Dita e fundit e muajit qershor ishte afati pĂ«rfundimtar nĂ« kuadĂ«r tĂ« periudhĂ«s sĂ« katĂ«rt raportuese pĂ«r vendet e Ballkanit PerĂ«ndimor pĂ«r tâi pĂ«rmbushur reformat e parashikuara nga Plani i Rritjes pĂ«r kĂ«to vende.
Tani, kĂ«to vende kanĂ« afat deri mĂ« 15 korrik pĂ«r tâi dorĂ«zuar raportet mbi hapat e zbatuar tĂ« reformave.
Komisioni Evropian (KE) më pas do të vlerësojë përmbushjen e tyre dhe do të vendosë për pagesat përkatëse për secilin vend.
Megjithatë, zyrtarët e KE-së theksojnë se të hollat ndahen vetëm pasi të jetë vlerësuar se reformat nga agjendat e reformave të vendeve përkatëse janë zbatuar në të vërtetë.
âInstrumenti pĂ«r reforma dhe rritje bazohet nĂ« performancĂ« dhe fondet paguhen vetĂ«m kur reformat zbatohen plotĂ«sishtâ, tha pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« (REL) zĂ«dhĂ«nĂ«si i Komisionit Evropian, Guillaume Mercier.
âTashmĂ« po shohim pĂ«rparim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m: 78 pĂ«r qind e reformave nĂ« tri rundet e para tĂ« raportimit tregojnĂ« ose sukses tĂ« plotĂ«, ose tĂ« paktĂ«n njĂ«farĂ« pĂ«rparimi, ndĂ«rsa vetĂ«m 22 pĂ«r qind janĂ« tĂ« bllokuaraâ, shtoi zĂ«dhĂ«nĂ«si.
Mjetet financiare nga Plani i Rritjes janĂ« tĂ« kufizuara nĂ« kohĂ«. NĂ«se vendet pĂ«rfituese nuk i pĂ«rmbushin kushtet, pĂ«rkatĂ«sisht nuk zbatojnĂ« reformat e parashikuara nĂ« agjendat e reformave, Komisioni Evropian ka tĂ« drejtĂ« tâi mbajĂ« fondet e destinuara pĂ«r kĂ«ta hapa reformues.
Këto fonde, sipas rregullave të Planit të Rritjes, mund të rishpërndahen te vendet që arrijnë rezultate më të mira në zbatimin e reformave.
Sipas Mercier, vendet pĂ«rfituese kanĂ« njĂ« vit kohĂ« pĂ«r tâi pĂ«rmbushur kushtet pĂ«rpara se fondet tĂ« rishpĂ«rndahen.
Kosova pritet tâi humbĂ« mbi 40 milionĂ« euro nga Plani i Rritjes pĂ«r shkak tĂ« moszbatimit tĂ« reformave me kohĂ«, tha tĂ« mĂ«rkurĂ«n kryenegociatori i KosovĂ«s me BE-nĂ«, Jeton Zulfaj.
Përfundimi i periudhës shtesë
PĂ«rveç kĂ«saj, 30 qershori shĂ«noi pĂ«rfundimin e tĂ« ashtuquajturĂ«s periudhĂ« âgrejsâ, pra kohĂ«s shtesĂ«, qĂ« Komisioni Evropian kishte miratuar pĂ«r hapat reformues qĂ« fillimisht duhej tĂ« pĂ«rfundonin nĂ« mesin e vitit 2025.
Për hapat reformues me afate në fund të 2024 dhe në fund të 2025, periudhat përkatëse shtesë përfundojnë më vonë gjatë vitit 2026.
âSiç Ă«shtĂ« theksuar nĂ« Rregullore, kur hapat reformues nuk pĂ«rmbushen as pas pĂ«rfundimit tĂ« periudhĂ«s sĂ« grejsit, fondet pĂ«rkatĂ«se mund tĂ« rishpĂ«rndahen te pĂ«rfituesit e tjerĂ«. Kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r hapat me afat 30 qershor 2026, Komisioni tani do tĂ« kryejĂ« njĂ« vlerĂ«sim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s dhe objektiv tĂ« tĂ« gjithĂ« pĂ«rfituesveâ, deklaroi zĂ«dhĂ«nĂ«si i KE-sĂ«.
Ai, në emër të Komisionit Evropian, u bëri thirrje vendeve të rajonit të intensifikojnë përpjekjet në mënyrë që reformat të zbatohen në kohë para periudhave të ardhshme raportuese.
âReformat duhet tĂ« mbeten prioritet pĂ«r pĂ«rfituesit nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« shfrytĂ«zojnĂ« sa mĂ« shumĂ« mundĂ«sitĂ« qĂ« ofron Plani i Rritjesâ, tha Mercier.
Sa para kanë marrë deri tani vendet e Ballkanit Perëndimor?
Shqipëria, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut vlerësohen si shtetet më të përparuara në zbatimin e agjendave të reformave.
Sipas të dhënave zyrtare të Komisionit Evropian, Shqipëria ka zbatuar 33 hapa reformues në tri ciklet e para dhe deri tani ka marrë më shumë se 212 milionë euro nga Plani i Rritjes.
Kosova deri tani nuk ka zbatuar asnjĂ« hap reformues, prandaj ka marrĂ« vetĂ«m fonde tĂ« parafinancimit â mbi 61 milionĂ« euro, qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« 7 pĂ«r qind tĂ« shumĂ«s totale tĂ« destinuar pĂ«r kĂ«tĂ« vend.
Mali i Zi ka zbatuar 32 hapa reformues, për të cilët i janë paguar gati 90 milionë euro.
Maqedonia e Veriut ka marrë më shumë se 142 milionë euro pasi ka përmbushur 22 hapa reformues.
Serbia gjatë tre periudhave të para raportuese ka zbatuar tre hapa reformues, mbi bazën e të cilëve Komisioni Evropian ka miratuar pagesa prej më shumë se 167 milionë euro.
Bosnje e Hercegovina ndodhet në pozitën më të vështirë. Jo vetëm që nuk ka marrë asnjë euro nga Plani i Rritjes, por vitin e kaluar humbi 108 milionë euro për shkak të vonesave në dorëzimin e Agjendës së saj të Reformave.
Sa fonde janë të destinuara për secilin vend?
Buxheti i pĂ«rgjithshĂ«m i Planit tĂ« Rritjes sĂ« Bashkimit Evropian pĂ«r Ballkanin PerĂ«ndimor Ă«shtĂ« 6 miliardĂ« euro pĂ«r periudhĂ«n 2024â2027. Nga kjo, 2 miliardĂ« janĂ« grante, ndĂ«rsa 4 miliardĂ« janĂ« kredi me kushte tĂ« favorshme.
Fondet janĂ« shpĂ«rndarĂ« sipas dy kritereve bazĂ« â numrit tĂ« popullsisĂ« dhe bruto produktit tĂ« brendshĂ«m.
Komisioni Evropian i ka kombinuar këta tregues për të përcaktuar një formulë proporcionale të shpërndarjes midis gjashtë përfituesve, duke siguruar që vendet më të mëdha të marrin më shumë në total, por duke marrë parasysh edhe nevojat e tyre ekonomike.
Sipas këtyre kritereve, Kosovës i takojnë 882 milionë euro, Serbisë 1.5 miliard euro, Bosnje e Hercegovinës 976 milionë euro, Shqipërisë 922 milionë euro, Maqedonisë së Veriut 750 milionë euro dhe Malit të Zi 383 milionë euro.
/Marrë nga Radio Evropa e Lirë
Login
