Ideja që Shtetet e Bashkuara të blejnë Groenlandën nuk lindi rastësisht apo papritur gjatë mandatit të parë të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë.
Sipas ish-Këshilltarit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, John Bolton, propozimi u vu për herë të parë në tryezë pas ndërhyrjes së një miku të ngushtë të presidentit dhe një biznesmeni të fuqishëm.
Siç tha Bolton nĂ« njĂ« intervistĂ« me Guardian, Trump e thirri atĂ« nĂ« ZyrĂ«n Ovale njĂ« ditĂ« nĂ« vitin 2018, gjatĂ« mandatit tĂ« tij tĂ« parĂ«, pĂ«r tâi thĂ«nĂ« se ânjĂ« biznesmen i shquarâ sapo kishte propozuar qĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« blinin GroenlandĂ«n. Propozimi u pĂ«rshkrua nga vetĂ« Bolton si shumĂ« i pazakontĂ«.
Biznesmeni, siç mësoi më vonë ish-Këshilltari i Sigurisë Kombëtare, ishte Ronald Lauder, trashëgimtar i perandorisë globale të kozmetikës Estée Lauder, raporton Guardian.
Lauder e njeh Trumpin për më shumë se 60 vjet, që nga koha kur të dy ishin aktivë në New York dhe i përkisnin të njëjtit rreth biznesmenësh të pasur.
Sipas Bolton, ai e diskutoi propozimin e Groenlandës drejtpërdrejt me Lauderin. Pas ndërhyrjes së biznesmenit, një ekip i Shtëpisë së Bardhë filloi të shqyrtonte mënyra për të forcuar ndikimin amerikan në territorin e gjerë të Arktikut, i cili është nën kontrollin e Danimarkës.
Bolton beson se ringjallja e idesë nga Trump gjatë mandatit të tij të dytë presidencial është pjesë e mënyrës se si presidenti amerikan merr vendime.
Siç vuri në dukje ai, Trump tenton ta marrë informacionin që dëgjon nga miqtë dhe bashkëpunëtorët si të dhënë, edhe kur ai nuk bazohet në rekomandime institucionale. Me kalimin e viteve, propozimi fillestar duket se ka evoluar në ambicie më të gjera.
Tetë vjet pas diskutimit të parë, Trump nuk është më i kufizuar vetëm në mundësinë e blerjes së Groenlandës, por thuhet se po shqyrton edhe skenarin e vendosjes së kontrollit me forcë.
Në të njëjtën kohë, siç u tha, propozimet politike të Lauder duket se kryqëzohen me interesat e tij të biznesit.
Në një kohë kur Trump po përshkallëzon retorikën e tij mbi Groenlandën, biznesmeni amerikan ka fituar interesa tregtare në rajon.
Lauder është gjithashtu i përfshirë në një konsorcium që kërkon akses në pasurinë minerale të Ukrainës, një zhvillim që, sipas botimit, lidhet me presionin e Trump për një pjesë të burimeve natyrore të vendit të shkatërruar nga lufta.
Lauder ka deklaruar se e ka takuar Trumpin në vitet 1960 , kur ata ndiqnin të njëjtën shkollë elitare biznesi.
Pas qëndrimit të tij në biznesin familjar të kozmetikës, ai shërbeu në administratën e Ronald Reagan në Pentagon dhe më vonë si ambasador i SHBA-së në Austri.
Në vitin 1989, ai kandidoi pa sukses për kryetar bashkie të Nju Jorkut.
Pas zgjedhjes së Trump në vitin 2016, Lauder dhuroi 100,000 dollarë për mbledhjen e fondeve Trump Victory.
NĂ« vitin 2018, kur u ngritĂ«n pyetje publike nĂ« lidhje me gjendjen mendore tĂ« presidentit, Lauder e quajti atĂ« ânjĂ« njeri me depĂ«rtim dhe inteligjencĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshmeâ.
Po atĂ« vit, Lauder tha se po e ndihmonte Trumpin me âdisa nga sfidat mĂ« komplekse diplomatike tĂ« imagjinueshmeâ, njĂ« referencĂ« qĂ«, sipas raportit, pĂ«rfshinte promovimin e idesĂ« sĂ« zgjerimit tĂ« ndikimit amerikan nĂ« Arktik.
Në vitin 2019, Wall Street Journal zbuloi publikisht interesin e Trump për Groenlandën, duke shkaktuar reagime negative nga udhëheqja daneze.
Presidenti amerikan u pĂ«rgjigj nĂ« Twitter, duke postuar njĂ« imazh tĂ« njĂ« Trump Tower prej ari qĂ« ngrihej mbi njĂ« vendbanim, tĂ« shoqĂ«ruar me frazĂ«n: âPremtoj tĂ« mos ia bĂ«j kĂ«tĂ« GroenlandĂ«s!â
âThesar i metaleve tĂ« rrallaâ
Obsesioni i Donald Trump me Groenlandën nuk u kufizua vetëm në mandatin e tij të parë, as pa mbështetjen e Ronald Loder. Shkurtin e kaluar, menjëherë pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, miliarderi amerikan nxitoi ta mbronte publikisht presidentin kur ai la të hapur mundësinë e një pushtimi ushtarak të ishullit më të madh në botë.
NĂ« njĂ« artikull nĂ« New York Post, Lauder argumentoi se â ideja e Trump pĂ«r GroenlandĂ«n nuk ishte kurrĂ« irracionale â ishte strategjike â.
Siç shkroi ai, ânĂ«n akull dhe shkĂ«mbinj fshihet njĂ« thesar me metale tĂ« rralla, thelbĂ«sore pĂ«r inteligjencĂ«n artificiale, sistemet e pĂ«rparuara tĂ« armĂ«ve dhe teknologjinĂ« moderneâ, duke shtuar se akulli qĂ« po tĂ«rhiqet po hap rrugĂ« tĂ« reja detare qĂ« po riformĂ«sojnĂ« tregtinĂ« dhe sigurinĂ« globale. Lauder e quajti GroenlandĂ«n âepiqendrĂ«n e konkurrencĂ«s sĂ« fuqive tĂ« mĂ«dhaâ dhe argumentoi se Shtetet e Bashkuara duhet tĂ« ndjekin njĂ« âpartneritet strategjikâ.
Ai tha gjithashtu se ka punuar ngushtë me zyrtarët e biznesit dhe qeverisë së Groenlandës për vite me radhë për të zhvilluar investime strategjike në rajon.
NĂ« njĂ« artikull nĂ« New York Post, Loder argumentoi se â ideja e Trump pĂ«r GroenlandĂ«n nuk ishte kurrĂ« irracionale â ishte strategjike â.
Siç shkroi ai, ânĂ«n akull dhe shkĂ«mbinj fshihet njĂ« thesar me metale tĂ« rralla, thelbĂ«sore pĂ«r inteligjencĂ«n artificiale, sistemet e pĂ«rparuara tĂ« armĂ«ve dhe teknologjinĂ« moderneâ, duke shtuar se akulli qĂ« po tĂ«rhiqet po hap rrugĂ« tĂ« reja detare qĂ« po riformĂ«sojnĂ« tregtinĂ« dhe sigurinĂ« globale.
Lauder e quajti GroenlandĂ«n âepiqendrĂ«n e konkurrencĂ«s sĂ« fuqive tĂ« mĂ«dhaâ dhe argumentoi se Shtetet e Bashkuara duhet tĂ« ndjekin njĂ« âpartneritet strategjikâ.
Ai tha gjithashtu se ka punuar ngushtë me zyrtarët e biznesit dhe qeverisë së Groenlandës për vite me radhë për të zhvilluar investime strategjike në rajon.
Sipas raportit, që kur Lauder e solli për herë të parë Groenlandën në vëmendjen e Trump në vitin 2018, një zbulim në librin The Divider nga gazetarët amerikanë Peter Baker dhe Susan Glaser, manjati i kozmetikës duket se ka investuar ndjeshëm në territorin e Arktikut.
TĂ« dhĂ«nat e korporatave daneze tregojnĂ« se njĂ« kompani me seli nĂ« Nju Jork me njĂ« strukturĂ« aksionare tĂ« pazbuluar ka blerĂ« sĂ« fundmi njĂ« aksion nĂ« GroenlandĂ«. NjĂ« nga marrĂ«veshjet pĂ«rfshin nxjerrjen e ujit natyror âluksozâ nga njĂ« ishull nĂ« Gjirin Baffin.
Kur njĂ« gazetĂ« daneze raportoi nĂ« dhjetor se Lauder ishte midis investitorĂ«ve , ajo citoi njĂ« biznesmen nga Groenlanda tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« sipĂ«rmarrje, i cili vuri nĂ« dukje se âLoder dhe bashkĂ«punĂ«torĂ«t e tij kanĂ« njohuri dhe qasje shumĂ« tĂ« mira nĂ« tregun e mallrave luksozeâ.
E njëjta skemë investimi thuhet se kërkon të gjenerojë energji hidroelektrike nga liqeni më i madh i Groenlandës, me qëllim që të furnizojë me energji një impiant prodhimi alumini.
Mbetet e paqartë se çfarë ndikimi do të kishte një marrje e mundshme amerikane e Groenlandës, qoftë përmes një blerjeje, presioni apo edhe ndërhyrjeje ushtarake, në interesat e biznesit të Loder në rajon.
Pasi Trump tha se SHBA-tĂ« âkanĂ« nevojĂ« tĂ« dĂ«shpĂ«ruarâ pĂ«r GroenlandĂ«n, pas dĂ«rgimit tĂ« trupave pĂ«r tĂ« arrestuar udhĂ«heqĂ«sin venezuelian, kryeministri i DanimarkĂ«s paralajmĂ«roi se veprimi ushtarak nga njĂ« anĂ«tar i NATO-s kundĂ«r njĂ« tjetri do ta shkatĂ«rronte aleancĂ«n.
MegjithatĂ«, Trump u duk i palĂ«kundur. âNe do tĂ« bĂ«jmĂ« diçka pĂ«r GroenlandĂ«nâ, tha ai javĂ«n e kaluar, âose nĂ« mĂ«nyrĂ«n e mirĂ« ose nĂ« mĂ«nyrĂ«n e vĂ«shtirĂ«â.
Pas njĂ« takimi nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« tĂ« mĂ«rkurĂ«n, Ministri i JashtĂ«m danez Lars LĂžkke Rasmussen tha se âne nuk kemi qenĂ« nĂ« gjendje tĂ« ndryshojmĂ« qĂ«ndrimin amerikanâ dhe se âĂ«shtĂ« e qartĂ« se presidenti ka kĂ«tĂ« dĂ«shirĂ« pĂ«r tĂ« pushtuar GroenlandĂ«nâ.
Marrëveshja mbi mineralet e Ukrainës
Përfshirja e dyshuar e Lauder në formësimin e politikës amerikane ngre pyetje në lidhje me konfliktet e mundshme të interesit gjatë mandatit të dytë të Trump dhe mbështetjen financiare të njerëzve në rrethin e tij të ngushtë.
Dy djemtë më të mëdhenj të presidentit, Don Jr. dhe Eric Trump, sipas raportit, kanë kryer aktivitete ndërkombëtare biznesi nga Vietnami në Gjibraltar.
Ata vetĂ« argumentojnĂ« se ekziston ânjĂ« mur i madhâ midis bizneseve tĂ« tyre dhe rolit tĂ« babait tĂ« tyre si president.
NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i Trump ka deklaruar se âas presidenti dhe as familja e tij nuk kanĂ« qenĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ« dhe as nuk do tĂ« pĂ«rfshihen ndonjĂ«herĂ« nĂ« njĂ« konflikt interesiâ.
Megjithatë, sipas raportit, udhëheqësit e huaj kanë lehtësuar pasurimin e familjes presidenciale, ndërsa në të njëjtën kohë duket se sigurojnë favorin e presidentit amerikan.
Lauder dukej se u distancua përkohësisht nga Trump në vitin 2022, kur ish-presidenti i atëhershëm priti aktivistin e ekstremit të djathtë Nick Fuentes në resortin e tij Mar-a-Lago.
Lauder, kreu i Kongresit BotĂ«ror Hebraik, e kishte dĂ«nuar takimin, duke e quajtur Fuentes njĂ« âantisemit fanatik dhe mohues tĂ« Holokaustitâ.
Megjithatë, pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, Lauder rifilloi mbështetjen e tij financiare.
Në mars të vitit 2025, ai dhuroi 5 milionë dollarë për Maga Inc, organizatën e mbledhjes së fondeve të fushatës Trump.
Muajin pasardhës, ai thuhet se ishte midis të ftuarve në një darkë ekskluzive me presidentin, me bileta që kushtonin 1 milion dollarë secila. Gjatë së njëjtës periudhë, interesat e biznesit të Loder dukeshin përsëri se përputheshin me politikën e qeverisë amerikane.
Një letër e publikuar, e dërguar në nëntor 2023 nga kreu i kompanisë minerare TechMet te Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, e listoi Loder si anëtar të një konsorciumi që kërkonte të shfrytëzonte një depozitë litiumi në vend .
Lauder tha nĂ« atĂ« kohĂ« se nuk e kishte diskutuar personalisht çështjen e mineraleve ukrainase me Trump, por se e kishte ngritur atĂ« âpĂ«r shumĂ« viteâ nĂ« bisedime me palĂ«t e interesuara nĂ« Shtetet e Bashkuara dhe UkrainĂ«. ZyrtarĂ«t republikanĂ« kanĂ« mbĂ«shtetur idenĂ« e aksesit amerikan nĂ« burimet natyrore tĂ« UkrainĂ«s, me Trumpin qĂ« del si mbĂ«shtetĂ«si i saj mĂ« i zjarrtĂ«. Disa javĂ« pas donacioneve tĂ« Loder pĂ«r Maga Inc, Uashingtoni dhe Kievi nĂ«nshkruan njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r tĂ« shfrytĂ«zuar sĂ« bashku mineralet ukrainase. Kjo marrĂ«veshje ndihmoi nĂ« ruajtjen e mbĂ«shtetjes sĂ« Trump pĂ«r UkrainĂ«n, pas njĂ« pĂ«rballjeje tĂ« nxehtĂ« publike me Zelenskyn nĂ« ZyrĂ«n Ovale.
Login
