrafi.com me kryredaktorin Muhamet Hajrullahu Foto: Pjeter Monreca

“Çmim i energjisĂ« elektrike Ă«shtĂ« kosto operative pĂ«r biznesin dhe ajo kalkulohet nĂ« çmimin final tĂ« produktit. Me automatizĂ«m, produkti ynĂ« del mĂ« i shtrenjtĂ« se ai i importuar", tha Rafuna.

Ai paralajmëroi se kjo situatë po ndikon drejtpërdrejt te qytetarët dhe konsumatorët.

“Qytetari ka mundĂ«si me zgjedhĂ« produkt mĂ« tĂ« lirĂ« me kualitet tĂ« ngjashĂ«m – dhe çka ndodh? Ai e merr produktin e importuar. Kjo e mbyt prodhimin vendor”.

Sipas Rafunës, pasojat janë të dukshme.

“Prodhuesit vendor janĂ« shumĂ« tĂ« shqetĂ«suar, sepse jo vetĂ«m qĂ« nuk mund ta rrisin prodhimin, por po e kanĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« edhe ta mbajnĂ« sasinĂ« aktuale nĂ« treg”.

Në fund, ai theksoi se shpresa e bizneseve është në vendimin e Gjykatës Supreme dhe në dialogun institucional për përcaktimin e një periudhe të re për tranzicionin në tregun e lirë të energjisë.

Rafuna ka folur edhe për investimet e huaja, buxhetin etj. /Telegrafi/

Çrregullimet e rritjes: Nga mungesa e hormonit tĂ« rritjes deri te puberteti i parakohshĂ«m

6 November 2025 at 11:27


Nga vonesa nĂ« zhvillim deri te puberteti i hershĂ«m – kur fĂ«mija ka nevojĂ« pĂ«r vlerĂ«sim endokrinologjik

Dr. Hafize Rafuna
Endokrinologe Pediatrike
📞 +383 44 265 800

Rritja e fëmijës është një nga treguesit më të rëndësishëm të shëndetit të tij. Megjithatë, jo gjithmonë ajo ecën me ritmin e pritur. Ndonjëherë prindërit vërejnë se fëmija është më i shkurtër se bashkëmoshatarët, ndërsa në raste të tjera zhvillimi fizik ndodh shumë herët.

Këto janë të ashtuquajturat çrregullime të rritjes, që shpesh kanë në bazë ndryshime hormonale dhe kërkojnë vlerësim nga endokrinologu pediatrik.

Mungesa e hormonit të rritjes (GHD)

Një nga arsyet më të shpeshta të ngadalësimit të rritjes është mungesa e hormonit të rritjes, i cili prodhohet në gjëndrën hipofizare në tru. Ky hormon nxit rritjen e kockave dhe zhvillimin e muskujve.

Shenjat paralajmëruese për prindërit:

â–Ș Rritje e ngadalĂ«suar pas moshĂ«s 2 vjeç
â–Ș FĂ«mija duket mĂ« i shkurtĂ«r dhe me pamje trupore “fĂ«mijĂ«rore”
â–Ș Vonesa nĂ« fillimin e pubertetit

Diagnoza vendoset përmes analizave hormonale, matjes së moshës kockore dhe rezonancës magnetike të trurit.

Terapia me hormon të rritjes në formë injeksionesh jep rezultate të shkëlqyera, sidomos nëse fillohet në kohë.

Puberteti i parakohshëm

Kur zhvillimi i trupit fillon para moshës 8 vjeç te vajzat dhe 9 vjeç te djemtë, flasim për pubertet të parakohshëm.

Fëmijët mund të kenë zhvillim të hershëm të gjirit, qimeve pubike apo ndryshime emocionale që nuk i përshtaten moshës së tyre. Në fillim rriten më shpejt, por më vonë rritja ndalon më herët, duke ndikuar në shtatin përfundimtar.

Në shumicën e rasteve shkaku është idiopatik (pa arsye të qartë), por ndonjëherë lidhet me sëmundje të trurit ose tumore të hipotalamusit.

Trajtimi përfshin ilaçe që ngadalësojnë procesin hormonal, duke i dhënë fëmijës kohë për zhvillim normal.

Rritja e vonuar konstitucionale

Ka edhe fëmijë që janë plotësisht të shëndetshëm, por thjesht rriten më ngadalë dhe zhvillohen më vonë se bashkëmoshatarët. Ky është një variant normal i rritjes, që shpesh është i trashëguar në familje.

NĂ« kĂ«to raste nuk nevojitet trajtim, por monitorim dhe mbĂ«shtetje emocionale, pasi fĂ«mijĂ«t mund tĂ« ndihen tĂ« “ndryshĂ«m” pĂ«rkohĂ«sisht. Puberteti ndodh mĂ« vonĂ«, por zhvillimi pĂ«rfundimtar Ă«shtĂ« normal.

Sindromat gjenetike që ndikojnë në rritje

Disa çrregullime gjenetike si Sindroma Turner (vajzat me mungesë të kromozomit X) apo Sindroma Noonan shoqërohen me shtat të shkurtër dhe karakteristika të veçanta fizike.

Në këto raste përdoret terapia me hormon rritjeje, ndërsa për vajzat mund të nevojitet edhe trajtim me hormone seksuale për zhvillim pubertal normal.

Pse është i rëndësishëm diagnostikimi i hershëm

Nëse fëmija rritet më pak se 4-5 cm në vit pas moshës 3 vjeç, ose nëse shenjat e pubertetit shfaqen shumë herët apo mungojnë pas moshës 13-14 vjeç, është e domosdoshme të bëhet një kontroll tek mjeku specialist.

Sa më herët të zbulohet shkaku, aq më mirë mund të korrigjohet. Rritja e fëmijës nuk është vetëm çështje estetike, por një pasqyrë e drejtpërdrejtë e shëndetit të përgjithshëm.

Përfundim

Çrregullimet e rritjes nuk janĂ« gjithmonĂ« sĂ«mundje serioze, por mund tĂ« pĂ«rmirĂ«sohen ndjeshĂ«m me ndĂ«rhyrje tĂ« hershme.

Prindërit duhet të masin jo vetëm peshën, por edhe gjatësinë e fëmijës rregullisht dhe të kërkojnë këshillim kur diçka nuk shkon me ritmin e zakonshëm.

Rritja është një tregues i shëndetit dhe çdo centimetër ka rëndësi. /Telegrafi/

Rritja e pagĂ«s minimale pa konsultime po konsiderohet i rrezikshĂ«m pĂ«r bizneset ​

31 October 2025 at 19:10


Kryetari i Odes Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, u shpreh se vendimet e marra nga Qeveria në detyrë këtë të premte, janë vendimet ad-hoc për çka bizneset janë të shqetësuara.

“Nuk parashihet se nga do tĂ« vijnĂ« tĂ« hyrat pĂ«r rritjen e shtesave, pensioneve dhe jemi tĂ« frikĂ«suar se gjatĂ« natĂ«s do tĂ« marrin ndonjĂ« vendim pĂ«r rritjen e tatimeve dhe pĂ«r kĂ«tĂ« janĂ« tĂ« shqetĂ«suara bizneset pĂ«r tĂ« gjitha kĂ«to vendime ad-hoc”, tha Rafuna.

MegjithatĂ«, Rafuna i ftuar nĂ« “FIVE” nĂ« TV Dukagjini, u shpreh se OEK-u e mbĂ«shtetĂ« rritjen e pagĂ«s minimale por qĂ« sipas tij do tĂ« duhej tĂ« konsultoheshin paraprakisht.

“Nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« nĂ« konsultim me partnerĂ«t e bizneseve, ne e kemi marrĂ« njĂ« ftesĂ« para dy ditĂ«ve ndĂ«rsa jemi thirrĂ« pĂ«r nĂ« ora 10:00 ditĂ«n e djeshme dhe e gjithĂ« kjo ka qenĂ« njĂ« kalim i formalisht se pĂ«r legjitimuar tĂ« drejtĂ«n e ministrit nĂ« detyrĂ« tĂ« financave pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njĂ« propozim tĂ« pagĂ«s minimale – kjo nuk bĂ«het ashtu. Ne do tĂ« duhej tĂ« bisedonim me bizneset pĂ«r rritjen e pagĂ«s minimale. Po ashtu dua tĂ« qartĂ«soj se Oda Ekonomike e KosovĂ«s nuk Ă«shtĂ« kundĂ«r rritjes sĂ« pagĂ«s minimale mirĂ«po duhet tĂ« jetĂ« njĂ« proces transparent dhe i studiuar mirĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« vendimi tĂ« mos dĂ«mtojĂ« asnjĂ« palĂ« pastaj. Duhet tĂ« na jepet mundĂ«sia qĂ« ne tĂ« shkojmĂ« me propozime e kjo fatkeqĂ«sisht nuk ka ndodhur”, tha Rafuna.

Rafuna, mes tjerash, u shpreh se ka edhe dy muaj kohë për konstultime e ndryshim të vendimit për rritjen e pagës minimale.

“Paga minimale tĂ« fillojĂ« nga 1 janari por kemi shumĂ« probleme ligjore e procedurale e probleme materiale. Ka shumĂ« pikĂ«pyetje dhe nĂ« çdo hap Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« nga njĂ« shkelje ligjore dhe jam i bindur se do tĂ« anulohet nga Gjykata. Ka kohĂ« dy muaj qĂ« tĂ« ndryshohet dhe tĂ« sillet nĂ« baza ligjore”, u shpreh Rafuna.

Nga ana tjetër, vendimet e Qeverisë në detyrë të Kosovës për buxhetin e ri dhe rritjen e pagës minimale e pensionit dhe beneficioneve, do të kenë pasoja të shumta për qëndrueshmërinë financiare të Kosovës, thotë Mejdi Bektashi, profesor i ekonomisë në Universitetin e Prishtinës.

Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, Bektashi tha, gjithashtu, se ky buxhet nuk është edhe aq i madh, dhe e vuri në pikëpyetje ligjshmërinë e vendimeve të ndërmarra nga një Qeveri në detyrë.

Ai vlerĂ«son se vendimet pĂ«r rritjen e pagĂ«s minimale, pensionit bazik dhe shtesave tĂ« fĂ«mijĂ«ve janĂ« “populliste”.

Edhe Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) i ka cilësuar të kundërligjshme dhe elektorale vendimet e Qeverisë në detyrë për projektbuxhetin dhe për rritje të pagave, pensioneve apo shtesave për kategori të caktuara.

Sipas IKD-së, zyrtarët që kanë marrë vendimet sot kanë kryer vepër penale, që është e dënueshme nga një deri në tetë vjet burgim.

Në një komunikatë për media, IKD-ja ka thënë se vendimet janë marrë nga një përbërje e qeverisë që sipas Gjykatës Supreme është në papajtueshmëri me Kushtetutën dhe Ligjet.

IKD-ja ka thënë nuk është kundër rritjes së pagave, pensioneve apo shtesave, por sipas saj vendimet janë miratuar në kohë të zgjedhjeve.

Oda Ekonomike e Kosovës: Dialogu me komunitetin e biznesit nuk mund të zëvendësohet me takime formale

30 October 2025 at 12:01


Oda Ekonomike e Kosovës njofton opinionin publik se nuk ka qenë pjesë e takimit të thirrur nga Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve për çështjen e rritjes së pagës minimale, takim i planifikuar për të enjten, më 30 tetor, nga ora 10:00.

OEK thekson se në katër vitet e fundit nuk ka pasur asnjë dialog të mirëfilltë e gjithëpërfshirës ndërmjet Qeverisë dhe komunitetit të biznesit, ndonëse një proces i tillë është thelbësor për adresimin e sfidave ekonomike dhe zhvillimin e qëndrueshëm të vendit.

“GjatĂ« kĂ«saj periudhe, bizneset janĂ« pĂ«rballur me njĂ« sĂ«rĂ« vendimesh tĂ« njĂ«anshme, tĂ« cilat kanĂ« ndikuar drejtpĂ«rdrejt nĂ« funksionimin e tregut dhe klimĂ«n e investimeve”, thuhet nĂ« reagim.

Kryetari i OEK-ut, z. Lulzim Rafuna, ka theksuar se proceset që prekin bizneset, siç është edhe çështja e pagës minimale, kërkojnë qasje serioze, analiza të mirëfillta dhe konsultim të gjerë me sektorin privat.

“Oda Ekonomike e KosovĂ«s Ă«shtĂ« pjesĂ« e KĂ«shillit Ekonomiko-Social me dy anĂ«tarĂ« dhe gjithmonĂ« ka qenĂ« e gatshme pĂ«r dialog tĂ« hapur e konstruktiv. MegjithatĂ«, njĂ« qeverisje legjitime dhe e votuar nĂ« Kuvendin e RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s duhet tĂ« tregojĂ« pĂ«rgjegjĂ«si institucionale, duke dĂ«gjuar dhe pĂ«rfshirĂ« partnerĂ«t ekonomikĂ« nĂ« proceset e vendimmarrjes”, ka deklaruar Rafuna.

OEK rithekson se nuk e sheh të arsyeshme të bëhet pjesë e asnjë fushate politike, por do të vazhdojë të angazhohet për takime të nivelit të lartë, me qëllim fuqizimin e bizneseve, stabilitetin ekonomik dhe zhvillimin e vendit. /Telegrafi/

Rritja e mundshme e çmimit të energjisë shqetëson bizneset, OEK dhe DhTIK paralajmërojnë vështirësi financiare

29 October 2025 at 12:25


Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRRE) në fillim të shtatorit paralajmëroi rishikim të tarifave të energjisë elektrike, duke mos e bërë të qartë nëse do të ketë ngritje apo ulje të çmimit të rrymës.

Si rrjedhojë e kësaj, komuniteti i biznesit ka shprehur shqetësim të madh për ndikimin që një vendim i tillë mund të ketë në ekonomi, e sidomos tek bizneset që kanë kaluar në tregun e hapur energjetik.

Lidhur me këtë shqetësim të bizneseve, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, ka thënë për Telegrafin se bizneset tashmë po përballen me pasiguri të madhe për shkak të vendimit të Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE) për daljen e bizneseve në tregun e hapur, pa konsultim paraprak me ta.

“Ne si OdĂ« kemi ndĂ«rmarrĂ« tĂ« gjitha veprimet e mundshme ligjore dhe demokratike pĂ«r ta shprehur pakĂ«naqĂ«sinĂ« tonĂ« me vendimin e dhunshĂ«m tĂ« ZRRE-sĂ« pĂ«r tĂ« dalĂ« nĂ« treg tĂ« hapur, pa asnjĂ« konsultim me bizneset, pra pĂ«r fazĂ«n e tranzicionit”, deklaroi Rafuna.

Ai paralajmëroi se periudha e dimrit tradicionalisht sjell rritje të çmimeve të energjisë, gjë që mund të rëndojë më tej gjendjen financiare të ndërmarrjeve.

“Historia e viteve tĂ« kaluara na ka treguar se gjatĂ« muajve tetor deri nĂ« mars çmimi i energjisĂ« rritet, jo vetĂ«m nĂ« KosovĂ«, por edhe nĂ« bursat ndĂ«rkombĂ«tare. Gjithashtu, gjatĂ« kĂ«tyre muajve edhe konsumi Ă«shtĂ« mĂ« i madh”, shtoi ai.

Rafuna bëri të ditur se Oda Ekonomike ka ngritur padi në Gjykatën Supreme dhe më 5 nëntor 2025 pritet të mbahet seanca gjyqësore me ZRRE-në.

“MĂ« datĂ« 5 nĂ«ntor 2025 do tĂ« kemi ballafaqimin nĂ« seancĂ« gjyqĂ«sore me ZRRE-nĂ« dhe presim qĂ« kolegji i GjykatĂ«s Supreme tĂ« vendosĂ« nĂ« favor tĂ« bizneseve. Kjo pĂ«r momentin Ă«shtĂ« mundĂ«sia e vetme ligjore”, tha Rafuna, duke shtuar se “po tĂ« kishim pasur Parlament funksional, situata me siguri do tĂ« ishte ndryshe”.

Në anën tjetër, drejtori i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Kosovës, Kushtrim Ahmeti, tha për Telegrafin se janë në pritje të vendimit të Gjykatës Themelore në Prishtinë lidhur me padinë që kjo dhomë ka ngritur kundër ZRRE-së, për shkak të shkeljeve në procesin e liberalizimit të tregut të energjisë.

“ParalajmĂ«rimin e kemi parĂ«, diçka zyrtare deri mĂ« tani nuk ka. Ne ende jemi nĂ« pritje tĂ« njĂ« vendimi nga Gjykata Themelore nĂ« PrishtinĂ« lidhur me padinĂ« qĂ« e kemi ushtruar kundĂ«r ZRRE-sĂ«, sa i pĂ«rket shkeljeve tĂ« bĂ«ra nĂ« procesin e liberalizimit tĂ« tregut tĂ« energjisĂ« elektrike”, deklaroi Ahmeti.

Ai kujtoi se rritja e çmimit të energjisë prej 16.1% që hyri në fuqi më herët këtë vit tashmë ka ndikuar negativisht në ekonomi.

“VetĂ«m rritja e çmimit tĂ« energjisĂ« pĂ«r konsumatorĂ«t e rregulluar prej 16.1% dhe liberalizimi i tregut tashmĂ« po i tregojnĂ« pasojat negative pĂ«r bizneset, ekonominĂ« dhe qytetarĂ«t. NjĂ« rritje e re e çmimit vetĂ«m sa do ta bĂ«jĂ« edhe mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« bĂ«rit biznes nĂ« vendin tonĂ« dhe do ta ngarkojĂ« edhe mĂ« shumĂ« jetĂ«n e qytetarĂ«ve”, theksoi Ahmeti.

Sipas tij, Dhoma e Tregtisë mbetet kategorikisht kundër çdo rritjeje të re të çmimit të energjisë.

“Ashtu siç kemi qenĂ« kundĂ«r rritjes prej 16.1% dhe procesit tĂ« liberalizimit tĂ« tregut tĂ« energjisĂ«, edhe pĂ«r kĂ«tĂ« jemi kundĂ«r. PĂ«r veprimet tona tĂ« mĂ«tejshme do t’ju njoftojmĂ«â€, shtoi ai.

Telegrafi ka provuar të kontaktojë edhe me përfaqësuesit e ZRRE-së për të marrë qëndrimin e tyre lidhur me këto shqetësime, por ata nuk kanë qenë të qasshëm.

Kujtojmë se vendimi i Zyrës së Rregullatorit të Energjisë (ZRRE) për liberalizimin e tregut të energjisë hyri në fuqi më 1 qershor, me gjithë kundërshtimet nga bizneset.

Ky vendim ka prekur 1.300 kompani të mëdha, të cilat kanë më shumë se 50 punëtorë, ose qarkullim vjetor prej mbi 10 milionë euro.

Në Kosovë, liberalizimi i tregut të energjisë është paraparë me Ligjin për energjinë elektrike të miratuar në vitin 2016, por zbatimi i tij është shtyrë për shkak të rrethanave të ndryshme.

NĂ« vendet e Bashkimit Evropian, procesi i liberalizimit tĂ« tregut tĂ« energjisĂ« ka filluar nĂ« fund tĂ« viteve ’90 me qĂ«llim rritjen e konkurrencĂ«s, efikasitetit, sigurisĂ« dhe zgjedhjes pĂ«r konsumatorĂ«t. /Telegrafi/

OEK: Barkodat ndërkombëtare së shpejti edhe për produktet e Kosovës

23 October 2025 at 10:20


Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, ka zhvilluar një takim me Kryetaren e Fondacionit GS1 Turqi, Elif Muftuoglu.

NĂ« njoftimin e OEK-ut thuhet se gjatĂ« takimit, u shpreh falĂ«nderimi dhe mirĂ«njohja pĂ«r mbĂ«shtetjen e vazhdueshme qĂ« GS1 Turqia i ka dhĂ«nĂ« KosovĂ«s nĂ« procesin e anĂ«tarĂ«simit nĂ« rrjetin ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« barkodave GS1 – sistem qĂ« siguron identifikim dhe njohje globale tĂ« produkteve.

“FalĂ« kĂ«tij bashkĂ«punimi, GS1 Kosova do tĂ« nisĂ« me sukses lĂ«shimin e barkodave ndĂ«rkombĂ«tare, duke i hapur rrugĂ« produkteve tĂ« KosovĂ«s pĂ«r njohje dhe prezencĂ« mĂ« tĂ« gjerĂ« nĂ« tregjet ndĂ«rkombĂ«tare.

Ky hap do tĂ« shtojĂ« vlerĂ«n, besueshmĂ«rinĂ« dhe sigurinĂ« e produkteve kosovare, si pĂ«r konsumatorĂ«t vendorĂ« ashtu edhe pĂ«r ata ndĂ«rkombĂ«tarĂ«â€, thuhet nĂ« njoftim.

Oda Ekonomike e Kosovës shpreh mirënjohje të veçantë për GS1 Turqinë dhe Elif Muftuoglu për bashkëpunimin e sinqertë dhe përkrahjen profesionale në këtë proces të rëndësishëm për zhvillimin ekonomik të vendit. /Telegrafi/

Çrregullimet e tiroides tek fĂ«mijĂ«t – njĂ« kĂ«rcĂ«nim i heshtur pĂ«r zhvillimin dhe shĂ«ndetin

19 October 2025 at 21:23


Çrregullimet e tiroides nĂ« fĂ«mijĂ«ri nuk janĂ« tĂ« rralla, por shpesh kalojnĂ« pa u vĂ«rejtur. Diagnoza e hershme Ă«shtĂ« vendimtare pĂ«r zhvillim tĂ« shĂ«ndetshĂ«m trupor dhe mendor

Dr. Hafize Rafuna
Endokrinologe Pediatrike
hafizerafuna@hotmail.com
📞 +383 44 265 800

Gjatë viteve të fundit, çrregullimet hormonale në fëmijëri janë bërë gjithnjë e më të njohura për mjekët dhe familjet. Ndër më të rëndësishmet ndër to janë çrregullimet e funksionit të gjëndrës tiroide, të cilat, nëse nuk diagnostikohen dhe trajtohen në kohë, mund të lënë pasoja të pakthyeshme në zhvillimin fizik dhe mendor të fëmijës.

Gjëndra tiroide është një strukturë e vogël në qafë, por me ndikim të madh: ajo rregullon metabolizmin, zhvillimin e trurit, temperaturën trupore, rritjen dhe funksione të shumta trupore përmes prodhimit të hormoneve T3 dhe T4.

Hipotiroidizmi kongjenital – urgjencĂ« mjekĂ«sore nĂ« ditĂ«t e para tĂ« jetĂ«s

Hipotiroidizmi kongjenital është një nga çrregullimet endokrine më të rënda në periudhën neonatale. Ai ndodh kur gjëndra tiroide mungon, është e pazhvilluar ose nuk funksionon siç duhet që nga lindja.

Shenjat klinike shpesh janë të fshehura në fillim, por vonesa në diagnostikim mund të sjellë prapambetje të pakthyeshme në zhvillimin mendor. Prandaj, vendet me sisteme të zhvilluara shëndetësore e përfshijnë testimin neonatal për hipotiroidizëm si pjesë të detyrueshme të skriningut të lindjes.

Trajtimi Ă«shtĂ« i thjeshtĂ«: hormon sintetik (levotiroksinĂ«) dhe fillimi i hershĂ«m – brenda dy javĂ«ve tĂ« para, garanton zhvillim normal nĂ« shumicĂ«n dĂ«rrmuese tĂ« rasteve.

Tiroiditi Hashimoto – kur sistemi imunitar sulmon veten

Në moshat më të rritura, sidomos gjatë pubertetit, hasim më shpesh tiroiditin autoimun Hashimoto, një sëmundje ku sistemi imunitar gabimisht sulmon gjëndrën tiroide.

Kjo gjendje është shkaku më i zakonshëm i hipotiroidizmit tek fëmijët dhe adoleshentët, dhe shpesh zhvillohet ngadalë, duke e bërë të vështirë për prindërit të dallojnë shenjat:

‱ Lodhje e vazhdueshme
‱ Shtim nĂ« peshĂ« pa arsye
‱ FtohtĂ«si
‱ Konstipacion
‱ Probleme me pĂ«rqendrimin dhe mĂ«simet
‱ CikĂ«l menstrual i çrregullt te vajzat

Diagnoza bëhet përmes analizave të TSH, T4 dhe antitrupave anti-TPO, dhe trajtimi përfshin përdorimin e levotiroksinës, me ndjekje të rregullt nga mjeku endokrinolog.

Hipertiroidizmi – kur tiroideja punon mĂ« shumĂ« sesa duhet

Në raste më të rralla, por klinikisht më të zhurmshme, fëmijët mund të preken nga hipertiroidizmi, ku gjëndra prodhon tepricë hormonesh. Shkaku më i shpeshtë është sëmundja Graves, një tjetër gjendje autoimune që ndodh më shpesh te vajzat adoleshente.

Simptomat përfshijnë:

‱ Humbje peshe me oreks tĂ« shtuar
‱ Djersitje, nervozizĂ«m, dridhje
‱ Rrahje tĂ« shpejta tĂ« zemrĂ«s
‱ Probleme me gjumin
‱ Sy tĂ« dalĂ« (ekzoftalmi)

Trajtimi përfshin barna antitiroidale, ndonjëherë jod radioaktiv apo kirurgji, dhe kërkon monitorim të ngushtë.

Roli i prindĂ«rve dhe mjekĂ«ve – çelĂ«si pĂ«r diagnozĂ« tĂ« hershme

Shumë nga këto çrregullime kanë shfaqje të ngadalta dhe simptoma që mund të ngatërrohen me probleme të zakonshme të fëmijërisë. Prandaj, është thelbësore që prindërit të jenë të vëmendshëm ndaj ndryshimeve të papritura në sjellje, energji, peshë, dhe rritje.

Për mjekët e kujdesit parësor, kontrolli periodik i rritjes, maturimit pubertal dhe ndonjëherë analizat hormonale, mund të zbulojnë probleme të cilat fëmija vetë nuk i shpreh.

Thirrje për ndërgjegjësim dhe skrining

NĂ« muajin tetor, kur shĂ«nohet Dita BotĂ«rore e MenopauzĂ«s (18 tetor) dhe Osteoporoza (20 tetor) – dy gjendje tĂ« lidhura me hormonĂ«t – Ă«shtĂ« po ashtu njĂ« moment i mirĂ« pĂ«r tĂ« rritur ndĂ«rgjegjĂ«simin pĂ«r shĂ«ndetin e tiroides tek fĂ«mijĂ«t dhe adoleshentĂ«t.

Shëndeti hormonal në fëmijëri është themeli për një jetë të shëndetshme. Tiroidja është e vogël, por ndikimi i saj është i madh dhe përgjegjësia jonë është ta dëgjojmë trupin e fëmijës edhe kur ai nuk flet me fjalë, por me simptoma. /Telegrafi/

Kosova shteti i vetëm në rajon ende jashtë CEMT, anëtarësimi është i domosdoshëm për transportuesit e mallrave në BE

18 October 2025 at 15:00


Kosova, ndryshe nga vendet e tjera të rajonit si Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Serbia, Mali i Zi dhe Bosnje e Hercegovina, ende nuk është bërë anëtare e Konferencës Evropiane të Ministrave të Transportit e quajtur CEMT, çka konsiderohet se kufizon mundësitë e transportuesve me mallra të vendit tonë në shtetet anëtare të Bashkimit Evropian.

CEMT, është një marrëveshje multilaterale e cila i mundëson kompanive transportin e mallrave në vendet evropiane drejt një destinacioni të caktuar apo kalimin transit nëpër një apo më shumë shtete anëtare të CEMT-it.

Kjo certifikatë ndryshe, njihet edhe si leje kalimi-ndërkombëtar dhe ka rëndësi të veçantë edhe për mbrojtjen e ambientit.

Nga Shoqata e Transportit tĂ« Mallrave tĂ« KosovĂ«s thonĂ« se anĂ«tarĂ«simi nĂ« licencĂ«n CEMT do t’ua lehtĂ«sonte transportin dhe do tĂ« ulte kostot e operimit. NdĂ«rkaq, Oda Ekonomike e KosovĂ«s (OEK) e vlerĂ«son si shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m anĂ«tarĂ«simin e vendit nĂ« çdo organizatĂ« ndĂ«rkombĂ«tare, pĂ«rfshirĂ« edhe CEMT-in.

Kurse, nga Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës (MMPHI) për KosovaPress thonë se janë në bashkëpunim të ngushtë me Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe Diasporës (MPJD) dhe po lobojnë përmes kanaleve diplomatike tek vendet mike për të siguruar përkrahjen e nevojshme.

Qëllimi, sipas tyre, është që pas dorëzimit të aplikimit zyrtar, Kosova të ketë votat e mjaftueshme për anëtarësim në CEMT.

CEMT, ndër të tjera lëshon leje ndërkombëtare për transportin rrugor të mallrave. Konferenca Evropiane e Ministrave të Transportit (e njohur gjithashtu si Forumi Ndërkombëtar i Transportit) është një organizatë ndërkombëtare e përqendruar në politikat dhe infrastrukturën e transportit, veçanërisht përmes lejeve shumëpalëshe CEMT që lehtësojnë transportin ndërkufitar të mallrave në Evropë.

Shembull, me lejen CEMT mund të lejohet transporti i mallrave me rrugë ndërmjet vendeve anëtare pa pasur nevojë për autorizime të veçanta për çdo udhëtim, çka lehtëson transportin ndërkufitar të mallrave, duke e bërë atë edhe më efikas.

Kryetari i ShoqatĂ«s sĂ« Transportit tĂ« Mallrave tĂ« KosovĂ«s, Muhamet Thaçi, thotĂ« se Kosova Ă«shtĂ« dashur tĂ« jetĂ« prej kohĂ«sh anĂ«tare e CEMT-it, pasi kjo do t’i vendoste transportuesit kosovarĂ« nĂ« pozitĂ« tĂ« barabartĂ« me ata tĂ« rajonit dhe tĂ« EvropĂ«s.

Ai thekson se shoqata që ai drejton do të angazhohet për këtë proces në bashkëpunim me Qeverinë e Kosovës.

Sipas Thaçit, anëtarësimi në CEMT do të kishte ndikim të drejtpërdrejtë në lehtësimin e punës së transportuesve, duke mundësuar qarkullim më të shpejtë të mallrave dhe zvogëlim të kostove të transportit.

Ai shton se, përmes kësaj leje, kompanitë vendore do të kishin mundësi të kryejnë transport në destinacione të ndryshme në Evropë, pa pengesa administrative që aktualisht i ngadalësojnë.

"Kosova është dashur të jetë anëtare e CEMT-it. Duhet të bëhet patjetër për arsye se të bëhemi të barabartë transportuesit e Kosovës me ata të rajonit dhe të Evropës. Ne si shoqatë do të angazhohemi rreth anëtarësimit, në bashkëpunim me Qeverinë e Kosovës. Sa i përket [anëtarësimit] në CEMT, do të na lehtësonte punët e transportit në Evropë dhe Rajon pasi të gjitha vendet që na rrethojnë janë të anëtarësuara në CEMT. Pastaj, mund të bëjmë transport, të shkarkojmë ne vende dhe destinacione të ndryshme në Evropë dhe gjetiu...[Anëtarësimi në CEMT do të ndikonte] në shpejtësinë e transportit që mund ta bëjë në vendet e caktuara dhe kur të lehtësohet, lehtësohen edhe shpenzimet për transport", thotë Thaçi.

Ndërkaq, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK), Lulzim Rafuna thotë se anëtarësimi i Kosovës në CEMT dhe në organizata të tjera ndërkombëtare është thelbësor për përmbushjen e standardeve dhe përshtatjen me zhvillimet e reja globale.

Ai thekson se transportuesit kosovarë përballen me pengesa të shumta burokratike që u pamundësojnë depërtimin në tregjet rajonale, ndërsa sipas tij, kompanitë e huaja po marrin tregun.

Sipas Rafunes, përveç anëtarësimeve ndërkombëtare, nevojiten edhe reforma të brendshme në Ministrinë e Infrastrukturës për të fuqizuar sektorin e transportit.

"ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme shumĂ«. Çdo anĂ«tarĂ«sim nĂ« çdo organizatĂ« ndĂ«rkombĂ«tare do t'i ndihmojĂ« KosovĂ«s pĂ«r t'i plotĂ«suar standardet, por edhe pĂ«r tĂ« qenĂ« nĂ« trend me zhvillimet dhe ndryshimet e fundit. Ne jemi duke jetuar nĂ« njĂ« kohĂ« ku ndryshimet bĂ«hen brenda ditĂ«s, sidomos tani pas InteligjencĂ«s Artificiale. Çdo anĂ«tarĂ«sim nĂ« çdo organizatĂ« ndĂ«rkombĂ«tare, nĂ« çdo konferencĂ«, marrĂ«veshje Ă«shtĂ« i mirĂ«seardhur pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« ndryshimin...Si OdĂ« Ekonomike kemi themeluar ShoqatĂ«n e Transportit pĂ«r arsye se ka shumĂ« pengesa qĂ« kanĂ« transportuesit tanĂ«.

Nuk e tregun jo vetĂ«m KosovĂ«, por nĂ« rajonin hiç se hiç nuk kanĂ« mundur tĂ« depĂ«rtojnĂ«, por sidomos nĂ« KosovĂ«, pĂ«r shkak tĂ« pengesave, burokracisĂ«, dokumenteve tĂ« panevojshme qĂ« i kanĂ«, nuk kanĂ« mundĂ«si qĂ« tĂ« zgjerohen. Dhe mĂ« pas vijnĂ« na e marrin tregun kompanitĂ« serbe, kompanitĂ« turke, maqedone e kĂ«shtu me radhĂ«...KompanitĂ« tona nuk mund tĂ« jenĂ« prezentĂ« nĂ« asnjĂ« vend tĂ« rajonit. Ne duhet tĂ« anĂ«tarĂ«sohemi nĂ« çdo organizatĂ«, çdo konferencĂ«, por duhet tĂ« bĂ«jmĂ« ndryshime dhe reforma tĂ« brendshme brenda MinistrisĂ« sĂ« InfrastrukturĂ«s pĂ«r t'ia mundĂ«suar transportit tonĂ« qĂ« tĂ« zhvillohet si degĂ«â€, thekson Rafuna.

Lidhur me anĂ«tarĂ«simin nĂ« CEMT, Ministria e Mjedisit, Planifikimit HapĂ«sinor dhe InfrastrukturĂ«s nĂ« njĂ« pĂ«rgjigje me shkrim pĂ«r KosovaPress thonĂ« se kanĂ« parashtruar kĂ«rkesĂ«n zyrtare tek MPJD-ja dhe po ndjekin hapat proceduralĂ« pĂ«r t’u bĂ«rĂ« anĂ«tare e kĂ«tij mekanizmi ndĂ«rkombĂ«tar.

MMPHI-ja thekson se koordinimi i ngushtë me MPJD-në është i domosdoshëm për të përgatitur aplikimin formal.

Po ashtu, siç thonë nga kjo ministri, po lobojnë përmes kanaleve diplomatike dhe takimeve bilaterale me vendet anëtare për të siguruar përkrahjen maksimale.

“MMPHI-ja ka parashtruar kĂ«rkesĂ«n zyrtare tek MPJD pĂ«r tĂ« proceduar tutje kĂ«rkesĂ«n tonĂ« pĂ«r anĂ«tarĂ«sim nĂ« ECMT, megjithatĂ« duhet tĂ« kemi parasysh faktin se pĂ«r t’u anĂ«tarĂ«suar zyrtarisht nĂ« kĂ«tĂ« mekanizĂ«m duhet ndjekur disa hapa proceduralĂ« paraprak pĂ«r tĂ« arritur deri tek parashtrimi i kĂ«rkesĂ«s formale tek ky mekanizĂ«m. MMPHI-ja Ă«shtĂ« nĂ« koordinim tĂ« ngushtĂ« me MPJD-nĂ« pĂ«r veprimet qĂ« duhet ndjekur nĂ« raport me kĂ«rkesĂ«n pĂ«r anĂ«tarĂ«sim. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim duhet cekur faktin se jemi duke lobuar pĂ«rmes kanaleve diplomatike tek vendet mike qĂ« janĂ« anĂ«tare nĂ« kĂ«tĂ« mekanizĂ«m, po ashtu edhe nĂ« takimet bilaterale qĂ« kemi nĂ« kuadĂ«r tĂ« komisioneve teknike tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta me vendet respektive pĂ«r zbatimin dhe mbikĂ«qyrjen e marrĂ«veshjeve bilaterale, pĂ«r tĂ« arritur pĂ«rkrahjen maksimale tĂ« vendeve anĂ«tare, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« sapo tĂ« dorĂ«zohet zyrtarisht aplikimi tek sekretariati i ECMT-sĂ«, tĂ« kemi votat e mjaftueshme pĂ«r pranim, respektivisht anĂ«tarĂ«sim”, thonĂ« nga MMPHI-ja pĂ«rmes emailit nĂ« pĂ«rgjigjen e tyre.

NjĂ« listĂ« jo pĂ«rfundimtare e shteteve anĂ«tare nĂ« CEMT pĂ«rfshinĂ« ShqipĂ«rinĂ«, MaqedoninĂ« e Veriut, Malin e Zi, Bosnje dhe HercegovinĂ«n, SerbinĂ«, KroacinĂ«, SlloveninĂ«, GreqinĂ«, ItalinĂ«, AustrinĂ«, GjermaninĂ«, FrancĂ«n, ZvicrĂ«n, HungarinĂ«, BullgarinĂ«, RumaninĂ«, PoloninĂ«, ÇekinĂ«, SllovakinĂ«, TurqinĂ«, MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar (Britania), SpanjĂ«n, PortugalinĂ«, DanimarkĂ«n, SuedinĂ«, FinlandĂ«n, NorvegjinĂ«, HolandĂ«n, BelgjikĂ«n, Luksemburgun e shumĂ« shtete tĂ« tjera botĂ«rore.

Sëmundjet dhe çrregullimet endokrinologjike te fëmijët

8 October 2025 at 20:32


Njohja e hershme e çrregullimeve hormonale është thelbësore për rritjen dhe zhvillimin e shëndetshëm të fëmijëve

Dr. Hafize Rafuna
Endokrinologe Pediatrike
hafizerafuna@hotmail.com
📞 +383 44 265 800

Endokrinologjia pediatrike Ă«shtĂ« njĂ« degĂ« e mjekĂ«sisĂ« qĂ« merret me hormonet dhe gjĂ«ndrat qĂ« i prodhojnĂ« ato. KĂ«to hormone janĂ« si “mesazherĂ«â€ qĂ« udhĂ«tojnĂ« nĂ«pĂ«r trup pĂ«r tĂ« rregulluar rritjen, zhvillimin, metabolizmin, pubertetin dhe energjinĂ« e fĂ«mijĂ«s.

Kur njëra prej këtyre gjëndrave nuk punon siç duhet, mund të shfaqen çrregullime hormonale, të cilat ndikojnë në rritje, peshë, zhvillim ose humor.

Pse është e rëndësishme të njihen këto çrregullime?

Në fëmijëri dhe adoleshencë, organizmi ndryshon me shpejtësi. Një çrregullim hormonal i padiagnostikuar në kohë mund të:

â–Ș ngadalĂ«sojĂ« ose pĂ«rshpejtojĂ« rritjen,
â–Ș shkaktojĂ« pubertet tĂ« hershĂ«m ose tĂ« vonuar,
â–Ș ndikojĂ« nĂ« peshĂ«, energji dhe pĂ«rqendrim,
â–Ș ose tĂ« prekĂ« zhvillimin emocional dhe vetĂ«besimin e fĂ«mijĂ«s.

Zbulimi i hershëm dhe trajtimi i duhur ndihmojnë që fëmija të zhvillohet në mënyrë të shëndetshme dhe të arrijë potencialin e tij të plotë.

Sëmundjet më të shpeshta endokrinologjike tek fëmijët

  • Diabeti mellitus (Diabeti i tipit 1 dhe 2)

Diabeti i tipit 1 është më i shpeshti te fëmijët dhe ndodh kur trupi nuk prodhon insulinë. Fëmija mund të ketë etje të madhe, urinim të shpeshtë, humbje peshe, lodhje dhe shpesh ndjen urinë të shtuar.

Trajtimi përfshin insulinë, kontroll të ushqimit dhe monitorim të rregullt të glukozës.

  • Hipotiroidizmi (funksion i ulĂ«t i tiroides)

Gjëndra tiroide ndodhet në qafë dhe prodhon hormone që kontrollojnë metabolizmin. Kur ajo punon ngadalë, fëmija mund të ketë lodhje, kapsllëk, lëkurë të thatë, shtim në peshë dhe rritje të ngadaltë.

Mjekimi bëhet me hormone zëvendësuese (levotiroksinë) dhe zakonisht është shumë efektiv.


  • Hipertiroidizmi (funksion i shtuar i tiroides)

Kur tiroidea punon tepër, trupi prodhon shumë hormone. Shenjat përfshijnë rrahje të shpejta të zemrës, humbje peshe, djersitje, nervozizëm dhe dridhje duarsh.

Trajtohet me ilaçe që ulin aktivitetin e tiroides ose, në disa raste, me kirurgji

  • Çrregullimet e rritjes

Disa fëmijë rriten më ngadalë për shkak se trupi nuk prodhon mjaftueshëm hormon rritjeje (GH). Shenjat kryesore janë rritje shumë më e ngadaltë se bashkëmoshatarët dhe fytyrë më e vogël ose trup më i vogël për moshën.

Pas testimeve hormonale, mjeku mund të rekomandojë terapi me hormon rritjeje, që ndihmon rritjen normale.

  • Puberteti i hershĂ«m ose i vonuar

Disa fëmijë fillojnë pubertetin shumë herët (para 8 vjeç tek vajzat dhe 9 vjeç tek djemtë) ose përkundrazi, shumë vonë. Kjo ndodh kur sistemi hormonal aktivizohet jashtë kohe.

Trajtimi mund të përfshijë ilaçe që vonojnë ose nxisin pubertetin, në varësi të situatës.

  • Çrregullimet e gjĂ«ndrave mbiveshkore

Këto gjëndra prodhojnë hormone të rëndësishme si kortizoli dhe aldosteroni.

Kur ato nuk funksionojnë si duhet, mund të shfaqen:

â–Ș DobĂ«si, lodhje, humbje oreksi, presion i ulĂ«t i gjakut (nĂ« mungesĂ« tĂ« kortizolit);
â–Ș Mbipesha qendrore, puçrra, stria, shtim i presionit (nĂ« tepricĂ« tĂ« kortizolit).

Në varësi të shkakut, mjekimi bëhet me hormone zëvendësuese ose kirurgji.

  • Çrregullimet e kalciumit dhe vitaminĂ«s D

Vitamina D dhe kalciumi janë thelbësorë për zhvillimin e kockave dhe dhëmbëve. Mungesa e tyre mund të shkaktojë rahitizëm, dhimbje kockash, deformime të këmbëve ose ngërçe muskulore.

Trajtimi përfshin suplementim me vitaminë D dhe kalcium, ushqyerje të mirë dhe ekspozim të moderuar në diell.

  • Çrregullimet e zhvillimit gjinor

Disa fëmijë lindin me ndryshime në zhvillimin e organeve gjenitale ose kanë mungesë puberteti për shkak të çrregullimeve hormonale.

Këto situata kërkojnë vlerësim të kujdesshëm multidisiplinar nga mjekë endokrinologë, gjenetistë dhe psikologë.


Kur duhet të vizitoni një endokrinolog pediatrik?

Konsultohuni me mjekun nëse vini re se fëmija:

â–Ș nuk po rritet si bashkĂ«moshatarĂ«t,
â–Ș po shton ose po humb peshĂ« pa arsye,
â–Ș Ă«shtĂ« gjithmonĂ« i lodhur ose i pĂ«rgjumur,
â–Ș ka filluar pubertetin shumĂ« herĂ«t ose shumĂ« vonĂ«,
â–Ș urinon shpesh dhe ka etje tĂ« tepĂ«rt,
â–Ș ka dhimbje kockash ose ngĂ«rçe tĂ« shpeshta.

Si bëhet diagnostikimi?

Diagnoza vendoset përmes:

â–Ș analizave tĂ« gjakut pĂ«r hormonet specifike (si TSH, T4, insulinĂ«, kortizol, GH, etj.),
â–Ș testeve stimuluese hormonale,
â–Ș ekografisĂ« sĂ« gjĂ«ndrave, MRI ose testeve gjenetike,
â–Ș si dhe vĂ«zhgimit tĂ« rritjes dhe zhvillimit nĂ« kohĂ«.

Trajtimi dhe kujdesi afatgjatë

Në shumicën e rasteve, çrregullimet hormonale mund të kontrollohen mirë me trajtim të rregullt dhe mbikëqyrje mjekësore.

Trajtimi mund të përfshijë:

â–Ș ilaçe hormonale zĂ«vendĂ«suese,
â–Ș terapi me insulinĂ« ose hormon rritjeje,
â–Ș rregullim tĂ« ushqyerjes dhe aktivitetit fizik,
â–Ș vizita periodike pĂ«r ndjekje dhe pĂ«rditĂ«sim tĂ« dozave.

Prindërit luajnë rol thelbësor duke ndihmuar fëmijën të kuptojë gjendjen e tij dhe të ndjekë trajtimin me kujdes.

Kujdesi me dashuri dhe njohuri

Çrregullimet hormonale nuk janĂ« gjithmonĂ« tĂ« rĂ«nda, por kĂ«rkojnĂ« vĂ«mendje, durim dhe bashkĂ«punim me mjekun specialist.

Sa më herët të zbulohen, aq më të mira janë rezultatet për rritjen, zhvillimin dhe mirëqenien e fëmijës. /Telegrafi/

❌
❌