❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.

Sejko: Po ndjekim me kujdes kredinë për prona, rritja e lekut nga ekonomia e fortë

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko deklaroi se forcimi i monedhës vendase është mbështetur nga rritja e të ardhurave nga turizmi, remitancat, investimet e huaja direkte, të ardhurat nga puna dhe përmirësimi i pozicionit të jashtëm të ekonomisë.

Në ekonomi ka hyrë më shumë valutë dhe besimi ndaj Lekut është rritur. Ai shtoi se Banka e ka trajtuar rritjen e kredisë për pasuri të paluajtshme si burim të mundshëm rreziku për stabilitetin financiar dhe ka forcuar mbledhjen dhe analizën e të dhënave për kreditë për banesa, prona tregtare, ndërtues dhe projekte imobiliare.

Deklaratat janĂ« bĂ«rĂ« nga guvernatori nĂ« Kuvend, nĂ« seancĂ«n “Mbi zbatimin e rekomandimeve tĂ« Kuvendit dhe veprimtarinĂ« e BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«â€. Z. Sejko Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur rreth rekomandimeve tĂ« RezolutĂ«s sĂ« Kuvendit pĂ«r veprimtarinĂ« e BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r vitin 2025, duke i trajtuar ato me radhĂ«.

Qëllimi nuk është thjesht renditja e masave të ndërmarra, por edhe shpjegimi i arsyeve të tyre dhe i mënyrës se si ato i shërbejnë stabilitetit, besimit dhe zhvillimit të qëndrueshëm.

 

Politika Monetare

Z.Sejko tha se Banka e Shqipërisë ka vijuar të forcojë bazën mbi të cilën mbështeten vendimet e politikës monetare. Qëllimi është që vendimet e politikës monetare të mbështeten në të dhëna më të plota, analiza më të thelluara dhe parashikime më të besueshme.

Gjatë vitit 2025, Banka e Shqipërisë ka përmirësuar procesin e parashikimit makroekonomik. Ajo ka zgjeruar bazën e të dhënave, ka përmirësuar ndërtimin e supozimeve dhe ka përdorur më mirë modelet analitike. Kjo na ka ndihmuar të kuptojmë më qartë burimet e inflacionit, natyrën dhe pasojat e goditjeve të jashtme, si dhe mënyrën si politika monetare përcillet në ekonomi.

Banka e Shqipërisë ka zgjeruar edhe analizat mbi inflacionin bazë, kursin e këmbimit, tregun e punës, pritjet e konsumatorëve, kreditimin dhe kushtet financiare. Këta tregues ndihmojnë për të parë më mirë gjendjen reale të ekonomisë dhe për të shmangur vendimmarrjen mbi bazën e një shifre të vetme.

Politika monetare gjatë kësaj periudhe është udhëhequr nga të dhënat dhe nga objektivi ynë kryesor: ruajtja e stabilitetit të çmimeve. Vendimet tona janë bazuar në një lexim të kujdesshëm të inflacionit, rreziqeve, zhvillimeve në tregje dhe ndikimit të normave të interesit te kredia, konsumi dhe investimet.

Mesazhi ynë është i qartë: politika monetare ka vepruar me maturi duke mbështetur stabilitetin e çmimeve, por pa humbur nga sytë ekonominë. Ajo ka qenë një politikë e kujdesshme, fleksibël, e bazuar në të dhëna dhe brenda mandatit tonë ligjor.

Për rrjedhojë, inflacioni shënoi një vlerë mesatare prej 2.2% gjatë vitit 2025, duke qenë poshtë, por pranë objektivit tonë prej 3%.

Parashikimet tona sugjerojnë se inflacioni nuk do të ketë shmangie të mëdha, ndërsa politika jonë monetare mbetet tërësisht e angazhuar për të ruajtur stabilitetin e çmimeve dhe për të krijuar premisat për një rritje ekonomike të qëndrueshme dhe afatgjatë.

Koordinimi me politikën fiskale

Sipas guvernatorit, në një ekonomi të vogël dhe të hapur si Shqipëria, stabiliteti nuk ndërtohet nga një politikë e vetme. Ai kërkon ndërthurje të kujdesshme midis politikës monetare dhe asaj fiskale.

Përvoja evropiane tregon se një bankë qendrore e pavarur, me mandat kryesor ruajtjen e stabilitetit të çmimeve, është më efektive kur vepron në një mjedis fiskal të qëndrueshëm. Politika monetare mund të ulë presionet mbi çmimet dhe të ruajë besimin te monedha kombëtare, por efekti i saj bëhet më i plotë kur shoqërohet me disiplinë buxhetore, reforma strukturore dhe administrim të kujdesshëm të financave publike.

Për Bankën e Shqipërisë, bashkërendimi me politikën fiskale nuk nënkupton përzierje rolesh, por ndarje të qartë përgjegjësish dhe dialog të rregullt. Në këtë frymë, bashkëpunimi me Ministrinë e Financave ka vijuar përmes shkëmbimit të informacionit dhe analizave mbi ndikimin e politikës fiskale në inflacion, rritjen ekonomike dhe stabilitetin financiar.

Ky bashkëpunim është konkretizuar në opinione për projektbuxhetin, në analiza për qëndrueshmërinë e borxhit publik dhe vlerësimin e dobësive fiskale. Ai është pasqyruar edhe në procesin e parashikimit makroekonomik, ku të dhënat buxhetore janë përfshirë në projeksionet e Bankës së Shqipërisë, duke i shërbyer koordinimit më të mirë me politikën monetare.

Mesazhi ynë institucional është i thjeshtë: stabiliteti monetar, stabiliteti financiar dhe financat publike të shëndosha ecin bashkë. Një politikë fiskale e kujdesshme rrit efektivitetin e politikës monetare. Një politikë monetare e besueshme ul pasigurinë, zvogëlon kostot për ekonominë dhe forcon besimin e publikut dhe të tregjeve.

Banka e Shqipërisë do të vijojë të ushtrojë mandatin me pavarësi dhe përgjegjshmëri, duke mbështetur një bashkërendim të ekuilibruar politikash në shërbim të stabilitetit makroekonomik dhe afrimit të Shqipërisë me kriteret e konvergjencës së Bashkimit Evropian.

 

Kursi i këmbimit dhe administrimi i rezervës valutore

Banka e Shqipërisë ndjek një regjim të lirë të kursit të këmbimit. Vlera e Lekut ndaj Euros dhe monedhave të tjera përcaktohet nga tregu. Ky regjim e ndihmon ekonominë të përshtatet ndaj goditjeve dhe i lejon politikës monetare të përqendrohet te stabiliteti i çmimeve.

Që nga viti 2021, Leku është në një trend të shpejtë e të vazhduar forcimi ndaj Euros. Sipas analizave tona, ky trend është mbështetur nga rritja e të ardhurave nga turizmi, remitancat, investimet e huaja direkte, të ardhurat nga puna dhe përmirësimi i pozicionit të jashtëm të ekonomisë. Në ekonomi ka hyrë më shumë valutë dhe besimi ndaj Lekut është rritur.

Forcimi i Lekut ka ndihmuar në uljen e inflacionit të importuar, duke bërë të mundur që rritja e çmimeve të ngadalësohet më shpejt dhe me më pak kosto për ekonominë.

Ndërhyrjet e Bankës së Shqipërisë në tregun valutor kanë qenë të kujdesshme. Ato nuk kanë synuar mbajtjen e kursit në një nivel të caktuar, por zbutjen e lëvizjeve të shpejta dhe shmangien e rreziqeve për stabilitetin monetar e financiar.

Banka e Shqipërisë mbetet e bindur se fleksibiliteti i kursit të këmbimit është  një zgjidhje optimale për stabilitetin e vendit. Paralelisht, rezerva valutore është administruar me kujdes, sipas parimeve të sigurisë, likuiditetit dhe kthimit. Në fund të vitit 2025, rezerva valutore arriti në rreth 7.3 miliardë euro, duke forcuar aftësinë e vendit për të përballuar goditje të jashtme.

 

 Stabiliteti financiar dhe mbikëqyrja bankare

Guvernatori tha se Banka e Shqipërisë ka vijuar të ushtrojë mbikëqyrjen e bankave sipas një qasjeje të bazuar në rrezik. Vëmendja nuk është përqendruar vetëm te zbatimi i kërkesave rregullatore, por edhe te rreziqet reale që mund të prekin bankat dhe sistemin financiar. Qëllimi është të identifikohen herët dobësitë dhe të kërkohen masa korrigjuese përpara se të kthehen në problem.

NjĂ« nga rreziqet kryesore mbetet pĂ«rqendrimi i kredisĂ«. Banka e ShqipĂ«risĂ« ndjek me kujdes ekspozimet ndaj kredimarrĂ«sve tĂ« mĂ«dhenj, sektorĂ«ve tĂ« caktuar dhe aftĂ«sinĂ« e bankave pĂ«r t’i mbuluar kĂ«to ekspozime me kapital tĂ« mjaftueshĂ«m. Kur konstatohen tejkalime tĂ« kufijve rregullatorĂ« ose dobĂ«si nĂ« administrimin e rrezikut, bankave u kĂ«rkohet tĂ« marrin masa, pĂ«rfshirĂ« rritjen e kapitalit.

Në fund të vitit 2025, sektori bankar paraqiti tregues të fortë. Kreditë me probleme zbritën në 3.8%, niveli më i ulët që prej vitit 2008. Kapitali i bankave qëndroi mbi kërkesat rregullatore, likuiditeti ishte i qëndrueshëm dhe sektori fitimprurës. Këta tregues konfirmojnë se sistemi bankar ka ruajtur aftësinë për të mbështetur ekonominë me kredi dhe për të përballuar goditje.

Megjithatë, Banka e Shqipërisë do të vijojë të monitorojë rritjen e kredisë për pasuri të paluajtshme, kreditimin në valutë, përqendrimet sektoriale, cilësinë e kolateralit dhe balancën midis afateve të aktiveve dhe detyrimeve të bankave.

Objektivi ynë është të kemi një sistem bankar të shëndetshëm, si parakusht për mbrojtjen e kursimeve të publikut dhe kreditimin e shëndetshëm: të bazuar në standarde të kujdesshme, vlerësim real të aftësisë paguese dhe administrim të mirë të rrezikut. Një sistem i fortë bankar nuk matet vetëm nga sa kredi jep, por nga sa mirë i përballon rreziqet që merr përsipër.

 

 Kreditimi për pasuri të paluajtshme

Guvernatori tha se Banka e Shqipërisë e ka trajtuar rritjen e kredisë për pasuri të paluajtshme si burim të mundshëm rreziku për stabilitetin financiar. Kur çmimet e pronave rriten shpejt, bankat dhe huamarrësit mund të bëhen më pak të kujdesshëm; kur cikli kthehet, humbjet shfaqen shpejt. Për këtë arsye, Banka ka forcuar mbledhjen dhe analizën e të dhënave për kreditë për banesa, prona tregtare, ndërtues dhe projekte imobiliare.

Në maj 2025, Banka e Shqipërisë miratoi kufij të sipërm për dy tregues kryesorë: madhësinë e kredisë në raport me vlerën e pronës dhe peshën e këstit mujor në raport me të ardhurat e huamarrësit. Me fjalë të thjeshta, bankat nuk mund të japin kredi shumë të larta krahasuar me vlerën e pronës dhe as të lejojnë që kësti mujor i kredisë të rëndojë tepër mbi të ardhurat e familjes. Kufijtë janë më të kujdesshëm për kreditë në valutë dhe për banesat që blihen për investim ose qira.

 

Rreziqet klimatike dhe faktorët mjedisorë, socialë dhe të mirëqeverisjes (ESG)

Rreziqet që lidhen me ndryshimet klimatike dhe faktorët mjedisorë, socialë dhe të mirëqeverisjes po përfshihen gradualisht në mbikëqyrjen e sektorit bankar, në përputhje me praktikat ndërkombëtare dhe detyrimet e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Qëllimi është që këto rreziqe të identifikohen dhe menaxhohen në kohë, pasi mund të ndikojnë në aftësinë e huamarrësve për të shlyer kreditë, vlerën e kolateralit dhe qëndrueshmërinë financiare të bankave.

NĂ« kuadĂ«r tĂ« strategjisĂ« sektoriale, Banka e ShqipĂ«risĂ« ka pĂ«rcaktuar pritshmĂ«ri mbikĂ«qyrĂ«se dhe ka udhĂ«zuar bankat tĂ« vlerĂ«sojnĂ« pĂ«rgatitjen pĂ«r administrimin e rreziqeve klimatike dhe tĂ« qĂ«ndrueshmĂ«risĂ«. Kjo fazĂ« Ă«shtĂ« fokusuar nĂ« rritjen e ndĂ«rgjegjĂ«simit, identifikimin e sektorĂ«ve mĂ« tĂ« ekspozuar dhe forcimin e kapaciteteve tĂ« bankave pĂ«r t’i menaxhuar mĂ« mirĂ« kĂ«to rreziqe.

Strategjia parashikon njĂ« qasje mĂ« tĂ« strukturuar, me raportime tĂ« rregullta dhe inspektime mbikĂ«qyrĂ«se. Bankat duhet tĂ« zhvillojnĂ« metoda tĂ« brendshme pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar ndikimin e rreziqeve klimatike, t’i pĂ«rfshijnĂ« ato nĂ« administrimin e rrezikut dhe tĂ« raportojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« standardizuar. Kjo do tĂ« ndihmojĂ« nĂ« krijimin e njĂ« panorame mĂ« tĂ« qartĂ« pĂ«r ekspozimin e sistemit bankar dhe do tĂ« mbĂ«shtesĂ« pĂ«rdorimin gradual tĂ« analizave dhe testeve tĂ« stresit klimatik.

Gjithashtu, bankat inkurajohen të mbështesin financimin e investimeve të qëndrueshme, si projektet për energjinë e rinovueshme, eficiencën energjetike dhe modernizimin e ekonomisë.

  1. Përafrimi me kuadrin e Bashkimit Evropian

Përafrimi me kuadrin rregullator të Bashkimit Evropian dhe standardet e Bazelit është pjesë e forcimit të sistemit bankar. Qëllimi ynë është ndërtimi i një sistemi më të fortë, më të mbikëqyrur dhe më të besueshëm: banka me më shumë kapital, likuiditet më të sigurt, qeverisje më të mirë dhe administrim më të kujdesshëm të rrezikut.

Përvoja evropiane tregon se stabiliteti bankar kërkon rregulla të qarta, mbikëqyrje të pavarur, mekanizma të besueshëm ndërhyrjeje në krizë dhe mbrojtje të depozituesve. Mësimi kryesor është i thjeshtë: problemet duhen parandaluar përpara se të kthehen në krizë.

Në këtë kuadër, Banka e Shqipërisë po çon përpara një paketë reformash ligjore. Në qendër të saj është ligji i ri për bankat, i cili e afron kuadrin bankar shqiptar me standardet evropiane të mbikëqyrjes, qeverisjes dhe qëndrueshmërisë financiare. Miratimi i tij do të forcojë arkitekturën rregullatore dhe mbikëqyrëse të sistemit  bankar të vendit dhe rolin e Bankës së Shqipërisë si mbikëqyrës i pavarur dhe i besueshëm.

Ndër të tjera, reforma përfshin edhe rregulla më të mira për kapitalin, ekspozimet e mëdha, kreditë me probleme, planet e rimëkëmbjes, ndërhyrjen në krizë dhe mbrojtjen e depozituesve.

Përafrimi po shtrihet edhe në fushën digjitale. Një akt i ri për qëndrueshmërinë operacionale digjitale do ta afrojë Shqipërinë me standardet evropiane për sigurinë kibernetike dhe teknologjinë. Ndërkohë, jemi në pritje të vlerësimit përfundimtar të ekuivalencës nga Autoriteti Bankar Evropian. Ky vlerësim synon të provojë se kuadri ynë rregullator, mbikëqyrës dhe institucional është i krahasueshëm me atë të Bashkimit Evropian, jo vetëm në letër, por edhe në praktikë. Ekuivalenca është dëshmi besimi: ajo hap rrugën për bashkëpunim më të ngushtë me autoritetet evropiane në mbikëqyrje, administrim krizash dhe ndërhyrje bankare. Ky proces forcon besueshmërinë e sistemit tonë bankar dhe e afron atë me tregun financiar evropian. Në thelb, ai tregon se integrimi financiar evropian po kthehet nga objektiv politik në standard konkret pune.

  1. Mbikëqyrja e institucioneve financiare jobanka

Banka e Shqipërisë ka forcuar mbikëqyrjen ndaj institucioneve financiare jobanka, duke pasur në fokus: zbatimin real të rregullave të reja, nxitjen e përmirësimit të cilësisë së kredive dhe mbrojtjen më të mirë të kredimarrësve. Qasja jonë është mbështetur në rrezikun që paraqet çdo subjekt, modelin e biznesit dhe ndikimin te klientët dhe stabiliteti financiar.

Sektori jobankë përfshin institucione me produkte, klientë dhe nivele të ndryshme rreziku. Për këtë arsye, vëmendja është përqendruar te subjektet me rritje të shpejtë të portofolit, ekspozim të lartë ndaj kredive konsumatore apo mikrofinancës, përqendrime në produkte ose zona të caktuara, si dhe te ato ku cilësia e portofolit apo trajtimi i klientëve kërkon kujdes të shtuar.

Një komponent i rëndësishëm i procesit mbikëqyrës ka qenë verifikimi i zbatimit të rregullave. Banka e Shqipërisë ka ndjekur politikat e kreditimit, vlerësimin e aftësisë paguese të klientëve, administrimin e rrezikut, klasifikimin e kredive dhe kontrollet e brendshme. Cilësia e portofolit të kredisë monitorohet rregullisht përmes raportimeve tremujore. Kur evidentohen mangësi, subjektet njoftohen dhe u kërkohen masa korrigjuese.

Mbikëqyrja në vend ka vijuar sipas synimit për mbulimin e çdo subjekti brenda një cikli pesëvjeçar. Inspektimet kanë vlerësuar zbatimin e rregullave, administrimin e rrezikut, qëndrueshmërinë e veprimtarisë dhe qeverisjen e brendshme. Në rastet kur janë konstatuar shkelje, janë marrë masat përkatëse. Gjatë vitit 2025, janë revokuar dy licenca dhe është pezulluar aktiviteti i një subjekti.

Mbrojtja e kredimarrësve është në themel të përqasjes sonë. Banka e Shqipërisë ka ndjekur transparencën e kostos së kredisë, normat e interesit, komisionet, penalitetet dhe pasojat e mospagimit. Synimi është që sektori financiar jobankë të zgjerojë aksesin në financim, por pa dobësuar cilësinë e kredisë, pa dëmtuar konsumatorin dhe pa cenuar besimin në sistemin financiar.

  1. Siguria kibernetike dhe qëndrueshmëria operacionale

Banka e Shqipërisë e ka trajtuar sigurinë kibernetike si pjesë të stabilitetit financiar. Sot, siguria e bankave nuk varet vetëm nga kapitali apo cilësia e kredisë, por edhe nga aftësia për të mbrojtur sistemet digjitale dhe për të garantuar vijueshmërinë eshërbimeve në rast sulmi. Një incident kibernetik mund të vonojë pagesat, të ndërpresë shërbime të rëndësishme dhe të dëmtojë besimin te sistemi financiar.

Për këtë arsye, Banka e Shqipërisë ka vijuar bashkëpunimin me institucionet përgjegjëse për përditësimin e planeve të reagimit ndaj incidenteve kibernetike. Qëllimi është që, në rast sulmi apo ndërprerjeje, bankat dhe autoritetet të veprojnë shpejt, të kufizojnë dëmin dhe të rikthejnë shërbimet kryesore. Vëmendje e veçantë u është kushtuar sistemeve të pagesave, si pjesë jetike e ekonomisë.

Një hap i rëndësishëm ishte përfundimi i vetëvlerësimit të rrezikut kibernetik nga bankat. Banka e Shqipërisë ka analizuar nivelin e përgatitjes së sektorit për të parandaluar, përballuar dhe rikuperuar nga incidentet kibernetike. Ky ushtrim na ka dhënë një pamje më të qartë të pikave të forta dhe dobësive të sektorit dhe do të shërbejë si bazë për masa të mëtejshme mbikëqyrëse, përmirësimin e kontrolleve dhe rritjen e qëndrueshmërisë kibernetike të bankave.

Në nivel kombëtar, kemi vijuar bashkëpunimin me Shoqatën Shqiptare të Bankave dhe Agjencinë Kombëtare të Sigurisë Kibernetike, për të forcuar reagimin e përbashkët dhe mbrojtjen e infrastrukturave kritike. Paralelisht, bankave u është kërkuar më shumë kujdes ndaj shërbimeve nga palë të treta, përfshirë ofruesit e teknologjisë. Sa më të mbrojtura të jenë bankat, aq më të sigurta pagesat dhe aq më shumë besim do kenë qytetarët se shërbimet financiare mund të vijojnë edhe përballë rreziqeve kibernetike.

  1. Integriteti financiar dhe parandalimi i pastrimit të parave

Brenda fushës së saj të përgjegjësisë, Banka e Shqipërisë ka vijuar të forcojë mbikëqyrjen për parandalimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit. Kjo çështje lidhet drejtpërdrejt me cilësinë e qeverisjes së bankave dhe institucioneve financiare, funksionimin e kontrolleve të brendshme, besimin e publikut te sistemi financiar dhe bashkërendimin e punës me institucione të tjera kombëtare e ndërkombëtare të angazhuara në këtë drejtim.

Për këtë qëllim, kemi bashkëpunuar ngushtësisht me Autoritetin e Inteligjencës Financiare, përmes shkëmbimit të informacionit, koordinimit të veprimtarive mbikëqyrëse dhe inspektimeve të përbashkëta në vend. Plani vjetor i inspektimeve përcakton subjektet, fushat me rrezik më të lartë dhe masat që duhen ndjekur.

Subjekteve të mbikëqyrura u kemi kërkuar të zbatojnë me rigorozitet rregullat për njohjen e klientit, verifikimin e burimit të fondeve, monitorimin e transaksioneve, raportimin e veprimeve të dyshimta dhe ruajtjen e dokumentacionit.

Kur janë evidentuar mangësi, janë kërkuar masa korrigjuese, është ndjekur zbatimi i tyre dhe, kur ka qenë e nevojshme, janë marrë masat mbikëqyrëse të parashikuara nga ligji. Zhvillimet në Bashkimin Evropian tregojnë se lufta kundër pastrimit të parave kërkon bashkëpunim të fortë ndërmjet autoriteteve, të dhëna të sakta dhe kontrolle efektive. Në këtë frymë, ne do të vijojmë të mbrojmë integritetin dhe besueshmërinë e sistemit financiar.

  1. Zyrat e këmbimit valutor

Gjatë vitit 2025, Banka e Shqipërisë ka rritur ndjeshëm vëmendjen mbikëqyrëse ndaj zyrave të këmbimit valutor, si një sektor me ekspozim të lartë ndaj rreziqeve që lidhen me qarkullimin e parasë fizike dhe me kontakt të drejtpërdrejtë me publikun. Për këtë arsye, fokusi i kontrolleve ka qenë jo vetëm te ekzistenca e procedurave të brendshme, por sidomos te zbatimi i tyre në praktikë, përfshirë identifikimin e klientit, monitorimin e transaksioneve, ruajtjen e dokumentacionit dhe raportimin e rasteve të dyshimta.

Në vitin 2025 janë kryer 27 inspektime në vend. Sipas rastit, inspektimet në vend janë kryer edhe në bashkëpunim me Agjencinë e Inteligjencës Financiare. Në rastet kur janë konstatuar mangësi, Banka e Shqipërisë ka vendosur masa mbikëqyrëse, ka dhënë rekomandime korrigjuese dhe afate për zbatimin e tyre.

Më konkretisht, si rezultat i mbikëqyrjes në vend dhe mbikëqyrjes nga jashtë të tyre gjatë vitit 2025 janë vendosur 201 gjoba dhe janë revokuar 80 licenca.

Banka e Shqipërisë do të vijojë kontrollet, me fokus te transaksionet me vlerë të lartë, veprimet e përsëritura, rastet ku profili i klientit nuk përputhet me volumin e transaksioneve dhe cilësia e dokumentacionit mbështetës. Synimi është i qartë: më shumë transparencë, më shumë përgjegjshmëri dhe një treg këmbimi valutor më i sigurt.

  1. Sistemet e pagesave dhe integrimi financiar evropian

Në fushën e pagesave, Banka e Shqipërisë ka përfunduar një hap të rëndësishëm modernizimi: përditësimin e sistemeve kombëtare dhe përafrimin me standardet evropiane. Ky proces ka përfshirë përdorimin e një standardi të ri ndërkombëtar që e bën shkëmbimin e të dhënave të pagesave më të shpejtë, më të sigurt dhe më në përputhje me standardet evropiane. Gjithashtu, janë adoptuar standardet SEPA për pagesat me vlerë të vogël dhe janë miratuar rregulla të reja për funksionimin e sistemeve të pagesave.

Prej datĂ«s 7 tetor 2025, pagesat elektronike nĂ« Euro ndĂ«rmjet ShqipĂ«risĂ« dhe vendeve pjesĂ«marrĂ«se nĂ« SEPA kryhen mĂ« shpejt, mĂ« lirĂ« dhe me kushte tĂ« krahasueshme me pagesat brenda vendit. Ky Ă«shtĂ« njĂ« hap konkret drejt integrimit financiar evropian dhe sjell pĂ«rfitime tĂ« drejtpĂ«rdrejta pĂ«r qytetarĂ«t, bizneset dhe ekonominĂ«. Sipas vlerĂ«simeve tĂ« German Economic Team (GET), anĂ«tarĂ«simi nĂ« SEPA parashikohet t’i sjellĂ« ekonomisĂ« shqiptare kursime vjetore prej mbi 71 milionĂ« eurosh.

Banka e Shqipërisë ka ulur gjithashtu kostot e pagesave elektronike në Lekë dhe në Euro. Pagesat elektronike deri në 40,000 lekë kryhen pa komision për qytetarët, ndërsa tarifat për pagesa të tjera janë ulur ndjeshëm. Këto masa e bëjnë më të lehtë përdorimin e kanaleve elektronike, ulin varësinë nga paraja fizike dhe nxisin përfshirjen financiare. Gjatë vitit 2025, për herë të parë, kartat janë përdorur më shumë për kryerjen e pagesave sesa për tërheqje parash në cash, duke treguar një ndryshim të rëndësishëm në sjelljen e publikut.

NĂ« vijim, po punohet pĂ«r rishikimin e ligjit pĂ«r shĂ«rbimet e pagesave, pĂ«r ta afruar mĂ« tej me legjislacionin e Bashkimit Evropian, si dhe pĂ«r ndĂ«rtimin e sistemit TIPS Clone, sipas modelit tĂ« sistemit pĂ«r pagesat e shpejta tĂ« BankĂ«s Qendrore Evropiane, nĂ« kuadĂ«r tĂ« nismĂ«s “Cashless Albania”. Kjo do tĂ« mundĂ«sojĂ« pagesa mĂ« tĂ« shpejta, mĂ« tĂ« lira dhe mĂ« tĂ« sigurta. Modernizimi i pagesave nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« projekt teknik, por pjesĂ« e integrimit financiar evropian dhe e modernizimit tĂ« ekonomisĂ« shqiptare.

  1. Dezinformimi financiar dhe komunikimi me publikun

Banka e ShqipĂ«risĂ« e konsideron dezinformimin financiar si rrezik pĂ«r besimin e publikut dhe stabilitetin financiar. PĂ«rhapja e informacioneve tĂ« pasakta pĂ«r bankat, depozitat, kursin e kĂ«mbimit, pagesat apo produktet financiare mund t’i çojĂ« qytetarĂ«t dhe bizneset drejt vendimeve tĂ« gabuara. Kjo mund tĂ« krijojĂ« pasiguri dhe kosto reale pĂ«r ekonominĂ«.

Qasja e Bankës së Shqipërisë mbështetet në tre parime: më shumë informacion të saktë, më shumë shpjegime dhe më shumë transparencë. Ne nuk synojmë të ndikojmë debatin publik, por të japim fakte të qarta për çështje financiare që prekin qytetarët, tregjet dhe stabilitetin e sistemit financiar.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, kemi forcuar komunikimin me publikun dhe bashkĂ«punimin me institucionet shtetĂ«rore, sektorin bankar, median, akademinĂ« dhe aktorĂ«t e edukimit financiar. NĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r, kemi nisur njĂ« fushatĂ« ndĂ«rgjegjĂ«simi mbi dezinformimin financiar, e cila pĂ«rfshin materiale shpjeguese nĂ« gjuhĂ« tĂ« thjeshtĂ«, serinĂ« “Trill apo fakt”, si dhe hartimin e njĂ« fjalori financiar me termat mĂ« tĂ« pĂ«rdorur ekonomikĂ« dhe bankarĂ«.

Paralelisht, po punojmë për përmirësimin e rregullave të transparencës dhe informimit publik. Këto masa synojnë të forcojnë besimin në sistemin financiar, të parandalojnë panikun e nxitur nga lajmet e pasakta dhe të ndihmojnë qytetarët të dallojnë më mirë faktet nga spekulimet.

Të nderuar deputetë,

Banka e Shqipërisë i ka trajtuar rekomandimet e Kuvendit jo si një listë formale detyrash, por si pjesë integrale të punës së saj për ruajtjen e stabilitetit monetar, për forcimin e stabilitetit financiar, si dhe për zhvillimin dhe modernizimin e sistemit financiar. Gjatë kësaj periudhe, kemi forcuar analizën mbi ekonominë, mbikëqyrjen e sistemit financiar, administrimin e rreziqeve, sigurinë e pagesave, përafrimin me Bashkimin Evropian dhe komunikimin me publikun. Në çdo rast, qëllimi ynë ka qenë i njëjtë: më shumë stabilitet, më shumë siguri dhe më shumë qartësi për qytetarët, bizneset dhe tregjet.

Stabiliteti nuk merret i mirëqenë. Ai ndërtohet çdo ditë, me vendime të kujdesshme, institucione të forta dhe llogaridhënie të hapur. Banka e Shqipërisë do të vijojë të veprojë me pavarësi, përgjegjësi dhe maturi, në shërbim të stabilitetit monetar e financiar dhe rrugës evropiane të Shqipërisë. Sepse një bankë qendrore e besueshme nuk mbron vetëm çmimet; ajo mbron besimin mbi të cilin mbështetet ekonomia e vendit.

 

The post Sejko: Po ndjekim me kujdes kredinë për prona, rritja e lekut nga ekonomia e fortë appeared first on Revista Monitor.

Jetesa bëhet më e shtrenjtë, inflacioni në nivelin më të lartë nga janari 2024, nga ushqimi e qiratë

Norma e inflacionit e matur me Indeksin e Çmimeve tĂ« Konsumit (IÇK) nĂ« muajin Qershor 2026 ishte 3,2 pĂ«r qind, nga 2,4 pĂ«r qind nĂ« Qershor 2025, raportoi INSTAT. Ky Ă«shtĂ« niveli mĂ« i lartĂ« qĂ« nga janari 2024.

Ndikimin kryesor në këtë tendencë e kanë dhënë çmimet e ushqimeve, të qirasë dhe të transportit.

Sipas INSTAT, rritja vjetore e çmimeve nĂ« muajin Qershor Ă«shtĂ« ndikuar kryesisht nga grupi “Ushqime dhe pije joalkoolike” me +1,02 pikĂ« pĂ«rqindje, pasuar nga grupi “Qira, ujĂ«, energji elektrike, gaz dhe karburante tĂ« tjera” me +0,96 pikĂ« pĂ«rqindje.

Gjithashtu, çmimet e grupit “Transporti” me +0,21 pikĂ« pĂ«rqindje, çmimet e grupeve “Mobilje, pajisje shtĂ«pie dhe mirĂ«mbajtje e shtĂ«pisĂ«â€ dhe “Restorante dhe shĂ«rbime akomodimi” me + 0,19 pikĂ« pĂ«rqindje secili, çmimet e grupit “Pije alkoolike dhe duhan” ndikuan me +0,18 pikĂ« pĂ«rqindje, çmimet e grupit “Kujdesi personal dhe mallra e shĂ«rbime tĂ« ndryshme” me +0,14 pikĂ« pĂ«rqindje, çmimet e grupit “ArgĂ«tim, sport dhe kulturĂ«â€ me +0,12 pikĂ« pĂ«rqindje, çmimet e grupit “Sigurime dhe shĂ«rbime financiare” me +0,08 pikĂ« pĂ«rqindje, çmimet e grupit “ShĂ«rbimi arsimor” me +0,07 pikĂ« pĂ«rqindje, çmimet e grupit “ShĂ«ndeti” me +0,06 pikĂ« pĂ«rqindje, çmimet e grupit “Informacioni dhe komunikimi” me +0,02 pikĂ« pĂ«rqindje dhe çmimet e grupit “Veshje dhe kĂ«pucĂ«â€ me -0,03 pikĂ« pĂ«rqindje.

Inflacioni e ka kaluar objektivin e Bankës së Shqipërisë prej 3%. Në mbledhjen e fundit, Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë vendosi të mbajë të pandryshuar normën bazë të interesit, që është instrumenti i bankës për të kontrolluar inflacionin, në nivelin 2.5%.

Guvernatori, Gent Sejko në mbledhjen e fundit, tha se parashikimet e skenarit bazë sugjerojnë se rritja e çmimeve të naftës dhe të energjisë në tregjet botërore do të shkaktojë një rritje të lehtë dhe të përkohshme të inflacionit mbi objektiv gjatë vitit 2026, si dhe një ngadalësim margjinal të ritmit të rritjes ekonomike në vend. Bazuar në këto premisa, efektet e goditjes pritet të jenë kalimtare edhe të mos lenë gjurmë afatgjata në trendet e zhvillimit të vendit.

Sipas INSTAT, Krahasuar me muajin Qershor 2025 rritja mĂ« e madhe e çmimeve vĂ«rehet nĂ« grupin “ArgĂ«tim, sport dhe kulturĂ«â€ me 6,1%, pasuar nga “Sigurime dhe shĂ«rbime financiare” me 5,1%, “Qira, ujĂ«, energji elektrike, gaz dhe karburante tĂ« tjera” me 4,8%, Pije alkoolike dhe duhan” me 3,5%, “Restorante dhe shĂ«rbime akomodimi“ me 3,3%, “Transporti” dhe “Kujdesi personal dhe mallra e shĂ«rbime tĂ« ndryshme” me 3,2% secili, “Ushqime dhe pije joalkoolike” me 3,0%, etj. Nga ana tjetĂ«r, çmimet e grupit “Veshje dhe kĂ«pucĂ«â€ u ulĂ«n me 0,9%.

Burimi: INSTAT

The post Jetesa bëhet më e shtrenjtë, inflacioni në nivelin më të lartë nga janari 2024, nga ushqimi e qiratë appeared first on Revista Monitor.

Efektet sezonale, Euro arrin një tjetër minimum historik, zbret në 93.8 lekë

Kursi i këmbimit të lekut ndaj euros po reflekton gjithnjë e më fort efektet sezonale. Shtimi i fluksit të turistëve ka rritur ofertën për valutë në treg, duke ushtruar presion të mëtejshëm mbi monedhën e përbashkët.

Sipas kursit zyrtar të Bankës së Shqipërisë, një euro u këmbye sot me 93.78 lekë, duke u nënçmuar me 0.11 lekë krahasuar me ditën e mëparshme. Ky është niveli më i ulët historik i regjistruar ndonjëherë.

Në raport me fillimin e këtij viti, monedha e përbashkët është nënçmuar me 3.04%, ose gati 3 lekë.

Për periudhën nga 3 janari deri më 8 korrik, një euro është këmbyer mesatarisht me 95.7 lekë, nga 97.8 lekë që ishte mesatarja e vitit 2025.

Rënia është edhe më e fortë në një krahasim afatgjatë. Në raport me mesataren e vitit 2015, kur një euro këmbehej me 139.7 lekë, monedha e përbashkët është zhvlerësuar me 31.5%, ose rreth 44 lekë.

Aktorët e tregut pohojnë se forcimi i lekut lidhet me një kombinim faktorësh. Një prej tyre është fluksi i parave informale që hyri në vend pas vitit 2016 dhe u kanalizua kryesisht në sektorin e ndërtimit.

Pas vitit 2022, një ndikim gjithnjë e më të madh kanë pasur edhe të ardhurat nga turizmi. Në vitin 2025, hyrjet e shtetasve të huaj në vend i kaluan 12 milionë.

Rënia e ditëve të fundit lidhet kryesisht me efektet sezonale, si rrjedhojë e prurjeve valutore nga turistët gjatë sezonit veror.

Nënçmimi i euros ka dëmtuar ndjeshëm eksportuesit, si edhe sektorin turistik, i cili siguron një pjesë të të ardhurave në euro. Ai ka ulur gjithashtu vlerën në lekë të remitancave të emigrantëve.

Në kahun tjetër, forcimi i lekut ka qenë pozitiv për importuesit, të cilëve u duhen më pak lekë për të blerë të njëjtën sasi mallrash në valutë. Përfitime ka pasur edhe buxheti i shtetit, që paguan më pak për shërbimin e borxhit të jashtëm, si edhe shqiptarët që udhëtojnë jashtë vendit për pushime apo qëllime të tjera.

Burimi: BSH

Burimi: BSH

The post Efektet sezonale, Euro arrin një tjetër minimum historik, zbret në 93.8 lekë appeared first on Revista Monitor.

Miratohen 254 aplikimet e para për fermerët, përfitojnë 735 mijë euro kompensim nga TVSH

Deri tani 258 fermerë kanë aplikuar online në e-Filing për rimbursimin e TVSH-së 10% nëpërmjet vlerës së autofaturave të lëshuara nga grumbulluesit.

Nga aplikimet e kryesore, në proces shqyrtimi apo të miratuar janë 254 aplikime me vlerë kompensimi në shumë e 735 mijë eurove.

Të dhënat janë bërë publike nga administrata tatimore.

Aplikimet nisën më 1 Korrik. Në total sipas të dhënave të administratës tatimore, numri i fermerëve të pajisur me NIPT është 113,470.

Pas aplikimit, masa e kompensimit të TVSH-së për fermerët do të llogaritet direkt nëpërmjet vlerës së autofaturave që përpunuesi apo grumbulluesi ka lëshuar për fermerin, si blerës i produkteve bujqësore.

Nisin sot aplikimet në e-Filing për kompensimin e TVSH-së për rreth 114 mijë fermerë

Procedurat për aplikim sipas udhëzuesit

Aplikimet do tĂ« kryhen nĂ« e-Filing, fermeri duhet tĂ« jetĂ« i pajisur me NIPT dhe tĂ« verifikojĂ« autofaturat qĂ« do t’i shfaqen nĂ« sistem.Sipas udhĂ«zuesit fermerĂ«t e pajisur me NIPT, fillimisht duhet tĂ« identifikohen nĂ« e-Filing tek menuja â€œĂ‡Ă«shtje e re”, duke zgjedhur kĂ«rkesĂ«n “PĂ«r rimbursim tĂ« fermerĂ«ve”.

Pas hyrjes nĂ« e-Filing fermerĂ«t duhet tĂ« plotĂ«sojnĂ« te rubrika “Detajet e bankĂ«s” tĂ« dhĂ«nat e llogarisĂ« bankare me numrin IBAN.

Pas plotĂ«simit tĂ« kĂ«rkesĂ«s, nĂ« sistem fermerit do t’i shfaqen autofaturat e periudhĂ«s janar-qershor, tĂ« cilat duhet tĂ« identifikohen nga fermeri.
Pas identifikimit të autofaturave, sistemi do të llogarisë automatikisht vetë shumën totale të autofaturave dhe shumën e përfitimit të kompensimit 10%.

Po ashtu, sistemi kontrollon afatin, faturat dhe llogarinë para se ta pranojë.

Sipas tatimeve, kĂ«rkesa do tĂ« marrĂ« statusin “ NĂ« proces ”. PĂ«rgjigjen e kĂ«rkesĂ« fermeri e gjen te menuja “ TĂ« dorĂ«zuara ”.

Me kërkesë të Administratës Tatimore mund të bashkëngjitet edhe dokumente shtesë sipas informacionit të kërkuar.

Theksojmë se fermeri për përfituar kompensimin, duhet të jetë i pajisur me numër identifikimi (NIPT) nga Administrata Tatimore, pa pasur detyrim për deklarim periodik të TVSH- së. Qarkullimi vjetor nuk duhet të tejkalojë kufirin minimal të regjistrimit për TVSH.

Në vend fermerët që shesin produktet e tyre bujqësore/blegtoralë, nuk bëhen automatikisht subjekt i TVSH-së (pra nuk regjistrohen për TVSH) nëse qarkullimi i tyre vjetor është deri në 10 milionë lekë.

Nëse qarkullimi kalon 10 milionë lekë, fermeri duhet të regjistrohet si subjekt i TVSH-së (tatimpagues i zakonshëm).

Nëse fermeri do të rezultojë të jetë i regjistruar me TVSH, aplikimi i tij në këtë rast do të bllokohet. Aplikimi do të bllokohet edhe për rastet kur fermeri nuk zgjedh faturat e shfaqura në sistem, nuk jep të dhënat e llogarisë bankare me numrin IBAN, nëse rezulton me status pasiv në tatime apo aplikon pas përfundimit të afatit.

Tatimet publikojnë udhëzuesin: Procedurat e aplikimit për kompensimin e TVSH-së te fermeri

The post Miratohen 254 aplikimet e para për fermerët, përfitojnë 735 mijë euro kompensim nga TVSH appeared first on Revista Monitor.

Sa pritet të përfitojë ekonomia nga koncerti i Kanye West

Qeveria po jep 4 milionë euro, për një event që pritet të gjenerojë direkt jo më shumë se 20 milionë euro, ndërsa mbetet i pamatshëm efekti në imazh, që në fakt mund të jetë dhe negativ, nëse vendi nuk kalon testin e infrastrukturës dhe trafikut, që është i ngjeshur dhe në ditë normale, jo më gjatë ditës së koncertit

 

Koncerti i shumëreklamuar i artistit të njohur ndërkombëtar Kanye West nuk arriti të tërheqë interesin e pritur në fillim.

Teksa Shqipëria për herë të parë tentoi të organizonte një koncert të përmasave ndërkombëtare, me 60 mijë persona, pavarësisht problemeve që mund të kishte me infrastrukturën, duket se ai realisht çaloi në dy pika:

Së pari, mungesa e fuqisë blerëse nga tregu vendas, me biletat që u luhatën nga 120-330 euro;

Së dyti interesi i ulët nga turistët e huaj, që nuk e njohin Shqipërinë si një treg organizimi eventesh dhe hezituan të vinin.

Interesi i ulĂ«t i tyre duket dhe nĂ« platformĂ«n booking, ku ende ka shumĂ« vende tĂ« lira akomodime me çmime 40-50 euro nĂ« natĂ«, nĂ« datat e koncertit, ndryshe nga finalja e UEFA Europa Conference League Final 2022, nĂ« stadiumin “Air Albania”, nĂ« maj 2022, mes AS Roma dhe Feyenoord, ku tregu i akomodimit reagoi menjĂ«herĂ« dhe çmimet fluturuan fillimisht eri nĂ« 600 euro nata, duke reflektuar kĂ«rkesĂ«n e lartĂ«.

Më herët edhe Wizz Air pohoi për Monitor se nuk kishin vënë re kërkesë përtej normales për fluturime rreth datave të koncertit. Interesi më i madh ka qenë nga vendet e rajonit, sipas operatorëve hotelierë.

Që kur u njoftua eventi, në fund të majit Monitor ngriti pikëpyetje nëse Shqipëria kishte kapacitet të organizonte një koncert të përmasave të tilla, si nga ana e logjistikës, ashtu dhe fuqisë blerëse vendase, e interesit të turistëve.

Koncerte me një audiencë mbi 50 mijë persona zakonisht organizohen në qytete të mëdha, me stadiume me 60 mijë vende dhe infrastrukturë të mirë publike, sisteme metrosh, trenash etj. Organizatorët e pranuan që kishte vështirësi dhe ky do të ishte një test i madh.

Basti i koncertit të Kanye West, a do të shiten të gjitha biletat, po infrastruktura dhe siguria?!  

Kur kanë mbetur pak ditë nga koncerti, gjysma e biletave nuk kanë shitur, siç është e dukshme në platformën e biletave, ndërkohë që organizatorët kanë bërë të ditur më herët për Monitor, që duhet të shiteshin rreth 70% e biletave që koncerti të jetë me leverdi ekonomike.

Pak ditë para koncertit të Kanye West, gjysma e biletave ende të pashitura, kush i mbulon kostot

Në këtë moment vjen ndërhyrja nga qeveria, që akordoi rreth 4.2 milionë euro për organizimin e koncertit me argumentin e promovimit të turizmit.

Kjo shumë është sa 30% e vlerës që koncerti do të gjeneronte nëse do të shiteshin të gjitha biletat ( rreth 14 milionë euro- 60 mijë vend shumëzim me 240 euro që është mesatarja e biletës). Rreth 7 milionë euro është vetë pagesa që merr këngëtari, sipas deklarimeve të organizatorëve.

Ndërkohë koncerti nuk ka arritur të tërheqë sponsor, sipas të dhënave nga agjencitë publicitare për shkak të paketës së shtrenjtë rreth 250 mijë euro, që konsiderohet e lartë për tregun e vogël të reklamave në vend dhe buxhetet e kompanive.

Kryeministri Rama reagoi sot dhe tha se fondet u pĂ«rdorĂ«n “nĂ« minutĂ«n e fundit” pĂ«r tĂ« shmangur, sipas tij, turpĂ«rimin e vendit pĂ«rballĂ« rreth 25 mijĂ« vizitorĂ«ve nga 80 shtete, tĂ« cilĂ«t kishin blerĂ« mĂ« herĂ«t biletat pĂ«r koncertin. Kryeministri e pranoi indirekt, se nĂ« rast se nuk do tĂ« jepeshin kĂ«to fonde, koncerti do tĂ« anulohej, duke e bĂ«rĂ« qeverinĂ«, me paratĂ« e taksapaguesve, shpĂ«timtarin e njĂ« eventi privat.

Këto janë fonde që u hoqën nga fondi i emergjencave, që buxheti i lë mënjanë në raste të papritura, si zjarre, tërmet, përmbytje etj.

Mosshitja e biletave në fakt nuk është ngjarje e papritur, por thjesht një ngjarje e paplanifikuar mirë, për kapacitetet e Shqipërisë dhe fuqinë blerëse.

ËshtĂ« pĂ«rsĂ«ri sjellja e zakonshme e keqadministrimit tĂ« njĂ« aktiviteti nĂ« dĂ«m tĂ« parasĂ« publike.

 

NĂ« botĂ« koncertet anulohen, nuk “shpĂ«tohen” nga qeveria

Një kërkim në rastet ndërkombëtare nuk evidenton një precedent të dokumentuar qartë, ku një qeveri të ketë ndërhyrë pas shitjeve të dobëta për të mbuluar humbjet e koncertit privat të një artisti të vetëm.

Rasti më i afërt është ai i produksionit muzikor të Sting, The Last Ship, në Brisbane të Australisë. Qeveria e Queensland-it kishte dhënë mbështetje financiare paraprake për sigurimin e produksionit, si pjesë e një fondi prej 100 milionë dollarësh australianë për eventet e mëdha.

Më pas, shitjet rezultuan të dobëta: vetëm 72% e biletave ishin shitur, ndërsa çmimet u ulën nga deri në 500 dollarë australianë në oferta prej 99 dollarësh. Qeveria e kishte mbështetur projektin para fillimit të shitjeve, me pretendimin se ai do të sillte rreth 11 milionë dollarë australianë në ekonominë lokale.

Megjithatë, The Last Ship nuk ishte një koncert i vetëm i Sting, por një produksion teatror me 29 shfaqje. Financimi publik nuk u miratua pasi biletat mbetën pa u shitur, por ishte pjesë e marrëveshjes fillestare për sjelljen e shfaqjes në Brisbane.

Raste të tjera të financimit publik lidhen kryesisht me festivale ose institucione kulturore shtetërore, jo me koncerte private individuale. Kennedy Center në SHBA, për shembull, vazhdoi të merrte financim federal edhe kur shitjet e biletave ranë në 57% dhe më shumë se 50 mijë vende mbetën bosh.

Por Kennedy Center është institucion publik kombëtar dhe nuk përbën një precedent të krahasueshëm me financimin e koncertit privat të një artisti.

Në Australi, qeveria kishte financuar edhe Byron Bay Bluesfest, i cili më pas u anulua për shkak të shitjeve të dobëta. Pas anulimit, institucionet publike kërkuan sqarime për rreth 722 mijë dollarë australianë grante të paguara, në vend që të ndërhynin për të mbuluar më tej humbjet.

 

ÇfarĂ« ndodh zakonisht kur nuk shiten biletat

Industria globale e koncerteve po pĂ«rballet gjatĂ« vitit 2026 me fenomenin e quajtur “Blue Dot Fever”, ose “ethet e pikave blu”. Termi i referohet numrit tĂ« madh tĂ« vendeve tĂ« lira, qĂ« nĂ« hartat e platformave tĂ« biletave shfaqen si pika blu.

Tendenca globale e “etheve tĂ« vendeve bosh”

Kur shitjet mbeten të ulëta, zgjidhja më e zakonshme është anulimi ose reduktimi i turneut. The Pussycat Dolls anuluan pothuajse të gjithë pjesën amerikano-veriore të turneut, duke deklaruar se kishin bërë një vlerësim të situatës.

Edhe Post Malone, Meghan Trainor dhe artistë të tjerë kanë anuluar ose ndryshuar data, ndërsa mediat dhe ekspertët e industrisë i kanë lidhur disa prej këtyre vendimeve me shitjet e dobëta.

Aktori dhe muzikanti Kiefer Sutherland ishte edhe mĂ« i drejtpĂ«rdrejtĂ«, duke anuluar pjesĂ«n amerikane tĂ« turneut dhe duke pranuar publikisht se shkaku ishin “shitjet shumĂ« tĂ« ulĂ«ta tĂ« biletave”.

Në raste të tjera, organizatorët ulin çmimet në ditët e fundit; ofrojnë paketa promocionale; mbyllin sektorë të stadiumit; zhvendosin koncertin në një ambient më të vogël; shpërndajnë një pjesë të biletave falas; anulojnë datat që nuk mbulojnë kostot.

Arsyeja është e thjeshtë: koncertet janë aktivitete tregtare, ku rrezikun e marrin artisti, promotori dhe organizatori. Kur kërkesa është mbivlerësuar, tregu korrigjon përmasën e eventit ose e anulon atë.

 

Një precedent shqiptar pa transparencë financiare, edhe efekti ekonomk i deklaruar shumë i fryrë

Qeveria shqiptare pretendon se koncerti mund të sjellë një ndikim të madh ekonomik përmes turistëve, hoteleve, restoranteve, transportit dhe promovimit të vendit. Ministri Gonxhja ka deklaruar se aktiviteti mund të gjenerojë deri në 120 milionë euro qarkullim në ekonomi, por nuk është bërë publike metodologjia e plotë që mbështet këtë parashikim.

Blendi Gonxhja: Koncerti mund të gjenerojë deri në 120 milionë euro qarkullim në ekonomi

Sipas përllogaritjeve të Monitor, edhe me supozimin që të gjitha biletat do të shiteshin dhe çdo fans do të shpenzonte 1100 euro, efekti maksimal në ekonomi nuk i kalon 70 milionë euro.

Kjo është një shifër e ekzagjeruar, pasi shumë pjesëmarrës mund të jenë vendas dhe çmimet si të hoteleve, të transportit dhe të ushqimeve janë më të lira se në vendet e tjera europiane dhe në SHBA ku zhvillohen koncerte të përmasave të tilla.

Efekti nĂ« ekonomi, 120 milionĂ« euro, shumĂ« i fryrĂ«; maksimumi rreth 50 – 70 milionĂ« euro

Nëse llogarisim një shpenzim mesatar prej 60-70% të mesatares në SHBA prej 1000-1100 dollarë për person, pra rreth 660-770 euro/person, me supozimin që do të shiten të gjitha biletat, efekti direkt në ekonominë shqiptare do të luhatej në 40-50 milionë euro. teksa numri i biletave të shitura është gati gjysma (kryeministri ka deklaruar se janë 25 mijë të huaj) , efekti direkt nuk pritet ti kalojë 20 milionë euro.

Pra qeveria dha 4 milionë euro, për një event që pritet të gjenerojë direkt jo më shumë se 20 milionë euro, ndërsa mbetet i pamatshëm efekti në imazh, që në fakt mund të jetë dhe negativ, nëse vendi nuk kalon testin e infrastrukturës dhe trafikut, që është i ngjeshur dhe në ditë normale, jo më gjatë ditës së koncertit.

Një efekt ekonomik pozitiv nuk përjashtohet, sidomos nëse në Tiranë mbërrijnë dhjetëra mijë vizitorë të huaj dhe për më tepër nëse ky koncert shërben si precedent për zhvillime të tjera të këtyre përmasave.

Megjithatë, vlerësimi i përfitimit kërkon që të dihet edhe kostoja: sa paguan organizatori, sa mbulon artisti, cilat shpenzime po marrin përsipër institucionet dhe nëse ekziston një garanci financiare publike për eventin.

Pa këto të dhëna, Shqipëria rrezikon të krijojë një precedent të pazakontë: në vend që koncerti privat të përshtatet me kërkesën reale të tregut, shteti mobilizon burime publike për ta mbajtur atë në përmasat e planifikuara.

Nuk mund tĂ« thuhet ende me siguri juridike se ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« “i vetmi vend nĂ« botĂ«â€ qĂ« ka financuar njĂ« koncert privat pasi nuk janĂ« shitur biletat, sepse kushtet financiare tĂ« marrĂ«veshjes nuk janĂ« publike.

Por nga rastet e dokumentuara ndërkombëtarisht, nuk rezulton një shembull i krahasueshëm ku qeveria të jetë përfshirë kaq hapur në shpëtimin dhe promovimin e një koncerti individual, ndërsa kërkesa tregtare vijon të mbetet nën kapacitetin e planifikuar.

 

 

The post Sa pritet të përfitojë ekonomia nga koncerti i Kanye West appeared first on Revista Monitor.

Përtej Fushës së Blertë: Si të ndërtosh një brand në 10 Vjet

Nga Gazmend Malo

Nqs nĂ« vitin 2013 dikush do tĂ« na thoshte se pas 10 apo 12 vjetĂ«sh, FSHF do tĂ« kishte njĂ« brand bashkĂ«kohor tĂ« krahasueshĂ«m me federatat mĂ« tĂ« mira europiane, do tĂ« pajiste KombĂ«taret me fanella tĂ« personalizuara, do t’i shiste kĂ«to fanella deri nĂ« ZelandĂ«n e re, do tĂ« kishte njĂ« sistem biletarie tĂ« avancuar online, njĂ« kanal televiziv tĂ« sajin (FSHF-tv), profile zyrtare me qindra mijĂ«ra ndjekĂ«s nĂ« platformat sociale, me gjasa do ta kishim tĂ« vĂ«shtirĂ« ta besonim.

Pak a shumĂ«, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n mĂ«nyrĂ« siç do ta kishim tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« besonim se nĂ« kaq pak kohĂ«, FSHF do tĂ« ndĂ«rtonte tre stadiume me parametra Uefa, njĂ« “ShtĂ«pi Futbolli” pĂ«r selinĂ« qendrore dhe ekipet kombĂ«tare si ato federatave mĂ« tĂ« mira europiane, rinovim total tĂ« impianteve sportive, qĂ« do tĂ« organizonte njĂ« finale Uefa dhe dy kampionate Europiane nĂ« TiranĂ«, apo qĂ« KombĂ«tarja do tĂ« kualifikohej dy here nĂ« Europian dhe do tĂ« shkonte nĂ« fazĂ«n e Playoffs shumĂ« afĂ«r kualifikimit nĂ« BotĂ«ror.

Sa përmendëm më lart, vite më parë do të dukeshin si objektiva të paarritshëm, për dy arsye objektive.

Në rradhë të parë, sepse për një kohë të gjatë, organizatat sportive në Shqipëri janë parë thjesht si administratorë eventesh apo si përzgjedhës ekipesh dhe kjo i ul pritshmëritë që në start.

Në rradhë të dytë, sepse menaxhimi mesatar që mbizotëron në vendin tonë është i udhëhequr nga dëshira e mirë dhe shkathtësia e momentit, por pa një vizion afatgjatë.

Sa pĂ«rmendĂ«m mĂ« lart pĂ«r FSHF, nuk janĂ« rezultate tĂ« rastĂ«sishme apo “fatlume”. JanĂ« fryt i njĂ« transformimi tĂ« thellĂ« i FederatĂ«s Shqiptare tĂ« Futbollit nĂ« dekadĂ«n e fundit, duke bĂ«rĂ« qĂ« drejt vendit tonĂ« tĂ« kthehej vĂ«mendja e futbollit dhe audiencĂ«s europiane.

Ky mund të jetë edhe një rast studimor i shkëlqyer për të parë se si një institucion mund të rishpikë plotësisht vetveten, duke u kthyer nga një ent administrativ në një brand të fortë, të strukturuar dhe me reputacion solid.

PĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« nuk janĂ« profesionistĂ« marketingu, pĂ«r tĂ« shpjeguar çfarĂ« Ă«shtĂ« njĂ« brand (markĂ« nĂ« shqip) na vjen nĂ« ndihmĂ« njĂ« nga pĂ«rkufizimet mĂ« popullore nga Jeff Bezos: “Brandi juaj Ă«shtĂ« çfarĂ« njerĂ«zit thonĂ« pĂ«r ju kur ju nuk jeni nĂ« dhomĂ«.”

Të ndërtosh një markë nuk është dicka e thjeshtë, aq më shumë në një vend dhe treg të vogël dhe të vonuar nqs do ta krahasonim me tregjet e mëdha perëndimore.

Po pse njĂ« organizatĂ« jofitimprurĂ«se (siç Ă«shtĂ« FSHF) duhet tĂ« bĂ«het njĂ« “brand” dhe si ndĂ«rtohet ai?

NĂ« lidhje me pyetjen e parĂ«, pergjigjia Ă«shtĂ« e thjeshtĂ«: njĂ« nga vetitĂ« qĂ« vlerĂ«sohet mĂ« shumĂ« nĂ« menaxhim Ă«shtĂ« aftĂ«sia pĂ«r tĂ« kuptuar kohĂ«n. Vizioni i lidership-it tĂ« FSHF-sĂ« nuk mund tĂ« pajtohej mĂ« me “organizimin e lojĂ«s”. Koha kishte ardhur qĂ« organizata tĂ« rritej, nĂ« rradhĂ« tĂ« parĂ« sĂ« brendshmi dhe mĂ« tĂ« rritej nĂ« rezultate, nĂ« treg, nĂ« imazh e mĂ« gjerĂ«.

Duke u nisur nga kjo analizĂ«, nĂ« vitin 2013 Federata vendosi tĂ« bĂ«nte ndoshta rinovimin mĂ« tĂ« thellĂ« tĂ« imazhit, duke u nisur nga identitetit viziv, logot, simbolet, ngjyrat dhe çdo aplikim tjetĂ«r. NĂ«se shikojmĂ« njĂ« “brandbook” tĂ« asaj kohe, do tĂ« kuptojmĂ« se ku FSHF ka arritur sot, nuk Ă«shtĂ« rastĂ«si, por njĂ« vizion konkret, i realizuar e ndoshta edhe i tejkaluar. Aty gjejmĂ« vizionin e njĂ« organizate qĂ« ndĂ«r tĂ« tjera, shpreh qartĂ« objektivin “tĂ« bĂ«het brand-i mĂ« aktiv nĂ« ShqipĂ«ri” dhe “shumĂ« i dukshĂ«m” edhe jashtĂ« kufijve. Disa nga vlerat qĂ« do ta shoqĂ«ronin FSHF nĂ« kĂ«tĂ« rritje do tĂ« ishin “Pasioni, puna e palodhur, tĂ« qenurit e hapur, besueshmĂ«ria dhe edukimi”. Pa dashur tĂ« bĂ«jmĂ« retorikĂ« pozitive tĂ« panevojshme, fakti Ă«shtĂ« se rezultatet sportive nuk janĂ« tĂ« “planifikueshme”, por ato nuk vijnĂ« kurrĂ« rastĂ«sisht. Siç thotĂ« njĂ« proverb Italian, “fati ndihmon ata qĂ« e kĂ«rkojnĂ«â€.

Po a mjaftojnë disa rezultate sportive për të ndërtuar markën më të madhe sportive dhe një ndër markat më të mëdha në Shqipëri?

Një brand (sportiv) rritet kur arrin të tërheqë edhe njerëz që nuk janë domosdoshmërisht tifozë të zjarrtë të futbollit, por e duan imazhin që brandi përfaqëson.

Federata sot nuk Ă«shtĂ« mĂ« njĂ« institucion qĂ« organizon ndeshjet. ËshtĂ« shumĂ« mĂ« shumĂ«. ËshtĂ« brandi sportiv shqiptar pĂ«r tĂ« cilin sot, kompanitĂ« janĂ« nĂ« rradhĂ« pĂ«r t’u bĂ«rĂ« sponsor edhe pse ndĂ«r sponsorizimet mĂ« tĂ« shtrenjta nĂ« treg. Kjo sepse e dinĂ« mirĂ« qĂ« partneriteti me FSHF-nĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« investim me kthim tĂ« sigurt dhe sepse tĂ« lidhĂ«sh emrin me njĂ« histori suksesi tĂ« qĂ«ndrueshme, nuk ka çmim.

Si matet suksesi?

Udhërrëfyesi më i mirë për të matur këtë rritje është hulumtimi periodik i imazhit i kryer nga UEFA në bashkëpunim me agjencinë prestigjioze të kërkimit të tregut, Nielsen. Duke krahasuar të dhënat e UEFA Market Research të vitit 2016 me ato të vitit 2026, shohim disa të dhëna interesante.

SĂ« pari qĂ« “dashuria” pĂ«r futbollin nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« rritur nĂ« kuotĂ«n 78%, kundrejt njĂ« mesatareje europiane prej vetĂ«m 48%, pra zemĂ« njĂ« vend tĂ« parĂ« krenar.

Së dyti, ndjekja dhe interesi ndaj kombëtares është rritur me 6% duke arritur kuotën 66% kundrejt 43% të mesatares europiane.

SĂ« treti, gjejmĂ« se perceptimi neto pozitiv i publikut pĂ«r FSHF-nĂ« Ă«shtĂ« rritur nĂ« mĂ«nyrĂ« konstante, duke arritur vlerĂ«simin 7/10, kundrejt njĂ« mesatareje europiane prej 6.2/10, pra 0.8% mĂ« lart se mesatarja europiane, ku plot 48% kanĂ« mendimin “jashtĂ«zakonisht pozitiv” pĂ«r drejtimin e saj profesional dhe rezultativ.

Në të njëjtin studim, 3 ishin arsyet e këtij imazhi pozitiv: progresi dhe përmirësimi i vazhdueshëm, sukseset sportive dhe lidershipi.

ÇfarĂ« na mĂ«son rrugĂ«timi dhe suksesi i FSHF-sĂ«?

Historia e FSHF-së nuk është interesante vetëm për sportin. Ajo ofron disa mësime universale për çdo kompani apo institucion shqiptar.

Së pari, vizioni duhet të paraprijë rezultatin. Federata nuk e dinte çfarë do të realizonte në vitet në vijim, por pati guximin të shpaloste një vizion që do të sillte ndryshime.

Së dyti, organizatat rriten nga brenda përpara se të njihen nga jashtë. Stadiumet, platformat dixhitale, sponsorët, fanellat apo kualifikimet ndërkombëtare janë vetëm shprehja e dukshme e një transformimi shumë më të thellë, por ajo që çoi në këto arritje ishte rritja e vetë Federatës.

Dhe së fundmi, marka nuk është produkt i një fushate komunikimi, por i një menaxhimi dhe kulture organizative.

Një ndeshje futbolli zgjat 90 minuta, markat ndërtohen në vite. Ky është ndoshta mësimi më i vlefshëm që biznesi shqiptar mund të marrë sot nga futbolli.

 

The post Përtej Fushës së Blertë: Si të ndërtosh një brand në 10 Vjet appeared first on Revista Monitor.

Rreziqet kryesore ekonomike globale që duhen monitoruar në gjysmën e dytë të vitit 2026

Pas gjashtë muajsh të përcaktuar nga lufta, një goditje e çmimeve të naftës dhe një tregti e ethshme e lidhur me inteligjencën artificiale, ekonomistët thonë se pjesa e mbetur e vitit varet nga një zinxhir rreziqesh të ndërlidhura, ku paqja e brishtë mes SHBA-së dhe Iranit është faktori kyç.

Sipas njĂ« analize tĂ« re nga Oxford Economics, gjysma e dytĂ« e vitit mbĂ«shtetet mbi njĂ« zinxhir delikat “dominosh” dhe fakti nĂ«se marrĂ«veshja e paqes mes SHBA-sĂ« dhe Iranit do tĂ« qĂ«ndrojĂ« Ă«shtĂ« elementi qĂ« pĂ«rcakton se si do tĂ« bien tĂ« tjerat.

“QĂ«ndrueshmĂ«ria e saj do tĂ« pĂ«rcaktojĂ« nĂ«se ekonomia globale do tĂ« pĂ«rfitojĂ« nga njĂ« nxitje dezinflacioniste e udhĂ«hequr nga energjia apo do tĂ« pĂ«rballet me njĂ« goditje tĂ« dytĂ« tĂ« çmimeve tĂ« naftĂ«s”, deklaroi nĂ« raport kryeekonomisti global Ryan Sweet, duke e quajtur marrĂ«veshjen “domino” kyçe qĂ« do tĂ« pĂ«rcaktojĂ« nĂ«se rreziqet e tjera do tĂ« pĂ«rforcohen apo zbuten”.

Kompania e konsulencĂ«s pret qĂ« ekonomia globale tĂ« pĂ«rshpejtohet, duke parashikuar njĂ« rritje tĂ« analizuar prej 3,1% nĂ« gjysmĂ«n e dytĂ«, kundrejt njĂ« niveli tĂ« vlerĂ«suar prej 1,6% nĂ« gjysmĂ«n e parĂ«, e nxitur kryesisht nga nafta mĂ« e lirĂ«, e cila do tĂ« ndikojĂ« nĂ« tĂ« ardhurat e familjeve, megjithĂ«se Sweet i vlerĂ«son gjasat pĂ«r arritjen e njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« qĂ«ndrueshme si “baras me hedhjen e njĂ« monedhe”.

Nëse armëpushimi qëndron, Oxford Economics parashikon që nafta bruto Brent të kushtojë mesatarisht në nivelin e ulët të 70 dollarëve për fuçi, duke zbutur inflacionin dhe kushtet financiare në tregjet në zhvillim dhe në vlerësimet e kompanive teknologjike.

Nëse ai prishet, pasojat nuk do të kufizoheshin vetëm në tregun e naftës.

Në orët e para të së mërkurës, ushtria amerikane sulmoi Iranin pasi tha se Teherani kishte goditur tri anije në Ngushticën e Hormuzit. Irani u kundërpërgjigj me sulme që kishin në shënjestër Bahreinin dhe Kuvajtin. Shkëmbimi rajonal i zjarrit rriti rrezikun që marrëveshja e përkohshme për ndalimin e luftimeve në luftë të prishej. Megjithatë, shkëmbimi i zjarrit ndoqi një model sulmesh të ngjashme gjatë armëpushimit të brishtë të marrëveshjes dhe asnjëri vend nuk dha menjëherë sinjale se do të tërhiqej nga tryeza e negociatave.

Çmimet e naftĂ«s reaguan ndaj sulmeve duke u rritur me mĂ« shumĂ« se 3% deri tĂ« mĂ«rkurĂ«n nĂ« mĂ«ngjes, ndĂ«rsa standardi ndĂ«rkombĂ«tar Brent tregtohej mbi 76 dollarĂ« pĂ«r fuçi.

“Prishja e njĂ« marrĂ«veshjeje paqeje nuk do tĂ« rriste vetĂ«m çmimet e naftĂ«s, por gjithashtu do tĂ« shtonte presionin mbi zinxhirĂ«t e furnizimit tĂ« inteligjencĂ«s artificiale nĂ« Azi, do t’i detyronte bankat qendrore tĂ« mbanin njĂ« qĂ«ndrim agresiv, do tĂ« shtrĂ«ngonte kushtet financiare dhe mund tĂ« ndryshonte rezultatin e zgjedhjeve tĂ« mesmandatit nĂ« SHBA dhe tĂ« zgjedhjeve nĂ« Izrael [
] efekti zinxhir zhvillohet shpejt”, deklaroi Sweet.

Një hedhje monedhe me një diferencë prej 20 dollarësh

Jo të gjithë e ndajnë parashikimin e Oxford Economics për çmimet e naftës.

Parashikimi i mesvitit i Morgan Stanley, i publikuar në maj, parashikonte që çmimi i naftës bruto të ngjitej sërish në rreth 90 dollarë për fuçi deri në fund të vitit, një diferencë prej rreth 20 dollarësh krahasuar me parashikimin e Oxford Economics, çka përfaqëson dy baste të ndryshme mbi të njëjtin proces paqeje.

Edhe Banka Botërore është më e kujdesshme, duke parashikuar që çmimi mesatar i naftës bruto Brent të jetë rreth 94 dollarë për fuçi këtë vit, ndërsa paralajmëron se rritja e PBB-së globale do të ngadalësohet në 2,5% në vitin 2026.

Duke reflektuar mbi mĂ«nyrĂ«n se si shkĂ«mbimi i fundit i sulmeve po e vĂ« nĂ« provĂ« armĂ«pushimin e brishtĂ«, Sweet tha: “Trafiku pĂ«rmes NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit Ă«shtĂ« njĂ« tregues i mirĂ«. MarrĂ«veshja parashikonte rikthimin e plotĂ« tĂ« trafikut pĂ«rmes kĂ«saj pike strategjike brenda 30 ditĂ«sh, duke e bĂ«rĂ« mesin e korrikut afatin e parĂ« tĂ« prerĂ«â€, shpjegoi ai.

“NjĂ« rikthim i qĂ«ndrueshĂ«m deri nĂ« mesin e korrikut nĂ« 75% ose mĂ« shumĂ« tĂ« nivelit tĂ« trafikut para luftĂ«s do t’i rriste gjasat qĂ« marrĂ«veshja po qĂ«ndron, dhe anasjelltas”, pĂ«rfundoi Sweet.

Treguesi tjetër, sipas tij, është nëse Irani do të aktivizojë zyrtarisht klauzolën e marrëveshjes për Libanin në lidhje me sulmet izraelite dhe nëse reagimi i tij do të jetë ushtarak apo retorik.

Tarifat, tregtia dhe inteligjenca artificiale

Tregtia është një tjetër rrezik që mund të ndryshojë perspektivën.

Tarifat amerikane sipas Seksionit 122 pritet tĂ« skadojnĂ« mĂ« 24 korrik, por Uashingtoni ka pĂ«rgatitur tashmĂ« tarifa zĂ«vendĂ«suese sipas Seksionit 301. Oxford Economics pret qĂ« ndryshimet t’i çojnĂ« normat efektive tĂ« tarifave nĂ« nivele mĂ« tĂ« larta nga fundi i korrikut, ndĂ«rsa SHBA-ja synon tĂ« ruajĂ« tĂ« ardhura mujore nga tarifat prej 25 miliardĂ« dollarĂ«sh (21,8 miliardĂ« euro) deri nĂ« 30 miliardĂ« dollarĂ« (26,2 miliardĂ« euro).

Edhe Evropa po mban një qëndrim më të ashpër. Komisioni Evropian ka hapur më shumë se 50 hetime për mbrojtjen tregtare ndaj Kinës, nga 17 një vit më parë, dhe planifikon të paraqesë një strategji më të gjerë për sigurinë ekonomike deri në shtator.

Këto tensione tregtare ndikojnë gjithashtu në hovin e inteligjencës artificiale, i cili ka nxitur tregjet financiare këtë vit.

Oxford Economics vëren se industria amerikane e inteligjencës artificiale varet në masë të madhe nga gjysmëpërçuesit dhe pajisjet e tjera të transportuara nga Azia Verilindore dhe Juglindore, rajonet që kanë më shumë për të humbur nga çdo ndërprerje e mëtejshme e mallrave që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit.

NdĂ«rkohĂ«, Banka pĂ«r Shlyerje NdĂ«rkombĂ«tare (BIS), organizata ombrellĂ« e bankave qendrore, paralajmĂ«roi se bumi i inteligjencĂ«s artificiale mbĂ«shtetet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« nĂ« njĂ« “financim qarkor” jo transparent mes prodhuesve tĂ« çipave, gjigantĂ«ve tĂ« shĂ«rbimeve cloud dhe laboratorĂ«ve tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, si edhe nĂ« kredinĂ« private me rregullim tĂ« lehtĂ«, ku huadhĂ«nia pĂ«r kĂ«tĂ« sektor Ă«shtĂ« katĂ«rfishuar nĂ« pesĂ« vjet.

Drejtuesi i BIS-it për rajonin e Azisë dhe Paqësorit, Zhang Tao, paralajmëroi se varësia e sektorit nga financimi jobankar do të thotë se një rënie e inteligjencës artificiale mund të shkaktojë një korrigjim më të fortë dhe më të shpejtë sesa një krizë tradicionale bankare.

Sweet modeloi se si mund të dukej një përmbysje e tillë.

“Ne kemi krijuar njĂ« tĂ« ashtuquajtur skenar tĂ« kolapsit teknologjik, ku aksionet e kompanive teknologjike amerikane bien me 25% gjatĂ« njĂ« viti”, tha ai pĂ«r Euronews.

Sipas Sweet, njĂ« goditje e tillĂ« do ta bĂ«nte ekonominĂ« amerikane “tĂ« ndalonte pothuajse plotĂ«sisht”, duke u pĂ«rhapur te eksportuesit e teknologjisĂ« dhe te ndjeshmĂ«ria e investitorĂ«ve nĂ« mbarĂ« botĂ«n, ndĂ«rsa rritja globale vitin e ardhshĂ«m do tĂ« ishte 1,1 pikĂ« pĂ«rqindjeje mĂ« e ulĂ«t se skenari bazĂ« i Oxford Economics.

Bankat qendrore, zgjedhjet dhe kalendari

Dominotë e fundit janë politika ekonomike dhe politika.

Oxford Economics pret që bankat kryesore qendrore të tregohen më të prirura drejt lehtësimit monetar nga sa parashikojnë aktualisht tregjet financiare, megjithëse ato mund ta ndryshojnë shpejt qëndrimin nëse trafiku përmes Ngushticës së Hormuzit dobësohet ose nëse çmimet e inputeve për inteligjencën artificiale sinjalizojnë presione në furnizim.

Prova më e afërt është vendimi i Rezervës Federale për normat e interesit, nën drejtimin e kryetarit Kevin Warsh, më vonë gjatë këtij muaji, pas raportit të dobët të qershorit për tregun e punës.

Më pas vijnë zgjedhjet e mesmandatit në SHBA në nëntor dhe zgjedhjet e përgjithshme në Izrael, që duhet të mbahen deri në fund të tetorit, të cilat mund të ndikojnë në procesin e paqes në Lindjen e Mesme. Në shtator, zgjedhjet në landët gjermane mund të vënë gjithashtu në provë koalicionin që mbështet politikën fiskale të Gjermanisë, një shtysë kyçe për ekonominë e eurozonës.

Oxford Economics evidenton gjithashtu mundësi reale për zhvillime pozitive, nga një produktivitet më i lartë i nxitur nga inteligjenca artificiale, te një ekonomi e Bashkimit Evropian që e përballoi tremujorin e dytë çuditërisht mirë.

Sipas Sweet, fakti nëse qëndrueshmëria e Evropës është reale do të shfaqet fillimisht në Gjermani dhe në të dhënat e kreditimit.

“NĂ«se kompanitĂ« po e pĂ«rballonin ngushtimin e marzheve tĂ« fitimit nga rritja e çmimeve tĂ« energjisĂ« pa shkurtuar investimet dhe duke pĂ«rdorur linjat e kreditit, kjo do ta pĂ«rforconte argumentin se ritmi bazĂ« i ekonomisĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i mirĂ« nga sa prisnim”, tha ai pĂ«r Euronews, duke shtuar se njĂ« tkurrje e kreditimit bankar nĂ« eurozonĂ« do tĂ« tregonte tĂ« kundĂ«rtĂ«n.

ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se devijimi tipik i parashikimeve tĂ« Oxford Economics Ă«shtĂ« pothuajse njĂ« pikĂ« e plotĂ« pĂ«rqindjeje dhe se intervali i pasigurisĂ« rreth kĂ«tij vlerĂ«simi nĂ« veçanti Ă«shtĂ« mĂ« i gjerĂ« se zakonisht./ Euronews

The post Rreziqet kryesore ekonomike globale që duhen monitoruar në gjysmën e dytë të vitit 2026 appeared first on Revista Monitor.

Informaliteti në punësim 21.8% në 2025, kosto e fshehur për buxhetin dhe të ardhmen

Tregu i punës në Shqipëri po kalon një fazë të rëndësishme të formalizimit në pesë vitet e fundit, po sërish më shumë se një e pesta e punonjësve ishin të angazhuar në tregun informal në vitin 2025, tregojnë të dhënat zyrtare të INSTAT.

Në vitin 2025, informaliteti në tregun e punës ishte 21.8%, sipas INSTAT me rënie vjetore prej -2.9 pikë për qind.

Analiza e periudhës 2020-2025 tregon një trajektore rënëse të informalitetit nga 29.1% në 20.1% duke reflektuar nevojat e tregut të punës, por edhe zhvillimet demografike me rënien e popullsisë në moshë pune dhe emigrimin e lartë të të rinjve që po sjellin rënie të natyrshme të punonjësve në të zezë.

Me gjithë rënien e viteve të fundit, informaliteti në tregun e punës mbetet ende mbi mesataren e Bashkimit Europian, por tregon konvergjencë me vendet e tjera të rajonit të Ballkanit Perëndimor.

Në vendet e Bashkimit Europian, informaliteti në tregun e punës është ndjeshëm më i ulët, duke u luhatur mesatarisht në nivele midis 5% dhe 10% në vendet e zhvilluara të bllokut.

Pavarësisht uljes së informalitetit, niveli prej 21.8% është ende një sfidë madhore për ekonominë, sidomos për qëndrueshmërinë e skemës së pensioneve në Shqipëri. Ky problem ndikon thellësisht së stabilitetin financiar të vetë sistemit të sigurimeve shoqërore dhe në nivelin e mirëqenies së qytetarëve në moshën e pensionit.

Skema e pensioneve mbështetet tek kontributet e punonjësve aktivë për të financuar pensionistët aktualë. Teksa më shumë se 1 e pesta e forcës së punës operon në të zezë, ajo nuk derdh kontributet e detyrueshme, duke shkaktuar një mungesë të ardhurash që detyron buxhetin e shtetit të mbulojë deficitin përmes transfertave të tjera. Kjo bën që skema të jetë vazhdimisht e varur nga ndërhyrjet shtetërore, duke kufizuar mundësinë për rritje të ndjeshme të pensioneve për të gjithë përfituesit.

Për vetë individët, puna informale funksionon si pengesë madhore që shfaqet me probleme serioze në momentin e daljes në pension.

Personat që punojnë pa deklarim, ose që deklarohen me paga minimale ndërkohë që marrin pjesën tjetër në dorë, nuk arrijnë të plotësojnë vitet e nevojshme të punës dhe nuk akumulojnë një bazë të mjaftueshme kontributesh. Si rrjedhojë, kur këta qytetarë arrijnë moshën e pensionit, ata rrezikojnë të përfitojnë pensione minimale ose sociale, të cilat nuk mjaftojnë për të garantuar një jetesë dinjitoze, duke i ekspozuar ata ndaj varfërisë në pleqëri.

Për shkak të këtyre zhvillimeve në vitin 2025, gati 54% e pensioneve të pleqërisë morën pagesa të pjesshme, pasi nuk kishin plotësuar kushtet ligjore me vitet e punë për pension të plotë./ B.Hoxha

Burimi INSTAT

 

The post Informaliteti në punësim 21.8% në 2025, kosto e fshehur për buxhetin dhe të ardhmen appeared first on Revista Monitor.

PlayStation do të stopojë nxjerrjen e lojërave në disqe në 2028

Sony ka njoftuar se, duke filluar nga janari i vitit 2028, të gjitha lojërat e reja për PlayStation do të publikohen vetëm në format digjital, duke i dhënë fund prodhimit të disqeve fizike për titujt e rinj. Vendimi shënon një nga ndryshimet më të mëdha në historinë e industrisë së videolojërave dhe konfirmon zhvendosjen drejt shpërndarjes plotësisht online.

Sipas Sony, ky vendim reflekton ndryshimin e sjelljes së konsumatorëve, pasi shumica dërrmuese e përdoruesve tashmë preferojnë të blejnë dhe shkarkojnë lojërat në mënyrë digjitale. Kompania thotë se rreth 80% e shitjeve të lojërave të plota në vitin fiskal 2025 u realizuan në format digjital.

ÇfarĂ« ndryshon?

Nga janari 2028:

-Lojërat e reja nuk do të prodhohen më në Blu-ray.
-Ato do të jenë të disponueshme vetëm për shkarkim përmes PlayStation Store ose shitësve të autorizuar digjitalë.
-Lojërat që janë publikuar ose do të publikohen para vitit 2028 do të vazhdojnë të jenë të disponueshme edhe në version fizik.

ÇfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo pĂ«r lojtarĂ«t?

Vendimi pritet të ndajë komunitetin e lojtarëve. Nga njëra anë, shpërndarja digjitale eliminon nevojën për disqe fizike, e bën blerjen më të shpejtë dhe u lejon kompanive të ulin kostot e prodhimit dhe logjistikës. Nga ana tjetër, koleksionistët dhe mbështetësit e mediave fizike shprehin shqetësime për pronësinë reale të lojërave. Ndryshe nga një disk fizik, një lojë digjitale mbetet e lidhur me llogarinë e përdoruesit dhe varet nga ekzistenca e dyqanit online dhe licencave të kompanisë. Kjo ka rihapur debatin për ruajtjen afatgjatë të videolojërave dhe të drejtat e konsumatorëve.

Edhe PlayStation Store për PS3 dhe PS Vita po mbyllet

Në të njëjtën kohë, Sony ka njoftuar se do të mbyllë gradualisht edhe PlayStation Store për konsolat PS3 dhe PS Vita, duke argumentuar se sistemet e vjetra nuk mbështesin më standardet moderne të sigurisë për pagesat online.

Përdoruesit nuk do të mund të blejnë më përmbajtje të re, por do të kenë ende mundësi të shkarkojnë lojërat që kanë blerë më parë. Procesi do të nisë në disa tregje gjatë vitit 2026 dhe do të përfundojë globalisht në vitin 2027.

Një trend që po përfshin gjithë industrinë

Vendimi i Sony shihet si një sinjal i qartë për drejtimin që po merr industria e videolojërave. Platformat e shpërndarjes digjitale dhe shërbimet cloud po zënë gjithnjë e më shumë vendin e mediave fizike, ndërsa prodhuesit e konzolave po orientohen drejt modeleve që mbështeten te shkarkimet online dhe abonimet.

Për shumë analistë, fundi i disqeve fizike nuk është vetëm një ndryshim teknologjik, por edhe një transformim i mënyrës se si konsumatorët blejnë, zotërojnë dhe ruajnë videolojërat e tyre./REUTERS

The post PlayStation do të stopojë nxjerrjen e lojërave në disqe në 2028 appeared first on Revista Monitor.

Hekurudhat, vetëm 1% e fondeve të huaja u shpenzua në janar-prill

Vetëm 1 për qind e fondeve të planifkuara me financim të huaj për sektorin hekurudhor arritën të shpenzoheshin gjatë periudhës janar-prill 2026. Kjo në një kohë kur në hallka të ndryshme të procesit janë disa nga projektet kryesore për rehabilitimin dhe zgjerimin e rrjetit në vend.

Të dhënat e Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë tregojnë se shpenzimet kapitale me financim të huaj arritën në 36.7 milionë lekë, nga një plan vjetor i rishikuar prej rreth 4.6 miliardë lekësh. Realizimi ishte më i ulët se në të njëjtën periudhë të vitit 2025, kur për këtë kategori ishin shpenzuar 241.5 milionë lekë dhe norma e realizimit ishte 5%.

NĂ« katĂ«r muajt e parĂ« tĂ« vitit 2026, shpenzimet me financim tĂ« huaj pĂ«r artikullin 231 ishin 27.9 milionĂ« lekĂ«, ndĂ«rsa pĂ«r artikullin 230 rezultuan 8.8 milionĂ« lekĂ«. Fondet me financim tĂ« huaj administrohen nga shoqĂ«ria Hekurudha Shqiptare dhe lidhen me rehabilitimin e linjĂ«s DurrĂ«s–Terminali i PasagjerĂ«ve TiranĂ«, si dhe me ndĂ«rtimin e lidhjes hekurudhore Tiranë–Rinas. NĂ« listĂ«n e projekteve Ă«shtĂ« edhe rehabilitimi i linjĂ«s Vorë–Hani i Hotit, njĂ« prej korridoreve hekurudhore qĂ« lidh ShqipĂ«rinĂ« me Malin e Zi.

Programi pĂ«rfshin gjithashtu projektimin inxhinierik dhe arkitektonik tĂ« godinave tĂ« stacioneve hekurudhore nĂ« aksin DurrĂ«s–Tiranë–Aeroporti i Rinasit. NjĂ« tjetĂ«r zĂ« Ă«shtĂ« zbatimi i punimeve pĂ«r elektrifikimin e linjĂ«s DurrĂ«s–TiranĂ« dhe ndĂ«rtimin e linjĂ«s sĂ« re drejt aeroportit.

Edhe investimet me financim të brendshëm regjistruan nivel të ulët realizimi. Nga 1.3 miliardë lekë të planifikuara, deri në fund të prillit ishin shpenzuar 38.4 milionë lekë, ose 3% e fondit vjetor. Në të njëjtën periudhë të vitit 2025, shpenzimet kapitale me financim të brendshëm ishin 45.3 milionë lekë, me një normë realizimi prej 8%. Ministria e cilëson realizimin e vitit 2026 më të ulët si në vlerë nominale, ashtu edhe në përqindje. Financimi i brendshëm përfshin dy projekte studim-projektimi, me një buxhet të përbashkët prej 55 milionë lekësh.

Në program janë përfshirë edhe nëntë projekte për mirëmbajtje dhe rinovime të ndryshme të trungut hekurudhor, të buxhetuara në shumën 995 milionë lekë. Për dhjetë projekte të reja, me vlerë 836.5 milionë lekë, kishte nisur përgatitja e dokumentacionit për procedurat e prokurimit.

Këto projekte përfaqësojnë 64% të tavanit buxhetor të shpenzimeve kapitale me financim të brendshëm. Programi përmban gjithashtu 250 milionë lekë për TVSH-në e projekteve me financim të huaj. Shpenzimet korrente shënuan një ecuri më të lartë se investimet. Nga 538.6 milionë lekë të planifikuara, u realizuan 176.8 milionë lekë, ose 33%.

Një vit më parë, shpenzimet korrente për të njëjtën periudhë ishin 166.2 milionë lekë dhe norma e realizimit ishte 31%. Pjesa më e madhe e shpenzimeve korrente të vitit 2026, rreth 171.5 milionë lekë, u regjistrua në artikullin 603, që përfshin subvencionet.

KĂ«to fonde pĂ«rdoren pĂ«r aktivitetin operacional tĂ« Autoritetit tĂ« SigurisĂ« Hekurudhore, Autoritetit Rregullator Hekurudhor dhe HekurudhĂ«s Shqiptare. NĂ« total, programi “Transporti Hekurudhor” kishte njĂ« plan tĂ« rishikuar prej rreth 6.44 miliardĂ« lekĂ«sh pĂ«r vitin 2026, duke pĂ«rfshirĂ« shpenzimet korrente dhe investimet me financim tĂ« brendshĂ«m e tĂ« huaj.

Realizimi financiar i tri kategorive deri në fund të prillit rezultoi në rreth 252 milionë lekë. Pjesa më e madhe e kësaj shume, rreth 177 milionë lekë, lidhej me shpenzimet korrente, ndërsa investimet kapitale të financuara nga burime të brendshme dhe të huaja arritën së bashku në rreth 75 milionë lekë./ N.Maho

 

 

The post Hekurudhat, vetëm 1% e fondeve të huaja u shpenzua në janar-prill appeared first on Revista Monitor.

Pak ditë para koncertit të Kanye West, gjysma e biletave ende të pashitura, kush i mbulon kostot

Pak ditĂ« para koncertit tĂ« Ye nĂ« TiranĂ«, narrativa publike mbetet e ndarĂ«. Nga njĂ«ra anĂ«, kryeministri flet pĂ«r njĂ« interes ndĂ«rkombĂ«tar rekord dhe alokon 4.2 milionĂ« euro nga buxheti i shtetit. Nga ana tjetĂ«r, platforma zyrtare e shitjes sĂ« biletave vijon tĂ« shfaqĂ« gjysmĂ«n e biletave ende tĂ« pashitura, duke ngritur pikĂ«pyetje nĂ«se koncerti do tĂ« arrijĂ« tĂ« mbulojĂ« kostot.. qeveria dha 4 milionē euro pĂ«r tĂ« mbĂȘshtetur turizmin, kur vetĂ« koncerti nuk duket se po tĂ«rheq shumĂ« turistĂ«!

 

VetĂ«m pak ditĂ« e ndajnĂ« TiranĂ«n nga koncerti i Kanye West, njĂ« event qĂ« Ă«shtĂ« prezantuar si mĂ« i madhi muzikor i organizuar ndonjĂ«herĂ« nĂ« ShqipĂ«ri. Por ndĂ«rsa nĂ« kantier vijojnĂ« punimet pĂ«r ngritjen e stadiumit tĂ« pĂ«rkohshĂ«m “Eagle Stadium”, me kapacitet 60 mijĂ« vende, prova mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme nuk duket se Ă«shtĂ« mĂ« ndĂ«rtimi i skenĂ«s, por reagimi i tregut.

Pas javësh promovimi dhe pritshmërish për dhjetëra mijë vizitorë, pyetja që mbetet është nëse kërkesa reale për biletat po ecën në të njëjtin ritëm me entuziazmin që po shoqëron këtë projekt.

Kryeministri Edi Rama deklaroi se stadiumi po ndërtohet enkas për këtë koncert dhe se interesi nga publiku ndërkombëtar ka qenë më i madh sesa për finalen e UEFA Conference League, të zhvilluar në Tiranë në vitin 2022.

“Me stadiumin e ngritur enkas pĂ«r koncertin mĂ« tĂ« madh qĂ« ky vend ka parĂ« ndonjĂ«herĂ«, pĂ«r tĂ« cilin janĂ« blerĂ« nga tĂ« huajt mĂ« shumĂ« bileta sesa pĂ«r finalen e Conference League nĂ« TiranĂ«â€Šâ€, shkroi Rama nĂ« rrjetet sociale.

Nëse kjo deklaratë përkthehet në shifra, koncerti do të përbënte një nga eventet me ndikimin më të madh turistik që ka njohur vendi. Megjithatë, deri tani nuk janë bërë publike të dhëna që ta mbështesin këtë pretendim.

Nuk dihet sa bileta janë shitur në total, nga 60 mijë që është kapaciteti, sa prej tyre janë blerë nga shtetas të huaj, nga cilat tregje vijnë blerësit dhe mbi çfarë baze është bërë krahasimi me finalen e Conference League. Ky i fundit u mbajt në stadiumin Air Albania, që ka një kapacitet deri në 25 mijë vend, ose gati tre herë më pak sesa ai që pretendohet në stadiumin e improvizuar ku do të mbahet koncerti.

Ndërkohë, ajo që mund të vëzhgohet publikisht është platforma zyrtare e shitjes së biletave. Në momentin e publikimit të këtij shkrimi, një pjesë e konsiderueshme e vendeve vijon të rezultojnë ende të disponueshme.

MĂ« shumĂ« se gjysma e biletave rezultojnĂ« ta pashitur, sidomos nĂ« zonat e tribunĂ«s Lindore dhe PerĂ«ndimore (shiko fotot nĂ« fund). PĂ«r njĂ« koncert qĂ« prezantohet si ngjarja mĂ« e madhe muzikore e zhvilluar ndonjĂ«herĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, pamja e tregut nuk krijon pĂ«rshtypjen e njĂ« eventi pranĂ« “sold out”.

Organizatorët mund të hedhin biletat në faza, të mbajnë sektorë të rezervuar ose të ndryshojnë disponueshmërinë sipas strategjisë së shitjes. Megjithatë, mungesa e të dhënave zyrtare dhe ajo që shfaqet publikisht në platformën e biletave kanë krijuar një kontrast me optimizmin e shprehur nga qeveria.

 

Pragu ekonomik mbetet 40 mijë bileta

Kur Monitor analizoi disa javë më parë bastin ekonomik të koncertit të Ye, ngriti pikëpyetje mbi dimensionimin e infrastrukturës për një event të kësaj shkalle. Ndërtimi i një stadiumi të përkohshëm, mobilizimi i një zinxhiri të gjerë logjistik, siguria, transporti dhe menaxhimi i dhjetëra mijëra pjesëmarrësve përfaqësojnë një investim të konsiderueshëm organizativ.

Basti i koncertit të Kanye West, a do të shiten të gjitha biletat, po infrastruktura dhe siguria?!  

Në atë kohë, kompania organizatore RedCloud bëri të ditur për Monitor se deri në fund të muajit maj ishin shitur rreth 25 mijë bileta. Sipas saj, pragu që koncerti të rezultojë ekonomikisht i leverdishëm është rreth 40 mijë bileta të shitura, ose 67% e kapacitetit.

Për këtë artikull, Monitor kontaktoi sërish kompaninë për të marrë një përditësim mbi ecurinë e shitjeve, por deri në publikimin e shkrimit nuk mori një përgjigje.

Biletat për koncertin variojnë nga 120 euro për kategoritë standarde deri në 339 euro për sektorët VIP, çka e bën këtë një nga eventet me çmimet më të larta të organizuara ndonjëherë në vend.

Organizatorët kanë deklaruar se çmimi mesatar i biletës është 240 euro. Nëse supozohet se shiten të gjitha biletat, të ardhurat nga shitja arrijnë në rreth 14-15 milionë euro. vetëm këngëtari kërkon një pagesë prej 7 milionë eurosh.

Nëse biletat nuk shiten dhe koncerti organizohet ngrihen pikëpyetjet se kush do ti mbulojë kostot e këtij koncerti.

Monitor ka mësuar nga agjencitë më të mëdha publicitare në vend se interesi nga sponsorët ka qenë i ulët për shkak të çmimit të shtrenjtë të paketës së sponsorizimit prej 250-300 mijë euro, që konsiderohet shumë i lartë nga kompanitë vendase, përveç faktit që ka një hezitim për shkak të imazhit kontrovers të Kanye West.

Teksa biletat nuk po shiten, një pjesë të kostos po e mbulon qeveria.

Gjatë inspektimit të punimeve për stadiumin që po ndërtohet në Kashar për koncertin e Kanye West ditën e djeshme, kryeministri Edi Rama e cilësoi eventin si një mundësi për të promovuar Shqipërinë, për të nxitur turizmin dhe për të krijuar një traditë të organizimit të aktiviteteve të mëdha ndërkombëtare në vend. Ai theksoi se projekti është një nismë private, ndërsa pohoi se shteti ka kontribuar me 400 milion lekë ose rreth 4.2 milionë euro për të mbështetur realizimin e koncertit.

 

 

Modeli i Stambollit po zhvendoset në Tiranë

NjĂ« muaj mĂ« parĂ«, Ye zhvilloi koncertin e tij nĂ« Stadiumin Olimpik AtatĂŒrk nĂ« Stamboll, ku organizatorĂ«t deklaruan pjesĂ«marrjen e rreth 118 mijĂ« spektatorĂ«ve, ndĂ«rsa vetĂ« artisti e cilĂ«soi atĂ« si koncertin me numrin mĂ« tĂ« madh tĂ« fansave tĂ« mbledhur ndonjĂ«herĂ« nĂ« njĂ« stadium.

Sipas informacioneve tĂ« siguruara nga Monitor, kompania Hegi Logistics po transporton drejt ShqipĂ«risĂ« strukturat qĂ« u pĂ«rdorĂ«n nĂ« koncertin e Stambollit, pĂ«r t’i montuar nĂ« “Eagle Stadium”. Kjo tregon se organizimi nĂ« TiranĂ« po ndĂ«rtohet mbi tĂ« njĂ«jtĂ«n infrastrukturĂ« teknike qĂ« u pĂ«rdor nĂ« eventin rekord nĂ« Turqi.

 

Dyshimet kanë kaluar edhe te fansat, nuk ka as ezaurim të kapaciteteve akomoduese

Pasiguritë nuk po diskutohen vetëm në Shqipëri. Edhe në forumet ndërkombëtare të fansave të Ye në Reddit, tema kryesore nuk është më performanca artistike, por ritmi i shitjes së biletave dhe zhvillimi i koncertit.

“Si Ă«shtĂ« e mundur qĂ« ka ende kaq shumĂ« bileta tĂ« pashitura njĂ« javĂ« para koncertit?
 mungesa e shitjeve po mĂ« bĂ«n tĂ« dyshoj”, shkruan njĂ« pĂ«rdorues qĂ« po planifikon tĂ« udhĂ«tojĂ« drejt TiranĂ«s.

NjĂ« tjetĂ«r ia atribuon situatĂ«n çmimeve tĂ« larta: “Biletat nuk po shiten sepse janĂ« shumĂ« tĂ« shtrenjta
 ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« njĂ« nga vendet mĂ« tĂ« varfra nĂ« EuropĂ« dhe shumĂ« njerĂ«z po presin tĂ« pĂ«rfundojĂ« stadiumi ose tĂ« dalĂ« ndonjĂ« njoftim zyrtar.”

Ka edhe nga ata qĂ« besojnĂ« se koncerti do tĂ« zhvillohet pa probleme, por pranojnĂ« se kĂ«rkesa nuk ka qenĂ« nĂ« nivelin e pritshĂ«m. “Do tĂ« bĂ«het pa diskutim. Por aktualisht biletat po shiten mesatarisht sepse janĂ« shumĂ« tĂ« shtrenjta”, komenton njĂ« tjetĂ«r pĂ«rdorues, duke pĂ«rmendur edhe pĂ«rdorimin e kodeve promocionale pĂ«r blerĂ«sit.

Natyrisht, komentet në Reddit nuk përbëjnë provë mbi ecurinë reale të shitjeve, por ato japin një tregues të perceptimit të një pjese të publikut ndërkombëtar, pikërisht atij që organizatorët dhe qeveria thonë se do të jetë motori kryesor i këtij eventi.

Ndërsa tregu shqiptar është i vogël për koncerte të këtyre përmasave, shpresa ishte tek turistët e huaj.

Një element real që tregon për interesin e turistëve është ai i prenotimeve të hoteleve. Ndonëse është kulmi i sezonit dhe pritet të mbahet një koncert i madh, në kryeqytet mund të prenotosh në disa hotele apo dhe në apartamente, edhe me çmimet prej 40-50 euro nata, sipas një kërkimi të thjeshtë në Booking. Më herët edhe Wizz Air pohoi për Monitor se nuk kishin vënë re kërkesë përtej normales për fluturime rreth datave të koncertit.

Pamja ka njĂ« kontrast tĂ« ndjeshĂ«m me precedentĂ« apo ngjarje tĂ« ngjashme. NĂ« maj 2022, kur u zhvillua finalja e UEFA Europa Conference League Final 2022, nĂ« stadiumin “Air Albania”, mes AS Roma dhe Feyenoord, tregu i akomodimit reagoi menjĂ«herĂ«.

Edhe pse ndeshja luhej mĂ« 25 maj, rezervimet pĂ«r netĂ«t 24–25 maj arritĂ«n nĂ« çmime nga 600 deri nĂ« afro 10 mijĂ« euro pĂ«r njĂ«si. Ky ishte njĂ« efekt i algoritmit qĂ« tregonte kĂ«rkesĂ«n e lartĂ«, sepse mĂ« pas çmimet u stabilizuan./ D. Hyka

 

A do të tërheqë koncerti turistë; Efekti, që po mungon në fluturime, interes nga rajoni

 

The post Pak ditë para koncertit të Kanye West, gjysma e biletave ende të pashitura, kush i mbulon kostot appeared first on Revista Monitor.

Tregu i punĂ«s “pushtohet” nga filipinasit dhe indianĂ«t, lejet e punĂ«s pĂ«r tĂ« huajt rriten 43%

Mungesa e fuqisë punëtore vendase po shtyn gjithnjë e më shumë bizneset shqiptare të kërkojnë staf jashtë vendit. Vitet e fundit është rritur ndjeshëm prania e punonjësve të huaj, veçanërisht nga vendet aziatike, në sektorë si shërbimet (baret dhe restorantet), industria dhe bujqësia.

Nga kamerierë e punonjës mirëmbajtjeje deri te inxhinierë dhe kujdestarë fëmijësh dhe të moshuarish, të huajt po bëhen një pjesë gjithnjë e më e dukshme e tregut shqiptar të punës.

Sipas të dhënave të Agjencia Kombëtare e Punësimit dhe Aftësive (AKPA) në total për vitin 2025 janë miratuar online 18,156 kërkesa punësimi për shtetas të huaj. Krahasuar me vitin paraardhës numri i tyre u rrit me 43.4%. AKPA pohoi se 14 mijë leje pune për shtetasit e huaj u dhanë për herë të parë në 2025-n, duke treguar fluksin e lartë të të huajve që po vijnë të punojnë në vend.

Për vitin 2025 shtimi më i lartë i kërkesave ishte për të punësuarit nga Filipinet dhe India.

18% e kërkesave për punësime të miratuara online nga AKPA ishin nga Filipinet. Edhe punësimet nga India zunë 18% të totalit të kërkesave të miratuara online.

Kërkesat e miratuara të lejeve të punës për shtetasit nga Egjipti zunë 15% të totalit, ndërsa nga Turqia 9%, Kosova 4% dhe Italia 3%.

Në vitin 2025, u dhanë 3,251 leje pune për shtetas indianë, gati dy herë më shumë se një vit më parë dhe 3279 leje për shtetasin nga Filipinet.

Shtetasit e huaj pĂ«r t’u punĂ«suar nĂ« ShqipĂ«ri, sipas ligjit “PĂ«r tĂ« huajt”, duhet tĂ« pajisen me Leje Unike, qĂ« pĂ«rfshin miratimin e lejes pĂ«r punĂ«sim + dhĂ«nie vizĂ« + leje qĂ«ndrimi.

Nga AKPA miratohen online vetëm lejet e punësimit, ndërsa dhënia e vizës dhe e lejes së qëndrimit miratohen nga institucionet përkatëse. Pra pajisja e të huajve me Leje Unike (qëndrimi në Shqipëri me motiv punësimi) finalizohet nga Drejtoria e Kufirit dhe Migracionit në Policinë e Shtetit.

Shtetasit nga Kosova dhe Italia ndjekin procedura të lehtësuara për punësimin

Në 2025 sipas të dhënave të Policisë së Shtetit, numri i shtetasve nga Kosova të pajisur me leje qëndrimi në vend arriti në 6,076 banorë, që përbën rreth 22% të totalit. Krahasuar me 2024 numri i tyre u rrit 32%.

Ndryshe nga shtetasit e tjera, pas marrëveshjes së nënshkruar mes qeverive të Shqipërisë dhe Kosovës në vitin 2022, shtetasit e Kosovës mund të pajisen me Leje Qëndrimi biometrike 5-vjeçare, e cila shërben njëkohësisht edhe si Leje Pune. Dokumenti merret përmes një procedure të thjeshtuar online dhe eliminon nevojën për aplikime të veçanta ose rinovime të shpeshta të lejes së punës.

Për këtë arsye, një pjesë e punësimeve të shtetasve të Kosovës nuk kalojnë më në të njëjtën procedurë të miratimit të lejeve të punës nga AKPA si shtetasit e vendeve të treta, duke ndikuar edhe në uljen e numrit të kërkesave të regjistruara nga agjencia. Po ashtu pjesa e madhe e shtetasve nga Kosova dhe Italia operojnë me bizneset e tyre në vend, për këtë arsye nuk kanë nevojë të aplikojnë për leje punësimi online.

Pas Kosovës numrit më të lartë të shtetasve të huaj të pajisur me leje qëndrimi në 2025 ishte nga Italia me 3,776 persona që përbëjnë 14% të totalit të të huajave. Krahasuar me 2024 numri i tyre u rrit 75%.

Po ashtu edhe italianët, si shtetas të BE-së nuk kanë nevojë për miratim punësimi nga AKPA. Punëdhënësi ose vetë personi bën vetëm deklarimin e punësimit, dhe ligji u njeh të drejtën e punësimit në të njëjtat kushte si shtetasve shqiptarë, përveç vendeve të punës që kërkojnë shprehimisht shtetësi shqiptare.

Sipas legjislacionit “PĂ«r tĂ« huajt” pas 5 vitesh qĂ«ndrimi tĂ« ligjshĂ«m dhe tĂ« vazhdueshĂ«m, njĂ« i huaj mund tĂ« plotĂ«sojĂ« kushtet pĂ«r leje tĂ« pĂ«rhershme; dokumenti i kĂ«saj lejeje zĂ«vendĂ«sohet çdo 10 vjet me procedurĂ« automatike. Statusi i banorit afatgjatĂ« nuk humbet vetĂ«m sepse skadon karta 10-vjeçare.

Pra, praktikisht njĂ« shtetas italian nuk aplikon çdo vit pĂ«r kĂ«rkesĂ« punĂ«simi, si shtetasit e vendeve qĂ« i nĂ«nshtrohen kontrollit tĂ« tregut tĂ« punĂ«s. Por mund t’i duhet tĂ« rinovojĂ« lejen e qĂ«ndrimit sipas afatit tĂ« kontratĂ«s, derisa tĂ« fitojĂ« leje tĂ« pĂ«rhershme. / D.Azo

Numri i të huajve që jetojnë në Shqipëri arrin rekord në 2025-n, rriten India, Filipinet dhe Egjipti

 

Burimi: AKPA

Burimi: AKPA

The post Tregu i punĂ«s “pushtohet” nga filipinasit dhe indianĂ«t, lejet e punĂ«s pĂ«r tĂ« huajt rriten 43% appeared first on Revista Monitor.

Dështimi i tenderit për Porto Romanon, qeveria shkurton fondin 167 mln euro të programuar ketë vit

Pasiguria dhe dështimi i procedurave tenderuese për fazën e parë të portit të ri në Porto Romano kanë diktuar një lëvizje të fortë në buxhetin e Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë.

Sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave në aktin normativ për ndryshimin e buxhetin 2026 u shkurtuan thuajse tërësisht fondet e dedikuara për transportin detar, i cili reflekton drejtpërdrejt bllokimin e këtij projekti strategjik. Buxheti për këtë zë ka pësuar një shkurtim të ndjeshëm prej 98.4%, duke zbritur nga 14,9 miliardë lekë në vetëm 247 milionë lekë.

Ky ndryshim erdhi si pasojë e zhvillimeve të fundit negative, ku më 9 mars 2026, tenderi për fazën e parë u anulua pasi kompania e vetme në garë, Archirodon, u tërhoq nga procesi pa dorëzuar ofertën financiare.

Tërheqja e kompanisë u argumentua me rritjen e kostove të ndërtimit për shkak të pasigurisë globale, ndërsa procesi u shoqërua gjithashtu nga gjetje mbi mangësi në dokumentacionin e tenderit. Aktualisht, projekti është nën lupën e SPAK, i cili ka sekuestruar dokumentacionin pranë Autoritetit Portual të Durrësit për të verifikuar ligjshmërinë e procedurave të deritanishme.

Planet fillestare kishin parashikuar përfundimin e fazës së parë të portit brenda vitit 2025, një objektiv që tashmë ka dështuar.

Ministri i InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ«, Enea Karakaçi, ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur se nuk ka njĂ« afat tĂ« ri pĂ«r projektin, pasi po vlerĂ«sohet njĂ« plan i ri. NdĂ«rkohĂ« qĂ« qeveria ndodhet nĂ« proces bisedimesh pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« zgjidhje kĂ«tij projekti strategjik shkurtimi i fondeve nĂ« buxhetin e shtetit dĂ«shmon se realizimi i kĂ«tij porti mbetet njĂ« sfidĂ«.

Projekti i portit të ri tregtar në Porto Romano është planifikuar si një investim me vlerë për fazën e parë prej rreth 400 milionë euro (pa TVSH). Financimi i këtij projekti është parashikuar të mbulohet nga buxheti i shtetit.

Gjithashtu, projekti parashikon krijimin e porti integruar që përfshin terminale, magazina, qendra shpërndarjeje dhe shërbime të vlerës së shtuar, duke u lidhur me Korridorin VIII dhe rrjetet hekurudhore që lidhin Shqipërinë me Kosovën, Maqedoninë e Veriut dhe rajonin më të gjerë. Pjesë e vizionit strategjik, pas kërkesave të qeverisë shqiptare drejtuar NATO-s, është edhe integrimi i një baze ushtarake të Aleancës brenda këtij porti.

Zhvendosja e terminalit tregtar nĂ« Porto Romano Ă«shtĂ« e lidhur me planet e qeverisĂ« pĂ«r tĂ« shndĂ«rruar portin aktual tĂ« DurrĂ«sit nĂ« njĂ« qendĂ«r tĂ« rĂ«ndĂ«sishme turistike dhe rezidenciale. Projekti “DurrĂ«s Yachts & Marina” zhvillohet nga kompania “DurrĂ«s Marina” sh.a., njĂ« ndĂ«rmarrje e krijuar si njĂ« partneritet publik-privat ku shteti shqiptar zotĂ«ron 33% tĂ« aksioneve. Investitori kryesor privat pas kĂ«tij projekti Ă«shtĂ« Mohamed Alabbar, biznesmeni nga Emiratet e Bashkuara Arabe, i cili operon pĂ«rmes kompanisĂ« Eagle Hills Real Estate Development.

Teksa vonesat dhe dështimi i proceseve tenderuese në Porto Romano po shtojnë rrezikun na zbatimin e planeve fillestare. Për sa kohë porti aktual mbetet funksional për tregtinë e mallrave për shkak të mungesës së një alternative, projektet turistike në zonën e portit të vjetër do të mbeten të bllokuara. Teksa kapaciteti për përpunimin e mallrave po rritet dhe gjithashtu investimet në korridorin 8 po vazhdojnë, ndërtimi i Portit të ri ka mbetur pezull./ B.Hoxha

 

 

The post Dështimi i tenderit për Porto Romanon, qeveria shkurton fondin 167 mln euro të programuar ketë vit appeared first on Revista Monitor.

BuzĂ«qeshja nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m ngjitĂ«se, ajo mund tĂ« ndikojĂ« edhe te njerĂ«zit qĂ« zgjedhim t’u besojmĂ«

Brenda 400 milisekondash, truri dhe muskujt e fytyrĂ«s fillojnĂ« t’i pĂ«rgjigjen buzĂ«qeshjes sĂ« njĂ« personi tjetĂ«r, duke vĂ«nĂ« nĂ« lĂ«vizje njĂ« varg reagimesh qĂ« studiuesit sapo kanĂ« nisur t’i kuptojnĂ«.

HerĂ«n tjetĂ«r kur dikush t’ju buzĂ«qeshĂ«, ka shumĂ« tĂ« ngjarĂ« qĂ« fytyra juaj t’ia kthejĂ« buzĂ«qeshjen para se ta kuptoni. Brenda 300 deri nĂ« 400 milisekondash — afĂ«rsisht sa njĂ« pulitje sysh — muskujt e fytyrĂ«s suaj fillojnĂ« tĂ« pasqyrojnĂ« shprehjen e tij.

PsikologĂ«t e quajnĂ« kĂ«tĂ« reagim automatik “mimikĂ« emocionale” dhe studimet e reja sugjerojnĂ« se ai mund tĂ« ndikojĂ« nĂ« njĂ« nga vendimet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme qĂ« marrim pĂ«r njerĂ«zit e tjerĂ«: nĂ«se duhet t’u besojmĂ« apo jo.

Ky pasqyrim i pavullnetshëm ka një funksion.

“Ne imitojmĂ« njĂ«ri-tjetrin sepse kjo na ndihmon tĂ« krijojmĂ« afĂ«rsi”, thotĂ« MichaƂ Olszanowski, studiues i psikologjisĂ« nĂ« Universitetin SWPS.

ShkencĂ«tarĂ«t e dinĂ« prej kohĂ«sh se kopjimi i shprehjeve tĂ« dikujt tjetĂ«r bĂ«n qĂ« ai person t’ju pĂ«lqejĂ« dhe t’ju besojĂ« mĂ« shumĂ«. Por Olszanowski dhe kolegĂ«t e tij pyetĂ«n veten nĂ«se mund tĂ« ishte e vĂ«rtetĂ« edhe e kundĂ«rta: A mund ta ndryshojĂ« imitimi i buzĂ«qeshjes sĂ« dikujt mĂ«nyrĂ«n se si ndiheni ndaj tij?

Në një studim të vitit 2026, të botuar në revistën Emotion, studiuesit zbuluan se sa më fort ta pasqyronte një person në mënyrë të pavetëdijshme një buzëqeshje, aq më të besueshme e vlerësonte fytyrën që buzëqeshte dhe aq më shumë burime ishte i gatshëm të ndante në një lojë të bazuar te besimi.

Kur pjesëmarrësit kryenin lëvizje të fytyrës që e përforconin imitimin e buzëqeshjes, vlerësimet e tyre për besueshmërinë rriteshin. Kur aftësia për ta imituar buzëqeshjen bllokohej, këto vlerësime uleshin.

Këto gjetje sugjerojnë se një nga gjykimet tona më të rëndësishme shoqërore mund të nisë nga diçka aq e thjeshtë sa një buzëqeshje e përbashkët.

Një reaksion zinxhir që nis në tru

Si mundet që imitimi i buzëqeshjes së dikujt ta bëjë atë të duket më i besueshëm? Studiuesit thonë se përgjigjja nis me një reaksion zinxhir në tru, që zhvillohet brenda një fraksioni të sekondës.

Imitimi i buzĂ«qeshjes e ka bazĂ«n nĂ« sistemin e neuroneve pasqyrĂ« tĂ« trurit, thotĂ« neuroshkencĂ«tari Marco Iacoboni nga UCLA. Neuronet pasqyrĂ« aktivizohen si kur kryeni vetĂ« njĂ« veprim, ashtu edhe “vetĂ«m duke parĂ« veprimin qĂ« po bĂ«n dikush tjetĂ«r”.

NdĂ«rsa fytyra juaj ia kthen buzĂ«qeshjen, ajo e shtyn edhe trurin drejt njĂ« gjendjeje mĂ« pozitive — njĂ« dukuri e njohur si hipoteza e reagimit tĂ« fytyrĂ«s. NjĂ« studim i vitit 2017 zbuloi se buzĂ«qeshja mund ta pĂ«rmirĂ«sojĂ« humorin, ndĂ«rsa zbutja e vrenjtjes me botoks mund tĂ« ndihmojĂ« nĂ« reduktimin e depresionit.

BuzĂ«qeshja aktivizon gjithashtu qarqet e shpĂ«rblimit nĂ« tru, thotĂ« Paula Niedenthal, psikologe sociale nĂ« Universitetin e Wisconsin-Madison. “NjĂ« mundĂ«si Ă«shtĂ« qĂ« u besojmĂ« njerĂ«zve, buzĂ«qeshjen e tĂ« cilĂ«ve e imitojmĂ«, sepse ky imitim na krijon ndjenja pozitive.”

Kur imitojmĂ« buzĂ«qeshjen e dikujt, fytyrat tona lĂ«vizin pĂ«r pak çaste nĂ« sinkron dhe kjo harmoni e vogĂ«l krijon atĂ« qĂ« Piotr Winkielman, profesor i psikologjisĂ« nĂ« Universitetin e KalifornisĂ« nĂ« San Diego, e quan “ndjesi pĂ«rkatĂ«sie nĂ« grup, sikur tĂ« jemi njĂ« e vetme”.

Ai e krahason kĂ«tĂ« me afĂ«rsinĂ« e menjĂ«hershme qĂ« krijohet nĂ« vallĂ«zime si salsa dhe tango, kur tĂ« panjohurit ndihen papritur mĂ« pranĂ« pasi lĂ«vizin nĂ« tĂ« njĂ«jtin ritĂ«m, ose me ushtarĂ«t qĂ« thonĂ« se ndihen “si njĂ« trup i vetĂ«m” pasi marshojnĂ« nĂ« hap.

“Sapo sinkronizoheni me dikĂ« nĂ« nivel biologjik”, thotĂ« ai, “truri juaj krijon ndjesinĂ« se mes jush ka njĂ« lloj mbivendosjeje, sikur i pĂ«rkisni tĂ« njĂ«jtit grup”.

NjĂ« studim i vitit 2017 zbuloi se, kur dy njerĂ«z sinkronizojnĂ« sjelljet e tyre, edhe truri i tyre fillon tĂ« sinkronizohet, duke nxitur sjellje mĂ« bashkĂ«punuese dhe nĂ« dobi tĂ« tĂ« tjerĂ«ve. Kur dy persona janĂ« nĂ« harmoni si fizikisht, ashtu edhe mendĂ«risht, “ndjenja e lidhjes mes tyre rrit besimin”, thotĂ« Iacoboni.

Besimi nuk ndikon vetĂ«m nĂ« marrĂ«dhĂ«niet shoqĂ«rore; ai ka edhe pasoja tĂ« matshme pĂ«r shĂ«ndetin. NjĂ« studim i vitit 2025, i botuar nga Shoqata Amerikane e PsikologjisĂ«, zbuloi se njerĂ«zit qĂ« u besojnĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« tjerĂ«ve raportojnĂ« nivele mĂ« tĂ« larta tĂ« mirĂ«qenies subjektive — njĂ« tregues qĂ« lidhet me jetĂ«gjatĂ«sinĂ«.

Në kujdesin shëndetësor, besimi rrit zbatimin e këshillave mjekësore, duke çuar më pas në rezultate më të mira shëndetësore.

Jo çdo buzëqeshje ka të njëjtin efekt

Shkalla e besimit që krijon një buzëqeshje varet nga lloji i saj. Në një përmbledhje studimore të vitit 2017, Niedenthal dhe kolegët e saj identifikuan tri lloje të dallueshme: buzëqeshjet e shpërblimit, që shprehin emocione pozitive; buzëqeshjet e afrimit, që sinjalizojnë mungesë kërcënimi; dhe buzëqeshjet e dominimit, që shprehin status dhe epërsi.

“TĂ« gjitha janĂ« buzĂ«qeshje ‘tĂ« vĂ«rteta’, por imitimi i secilĂ«s prej tyre nuk krijon domosdoshmĂ«risht ndjenja pozitive”, thotĂ« ajo. “Prandaj, imitimi i njĂ« buzĂ«qeshjeje shpĂ«rblyese ka mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« çojĂ« nĂ« vlerĂ«simin se personi Ă«shtĂ« i besueshĂ«m.”

Rëndësi ka gjithashtu sa e sinqertë duket buzëqeshja. Në studimin e Olszanowskit, edhe buzëqeshjet e shtirura mjaftonin për të nxitur imitimin dhe për të rritur besimin, çka sugjeron se edhe një buzëqeshje mirësjelljeje mund të ketë ndikim të madh.

Megjithatë, Winkielman dyshon se buzëqeshjet e ndjera vërtet, të cilat zakonisht ngrenë mollëzat dhe krijojnë rrudha rreth syve, mund të kenë një efekt edhe më të fortë. Ai i referohet një përmbledhjeje të vitit 2025, e cila tregoi se shprehjet spontane prodhojnë efekte më të fuqishme se ato të shtirura.

MegjithatĂ«, imitimi i buzĂ«qeshjes nuk Ă«shtĂ« njĂ« dukuri universale. NjerĂ«zit me sĂ«mundje qĂ« ndikojnĂ« nĂ« lĂ«vizjet e fytyrĂ«s, si Parkinsoni, ose ata qĂ« i pĂ«rpunojnĂ« ndryshe sinjalet shoqĂ«rore, pĂ«rfshirĂ« disa persona me çrregullime tĂ« spektrit tĂ« autizmit, mund t’i imitojnĂ« shprehjet e fytyrĂ«s nĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« pak tĂ« qĂ«ndrueshme.

Edhe normat kulturore mund të ndikojnë se kur buzëqeshin njerëzit dhe si interpretohen buzëqeshjet e tyre. Kjo do të thotë se e njëjta shprehje mund të mos frymëzojë të njëjtin nivel besimi kudo.

Kur buzëqeshjet bëhen digjitale

NĂ« epokĂ«n e komunikimit digjital, emoji-t zĂ«nĂ« vendin e buzĂ«qeshjeve tĂ« vĂ«rteta. Dhe, deri nĂ« njĂ«farĂ« mase, truri e pranon kĂ«tĂ« zĂ«vendĂ«sim. Studimet “tregojnĂ« se emoji-t kanĂ« nĂ« tru efekte tĂ« ngjashme me buzĂ«qeshjet ballĂ« pĂ«r ballĂ« dhe se njerĂ«zit imitojnĂ« emoji-t qĂ« marrin”, thotĂ« Niedenthal.

Megjithatë, Winkielman është skeptik se ato mund të krijojnë besim në të njëjtën mënyrë si buzëqeshjet e vërteta, së pari sepse janë statike. Ai i referohet një studimi të vitit 2016, i cili tregoi se shprehjet në lëvizje nxisin imitim më të fortë sesa ato të palëvizshme.

Emoji-t gjithashtu pĂ«rqendrohen kryesisht te goja, duke humbur rolin e syve, tĂ« cilin Winkielman e konsideron “mjaft tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r perceptimin e shprehjeve tĂ« fytyrĂ«s”. NĂ« fund tĂ« fundit, argumenton ai, emoji-t nuk pĂ«rjetohen pĂ«rmes trupit; ato janĂ« thjesht tekst. “Ato funksionojnĂ« mĂ« shumĂ« si njĂ« mjet komunikimi, sesa tĂ« na pĂ«rfshijnĂ« pĂ«rmes fuqisĂ« sĂ« nxitjes sĂ« emocioneve ose tĂ« sinkronizimit.”

TĂ« gjitha efektet e njĂ« buzĂ«qeshjeje — aktivizimi i neuroneve pasqyrĂ«, lĂ«vizja e muskujve tĂ« fytyrĂ«s, ndryshimi i humorit dhe ndjesia e tĂ« qenit nĂ« sinkron — janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« forta kur dy njerĂ«z ndodhen nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n dhomĂ«./ National Geographic

The post BuzĂ«qeshja nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m ngjitĂ«se, ajo mund tĂ« ndikojĂ« edhe te njerĂ«zit qĂ« zgjedhim t’u besojmĂ« appeared first on Revista Monitor.

ÇfarĂ« duhet tĂ« hiqni nga CV-ja juaj: 6 elemente qĂ« duhen eliminuar

ÇfarĂ« duhet tĂ« pĂ«rfshihet nĂ« CV dhe çfarĂ« mund tĂ« lihet jashtĂ«? Ja disa kĂ«shilla pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar njĂ« CV sa mĂ« efektive, si nĂ« formĂ« ashtu edhe nĂ« pĂ«rmbajtje.

 

Cilat janĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« rregullat e njĂ« CV-je? ÇfarĂ« duhet tĂ« pĂ«rfshij dhe çfarĂ« duhet tĂ« heq?

Ka shumĂ« informacione kontradiktore rreth asaj se çfarĂ« duhet tĂ« pĂ«rmbajĂ« njĂ« CV pĂ«r t’ju ndihmuar tĂ« dalloheni nga tĂ« tjerĂ«t.

Disa thonë se duhet të jetë vetëm një faqe. Të tjerë këmbëngulin që duhet të ketë gjithmonë një përmbledhje profesionale. Ka edhe nga ata që mendojnë se boshllëqet në historikun e punës nuk duhen shfaqur kurrë.

Problemi është se burime të ndryshme japin këshilla të ndryshme, madje edhe brenda së njëjtës industri.

Kjo shpesh krijon një cikël përshkrimesh pune të mbushura me fjalë klishe dhe CV standarde, të cilat ngjajnë të gjitha me njëra-tjetrën. Por rezulton se kjo situatë stresuese mund të shmanget.

Pra, çfarë mund të hiqni nga CV-ja juaj? Dhe çfarë duhet të mbetet patjetër?

Për të filluar, shënoni fjalët kyçe nga përshkrimi i vendit të punës që ju intereson. Kushtojini vëmendje renditjes së tyre. Shpesh, aftësitë dhe përvoja më e rëndësishme për pozicionin renditen të parat.

KĂ«to fjalĂ« kyçe do t’ju ndihmojnĂ« gjithashtu tĂ« kaloni filtrat automatikĂ« tĂ« pĂ«rzgjedhjes sĂ« kandidatĂ«ve.

Më pas, shqyrtoni CV-në tuaj dhe identifikoni përvojat që lidhen me kërkesat e pozicionit. Nëse përputhjet janë të pakta, ndoshta ai pozicion nuk është i përshtatshëm për ju. Nëse janë të shumta, është koha të përshtatni CV-në për të treguar qartë pse jeni kandidati i duhur.

Rregullat bazë të një CV-je

CV-ja mbetet një nga dokumentet më të rëndësishme në procesin e aplikimit për punë.

PavarĂ«sisht nĂ«se aplikoni online apo pĂ«rmes rrjetit tĂ« kontakteve, ka shumĂ« mundĂ«si qĂ« t’ju kĂ«rkohet ta dĂ«rgoni CV-nĂ« pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar kualifikimet tuaja.

Njëkohësisht, duhet të keni parasysh se rekrutuesit dhe menaxherët e punësimit shpenzojnë gjithnjë e më pak kohë duke lexuar CV-të.

Kjo do të thotë se ju duhet të krijoni një dokument që tregon qartë dhe shkurt pse jeni personi i duhur për pozicionin.

A duhet të jetë CV-ja vetëm një faqe?

Përgjithësisht po.

Një CV me një faqe ju detyron të përfshini vetëm informacionin më të rëndësishëm dhe më të vlefshëm për punëdhënësin.

Përjashtimet kryesore janë:

  • KandidatĂ«t nĂ« fushĂ«n akademike, si doktorantĂ«t ose studiuesit.
  • ProfesionistĂ«t me mĂ« shumĂ« se 15 vite pĂ«rvojĂ« pune.

Në këto raste, një CV me dy faqe mund të jetë e arsyeshme.

Sa aftësi duhet të përfshini?

Më mirë pesë deri në dhjetë aftësi shumë të rëndësishme për pozicionin sesa një listë e gjatë me aftësi të përgjithshme.

Shumë kandidatë mendojnë se sa më shumë informacion të përfshijnë, aq më mirë. Në praktikë, kjo vetëm sa e vështirëson leximin.

Kur rekrutuesi i kushton CV-së vetëm disa sekonda, ai duhet të kuptojë menjëherë se ku qëndron ekspertiza juaj.

Prandaj, CV-ja duhet të jetë sa më e fokusuar dhe e përshtatur për pozicionin konkret.

  1. Hiqni informacionin që nuk lidhet me vendin e punës

Nëse një arritje ose detyrë nga një punë e mëparshme nuk ka lidhje me pozicionin për të cilin po aplikoni, hiqeni.

Jo sepse nuk ka rëndësi, por sepse disa arritje janë më të vlefshme për pozicione të caktuara sesa për të tjera.

Po ashtu, shmangni përshkrimet që tregojnë vetëm detyrat që keni pasur. Punëdhënësit duan të shohin rezultatet që keni arritur.

Në vend që të shkruani:

“PĂ«rvojĂ« nĂ« menaxhimin e projekteve”

mund të shkruani:

“Menaxhova projekte ndĂ«rdepartamentale, identifikova mungesat e burimeve dhe zhvillova procese tĂ« reja qĂ« pĂ«rmirĂ«suan kohĂ«n e pĂ«rgjigjes ndaj klientĂ«ve me 20%.”

  1. Hiqni objektivat e përgjithshëm

Shumë CV përmbajnë fraza të tilla si:

“KĂ«rkoj tĂ« punoj nĂ« njĂ« mjedis dinamik dhe tĂ« kontribuoj nĂ« suksesin e kompanisĂ«.”

Problemi është se këto formulime nuk thonë asgjë konkrete.

Në vend të tyre, përdorni një seksion të shkurtër prezantues ose përmbledhje profesionale që pasqyron përvojën dhe vlerën që sillni.

Për shembull:

“Profesioniste e komunikimit me pĂ«rvojĂ« nĂ« zhvillimin dhe drejtimin e strategjive tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve me publikun dhe komunikimit korporativ nĂ« mjedise dinamike dhe nĂ« ndryshim tĂ« vazhdueshĂ«m.”

NĂ«se pĂ«rmbledhja tingĂ«llon si njĂ« tekst standard qĂ« mund t’i pĂ«rshtatet kujtdo, rishkruajeni.

  1. Hiqni historikun e vjetër ose të parëndësishëm të punës

Nëse sapo po hyni në tregun e punës, mund të përfshini të gjithë përvojën tuaj.

Por nëse keni vite përvojë, fokusohuni vetëm te pozicionet që lidhen me rolin për të cilin po aplikoni.

Në vend që të rendisni çdo vend pune sipas kronologjisë, organizoni përvojën sipas rëndësisë.

Për shembull:

PËRVOJË NË MARKETING

Pozicioni, Kompania
Datat

  • Arritja 1
  • Arritja 2

PËRVOJË TJETËR PROFESIONALE

Pozicioni, Kompania
Datat

  • Arritja 1
  • Arritja 2

Kjo e ndihmon rekrutuesin të fokusohet te aftësitë tuaja, jo te renditja kronologjike.

  1. Hiqni përsëritjet

NĂ«se keni pasur pesĂ« role ku keni planifikuar takime ose keni kryer tĂ« njĂ«jtat detyra, nuk ka nevojĂ« t’i pĂ«rshkruani tĂ« gjitha.

Çdo pozicion duhet tĂ« nxjerrĂ« nĂ« pah diçka unike.

Përqendrohuni te cilësia e informacionit, jo te sasia.

Një numër më i vogël pozicionesh të përshkruara mirë ka më shumë vlerë sesa një listë e gjatë me informacione të përsëritura.

  1. Hiqni foton

Nëse njoftimi i punës nuk e kërkon shprehimisht, mos vendosni foto në CV.

Ajo zë hapësirë të vlefshme dhe konsiderohet një praktikë e vjetëruar.

Fotografia profesionale ka vend më shumë në profilin tuaj në LinkedIn sesa në CV.

Hapësirën e liruar mund ta përdorni për:

  • aftĂ«si shtesĂ«,
  • certifikime,
  • projekte,
  • publikime,
  • faqe personale ose portofol profesional.
  1. Hiqni fontet e vĂ«shtira pĂ«r t’u lexuar

Disa fonte e bĂ«jnĂ« CV-nĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u lexuar.

Për më tepër, sistemet automatike të përzgjedhjes së kandidatëve shpesh nuk i lexojnë mirë fontet dekorative.

Po aq problematik është edhe zvogëlimi i tepërt i madhësisë së shkronjave vetëm për të futur më shumë tekst në një faqe.

Përdorni fonte të thjeshta dhe të qarta që lexohen lehtë.

Gjashtë gjëra që duhet të mbeten në CV

  1. Një përmbledhje profesionale e fortë

Një prezantim i shkurtër në krye të CV-së mund të ndihmojë në shpjegimin e ndryshimeve në karrierë, periudhave jashtë tregut të punës ose objektivave profesionale.

  1. Praktikat, puna vullnetare dhe përvoja e ngjashme

Sidomos për kandidatët në fillim të karrierës, këto përvoja kanë vlerë të madhe dhe duhet të përfshihen.

  1. Një seksion i dedikuar për aftësitë

Një listë e qartë e aftësive e ndihmon rekrutuesin të kuptojë menjëherë ekspertizën tuaj.

Mund t’i ndani nĂ«:

  • aftĂ«si profesionale,
  • aftĂ«si teknike,
  • aftĂ«si ndĂ«rpersonale,
  • programe dhe platforma specifike.
  1. Pikat me pika (bullet points)

Ato e bëjnë CV-në:

  • mĂ« tĂ« lehtĂ« pĂ«r t’u lexuar,
  • mĂ« tĂ« lehtĂ« pĂ«r t’u skanuar,
  • mĂ« tĂ« lehtĂ« pĂ«r tĂ« dalluar informacionin e rĂ«ndĂ«sishĂ«m.
  1. Certifikimet dhe trajnimet

Mos u kufizoni vetëm te diploma universitare.

Përfshini:

  • certifikime profesionale,
  • kurse online,
  • programe trajnimi,
  • seminare dhe punĂ«tori.

Kjo tregon se investoni vazhdimisht në zhvillimin profesional.

  1. Lidhje drejt LinkedIn-it, portofolit ose letrës së motivimit

CV-ja është vetëm një përmbledhje e shkurtër e profilit tuaj profesional.

Lidhjet drejt profilit në LinkedIn, portofolit online ose dokumenteve të tjera ndihmojnë punëdhënësin të krijojë një panoramë më të plotë për përvojën dhe aftësitë tuaja./ Career Contessa

 

The post ÇfarĂ« duhet tĂ« hiqni nga CV-ja juaj: 6 elemente qĂ« duhen eliminuar appeared first on Revista Monitor.

FMN: Kosova pritet të jetë një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë

Raporti i FMN-së parashikon rritje ekonomike prej rreth 4%  për Kosovën në vitet e ardhshme, por thekson se kjo rritje do të vijë kryesisht nga konsumi i brendshëm, remitancat e diasporës dhe investimet publike.

 

Euronews sot ka publikuar një artikull ku tregon se sipas FMN-së, Kosova pritet të jetë ndër top vendet me rritjen ekonomike më të shpejtë gjatë viteve të ardhshme.

Megjithatë, analiza e Euronews, e bazuar në raportin e FMN-së, e shpjegon qartë se rritja ekonomike e Kosovës mbështetet në faktorë që kanë karakterizuar ekonominë e vendit prej vitesh, ndërsa njëkohësisht evidenton dobësitë strukturore që vazhdojnë ta shoqërojnë atë.

Sipas raportit, motori kryesor i rritjes do të jetë kërkesa e brendshme, e mbështetur nga konsumi i familjeve, investimet publike, remitancat dhe një fuqi punëtore relativisht e re.

FMN vlerëson se Kosova pritet të mbetet ndër ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë, me një normë mesatare prej rreth 4 për qind në vit gjatë periudhës 2027-2031, dukshëm mbi mesataren e eurozonës, e cila pritet të jetë vetëm 1.2 për qind.

“NxitĂ«sit e rritjes janĂ« tĂ« veçantĂ«. ParatĂ« e dĂ«rguara nĂ« vendlindje nga diaspora e madhe, kryesisht nĂ« Gjermani dhe ZvicĂ«r, financojnĂ« si konsumin ashtu edhe investimet nĂ« biznes, teksa shpenzimet publike nĂ« infrastrukturĂ« dhe sektori bankar nĂ« rritje i shtohen kĂ«saj pĂ«rzierjeje”.

Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) parashikon që ekonomia e eurozonës të rritet me pak më shumë se 1% në vit deri në vitin 2031.

Megjithatë, disa nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë pritet të jenë vendet më të vogla, ku edhe Ukraina e goditur nga lufta renditet ndër shtetet që do të rriten më shumë se dy herë më shpejt se eurozona.

Borxhi i lartë publik, plakja e popullsisë, produktiviteti i dobët, kostot ende të larta të energjisë dhe pasiguria e vazhdueshme gjeopolitike pritet ta mbajnë rritjen ekonomike të eurozonës dukshëm nën mesataren historike gjatë pjesës së mbetur të dekadës.

Sipas raportit mĂ« tĂ« fundit World Economic Outlook tĂ« FMN-sĂ«, eurozona pritet tĂ« shĂ«nojĂ« njĂ« rritje mesatare prej vetĂ«m 1.2% nĂ« vit gjatĂ« periudhĂ«s 2027–2031, ndĂ«rsa viti mĂ« i mirĂ« pritet tĂ« jetĂ« 2028 me 1.4%.

Europian në tërësi parashikohet të ketë një performancë pak më të mirë, me një rritje mesatare prej 1.4% në vit, duke arritur kulmin në vitin 2028 me 1.6%.

Ky është një ritëm rritjeje mjaft modest. Në të njëjtën periudhë, ekonomia globale pritet të rritet me rreth 3.2% në vit. Azia në zhvillim pritet të shënojë rritje prej 4.6%, India 6.5%, ndërsa edhe Afrika Sub-Sahariane pritet të ketë rritje prej 4.6%.

Megjithatë, një grup vendesh shumë më të vogla europiane, që shtrihen nga Mesdheu deri në Ballkanin Perëndimor dhe Europën Lindore, pritet të kenë ritëm rritjeje më shumë se dyfish krahasuar me eurozonën gjatë pesë viteve të ardhshme.

The five European economies set to grow more than twice as fast as the eurozone | Euronews

 

Moldavia- Reformat dhe integrimi në BE mbështesin rritjen

FMN parashikon qĂ« Moldavia tĂ« ketĂ« njĂ« rritje mesatare prej 3.5% nĂ« vit gjatĂ« periudhĂ«s 2027–2031, ndĂ«rsa viti mĂ« i mirĂ« do tĂ« jetĂ« 2028 me rreth 3.7%.

Ky rikuperim vjen pas një periudhe të vështirë të karakterizuar nga lufta në kufijtë e saj, kriza energjetike dhe thatësira, që e lanë ekonominë pothuajse pa rritje në vitin 2024.

Rimëkëmbja mbështetet kryesisht në fondet e Bashkimit Europian dhe reformat. Brukseli i dha Moldavisë statusin e vendit kandidat në vitin 2022 dhe hapi negociatat për anëtarësim në vitin 2024. Ndërkohë, Plani i Rritjes i BE-së po financon investime publike në vend.

Konsumi i familjeve, i mbështetur nga rritja e pagave reale dhe remitancat që përbëjnë rreth 10% të PBB-së, mbetet shtytësi kryesor i ekonomisë, ndërsa sektori i teknologjisë së informacionit dhe shërbimeve po udhëheq nga ana e ofertës.

FMN vlerëson se vazhdimi i reformave do të jetë vendimtar. Rreziku më i madh mbetet përshkallëzimi i luftës në Ukrainë ose ngadalësimi i reformave të lidhura me integrimin në BE.

 

Serbia-Bumi i investimeve ruan ritmin e rritjes

Serbia renditet pak pĂ«rpara MoldavisĂ«, me njĂ« rritje mesatare prej 3.52% nĂ« vit. Ndryshe nga vendet e tjera, ritmi i saj pritet tĂ« pĂ«rshpejtohet nĂ« fund tĂ« periudhĂ«s, duke arritur kulmin nĂ« vitet 2030–2031.

Faktori kryesor është Expo 2027, panairi botëror që do të mbahet në Beograd dhe pritet të tërheqë miliona vizitorë.

Ky aktivitet ka nxitur një valë të madhe investimesh në autostrada, hekurudha dhe zhvillim urban, krahas zgjerimit të eksporteve industriale dhe investimeve të mbështetura nga Kina në minierat e bakrit.

Sipas FMN-së, Serbia ka krijuar baza të forta makroekonomike duke ulur inflacionin dhe duke ruajtur disiplinën fiskale.

Megjithatë, tensionet politike para zgjedhjeve të vitit 2027 dhe nevoja që investimet publike të përkthehen në rritje afatgjatë të produktivitetit mbeten sfidat kryesore.

Ukraina-Rindërtimi pritet të bëhet motori i ekonomisë

FMN parashikon që Ukraina të ketë një rritje mesatare prej 3.8% në vit, ndërsa në vitin 2028 ekonomia mund të rritet me rreth 4.2%.

Ky parashikim mbështetet në supozimin se lufta do të zbehet dhe procesi i rindërtimit do të nisë seriozisht, duke gjeneruar investime të mëdha. Banka Botërore vlerëson se kostoja e rindërtimit i afrohet 600 miliardë dollarëve.

Nëse lufta vazhdon, skenari ndryshon ndjeshëm. Në variantin më pesimist të FMN-së, ekonomia ukrainase do të rritej vetëm me 1% në vitin 2027.

FMN thekson se perspektiva mbetet jashtëzakonisht e pasigurt, pasi lufta vazhdon të ketë pasoja të rënda për popullsinë dhe ekonominë.

Kosova-Kërkesa e brendshme vazhdon të jetë e fortë

Kosova pritet të mbetet një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë, pavarësisht madhësisë së saj.

Rritja ekonomike parashikohet të stabilizohet rreth 4%, e mbështetur nga konsumi i familjeve, investimet publike, remitancat e diasporës dhe një fuqi punëtore e re.

FMN vlerëson se zbatimi në kohë i Planit të Ri të Rritjes të Bashkimit Europian mund të japë një shtysë shtesë për rritjen ekonomike dhe punësimin.

Karakteristikë kryesore e ekonomisë së Kosovës mbeten remitancat nga diaspora, veçanërisht nga Gjermania dhe Zvicra, të cilat financojnë konsumin dhe investimet private. Në të njëjtën kohë, investimet në infrastrukturë dhe zgjerimi i sektorit bankar po kontribuojnë në zhvillimin ekonomik.

Megjithatë, FMN thekson se ekonomia mbetet e varur nga kërkesa e brendshme dhe importet, ndërsa vendi ende nuk ka ndërtuar një bazë konkurruese të eksporteve.

Malta- Ekonomia me rritjen më të shpejtë në Europë

Malta kryeson renditjen e FMN-së për rritjen ekonomike në Europë në afatin e mesëm.

Sipas FMN-së, ekonomia malteze pritet të rritet me afërsisht 4% në vit gjatë pesë viteve të ardhshme.

Gjatë dekadës së fundit, Malta ka regjistruar një rritje mesatare prej afro 7% në vit, e mbështetur nga turizmi, industria e lojërave online, shërbimet profesionale dhe financiare, si dhe nga punëtorët e huaj që kanë mbështetur tregun e punës.

Megjithatë, ky model po arrin kufijtë e tij. Me papunësinë pranë niveleve rekord të ulëta dhe mungesën në rritje të fuqisë punëtore, Malta nuk mund të mbështetet më vetëm në zgjerimin e numrit të punonjësve.

FMN thekson se fluksi i punëtorëve të huaj ka ushtruar presion mbi infrastrukturën dhe shërbimet publike, duke treguar kufizimet e modelit aktual të rritjes.

Në të ardhmen, suksesi ekonomik i Maltës do të varet më shumë nga rritja e produktivitetit sesa nga zgjerimi i tregut të punës. Sipas FMN-së, forcimi i financave publike dhe investimet në infrastrukturë, arsim dhe inovacion do të jenë vendimtare për rritjen afatgjatë të ekonomisë.

 

Screenshot

The post FMN: Kosova pritet të jetë një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në Europë appeared first on Revista Monitor.

Conad Albania feston 20 vite në Shqipëri: dy dekada investim, inovacion dhe besim

Nga një supermarket i vetëm në vitin 2006 në një nga rrjetet më të konsoliduara të tregtisë moderne në vend, Conad Albania shënon 20-vjetorin e aktivitetit të saj duke konfirmuar rolin si një nga investitorët italianë më të rëndësishëm në sektorin e retail-it shqiptar.

Në dy dekada, Conad Albania nuk ka sjellë vetëm një format të ri supermarketi, por një mënyrë të re të të bërit biznes. Standardet europiane të sigurisë ushqimore, zhvillimi i markës private, investimet në logjistikë dhe formimi profesional i stafit kanë qenë elementët që kanë shoqëruar rritjen e kompanisë në Shqipëri.

Pas këtij rrugëtimi qëndron mbështetja e Conad Adriatico, një prej kooperativave më të mëdha të sistemit Conad në Itali. E themeluar në vitin 1972, ajo numëron sot mbi 260 sipërmarrës të pavarur, rreth 450 pika shitjeje, afro 9,000 punonjës dhe një xhiro që i kalon 2.3 miliardë euro në vit, duke operuar në disa rajone të Italisë, si edhe në Shqipëri dhe Kosovë. Kjo eksperiencë shumëvjeçare është reflektuar edhe në zhvillimin e Conad Albania, duke transferuar modele të suksesshme menaxhimi, logjistike dhe shërbimi ndaj klientit.

Nga investimi te besimi

Në një treg gjithnjë e më konkurrues, Conad Albania ka zgjedhur të investojë vazhdimisht në cilësi dhe në marrëdhënien afatgjatë me konsumatorin.

Produktet me markë Conad, linjat Verso Natura Bio, PiacerSi, Sapori & Dintorni dhe shumë kategori të tjera kanë sjellë në treg produkte që kombinojnë cilësinë, kontrollin e origjinës dhe inovacionin. Paralelisht, kompania ka investuar në qendrën moderne logjistike në Tiranë, duke garantuar standarde të larta furnizimi për të gjithë rrjetin.

Një pjesë e rëndësishme e këtij zhvillimi ka qenë edhe investimi te njerëzit. Përgjatë viteve, qindra punonjës shqiptarë janë trajnuar sipas metodologjive të Conad Adriatico, duke ndërtuar një kulturë profesionale të orientuar drejt cilësisë, shërbimit dhe inovacionit.

Një mbrëmje që festoi 20 vite histori

Për të shënuar këtë moment historik, Conad Albania organizoi një mbrëmje gala me rastin e 20-vjetorit, duke mbledhur përfaqësues të institucioneve shqiptare dhe italiane, partnerë biznesi, furnitorë, sipërmarrës, drejtues të kompanisë dhe bashkëpunëtorë që kanë qenë pjesë e këtij rrugëtimi.

Ceremonia u konceptua si një udhëtim në historinë e kompanisë, duke rikthyer momentet më të rëndësishme të zhvillimit të Conad Albania, nga hapja e supermarketit të parë në vitin 2006 deri te zgjerimi i rrjetit në të gjithë vendin.

Gjatë mbrëmjes u ndanë vlerësime për individë dhe partnerë që kanë dhënë një kontribut të veçantë në rritjen e kompanisë gjatë këtyre dy dekadave. Përmes videove, rrëfimeve dhe prezantimeve, të ftuarit patën mundësinë të njiheshin me evolucionin e Conad Albania dhe vizionin për vitet e ardhshme.

Atmosfera e eventit ndërthuri elementët institucionalë me frymën italiane që ka karakterizuar gjithmonë identitetin e markës, duke e kthyer 20-vjetorin jo vetëm në një festë për kompaninë, por edhe në një moment reflektimi mbi ndikimin që ajo ka pasur në zhvillimin e tregtisë moderne në Shqipëri.

Vizioni për dekadën e ardhshme

Në një kohë kur retail-i po transformohet nga digjitalizimi, ndryshimi i sjelljes së konsumatorit dhe kërkesat për qëndrueshmëri, Conad Albania synon të vazhdojë investimet në teknologji, logjistikë, zhvillimin e rrjetit dhe përmirësimin e eksperiencës së klientit, duke ndjekur strategjinë afatgjatë të Conad Adriatico.

Pas 20 vitesh, Conad Albania nuk përfaqëson më vetëm një rrjet supermarketesh. Ajo është një histori e suksesshme bashkëpunimi ekonomik mes Shqipërisë dhe Italisë, një shembull i investimit afatgjatë dhe i ndërtimit të besimit me konsumatorin shqiptar.

Ky përvjetor nuk shënon fundin e një rruge, por fillimin e një kapitulli të ri, me të njëjtin angazhim për cilësi, inovacion dhe zhvillim të qëndrueshëm.

The post Conad Albania feston 20 vite në Shqipëri: dy dekada investim, inovacion dhe besim appeared first on Revista Monitor.

Stili i jetesës po rrit vdekshmërinë nga sëmundjet endokrine, diabeti mbetet shkaku kryesor

Teksa numri total i vdekjeve ra në 2025, ato nga sëmundjet endokrine dhe të të ushqyerit u rritën ndjeshëm. Sipas të dhënave nga INSTAT vitin e kaluar u regjistruan 241 vdekje nga sëmundjet endokrine dhe te të ushqyerit ose 15.3% më shumë në raport me 2024-en.

Kjo kategori përfshin sëmundjet e sistemit endokrin, çrregullimet metabolike dhe ato të lidhura me ushqyerjen, ku më e zakonshmja është diabeti dhe komplikacionet e tij.

Rritja më e fortë në numër u shënua në Elbasan, ku vdekjet u shtuan nga 14 në 2024 në 25 raste vitin e kaluar. Vlora gjithashtu pati një rritje të dukshme, nga 4 në 14 raste, ndërsa Durrësi shënoi 20 raste në 2025 nga 13në 2024-en. Rritje u regjistruan edhe në Dibër, Gjirokastër dhe Fier.

Në përqindje, rritja më e lartë ishte në Vlorë, me 250%, por kjo lidhet edhe me bazën e ulët të krahasimit në vitin 2024. Rritje të forta në përqindje shënuan edhe Gjirokastra, me 85.7%, Elbasani me 78.6%, Dibra me 60% dhe Durrësi me 53.8%.

Pavarësisht rënies me 11.1%, Tirana vijoi të kishte numrin më të lartë të vdekjeve nga kjo kategori, me 48 raste në vitin 2025. Pas saj renditen Fieri me 37 raste, Elbasani me 25, Korça me 21 dhe Durrësi e Shkodra me nga 20 raste.

Në disa qarqe, vdekjet shënuan rënie. Berati regjistroi 17 vdekje, nga 20 një vit më parë. Lezha ra nga 9 në 7 raste, Kukësi nga 4 në 3 raste, ndërsa Tirana nga 54 në 48 raste. Në Korçë dhe Shkodër numri i vdekjeve mbeti i pandryshuar.

Të dhënat tregojnë se sëmundjet endokrine dhe metabolike, veçanërisht diabeti, po bëhen një barrë e madhe për shëndetin publik. Rritja e vdekjeve në nivel kombëtar sinjalizon nevojën për kontroll më të mirë të sëmundjeve kronike, diagnostikim të hershëm dhe ndjekje më të rregullt të pacientëve me çrregullime metabolike.

Vdekjet nga sëmundjet endokrine dhe të të ushqyerit lidhen në pjesën më të madhe me diabetin dhe komplikacionet që ai shkakton. Kjo kategori përfshin gjithashtu sëmundjet e gjëndrës tiroide, çrregullimet metabolike dhe probleme të tjera hormonale, por diabeti përbën shkakun dominues të vdekshmërisë.

Rritja e numrit të vdekjeve nga këto sëmundje zakonisht shpjegohet me disa faktorë që veprojnë njëkohësisht. Një ndër më të rëndësishmit është plakja e popullsisë, pasi diabeti dhe çrregullimet metabolike janë më të shpeshta në moshat e mëdha. Gjithashtu, shtimi i mbipeshës dhe obezitetit, ushqyerja jo e shëndetshme dhe mungesa e aktivitetit fizik kanë çuar në rritjen e rasteve me diabet tip 2 në  vendin tonë.

Një rol të rëndësishëm luajnë edhe komplikacionet e sëmundjes. Shumë pacientë nuk humbin jetën nga diabeti në vetvete, por nga pasojat që ai shkakton në organizëm, si sëmundjet kardiovaskulare, dëmtimi i veshkave, goditjet në tru apo infeksionet e rënda. Rreziku rritet edhe kur sëmundja diagnostikohet me vonesë ose nuk mbahet nën kontroll përmes trajtimit dhe monitorimit të vazhdueshëm.

Të dhënat tregojnë se vdekjet nga sëmundjet endokrine dhe të të ushqyerit u rritën me 15.3% krahasuar me një vit më parë, duke reflektuar shtimin e rasteve të diabetit, me plakjen e popullsisë, me përkeqësimin e gjendjes shëndetësore të pacientëve./ B.Hoxha

Burimi: INSTAT

The post Stili i jetesës po rrit vdekshmërinë nga sëmundjet endokrine, diabeti mbetet shkaku kryesor appeared first on Revista Monitor.

Banka e Shqipërisë synon të ndërtojë një kuadër të brendshëm për inteligjencën artificiale

Banka e Shqipërisë synon të ndërtojë një kuadër të brendshëm për inteligjencën artificiale, në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian duke garantuar një përdorim të përgjegjshëm, transparent dhe të sigurt të kësaj teknologjie.

Zëvendësguvernatorja e bankës së Shqipërisë, Olta Zaçaj theksoi se kjo teknologji paraqet mundësi të rëndësishme për rritjen e efikasitetit, përmirësimin e analizës së të dhënave dhe forcimin e proceseve mbikëqyrëse.

Këtë delaratë Znj. Zaçaj e bëri në Mbledhjen e Konstituencës së Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) dhe të Grupit të Bankës Botërore (BB), e zhvilluar në Lisbonë, Portugali.

Takimi mblodhi së bashku guvernatorët e bankave qendrore, ministrat e financave dhe përfaqësues të lartë të vendeve anëtare të Konstituencës, me qëllim diskutimin e zhvillimeve më të fundit në ekonominë globale, sfidave me të cilat përballen ekonomitë e vendeve anëtare, si dhe prioriteteve të ardhshme të Fondit Monetar Ndërkombëtar dhe Grupit të Bankës Botërore.

Në fokus të diskutimeve ishin ndikimi i tensioneve gjeopolitike mbi ekonominë botërore, sfidat që lidhen me inflacionin, rritjen ekonomike dhe stabilitetin financiar, zhvillimet në fushën e inteligjencës artificiale, përdorimi i saj nga institucionet, si dhe ndikimi që ajo ka në tregun e punës dhe produktivitet. Gjithashtu, u diskutuan zhvillimet më të fundit në agjendën e FMN-së dhe të Bankës Botërore.

Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Grupi i Bankës Botërore prezantuan prioritetet strategjike, si dhe vlerësimet e tyre mbi perspektivën e ekonomisë botërore. Në veçanti, u theksua rëndësia e ruajtjes së stabilitetit makroekonomik, forcimit të qëndrueshmërisë së ekonomive ndaj goditjeve të jashtme dhe përshpejtimit të reformave strukturore për të mbështetur rritjen afatgjatë.

Gjatë diskutimeve, Zëvendësguvernatorja Zaçaj prezantoi zhvillimet më të fundit ekonomike në Shqipëri, duke nënvizuar se ekonomia shqiptare ka vijuar të shfaqë qëndrueshmëri përballë pasigurive të mjedisit të jashtëm. Ajo theksoi se rritja ekonomike mbetet solide, e mbështetur nga kërkesa e brendshme, turizmi dhe zgjerimi i kreditimit, ndërsa inflacioni vijon të luhatet pranë objektivit të Bankës së Shqipërisë.

Zj. Zaçaj theksoi rolin e Bankës së Shqipërisë në ruajtjen e stabilitetit të çmimeve dhe stabilitetit financiar, përmes një politike monetare të kujdesshme. Ajo nënvizoi gjithashtu se sektori bankar shqiptar vijon të karakterizohet nga një nivel i lartë kapitalizimi, likuiditet i mjaftueshëm dhe nivele historikisht të ulëta të kredive me probleme.

Zëvendësguvernatorja e Parë u ndal edhe te rëndësia e vijimit të reformave strukturore dhe përshpejtimit të procesit të integrimit evropian. Në këtë kuadër, ajo evidentoi përfitimet që po sjell operacionalizimi i transfertave SEPA, si një hap i rëndësishëm drejt integrimit financiar me Bashkimin Evropian.

The post Banka e Shqipërisë synon të ndërtojë një kuadër të brendshëm për inteligjencën artificiale appeared first on Revista Monitor.

Bie numri i martesave në Kosovë, mbi 2 mijë çifte më pak u kurorëzuan brenda një viti

Numri i çifteve që kanë lidhur martesë në Kosovë ka shënuar rënie të ndjeshme gjatë vitit 2025. Të dhënat e publikuara tregojnë se gjatë vitit të kaluar janë regjistruar 15.582 kurorëzime, brenda dhe jashtë vendit, që është 2.281 më pak se një vit më parë.

 

Numri i martesave në Kosovë ka vazhduar trendin rënës edhe gjatë vitit 2025, sipas statistikave të publikuara nga Agjencia e Statistikave të Kosovës.

Sipas ASK-së, gjatë vitit 2025 janë regjistruar gjithsej 15.582 kurorëzime, duke përfshirë martesat e regjistruara brenda dhe jashtë Kosovës.

Nga ky numër, 13.746 kurorëzime janë regjistruar brenda territorit të Kosovës, ndërsa 1.836 janë regjistruar jashtë vendit.

Krahasuar me vitin 2024, numri i përgjithshëm i kurorëzimeve ka rënë për 2.281 raste, ose 12,8 për qind, duke reflektuar një ulje të konsiderueshme të numrit të çifteve që kanë vendosur të lidhin martesë.

“NĂ« vitin 2025, janĂ« regjistruar 15 582 kurorĂ«zime (brenda dhe jashtĂ« KosovĂ«s). Prej tyre 13 746 kurorĂ«zime kanĂ« ndodhur brenda territorit tĂ« KosovĂ«s, ndĂ«rsa 1 836 kurorĂ«zime kanĂ« ndodhur jashtĂ« KosovĂ«s. Krahasuar me vitin 2024, numri i pĂ«rgjithshĂ«m i kurorĂ«zimeve tĂ« regjistruara (brenda dhe jashtĂ« KosovĂ«s) nĂ« vitin 2025 Ă«shtĂ« mĂ« i ulĂ«t pĂ«r 2 281 ose 12,8 %. Numri  i kurorĂ«zimeve tĂ« regjistruara brenda KosovĂ«s nĂ« vitin 2025 ka shĂ«nuar rĂ«nie pĂ«r 2 329 raste, ose 14,5 %, krahasuar me vitin 2024. NdĂ«rkaq numri i kurorĂ«zimeve tĂ« regjistruara jashtĂ« KosovĂ«s Ă«shtĂ« rritur pĂ«r 48 raste, ose 2,7 %, krahasuar me vitin paraprak”.

Rënia është edhe më e theksuar te kurorëzimet e regjistruara brenda Kosovës. Sipas statistikave, gjatë vitit 2025 janë regjistruar 2.329 martesa më pak sesa në vitin paraprak, që përfaqëson një rënie prej 14,5 për qind.

Në anën tjetër, kurorëzimet e regjistruara jashtë Kosovës kanë shënuar një rritje të lehtë. Gjatë vitit 2025 janë regjistruar 48 raste më shumë se në vitin 2024, ose një rritje prej 2,7 për qind.

Të dhënat e ASK-së tregojnë gjithashtu se grupmosha 25-29 vjeç vazhdon të dominojë për nga numri i martesave të regjistruara në Kosovë.

Te meshkujt, në këtë grupmoshë janë regjistruar 4.754 kurorëzime, që përbëjnë 34,6 për qind të të gjitha martesave të regjistruara brenda Kosovës.

Edhe te gratë, grupmosha 25-29 vjeç përfaqëson kategorinë me numrin më të madh të kurorëzimeve, me 4.577 raste, ose 33,3 për qind të totalit.

Statistikat e publikuara nga Agjencia e Statistikave të Kosovës evidentojnë se viti 2025 është karakterizuar nga një rënie e numrit të martesave, kryesisht si rezultat i zvogëlimit të kurorëzimeve të regjistruara brenda vendit.

The post Bie numri i martesave në Kosovë, mbi 2 mijë çifte më pak u kurorëzuan brenda një viti appeared first on Revista Monitor.

❌