Serbia, e cila prej 14 vjetësh në dhomën e pritjes së BE sa i përket integrimit po parakalohet aktualisht nga vendet fqinje, Mali i Zi dhe Shqipëria në rrugën drejt Brukselit. Pritja e pafund me sa duket ka shtuar zhgënjimin e serbëve me Bashkimin Europian. Sondazhi i publikuar ditët e fundit në Beograd, tregon, se vetëm rreth një e treta e serbëve ende duan të bashkohen me BE-në.
Sondazhi i kryer nga organizata me seli në Beograd, Qendra për Politikë Bashkëkohore (CSP), arrin në përfundimin, se vetëm 36 përqind e popullsisë është në favor të anëtarësimit në BE. Madje mbështetja për BE po bie me shpejtësi. Rreth 15 vjet më parë, 70 përqind e serbëve ishin në favor të anëtarësimit, shifra pësoi rënie në vitet që pasuan, por i kalonte 50 përqind. Sipas CSP vërehet gjithashtu përqindje e ndjeshme në rritje e të anketuarve që e refuzojnë hapur anëtarësimin. Me 33 përqind, tani ata janë pothuajse aq sa ata që janë në favor.
Kush është përgjegjës për krizën e besimit?
Rezultatet e sondazhit kanĂ« nxitur debate nĂ« Serbi, se kush Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r krizĂ«n e besimit ndaj BE: njĂ« qeveri autoritare qĂ« nxit rregullisht ndjenja anti-perĂ«ndimore tek mediat e afĂ«rta me tĂ«? Apo shtetet anĂ«tare tĂ« BE-sĂ« qĂ« e kanĂ« bllokuar procesin e pranimit tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor pĂ«r vite me radhĂ«? Ekspertja serbe pĂ«r çështjet europiane nga Beogradi, Bojana Selakovic, Ă«shtĂ« e bindur, se tĂ« dyja palĂ«t kanĂ« pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e tyre. âQeveria e Aleksandar Vuçiçit nuk e ka braktisur zyrtarisht anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE, por nĂ« realitet, anĂ«tarĂ«simi nuk ka qenĂ« kurrĂ« qĂ«llimi i sajâ, thotĂ« Selakovic, koordinatore e platformĂ«s qytetare serbe âKonventa KombĂ«tare pĂ«r Bashkimin Evropianâ, cituar nga agjencia gjermane e lajmeve, kna. Selakovic shton, se edhe pĂ«r BE-nĂ«, kjo pritje e pacaktuar dukej njĂ« status quo e pranueshme gjatĂ« viteve.
MarrĂ«dhĂ«nia e SerbisĂ« me Brukselin ishte si njĂ« âmartesĂ« tĂ« hapurâ, krahason Selakovic, nĂ« kĂ«tĂ« kohĂ« Vuçiçi krijoi lidhje tĂ« ngushta me KinĂ«n dhe RusinĂ«. Ekspertja kritikon Brukselin, qĂ« shpesh i mbyllte sytĂ« ndaj manipulimit tĂ« zgjedhjeve ose masave kundĂ«r shtypit dhe opozitĂ«s. NĂ« kĂ«mbim, Beogradi siguronte njĂ« qetĂ«si tĂ« tensionuar nĂ« rajon. KritikĂ«t e BE ka kohĂ« qĂ« qĂ«ndrimin e Brukselit e quajnĂ« mbĂ«shtetje pĂ«r âstabilokracinĂ«.â
Popullaritet më i madh tek rinia
Ende BE-ja Ă«shtĂ« mĂ« e popullarizuar nĂ« mesin e tĂ« rinjve. PĂ«r eksperten Selakovic, âata janĂ« e vetmja gjeneratĂ« qĂ« e percepton BE-nĂ« si njĂ« instrument natyror pĂ«r mundĂ«si jetĂ«sore: lĂ«vizshmĂ«ri, kufij tĂ« hapur, arsim, qasje nĂ« tregun e punĂ«s dhe siguri ligjore.â. Prej mĂ« shumĂ« se njĂ« viti, Serbia ka qenĂ« nĂ« njĂ« gjendje tĂ« jashtĂ«zakonshme politike. Pas katastrofĂ«s nĂ« stacionin e trenit tĂ« Novi Sadit mĂ« 1 nĂ«ntor 2024, nĂ« tĂ« cilĂ«n vdiqĂ«n 16 persona,u zhvilluan çdo javĂ« protesta. Vuçiç ka njoftuar zgjedhje tĂ« parakohshme parlamentare pĂ«r kĂ«tĂ« vit, njĂ« nga shumĂ« kĂ«rkesat e studentĂ«ve demonstrues.
Ishin protestat qĂ« e rikthyen mĂ« fort vĂ«mendjen e BE nga qeveria e SerbisĂ« pĂ«r shkak tĂ« akuzave pĂ«r dhunĂ« kundĂ«r demonstruesve dhe gazetarĂ«ve. DiplomatĂ«t e Brukselit bĂ«jnĂ« presion pĂ«r reforma, si nĂ« lidhje me sundimin e ligjit edhe pĂ«r normalizimin e marrĂ«dhĂ«nieve me KosovĂ«n. Por sipas Selakovic kjo kthesĂ« nga Brukseli vjen mjaft vonĂ«: âDĂ«mi Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« tashmĂ«. Axhenda evropiane ka humbur besueshmĂ«rinĂ« nĂ« Serbi, ndĂ«rsa qeveria ka qenĂ« nĂ« gjendje tĂ« konsolidojĂ« pushtetin e saj pa ndonjĂ« kufizim realâ, citon kna./DW