Suksese të pjesshme dhe sfida të mëdha, bilanci i arsimit në Kosovë për vitin 2025
Viti 2025 ka qenë një vit sfidues dhe kompleks për sektorin e arsimit në Kosovë, me rezultate të dukshme në disa fusha, por edhe me probleme të theksuara që prekin nxënësit, mësimdhënësit dhe komunat.
Drejtuesit e drejtorive komunale të arsimit dhe ekspertët shprehen se sfidat janë të shumta, duke filluar nga bllokada buxhetore dhe mungesa e fondeve, deri te cilësia e teksteve shkollore dhe mbyllja e disa shkollave fillor, raporton KosovaPress.
NĂ« PrishtinĂ«, drejtori i DrejtorisĂ« Komunale tĂ« Arsimit, Samir Shahini, ka pĂ«rshkruar vitin 2025 si njĂ« ndĂ«r vitet mĂ« sfiduese pĂ«r arsimin. Sipas tij, pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« ka pasur njĂ« mungesĂ« buxheti tĂ« paparĂ« mĂ« herĂ«t dhe njĂ« âbllokadĂ« buxhetoreâ nga Ministria e Financave qĂ« ka penguar realizimin e projekteve pĂ«r arsim.
Shahini për KosovaPress ka theksuar zgjerimin e mësimit tërëditor nga pesë në shtatë shkolla, duke përfshirë edhe pesë fshatra rurale, ku numri i nxënësve ka kaluar nga 3 mijë e 100 në mbi 5 mijë, ndërsa pritet të shtohen edhe 10 shkolla të tjera në vitin 2026.
Ai ka nënvizuar nevojën urgjente për trajtim të arsimit si prioritet kombëtar.
âViti 2025 ka qenĂ« njĂ« vit shumĂ« kompleks, nĂ« fushĂ«n e arsimit ka shĂ«nuar disa rezultate tĂ« prekshme dhe shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r zhvillimin edhe tĂ« cilĂ«sisĂ« por edhe tĂ« infrastrukturĂ«s nĂ« shkolla. NĂ« anĂ«n tjetĂ«r ka qenĂ« viti mĂ« sfidues i mundshĂ«m pĂ«r tĂ« udhĂ«hequr drejtorinĂ« e arsimit por edhe pĂ«r mĂ«simdhĂ«nĂ«sit dhe nxĂ«nĂ«sit prindĂ«rit, duke qenĂ« se si vit Ă«shtĂ« shoqĂ«ruar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« me njĂ« mungesĂ« buxheti tĂ« paparĂ« mĂ« herĂ«t dhe nĂ« njĂ« injorim tĂ« thellĂ« tĂ« komunĂ«s sĂ« PrishtinĂ«s nĂ« shtrirjen e mĂ«simit tĂ«rĂ«ditorĂ«... Zgjerimi i mĂ«simit tĂ«rĂ«ditorĂ« nga pesĂ« nĂ« shtatĂ« shkolla duke pĂ«rfshi edhe prej tyre nĂ« zona rurale nĂ« pesĂ« fshatra, nĂ« total nga 3 mijĂ« e 100 nxĂ«nĂ«s sot kemi mbi 5 mijĂ« nxĂ«nĂ«s. Do tĂ« shtojmĂ« edhe 10 shkolla tĂ« tjera nĂ« shtatorin qĂ« vjen.. 20:08 Buxheti i vitit 2025 nuk ka arrit tĂ« shfrytĂ«zohet nĂ« formĂ«n qĂ« Ă«shtĂ« aprovuar qĂ« ka qenĂ« rreth 37 milionĂ« euro duke pĂ«rfshirĂ« pagat dhe mĂ«ditje, as ky buxhet nuk ka qenĂ« i qasshĂ«m gjatĂ« gjithĂ« kohĂ«s..21:58 Si shtet duhet tĂ« ulemi dhe rishikojmĂ« urgjentisht se çka po shkon keq me arsimin. ĂshtĂ« momenti i fundit qĂ« arsimi tĂ« trajtohet si njĂ« urgjencĂ« kombĂ«tare dhe nĂ« aspektin e seriozitetitâ, ka thĂ«nĂ« Shahini.
Në Prizren, drejtuesja e DKA-së, Luljeta Gutaj, ka theksuar realizimin e projekteve të planifikuara dhe investimet në zhvillimin profesional të mësimdhënësve. Sidoqoftë, ajo ka kritikuar Ministrinë e Arsimit për shpërndarjen e dobët të teksteve shkollore, veçanërisht për shkollat me tri gjuhë mësimore (shqip, turqisht dhe boshnjakisht), duke dëmtuar komunitetin prindëror dhe nxënësit. Tekstet kanë pasur gjithashtu gabime dhe nuk përkojnë me metodologjitë moderne të mësimdhënies.
âTĂ« gjitha projektet tona, tĂ« planifikuara edhe nĂ« planin zhvillimor tĂ« arsimit nĂ« komunĂ«, janĂ« realizuar plotĂ«sisht, pĂ«rjashto projektet qĂ« i kemi pasur nĂ« partneritet me ministrinĂ« e arsimit, si psh funksionalizimi i institucioneve tĂ« edukimit tĂ« hershĂ«m. BashkĂ«punimi ka qenĂ« deri diku i mirĂ«, pĂ«rveç nĂ« rastet e furnizimit me tekstet shkollore. Prizreni ka tri gjuhĂ« mĂ«simore, qĂ« nĂ«nkupton furnizimin edhe me tekste shkollore nĂ« tĂ« tria gjuhĂ«t mĂ«simore, turqisht dhe boshnjakisht. Konsideroj se me mĂ«nyrĂ«n e shpĂ«rndarjes sĂ« teksteve shkollore Ă«shtĂ« dĂ«mtuar komuniteti prindĂ«ror, sidomos nĂ« zvogĂ«limin e buxhetit familjar tĂ« tyre. Shpesh jemi detyruar tĂ« kompensojmĂ« mĂ«simdhĂ«nĂ«sit nga buxheti i komunĂ«s, planifikimi i dobĂ«t buxhetor i ministrisĂ« sĂ« arsimit na ka sjellĂ« para sfidave tĂ« mĂ«dha, tĂ« cilat megjithatĂ« i kemi tejkaluar me ndihmĂ«n e komunĂ«s. Sa pĂ«r tekstet shkollore, mĂ«simdhĂ«nĂ«sit tanĂ« kanĂ« gjetur mjaft gabime dhe ata konsiderojnĂ« se nuk pĂ«rkojnĂ« me zhvillimin e nxĂ«nĂ«sve duke pasur parasysh arritjet e reja dhe metodologjitĂ« qĂ« zhvillojnĂ« mendim kritik tek nxĂ«nĂ«sitâ, ka thĂ«nĂ« Gutaj.
Ndërsa, në Kamenicë, drejtori Afrim Dervishi ka raportuar se vitin 2025 e konsideron të suksesshëm për shkak të përmbushjes së projekteve të planifikuara dhe si projekt kryesor për 2026 realizimin e mësimit tërëditor. Ai ka shtuar se punimet për ushqimin e shëndetshëm për nxënësit janë në zhvillim dhe po rishikohen tekstet shkollore për të përmirësuar rezultatet e nxënësve.
âViti 2025 ka qenĂ« njĂ« vit i suksesshĂ«m pĂ«r ne, kemi arritur tâi pĂ«rmbyllim tĂ« gjitha projektet qĂ« kemi planifikuar tâi realizojmĂ«. Jeta nĂ« sistemin arsimor nĂ« shkolla Ă«shtĂ« shumĂ« dinamike dhe ne kemi arritur tâi dalim ballĂ«, tâi realizojmĂ« sukses dhe tĂ« pĂ«rmbushim tĂ« gjitha kĂ«rkesat e shkollave pĂ«r suksese mĂ« tĂ« larta.. Buxheti pĂ«r drejtorinĂ« e arsimit pĂ«r 2025 ka qenĂ« 1 milion e 200 mijĂ« euro, pĂ«r 2026 1 milion e 100 mijĂ« euro.. Realizimi i planit tĂ«rĂ«ditor nĂ« shkollat e komunĂ«s, kemi bĂ«rĂ« tĂ« gjitha pĂ«rgatitjet pĂ«rveç ushqimit, po punojmĂ« nĂ« realizimin edhe tĂ« ushqimit tĂ« shĂ«ndetshĂ«m pĂ«r tĂ« gjithĂ« fĂ«mijĂ«t, ky Ă«shtĂ« projekti mĂ« i madh qĂ« do tĂ« na marrĂ« kohĂ« ta realizojmĂ«.. Rishikimi i teksteve ka filluar, do vazhdoj, Ă«shtĂ« kompetencĂ« e ministrisĂ«, po pĂ«rmirĂ«sohet, evidentojmĂ« çdo vit pĂ«rmirĂ«sim tĂ« tyre, ka me ndikuar nĂ« avancimin e rezultateve shkollore tĂ« nxĂ«nĂ«sveâ, ka shtuar ai.
Sipas Sekretarit të Këshillit të Prindërve, Enver Balaj, arsimi ka përparuar në disa fusha, por mbyllja e disa shkollave fillore (1-5) dhe mungesa e vendeve të punës për mësimdhënësit mbetet shqetësuese. Ai ka kritikuar gjithashtu ngarkesën e lëndëve në tekstet shkollore dhe mungesën e përkujdesit qeveritar për rishikimin e tyre.
âNe e kemi parĂ« arsimin kosovarĂ« pĂ«r vitin 2025 qĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« punĂ« e madhe, pĂ«r rritjen e cilĂ«sisĂ« nĂ« procesin arsimorĂ« dhe krijimin e mundĂ«sive dhe kushteve tĂ« mira, pĂ«r tĂ« nxjerrĂ« student sa mĂ« tĂ« mirĂ« pĂ«r tĂ« vazhduar tutje. Kemi njĂ« problem qĂ« dominon vitet e fundit nĂ« KosovĂ«, disa shkolla fillore 1-5 janĂ« duke u mbyllur dhe mendoj se Ă«shtĂ« shumĂ« alarmante dhe shumĂ« shqetĂ«suese pĂ«r sistemin arsimor. ShumĂ« mĂ«simdhĂ«nĂ«s tĂ« sistemit para universitar kanĂ« mbetur pa vende pune pĂ«r shkak tĂ« mbylljes sĂ« shkollave..4:26 Nuk do tĂ« ishte e arsyeshme me diskutua pjesĂ«n e teksteve shkollore e cila po krijon shumĂ« probleme. Ne si prind kemi shqetĂ«sim te sistemi arsimor qĂ« do tĂ« duhej mĂ« tepĂ«r qeveria.. Ne duhet tĂ« rishikojmĂ« shumĂ« nĂ« tekste shkollore se 1-5 Ă«shtĂ« shumĂ« e ngarkuar nĂ« lĂ«ndĂ« tĂ« ndryshmeâ, Ă«shtĂ« shprehur Balaj.
Eksperti i arsimit, Rinor Qehaja, ka theksuar se gjatë vitit 2025 nuk ka pasur ndryshime substanciale në sistem, përkundër debatit publik mbi temat kryesore. Ai ka nënvizuar sfidat e vazhdueshme: tekstet shkollore jo të përshtatura, mungesa e llogaridhënies në rekrutimin e mësimdhënësve, dështimi në digjitalizim dhe mungesa e shkathtësive praktike tek nxënësit, duke u bërë një alarm për institucionet për ndryshime të domosdoshme.
âSistemi arsimor nuk ka pasur njĂ« ndryshim substancial pĂ«rgjatĂ« kĂ«tij viti, ka pasur shumĂ« debat publik pĂ«r plotĂ« tema, mirĂ«po shumĂ« pak nga kĂ«to tema janĂ« konvertuar nĂ« njĂ« ndryshim tĂ« prekshĂ«m pĂ«rbrenda arsimit. Ne vazhdojmĂ« tĂ« ballafaqohemi me probleme tĂ« ngjashme, ato tĂ« teksteve shkollore, tĂ« mungesĂ«s sĂ« llogaridhĂ«nies brenda sistemeve arsimore tĂ« rekrutimeve tĂ« mĂ«simdhĂ«nĂ«sve, tĂ« dĂ«shtimit nĂ« digjitalizim, tĂ« gjitha kĂ«to tĂ« pĂ«rmbledhura na rikthehen dhe barten tutje si probleme nga viti nĂ« vit.. 3:14 Pisa na tregon sa shumĂ« nxĂ«nĂ«sit tanĂ« mungojnĂ« nĂ« shkathtĂ«si tĂ« vĂ«rteta pĂ«r jetĂ« qĂ« ata do tĂ« mund tĂ« ktheheshin mĂ«simet nĂ« pĂ«rfitim pĂ«r ta pĂ«r gjenerim tĂ« vendeve tĂ« punĂ«s. Edhe kĂ«tĂ« vit na rikujtoj se kush Ă«shtĂ« rezultati, por mbi tĂ« gjitha Ă«shtĂ« njĂ« alarm pĂ«r institucionet tona pĂ«r ndryshimet e domosdoshmeâ, ka thĂ«nĂ« Qehaja.
Në këtë kontekst, viti 2025 shënoi një kombinim të përparimeve në disa fusha dhe sfidave strukturore që kërkojnë ndërhyrje urgjente për të garantuar një arsim cilësor dhe të barabartë për të gjithë nxënësit. /KP/
