❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Dy ligje që nuk zgjidhin problemet reale të bujqësisë shqiptare

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Nga Eduart Sharka, ekspert i bujqësisë

 

Në të njëjtën seancë, Kuvendi miratoi dy projektligje që, sipas qeverisë, synojnë të modernizojnë bujqësinë shqiptare.

I pari krijon “DĂ«ftesat Tregtare mbi Produktet BujqĂ«sore”, duke u dhĂ«nĂ« fermerĂ«ve mundĂ«sinĂ« tĂ« pĂ«rdorin prodhimin e ardhshĂ«m ose produktin e magazinuar si kolateral pĂ«r financim.

I dyti lejon që deri në 40% e tokës bujqësore të përdoret për instalime fotovoltaike, eolike dhe sisteme të magazinimit të energjisë. Në pamje të parë, të dy ligjet duken moderne. Në thelb, të dy shmangin problemet reale të sektorit.

Problemi i bujqësisë shqiptare nuk është mungesa e instrumenteve juridike.

Problemi është se bujqësia shqiptare nuk prodhon fitim të qëndrueshëm. Një biznes që humbet para nuk shpëtohet duke i krijuar një formë të re kolaterali. Një tokë që duhet të prodhojë ushqim nuk bëhet domosdoshmërisht më e vlefshme duke prodhuar energji.

 

1.Dëftesat tregtare, zgjidhje për një problem që nuk ekziston

Logjika e kĂ«tij ligji Ă«shtĂ« e njohur. NĂ« SHBA ekzistojnĂ« “Warehouse Receipts”. NĂ« Brazil pĂ«rdoret “CĂ©dula de Produto Rural” (CPR), ndĂ«rsa nĂ« disa vende afrikane funksionojnĂ« “Warehouse Receipt Systems”.

Por të gjitha këto modele kanë lindur në ekonomi krejtësisht të ndryshme nga Shqipëria. Ato mbështeten në disa kushte të përbashkëta: prodhim të madh drithërash; magazina të certifikuara; tregje të kontratave të së  ardhmes (futures); sigurim të prodhimit; standardizim cilësor; kontrata të qëndrueshme shitjeje.

Fermeri ruan grurin për gjashtë muaj dhe merr kredi duke përdorur produktin e magazinuar si garanci. Kjo funksionon, por vetëm sepse ekziston produkti, magazinimi, standardizimi dhe tregu.

Shqipëria nuk e ka këtë strukturë.

Sektori ynë bujqësor është krejt tjetër. Produktet kryesore konkurruese janë domatet, kastravecat, specat, luleshtrydhet dhe zarzavatet. Ato janë produkte shumë të prishshme, që nuk magazinohen për muaj, por duhet të shiten brenda pak ditësh.

Për këtë arsye, instrumenti kryesor i ligjit praktikisht nuk gjen objekt të gjerë zbatimi. Drithërat, që janë produktet tipike për skemat e dëftesave të magazinimit, zënë një pjesë relativisht të vogël të ekonomisë bujqësore shqiptare.

Pra, ligji merr një instrument të krijuar për Kansasin, Mato Grosson apo Ukrainën dhe përpiqet ta zbatojë në Divjakë, Lushnjë apo Berat. Kjo nuk funksionon jo sepse instrumenti është i keq, por sepse ekonomia është tjetër.

 

Problemi nuk është kolaterali

Qeveria pretendon se fermeri nuk merr kredi sepse nuk ka garanci. Por faktet tregojnë se problemi nuk qëndron vetëm te mungesa e kolateralit. Sot, bujqësia shqiptare përfaqëson vetëm një pjesë të vogël të portofolit të kredive bankare. Gjatë viteve të fundit kanë ekzistuar fondi sovran i garancisë, kreditë e buta, skema të garantuara nga BERZH-i dhe programe të Bashkimit Europian.

Megjithatë, përdorimi i tyre ka mbetur modest. Pse? Sepse problemi nuk është vetëm banka. Problemi është përfitueshmëria e aktivitetit.

Asnjë bankë nuk financon me dëshirë një biznes që ka probabilitet të lartë humbjeje. Bujqësia shqiptare nuk konsiderohet investim i sigurt sepse fermeri nuk kontrollon pothuajse asnjë nga faktorët që përcaktojnë fitimin.

Ai përballet me kriza ciklike të tregut, mungesë kontratash të garantuara, luhatje të forta të çmimeve, kosto të larta inputesh, energji të kushtueshme, probleme me ujitjen, konkurrencë nga importet e subvencionuara, mbështetje financiare më të ulët se në vendet fqinje dhe mungesë orientimi të prodhimit sipas kërkesës së tregut. Në këto kushte, kolaterali nuk ndryshon thelbin e problemit.

ËshtĂ« si t’i japĂ«sh njĂ« jelek shpĂ«timi dikujt, ndĂ«rkohĂ« qĂ« anija vazhdon tĂ« fundoset.

 

2.Fotovoltaikët në tokë bujqësore, një gabim strategjik

Edhe mĂ« shqetĂ«sues Ă«shtĂ« projektligji tjetĂ«r. ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« ndĂ«r vendet me mĂ« pak tokĂ« bujqĂ«sore pĂ«r frymĂ« nĂ« EuropĂ«. Kjo nuk Ă«shtĂ« thjesht çështje statistikash. ËshtĂ« çështje sigurie kombĂ«tare.

Pandemia e COVID-19 tregoi se shtetet mund të vendosin kufizime eksporti. Lufta në Ukrainë dëshmoi se zinxhirët e furnizimit mund të ndërpriten brenda pak javësh. Krizat gjeopolitike po bëhen gjithnjë e më të shpeshta.

NĂ« kĂ«to kushte, çdo vend serioz duhet tĂ« pyesĂ« fillimisht: “Sa ushqim prodhoj vetĂ«?”. VetĂ«m mĂ« pas duhet tĂ« pyesĂ«: “Sa energji prodhoj?”.

 

Sovraniteti ushqimor është pjesë e sigurisë kombëtare

FAO, Komisioni Europian dhe shumë strategji kombëtare të hartuara pas pandemisë e trajtojnë sigurinë ushqimore si element të qëndrueshmërisë dhe rezistencës kombëtare.

Një vend që nuk prodhon ushqimet bazë është shumë më i ekspozuar ndaj krizave. Shqipëria sot importon një pjesë të madhe të produkteve ushqimore.

Në vend që toka bujqësore të ruhet dhe të vihet në funksion të prodhimit, ligji lejon përdorimin industrial të saj. Kjo është një zgjedhje strategjike me pasoja afatgjata.

 

Agrivoltaika nuk është ajo që po kuptojmë

Qeveria mund të argumentojë se në Europë ekzistojnë sistemet agrivoltaike. Kjo është e vërtetë. Por agrivoltaika nuk do të thotë mbulim i tokës me panele. Në Francë, Gjermani apo Itali, panelet vendosen në lartësi dhe projektohen në mënyrë që prodhimi bujqësor të vazhdojë pothuajse normalisht.

Studimet tregojnë se, për disa kultura, këto sisteme mund të ulin avullimin dhe të përmirësojnë rendimentin. Por këto modele janë shumë të kushtueshme, kontrollohen në mënyrë rigoroze dhe lejohen vetëm kur provohet se prodhimi bujqësor nuk dëmtohet.

NĂ« ShqipĂ«ri nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« publik asnjĂ« studim qĂ« tĂ« tregojĂ« se si do tĂ« garantohet ky standard. Rreziku Ă«shtĂ« qĂ« koncepti “agrivoltaik” tĂ« pĂ«rdoret si justifikim pĂ«r shndĂ«rrimin gradual tĂ« tokĂ«s bujqĂ«sore nĂ« park energjetik.

Energjia mund të prodhohet pa konsumuar tokë bujqësore.

Shqipëria ka alternativa shumë më të përshtatshme, si çatitë e ndërtesave publike; çatitë e serave; zonat industriale; tokat e degraduara; ish-zonat minerare; sipërfaqet kodrinore dhe malore pa potencial bujqësor. Atëhere, pse duhet të fillohet pikërisht nga toka më e çmuar?

 

PĂ«rfundim

Dy ligjet e miratuara kanë një element të përbashkët: asnjëri nuk trajton shkakun e problemeve.

Njëri nis nga ideja se problemi i fermerit është mungesa e kolateralit. Tjetri e trajton tokën bujqësore si një aset që mund të krijojë vlerë edhe kur nuk prodhon ushqim.

Në fakt, problemi është krejt tjetër.

Fermeri shqiptar nuk ka nevojë fillimisht për më shumë letra. Ka nevojë për fitim, treg, mbrojtje nga konkurrenca e padrejtë dhe politika që e bëjnë bujqësinë një biznes ku ia vlen të investosh.

Mbi të gjitha, Shqipëria duhet të kuptojë se toka bujqësore nuk është thjesht një aset ekonomik. Ajo është një pasuri strategjike kombëtare.

NĂ« njĂ« botĂ« ku krizat ushqimore dhe gjeopolitike po bĂ«hen mĂ« tĂ« shpeshta, ruajtja e kapaciteteve prodhuese nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m politikĂ« bujqĂ«sore. ËshtĂ« politikĂ« e sigurisĂ« kombĂ«tare.

 

 

The post Dy ligje që nuk zgjidhin problemet reale të bujqësisë shqiptare appeared first on Revista Monitor.

↗

ARRSH tender 5 milionë euro për lidhjen e Unazës Verilindore me Rrugën e Arbrit

✇Revista Monitor
By: Nertila

Autoriteti Rrugor Shqiptar synon të lidhë Unazën Verilindore me Rrugën e Arbrit përmes një rruge për të cilën çeli këtë të hënë tenderin me fond limit 491 milionë lekë, ose rreth 5 milionë euro.

Projekti parashikon realizimin e njĂ« lidhjeje rrugore nĂ« pjesĂ«n verilindore tĂ« TiranĂ«s, nĂ« zonĂ«n ku ndodhet edhe rruga “Myslym Keta”. Kjo rrugĂ« shtrihet nĂ« NjĂ«sinĂ« Administrative 4, kufizohet nga rruga “AleksandĂ«r Moisiu” dhe lidhet me RrugĂ«n e Arbrit.

Sipas raportit teknik, segmenti i marrë në studim ka një gjatësi prej rreth 3,000 metrash dhe një gjerësi ekzistuese që varion nga 7 deri në 10 metra. Aksi është i asfaltuar, por në disa pjesë paraqet çarje, gropa dhe dëmtime të sipërfaqes.

Trotuaret përgjatë rrugës janë të dëmtuara dhe në disa zona nuk ofrojnë kushte të përshtatshme për lëvizjen e këmbësorëve. Ndriçimi publik është i pranishëm vetëm në segmente të caktuara, ndërsa pjesë të tjera të aksit mbeten të pandriçuara.

Raporti evidenton gjithashtu se sistemet ekzistuese të kanalizimeve për ujërat e bardha dhe të zeza janë të vjetruara. Në disa zona, kapaciteti i tyre rezulton i pamjaftueshëm gjatë reshjeve intensive.

Zgjidhja teknike e propozuar parashikon një gjerësi kaluese prej 12 metrash, të ndarë në dy pjesë nga 6 metra secila. Në profilin e rrugës është përfshirë një ndarëse qendrore me gjerësi 1 metër.

Në të dyja anët e aksit janë parashikuar kuneta me gjerësi 0.5 metra dhe trotuare me gjerësi 2 metra. Projekti përfshin rehabilitimin e plotë të shtresave rrugore dhe rikonstruksionin ose ndërtimin e trotuareve përgjatë segmentit.

Ndërhyrja parashikon instalimin e ndriçimit të ri rrugor me teknologji LED përgjatë gjithë aksit. Pjesë e punimeve do të jenë edhe rehabilitimi dhe zgjerimi i sistemeve të kanalizimeve për ujërat e bardha dhe të zeza.

Në projekt janë përfshirë gjithashtu sinjalistika horizontale dhe vertikale, elemente për aksesin e personave me aftësi të kufizuara, si dhe ndërhyrje për gjelbërimin dhe mobilimin urban.

Preventivi paraprak pĂ«r ndĂ«rhyrjen e plotĂ« nĂ« rrugĂ«n “Myslym Keta” Ă«shtĂ« pĂ«rllogaritur nĂ« rreth 672 milionĂ« lekĂ« me TVSH. Fondi limit i tenderit tĂ« hapur nga ARRSH Ă«shtĂ« 491 milionĂ« lekĂ«.

Dokumentacioni teknik parashikon edhe organizimin e punimeve dhe menaxhimin e trafikut gjatë fazës së ndërtimit.

The post ARRSH tender 5 milionë euro për lidhjen e Unazës Verilindore me Rrugën e Arbrit appeared first on Revista Monitor.

↗

Kompania e parë europiane e kompjuterëve kuantikë del në bursë

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka

Ndërsa gara globale për kompjuterët kuantikë po intensifikohet, kompania finlandeze IQM Quantum Computers është bërë kompania e parë europiane e sektorit që listohet në bursën amerikane Nasdaq, me një vlerësim prej rreth 1.9 miliardë dollarësh. Megjithatë, debutimi nuk ishte aq entuziast sa pritej: aksionet e saj ranë nën çmimin fillestar gjatë ditës së parë të tregtimit, duke reflektuar skepticizmin e investitorëve.

Ajo qĂ« tĂ«rhoqi mĂ« shumĂ« vĂ«mendje nuk ishte vetĂ«m listimi, por edhe njĂ« paralajmĂ«rim i pazakontĂ« nĂ« dokumentet zyrtare tĂ« kompanisĂ«. IQM pranon se “komercializimi nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« i kompjuterĂ«ve kuantikĂ« mund tĂ« mos ndodhĂ« kurrĂ«â€, duke theksuar se ende nuk ka garanci se kjo teknologji do tĂ« arrijĂ« tĂ« krijojĂ« njĂ« treg masiv.

Ky Ă«shtĂ« njĂ« pranim i rrallĂ« nĂ« njĂ« industri ku shpesh flitet pĂ«r potencialin revolucionar tĂ« kompjuterĂ«ve kuantikĂ«. KĂ«to sisteme premtojnĂ« tĂ« zgjidhin probleme qĂ« kompjuterĂ«t tradicionalĂ« nuk mund t’i pĂ«rballojnĂ«, nga zhvillimi i ilaçeve tĂ« reja te simulimet kimike, optimizimi i logjistikĂ«s dhe kriptografia. Por ndĂ«rtimi i tyre mbetet jashtĂ«zakonisht kompleks dhe ende nuk Ă«shtĂ« provuar se mund tĂ« pĂ«rdoren nĂ« mĂ«nyrĂ« fitimprurĂ«se nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ«.

Megjithatë, IQM nuk është vetëm një projekt eksperimental. Kompania ka shitur tashmë 23 kompjuterë kuantikë, nga të cilët 18 janë dorëzuar, dhe bashkëpunon me qendra superkompjuterike dhe institucione kërkimore në Europë dhe SHBA. Përveç shitjes së pajisjeve, ajo ofron edhe akses në kompjuterët e saj përmes cloud-it, duke u mundësuar organizatave të eksperimentojnë me teknologjinë pa investuar në infrastrukturë fizike.

Sipas drejtuesit ekzekutiv Jan Goetz, industria ndodhet nĂ« njĂ« pikĂ« kthese, por sfida mĂ« e madhe mbetet arritja e tĂ« ashtuquajturit “avantazh kuantik” (quantum advantage) – momenti kur kompjuterĂ«t kuantikĂ« do tĂ« zgjidhin probleme reale mĂ« shpejt dhe mĂ« mirĂ« se superkompjuterĂ«t tradicionalĂ«. Askush nuk mund tĂ« parashikojĂ« me siguri se kur do tĂ« ndodhĂ« kjo.

Pavarësisht pasigurive, investimet në këtë sektor vazhdojnë të rriten. SHBA, Bashkimi Europian dhe Kina po financojnë miliarda dollarë për zhvillimin e teknologjive kuantike, ndërsa kompani si IBM, Google, IonQ dhe Rigetti po garojnë për të ndërtuar kompjuterë gjithnjë e më të fuqishëm. Investitorët vazhdojnë të besojnë se, edhe nëse fitimet janë ende larg, kompjuterët kuantikë mund të përbëjnë revolucionin e ardhshëm teknologjik pas Inteligjencës Artificiale.

Rasti i IQM tregon se industria kuantike po hyn në një fazë të re. Nga njëra anë ka optimizëm dhe miliarda dollarë investime, ndërsa nga ana tjetër vetë kompanitë pranojnë se rruga drejt komercializimit është ende e pasigurt. Për momentin, kompjuterët kuantikë mbeten një bast afatgjatë: një teknologji me potencial të jashtëzakonshëm, por pa garanci se do të shndërrohet në një biznes masiv./TECH CRUNCH

The post Kompania e parë europiane e kompjuterëve kuantikë del në bursë appeared first on Revista Monitor.

↗

Struktura e punësimit- 2025

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Sektori publik mori rolin kryesor në thithjen e forcës së punës vitin e kaluar, ndërkohë që degët tradicionale të ekonomisë si bujqësia, shërbimet dhe industria pësuan tkurrje në raport me punësimin total. Nëse në vitin 2024 administrata dhe shërbimet publike zinin 17.1% të totalit të punësimit, teksa vitin e kaluar ky tregues arriti në 21.7% te totalit, duke regjistruar një rritje prej 4.6 pikë p...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Struktura e punësimit- 2025 appeared first on Revista Monitor.

↗

Manifaktura po fiket, Shqipëria po humbet motorin e eksporteve; Alarmi i industrisë së veshje-këpucë

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Nga Florian Zekja, përfaqësues i Manifakturës

 

Nëse nuk veprohet me shpejtësi, Shqipëria rrezikon të humbasë një nga avantazhet e saj më të rëndësishme konkurruese. Por nëse ndërmerren politikat e duhura, kriza aktuale mund të shndërrohet në një mundësi për të transformuar industrinë prodhuese në një sektor më modern, më produktiv dhe më konkurrues, duke garantuar më shumë eksporte, më shumë vende pune dhe një zhvillim ekonomik më të qëndrueshëm për vendin


 

Të dhënat më të fundit të INSTAT konfirmojnë se industria e veshjeve dhe këpucëve vazhdon të ndjekë një trajektore shqetësuese.

Në muajin qershor, eksportet e sektorit shënuan një rënie prej 3.8%, pas tkurrjes rekord prej 14.2% të regjistruar në muajin maj.

Për gjashtëmujorin e parë të këtij viti, rënia kumulative ka arritur në 6.7%, ose rreth 3.7 miliardë lekë, duke e bërë këtë sektor të vetmin grup të madh eksportues që vijon të paraqesë një tendencë të fortë negative.

Shkaqet janë të shumta dhe janë analizuar vazhdimisht, por faktori kryesor mbetet rënia e euros kundrejt lekut. Mbiçmimi i monedhës vendase ka rritur artificialisht kostot për eksportuesit shqiptarë, duke i bërë ata çdo ditë e më pak konkurrues në tregjet ndërkombëtare.

Po flasim për sektorin që ende përfaqëson rreth 30% të eksporteve shqiptare dhe që, për më shumë se tre dekada, ka qenë një nga shtyllat kryesore të industrializimit të vendit.

Pasojat tashmë janë të dukshme. Kompani të rëndësishme po zhvendosin aktivitetin drejt vendeve që ofrojnë kushte më konkurruese. Paralelisht, po zbehet besimi i investitorëve të huaj dhe i sipërmarrësve vendas për të zgjeruar apo edhe për të vijuar aktivitetin në Shqipëri.

Por ndikimi nuk kufizohet vetëm te eksportet.

Çdo fabrikĂ« qĂ« redukton prodhimin ose mbyll aktivitetin nuk prek vetĂ«m punonjĂ«sit e saj. Ajo godet dhjetĂ«ra biznese tĂ« tjera qĂ« lidhen me tĂ«: transportin, logjistikĂ«n, paketimin, mirĂ«mbajtjen, furnizuesit e materialeve ndihmĂ«se, shĂ«rbimet financiare, sigurimet, bizneset e vogla pranĂ« zonave industriale dhe, nĂ« fund, vetĂ« konsumin e familjeve shqiptare.

Manifaktura ka qenë historikisht një nga sektorët me ndikimin më të madh në punësim, veçanërisht për gratë dhe vajzat. Për mijëra familje shqiptare, paga e siguruar nga ky sektor ka qenë burimi kryesor i të ardhurave dhe një faktor i rëndësishëm për uljen e varfërisë, emigracionit dhe për ruajtjen e stabilitetit social.

Humbja e vendeve të punës në këtë industri nuk zëvendësohet lehtësisht. Shumë punonjës largohen nga tregu i punës, emigrojnë ose kalojnë në sektorë me produktivitet më të ulët, duke ulur potencialin afatgjatë të ekonomisë shqiptare.

Në të njëjtën kohë, vendi humbet një nga shkollat më të rëndësishme të formimit profesional. Industria e veshjeve dhe këpucëve nuk ka prodhuar vetëm eksporte; ajo ka krijuar menaxherë, teknikë, specialistë të cilësisë, inxhinierë, stilistë dhe një kulturë pune sipas standardeve europiane. Humbja e këtij kapitali njerëzor është shumë më e kushtueshme sesa rënia e eksporteve në një vit të vetëm.

Paradoksi bëhet edhe më i madh kur shohim zhvillimet ndërkombëtare.

Evropa dhe ekonomitë më të zhvilluara po investojnë miliarda euro për të afruar prodhimin pranë kufijve të tyre, duke reduktuar varësinë nga tregjet e largëta. Krizat e viteve të fundit kanë treguar se një ekonomi nuk mund të mbështetet vetëm te shërbimet apo konsumi; ajo ka nevojë për një bazë të fortë prodhuese.

Në këtë kontekst, Shqipëria ka një avantazh real. Pozicioni gjeografik, përvoja shumëvjeçare, marrëdhëniet me markat ndërkombëtare dhe fuqia punëtore e kualifikuar e bëjnë industrinë shqiptare të veshjeve dhe këpucëve një partner strategjik për Bashkimin Europian.

Pikërisht për këtë arsye, ky sektor nuk duhet parë thjesht si një industri fason apo si një sektor që punon me material porositësi. Ai është një instrument i rëndësishëm për zhvillimin ekonomik, për rritjen e eksporteve, për transferimin e teknologjisë, për përgatitjen e kapitalit njerëzor dhe për integrimin ekonomik të Shqipërisë në Bashkimin Europian.

Së bashku me agropërpunimin, përpunimin e peshkut, industrinë automotive dhe turizmin, manifaktura përbën një nga shtyllat mbi të cilat duhet të ndërtohet ekonomia shqiptare e dekadës së ardhshme. Këta sektorë nuk gjenerojnë vetëm të ardhura, por krijojnë vende pune, nxisin investimet, mbështesin zhvillimin rajonal dhe forcojnë rezistencën e ekonomisë ndaj krizave.

Nëse Shqipëria humbet gradualisht bazën e saj prodhuese, rrezikon të mbetet një ekonomi e mbështetur kryesisht te importet, ndërtimi, konsumi dhe shërbimet, duke u bërë gjithnjë e më e varur nga zhvillimet e jashtme. Një ekonomi pa një sektor prodhues të fortë është më pak konkurruese, më pak inovative dhe më e brishtë përballë çdo krize.

Prandaj, mbĂ«shtetja e industrisĂ« prodhuese nuk Ă«shtĂ« njĂ« kĂ«rkesĂ« e njĂ« sektori tĂ« vetĂ«m. ËshtĂ« njĂ« investim nĂ« punĂ«simin, eksportet, stabilitetin social dhe tĂ« ardhmen ekonomike tĂ« ShqipĂ«risĂ«.

Kjo situatë kërkon një ndryshim të qartë të politikave ekonomike. Nuk mjafton të konstatojmë rënien e eksporteve apo mbylljen e fabrikave; nevojitet një strategji kombëtare për mbrojtjen dhe zhvillimin e sektorëve prodhues.

Qeveria duhet ta konsiderojë industrinë prodhuese si një sektor me rëndësi strategjike, njësoj siç po veprojnë sot shumë vende të Bashkimit Europian dhe Shtetet e Bashkuara. Në një botë ku zinxhirët globalë të furnizimit po rikonfigurohen dhe konkurrenca për investime po bëhet gjithnjë e më e fortë, Shqipëria nuk mund të mbështetet vetëm te avantazhi i kostos së ulët të punës. Ajo duhet të ndërtojë një model të ri konkurrueshmërie.

Së pari, duhet të merren masa për të zbutur ndikimin që kursi i këmbimit po ka mbi eksportuesit. Ndërsa kursi i këmbimit përcaktohet nga tregu, qeveria ka në dorë instrumente fiskalë dhe financiarë për të kompensuar një pjesë të kostove që po rëndojnë mbi bizneset eksportuese.

Së dyti, është i domosdoshëm një program kombëtar investimesh nëpërmjet granteve për automatizimin, dixhitalizimin dhe modernizimin teknologjik të industrisë . Rritja e produktivitetit është mënyra më e qëndrueshme për të përballuar konkurrencën ndërkombëtare dhe mungesën e fuqisë punëtore.

NjĂ« tjetĂ«r prioritet duhet tĂ« jetĂ« lehtĂ«simi i aksesit nĂ« financim. GarancitĂ« sovrane pĂ«r investimet prodhuese, kreditĂ« me norma preferenciale interesi dhe skemat e mbĂ«shtetjes pĂ«r ndĂ«rmarrjet eksportuese do t’u jepnin kompanive mundĂ«sinĂ« tĂ« investojnĂ« nĂ« teknologji, nĂ« produkte me vlerĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« shtuar dhe nĂ« zgjerimin e kapaciteteve prodhuese.

Po aq e rëndësishme është edhe politika fiskale. Lehtësimi i barrës tatimore mbi investimet, stimulimi i fitimit të riinvestuar, përshpejtimi i amortizimit të makinerive dhe pajisjeve, si edhe politikat që ulin kostot e formalizimit, do të rrisnin konkurrueshmërinë e industrisë shqiptare.

NjĂ« vĂ«mendje e veçantĂ« duhet t’i kushtohet kapitalit njerĂ«zor. ShqipĂ«ria nuk mund tĂ« ketĂ« industri moderne pa punonjĂ«s tĂ« kualifikuar. BashkĂ«punimi mes bizneseve, universiteteve dhe arsimit profesional duhet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« politikĂ« tĂ« mirĂ«filltĂ« shtetĂ«rore, me programe tĂ« dedikuara pĂ«r formimin e teknikĂ«ve, inxhinierĂ«ve dhe specialistĂ«ve tĂ« industrisĂ«.

Po kështu, vendi duhet të ndërtojë politika që nxisin kalimin gradual nga modeli tradicional fason drejt krijimit të markave shqiptare, dizajnit, kërkimit dhe zhvillimit, si edhe integrimit më të thellë në zinxhirët europianë të vlerës. Vetëm kështu vlera e shtuar do të mbetet në ekonominë shqiptare.

Nëse nuk veprohet me shpejtësi, Shqipëria rrezikon të humbasë një nga avantazhet e saj më të rëndësishme konkurruese. Por nëse ndërmerren politikat e duhura, kriza aktuale mund të shndërrohet në një mundësi për të transformuar industrinë prodhuese në një sektor më modern, më produktiv dhe më konkurrues, duke garantuar më shumë eksporte, më shumë vende pune dhe një zhvillim ekonomik më të qëndrueshëm për vendin.

Burimi: Instat

The post Manifaktura po fiket, Shqipëria po humbet motorin e eksporteve; Alarmi i industrisë së veshje-këpucë appeared first on Revista Monitor.

↗

Nafta kalon sërish mbi 90 dollarë, sulmet ndaj cisternave në Hormuz ngrenë frikën për furnizimet

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Çmimet e naftĂ«s u rritĂ«n me rreth 3% tĂ« hĂ«nĂ«n, ndĂ«rsa nafta Brent kaloi sĂ«rish kufirin e 90 dollarĂ«ve pĂ«r fuçi, e nxitur nga pĂ«rshkallĂ«zimi i konfliktit mes Shteteve tĂ« Bashkuara dhe Iranit dhe nga frika se transporti i energjisĂ« pĂ«rmes NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit mund tĂ« ndĂ«rpritet edhe mĂ« tej.

Kontratat e së ardhmes për naftën Brent u rritën me 2.77 dollarë, ose 3.14%, duke arritur në 90.87 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga 11 qershori. Nafta amerikane West Texas Intermediate u tregtua me 84.84 dollarë për fuçi, me një rritje prej 2.85%. Gjatë javës së kaluar, të dy standardet e naftës u shtrenjtuan me rreth 16%.

Rritja e çmimeve erdhi pasi Garda Revolucionare e Iranit deklaroi se dy cisterna nafte kishin shpërthyer dhe kishin mbetur të bllokuara gjatë përpjekjes për të kaluar përmes një rruge jugore në Ngushticën e Hormuzit.

Autoritetet iraniane nuk dhanë të dhëna për emrat dhe flamujt e anijeve, ekuipazhet apo viktimat e mundshme, ndërsa Reuters raportoi se nuk kishte mundur ta verifikonte në mënyrë të pavarur incidentin.

Tensionet u shtuan gjatë fundjavës, pasi forcat amerikane kryen natën e nëntë radhazi sulme ndaj Iranit. Teherani raportoi goditje edhe ndaj objektivave dhe bazave amerikane në rajon, ndërsa Kuvajti dhe Bahreini njoftuan sulme të reja iraniane.

SHBA deklaroi se operacionet synojnë të dobësojnë aftësinë e Iranit për të sulmuar anijet tregtare që kalojnë në Hormuz.

Ngushtica e Hormuzit Ă«shtĂ« njĂ« nga korridoret mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme energjetike nĂ« botĂ«, pasi nĂ« kushte normale nĂ«pĂ«r tĂ« kalon rreth njĂ« e pesta e tregtisĂ« globale tĂ« naftĂ«s. Çdo kufizim i trafikut nĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« prek drejtpĂ«rdrejt furnizimet nga prodhuesit e Gjirit Persik dhe ushtron presion mbi çmimet ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« naftĂ«s dhe gazit.

Të dhënat e transportit detar tregojnë se trafiku në ngushticë është reduktuar në mënyrë drastike. Të dielën kaluan vetëm katër anije, nga tetë një ditë më parë. Pak ditë më herët, numri i anijeve tregtare që kaluan gjatë një dite kishte rënë në vetëm tre, ndërsa përpara luftës mesatarja ishte rreth 125 anije në ditë.

Analistët e ING thanë se kapërcimi i nivelit prej 90 dollarësh lidhet me mungesën e shenjave për uljen e tensioneve në Gjirin Persik.
Sipas tyre, vazhdimi i sulmeve mund ta rikthejë rajonin në një situatë me goditje të përhapura ndaj infrastrukturës dhe transportit detar.

Barclays paralajmëroi se tregu mund të jetë duke e nënvlerësuar ndikimin që bllokadat dhe kufizimet e dyanshme mund të kenë mbi rezervat globale të naftës, të cilat tashmë ndodhen në nivelet më të ulëta të pesë viteve të fundit.

NjĂ« rrezik tjetĂ«r Ă«shtĂ« mundĂ«sia e zgjerimit tĂ« ndĂ«rprerjeve edhe nĂ« Detin e Kuq. Irani ka sinjalizuar se mund t’u kĂ«rkojĂ« forcave Houthi nĂ« Jemen tĂ« godasin ose tĂ« bllokojnĂ« rrugĂ«n e Bab al-Mandebit, nĂ« rast se SHBA sulmon infrastrukturĂ«n energjetike iraniane.
Mbyllja ose kufizimi njëkohësisht i Hormuzit dhe korridorit të Detit të Kuq do të godiste dy prej rrugëve më të rëndësishme të transportit të energjisë. Rritja e çmimit të naftës pritet të shtojë presionet inflacioniste në ekonomitë importuese, përmes shtrenjtimit të karburanteve, transportit dhe kostove të prodhimit.
Burimi: Reuters

The post Nafta kalon sërish mbi 90 dollarë, sulmet ndaj cisternave në Hormuz ngrenë frikën për furnizimet appeared first on Revista Monitor.

↗

Tri mënyra se si tregu i GNL-së mund të tronditet para dimrit

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Lufta, moti dhe ndĂ«rprerjet e furnizimit mund t’i çojnĂ« sĂ«rish çmimet e gazit nĂ« rritje tĂ« fortĂ«, shkruan The Economist   MĂ« 28 qershor, Hlaitan, njĂ« cisternĂ« e ngarkuar me gaz natyror tĂ« lĂ«ngshĂ«m, u nis nga Freeport, nĂ« Teksas, drejt FrancĂ«s. Pothuajse menjĂ«herĂ«, ajo ndryshoi kurs. TotalEnergies, kompania qĂ« e kishte marrĂ« me qira, kishte marrĂ« njĂ« ofertĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« nga Azia. Sipas Kpler, n...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Tri mënyra se si tregu i GNL-së mund të tronditet para dimrit appeared first on Revista Monitor.

↗

Gjigantët po dominojnë ekonominë

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Flukset gjigante tĂ« kapitalit po riformĂ«sojnĂ« biznesin dhe po shtojnĂ« rreziqet, shkruan The Economist   Sot Ă«shtĂ« e lehtĂ« tĂ« humbasĂ«sh ndjeshmĂ«rinĂ« ndaj shifrave tĂ« mĂ«dha. Çdo javĂ« njoftohen marrĂ«veshje tĂ« mĂ«dha. VetĂ«m katĂ«r ditĂ« pasi SpaceX, kompania e raketave e Elon Musk, siguroi 86 miliardĂ« dollarĂ« nĂ« listimin mĂ« tĂ« madh publik tĂ« realizuar ndonjĂ«herĂ«, mĂ« 12 qershor, ajo njoftoi se do tĂ«...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Gjigantët po dominojnë ekonominë appeared first on Revista Monitor.

↗

Takimi me Jordan Bardella, presidentin e mundshëm të Francës

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Politikani populist 30-vjeçar do të kandidojë nëse Marine Le Pen nuk lejohet të garojë. Kush është ai, shkruan The Economist   Rruga Gabriel Péri në Saint-Denis është karakteristike për një periferi veriore të Parisit. Koka qengjash të rrjepura janë vendosur në vitrinën e kasapit; bluza në një shportë metalike shiten për 2 euro (2.30 dollarë) në një dyqan me ulje; shitës ambulantë shesin cig...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Takimi me Jordan Bardella, presidentin e mundshëm të Francës appeared first on Revista Monitor.

↗

Bullgari, riklasifikim nga treg i izoluar në treg kufitar

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Ofruesi global i indekseve MSCI njoftoi se ka vendosur ta riklasifikojë Bullgarinë nga statusi Standalone Market në Frontier Market, sipas një njoftimi të Komisionit të Mbikëqyrjes Financiare të Bullgarisë. Vendimi është pjesë e rishikimit të klasifikimit të tregjeve për vitin 2026 dhe konsiderohet një hap i rëndësishëm në zhvillimin e tregut bullgar të kapitaleve. Sipas rregullatorit, riklasifiki...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Bullgari, riklasifikim nga treg i izoluar në treg kufitar appeared first on Revista Monitor.

↗

7 projektet strategjike që kanë dështuar ose janë bllokuar

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Nga verifikimi i listĂ«s sĂ« investimeve strategjike, disa kanĂ« dĂ«shtuar, disa janĂ« anuluar ose kanĂ« humbur statusin, disa nuk kanĂ« nisur pas disa vitesh, ndĂ«rsa tĂ« tjera janĂ« riformuluar dhe vazhdojnĂ« me njĂ« subjekt apo projekt tjetĂ«r. NĂ« kuptimin mĂ« tĂ« ngushtĂ«, tre projekte mund tĂ« konsiderohen tĂ« dĂ«shtuara.   Si dĂ«shtoi “Tirana City Center” Projekti “Tirana City Center”, me njĂ« investim tĂ« deklar...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post 7 projektet strategjike që kanë dështuar ose janë bllokuar appeared first on Revista Monitor.

↗

Shembujt pozitivë për turizmin

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

“Fafa”, “Rafaelo” dhe “Meliá”, modelet ku hoteli mbetet motori i investimit   Debati mbi investimet strategjike nĂ« turizĂ«m Ă«shtĂ« pĂ«rqendruar kryesisht te vlera e projekteve, sipĂ«rfaqet e tokĂ«s dhe numri i vilave e apartamenteve qĂ« parashikohen tĂ« ndĂ«rtohen. PĂ«rfitimi pĂ«r ekonominĂ« varet nga ajo qĂ« ndodh pasi pĂ«rfundon ndĂ«rtimi, sa dhoma funksionojnĂ«, sa turistĂ« akomodohen, sa punonjĂ«s mbahen ...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Shembujt pozitivë për turizmin appeared first on Revista Monitor.

↗

“DurrĂ«s Yachts & Marina”, pĂ«rfitimi privat nĂ« kurriz tĂ« faturĂ«s publike

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Projekti “DurrĂ«s Yachts & Marina” Ă«shtĂ« rasti mĂ« i veçantĂ« i investimeve strategjike, jo vetĂ«m pĂ«r vlerĂ«n e investimit dhe emrin e investitorit, por edhe sepse po zhvillohet nĂ« territorin aktual tĂ« Portit tĂ« DurrĂ«sit, njĂ« nga asetet mĂ« strategjike tĂ« vendit, teksa qeveria ka dĂ«shtuar pĂ«r disa vite rresht tĂ« tenderojĂ« njĂ« investitor pĂ«r ndĂ«rtimin e Portit tĂ« Ri nĂ« Porto Romano. NĂ« vitin 2022, K...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post “DurrĂ«s Yachts & Marina”, pĂ«rfitimi privat nĂ« kurriz tĂ« faturĂ«s publike appeared first on Revista Monitor.

↗

Rasti i Vlorës, investimet strategjike përfituan më shumë sesa dhanë

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Në vitet e fundit, Vlora është shndërruar në një nga qarqet me përqendrimin më të madh të investimeve publike në vend. Rrugët e reja, tunelet, shëtitoret, ujësjellësit, kanalizimet, rrjetet elektrike dhe infrastruktura mbështetëse për turizmin janë pjesë e mbështetjes për 20 projektet strategjike që u miratuan në këtë qark në fushën e turizmit. Të dhënat zyrtare të përpunuara nga Komiteti i Invest...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Rasti i Vlorës, investimet strategjike përfituan më shumë sesa dhanë appeared first on Revista Monitor.

↗

Bilanci i hidhur i investimeve strategjike

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Pas dhjetë vitesh nga zbatimi i ligjit për investimet strategjike, bilanci tregon se shteti ka angazhuar më shumë pasuri dhe fonde sesa përfitimet e matshme që kanë marrë ekonomia dhe qytetarët. Rreth 55 subjekte kanë marrë status strategjik, me vlerë të deklaruar investimesh prej 8,83 miliardë eurosh dhe 46.566 vende pune të premtuara. Turizmi përfaqëson rreth 70% të projekteve dhe 6,31 miliardë ...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Bilanci i hidhur i investimeve strategjike appeared first on Revista Monitor.

↗

GRAFIKËT: RĂ«nia e Euros tĂ« paktĂ«n deri nĂ« 2024 shpjegohet mĂ« shumĂ« nga lejet e ndĂ«rtimit se turistĂ«t

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Euro ka shënuar një rënie të fortë në vend, që ka nisur që nga fundi i vitit 2016. Në 2015-n, monedha e përbashkët këmbehej mesatarisht me gati 140 lekë.

Në 2016-n, zbriti në 137.4 lekë. Që prej asaj kohe, zhvlerësimi i euros nuk është ndalur, për të arritur në 119 lekë në vitin 2022 dhe 100.7 lekë në 2024-n.

Në 2025-n, euro ra për herë të parë poshtë kufirit të 100 lekëve, me një mesatare vjetore prej 97.8 lekë. Nënçmimi ka vijuar me ritme më të ngadalta dhe këtë vit, me një mesatare nga 1 janari deri në 17 korrik prej 95.6 lekësh.

Por, cilët janë faktorët që kanë bërë që euro të humbë 20 lekë nga 2015-a në 2022-n (nënçmim 15%), 40 lekë nga 2015-a deri në 2024-n (nënçmim 28%) dhe 42 lekë (-30%) në një dekadë (nga 2015-a në 2025-n).

Nga përpunimi i të dhënave zyrtare nga Monitor dhe bisedat me operatorët e tregut, rezulton se dy kanë qenë arsyet kryesore, që shpjegojnë këtë rënie të euros.

 

1. Lejet e ndërtimit dhe kursi

SĂ« pari, tĂ« paktĂ«n deri nĂ« vitin 2024, shpjegimi kryesor lidhet me bumin e ndĂ«rtimit nĂ« vend. NdĂ«rtimi mori pĂ«rmasa mĂ« tĂ« mĂ«dha gjatĂ« viteve tĂ« fundit, e konstatuar kjo dhe nga niveli i lartĂ« i sipĂ«rfaqes sĂ« lejeve qĂ« u dhanĂ« pĂ«r ndĂ«rtim nĂ« total, qĂ« arritĂ«n rekordin 2.1 – 2.7 milionĂ« metra katror nĂ« 2021 – 2024.

Grafiku i parĂ« tregon lidhjen e zhdrejtĂ« mes rritjes sĂ« sipĂ«rfaqes sĂ« lejeve pĂ«r ndĂ«rtim dhe zhvlerĂ«simit tĂ« monedhĂ«s sĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r periudhĂ«n 2015 – 2024.

Për vitin 2025, një krahasim i tillë është i pamundur teksa INSTAT nuk arrin të llogarisë të plotë sipërfaqen e lejeve të ndërtimit, pasi për ndërtesat mbi 7 kate, ato nuk jepen më nga Bashkitë, por nga Këshilli i Rregullimit të Territorit, që nuk i raporton fare të dhënat.

Por të dhëna indirekte nga të ardhurat nga taksa e ndikimit në infrastrukturë tregojnë se për 2025-n ka paur një rënie të lehtë të sipërfaqes së ndërtimit, por ajo është rritur dukshëm në 5 muajt e parë të vitit 2026.

Sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave, për 5 mujorin janë arkëtuar  15,3 miliardë lekë nga taksa e ndikimit në infrastrkturë, ndërsa në vitin më të mirë, 2024, arkëtimet nga ky tatim ishin 18 miliardë lekë për të gjithë vitin, apo njësoj me vitin 2025 (në vitin 2025, të ardhurat nga ky zë ishin 16.3 miliardë lekë, me një rënie prej 11% nga 2024-a).

Nisur nga këto të dhëna llogariet indirekt që vetëm për 5 muajt e parë të 2026-s mund të jenë dhënë rreth 2 milionë metra katror ndërtim, që pritet të fillojnë të bëhen të dukshme në vitet në vijim. Nga një vëzhgim në Tiranë është e qartë se ato që po ndërtohen aktualisht janë leje të dhëna kryesisht në 2025-n.

Hetimet e SPAK zyrtarizuan faktin se sa lehtë ka hyrë paraja informale në ndërtim, edhe me skemat më elementare, siç është transporti i cash-it me kamion.

Kompania që SPAK vuri në hetim për lidhje me grupe kriminale dhe pastrimin e parave, Nova Constraction, i rrit të ardhurat nga 181 milionë lekë në 2017-n, në 4 miliardë lekë në 2024-n, duke u bërë brenda pak vitesh operatori më i madh për ndërtimet rezidenciale, sipas të dhënave nga Qendra Kombëtare e Biznesit, që publikon bilancet.

Në vitin 2024, kompania kishte detyrime prej 6 miliardë lekë dhe një kapital prej 1 miliardë lekësh. Raporti i detyrimeve ndaj kapitalit ishte rreth 6 me 1, që do të thotë se për çdo 1 lek kapital të vet, kompania kishte rreth 6 lekë detyrime dhe se zgjerimi i aktivitetit ishte mbështetur kryesisht te financimet nga palët e treta, jo te fondet e aksionerëve.

Nova raportonte në detyrimet afatgjata 3.6 miliardë lekë detyrime ndaj palëve të treta dhe asnjë kredi afatgjatë dhe në detyrimet afatshkurtra 2.65 miliardë lekë të pagueshme për aktivitetin e shfrytëzimit dhe sërish asnjë kredi.

Këto të dhëna tregojnë se kompania nuk e kishte mbështetur zgjerimin e saj te financimi bankar klasik. Burimi kryesor i financimit rezulton të ketë qenë borxhi ndaj palëve të treta, furnitorëve, klientëve ose subjekteve të lidhura me aktivitetin, në varësi të përbërjes së detajuar të këtyre zërave.

Bankat zakonisht preferojnë që detyrimet të mos jenë më shumë se dy deri në tri herë kapitali, megjithëse kufiri ndryshon sipas sektorit dhe flukseve të kompanisë. Raporti 6 me 1 i Nova Construction sinjalizon një nivel të lartë të levës financiare.

Në ndërtimin rezidencial, detyrimet ndaj palëve të treta përgjithësisht të përfshijnë edhe parapagimet e klientëve, financime nga ortakët, detyrime ndaj kompanive të lidhura, kontraktorëve dhe furnitorëve, që mundëson kanalizimin me lehtësi të parasë informale në ndërtim.

 

Maratona 10-vjeçare e betonit; Kronika e një pastrimi të paralajmëruar  

 

2.Të ashtuquajturat fondamente shpjegojnë pjesërisht forcimin e euros nga 2024-a

Faktori i dytë që ndikon kursin e këmbimit janë të ashtuquajturat fondamente, që zyrtarisht përmenden shpesh, që kanë ndikuar në forcimin e Lekut. Këto nënkutjnë një përmirësim të deficitit të llogarisë korente, që vjen si rrjedhojë e përmirësimit të ekonomisë reale.

Llogaria korrente mat diferencën mes valutës që hyn dhe asaj që del nga vendi përmes tregtisë së mallrave e shërbimeve, të ardhurave nga puna dhe investimet, bilancin e udhëtimeve, si dhe transfertave nga emigrantët.

Vendi ka qenë gjithmonë me deficit negativ të llogarisë korente, që nënkupton që më shumë valutë del nga Shqipëria, sesa hyn, në pjesën kryesore e lidhur me nivelin e lartë të importeve dhe eksportet e ulëta si dhe transferimin e fitimeve nga kompanitë e huaja. Në kahun tjetër, burimet e hyrjes së valutës janë remitancat, të ardhurat nga puna dhe bilanci nga udhëtimet, me turistët që sjellin valutë dhe shqiptarët që e nxjerrin jashtë.

Përmirësimi i këtij deficiti, teorikisht, duhet të çojë në forcimin e monedhës vendase. Por, nga 2016-a deri në vitin 2022 ndodhi e kundërta. Ndonëse deficiti i llogarisë korente u përkeqësua (në vitin 2022 dolën neto 1.1 miliardë euro nga vendi, ose 37% më shumë se në 2016-n), pra zyrtarisht doli më shumë valutë nga vendi, Euro u nënçmua me 13% për të njëjtën periudhë.

Nga viti 2023, deficiti i llogarisë korente filloi të përmirësohej, sidomos në tremujorin e tretë, për shkak të prurjeve të turistëve, duke u bërë faktor shtesë në rënien e Euros. Deficiti i llogatrisë korente zbriti në 374 milionë euro në 2023-n. Megjithatë, në vitin 2024 ai u përkeqësua sërish në 610 milionë euro, megjithatë zhvlerësimi i monedhës së përbashkët vazhdoi. Euro u nënçmua me 8 lekë në 2024-n, në raport me vitin e mëparshëm, më një rënie prej 8%.

Në 2025-n, kur dhe euro zbriti poshtë 100 lekëve, deficiti u përmirësua ndjeshëm, në 178 milionë euro, duke qenë një faktor i rëndësishëm që ndikoi në rënien e euros. Efektin kryesor në përmirësimin e deficitit e dhanë prurjet e turizmit, me bilancin neto të udhëtimeve që arriti në 2.7 miliardë euro dhe remitancat, në 1.1 miliardë euro, duke reflektuar ciklin e ri të emigracionit në vend.

Në kahun tjetër, kërkesa nga turizmi më shumë sesa nxiti prodhimin vendas çoi në financimin e importeve, me deficitin tregtar që arriti rekordin e 5.9 miliardë eurove! (shiko tabelën në fund)/ O.Liperi

 

 

Burimi: Banka e Shqipërisë, INSTAT

 

Burimi: Banka e Shqipërisë

 

Burimi: BSH, përpunime të Monitor

 

 

Lexoni edhe:

5-mujori, të ardhurat rekord nga taksa e infrastrukturës paralajmërojnë bum të ri ndërtimi

The post GRAFIKËT: RĂ«nia e Euros tĂ« paktĂ«n deri nĂ« 2024 shpjegohet mĂ« shumĂ« nga lejet e ndĂ«rtimit se turistĂ«t appeared first on Revista Monitor.

↗

5-mujori, të ardhurat rekord nga taksa e infrastrukturës paralajmërojnë bum të ri ndërtimi

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Për vite me radhë, të ardhurat e bashkive kanë krijuar varësi nga taksa e ndikimit në infrastrukturë, që vilet nga ndërtimet e reja dhe që ka zënë sistematikisht më shumë se gjysmën e tyre. Por këtë vit, kjo varësi është transferuar edhe në buxhetin qendror, duke ekspozuar ekonominë kombëtare ndaj zhvillimeve të paqëndrueshme në këtë sektor.

Të dhënat zyrtare nga Ministria e Financave tregojnë se, në pesë-mujorin e parë të vitit 2026, nga taksa e ndikimit në infrastrukturë u arkëtuan 15,3 miliardë lekë, me një rritje prej 240% krahasuar me vlerën prej 4,5 miliardë lekësh që u arkëtua në të njëjtën periudhë të vitit 2025.

Të ardhurat shtesë nga taksa e ndikimit në infrastrukturë në pesë- mujor ishin 10,8 miliardë lekë, të cilat zunë 31% të të ardhurave shtesë në totalin e buxhetit gjatë së njëjtës periudhë. Në vend që rritja e të ardhurave buxhetore të nxitej nga TVSH-ja dhe zërat e tjerë të tatimeve, që vijnë nga sektori i prodhimit dhe i shërbimeve, ky vit tregoi një rritje të varësisë së buxhetit kombëtar nga ndërtimi. Gjithashtu, në të ardhurat shtesë të buxhetit vendor, të ardhurat nga ky tatim zunë 87%.

Të dhënat zyrtare tregojnë se të ardhurat nga taksa mbi ndërtimet e reja arritën një rekord historik këtë vit, pasi vetëm në pesë muaj janë grumbulluar 15,3 miliardë lekë, ndërsa në vitin më të mirë, 2024, arkëtimet nga ky tatim ishin 18 miliardë lekë për të gjithë vitin (shiko grafikun e mëposhtëm).

Taksa e ndikimit në infrastrukturë përbënte rreth 54% te të gjitha të ardhurave të veta të pushtetit vendor në pesë muajt e parë të vitit. Brenda grupit të taksave lokale, pesha e saj arrinte në rreth 64%.

Kjo do të thotë se më shumë se gjysma e të ardhurave që bashkitë sigurojnë vetë tashmë varen nga një taksë e lidhur drejtpërdrejt me tregun e ndërtimit.

Të ardhurat e larta nga taksa e ndikimit në infrastrukturë u krijojnë bashkive më shumë mundësi për të financuar investime dhe shërbime publike. Megjithatë, pesha e lartë e kësaj takse e bën situatën financiare të pushtetit vendor gjithnjë e më të lidhur me ecurinë e sektorit të ndërtimit.

Ndryshe nga taksa mbi pasurinë, e cila mund të krijojë të ardhura të përsëritshme çdo vit, taksa e ndikimit në infrastrukturë paguhet kur miratohen dhe zhvillohen ndërtime të reja. Për rrjedhojë, të ardhurat mund të bien ndjeshëm nëse ngadalësohet dhënia e lejeve, përfundojnë projektet e mëdha ose dobësohet kërkesa në tregun e pasurive të paluajtshme.

Mbledhjet e fundit të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit kanë marrë në shqyrtim disa qindra kërkesa për leje ndërtimi dhe zhvillimi, ku përfshihen projekte turistike dhe rezidenciale, infrastruktura publike, si dhe ndërhyrje në sektorët e energjisë dhe transportit. Ky është një tregues që paralajmëron ekspozimin e mëtejshëm të ekonomisë ndaj sektorit të ndërtimit./ B.Hoxha

 

Ndërtimi nuk do ndalet, sipërfaqja e re e lejeve llogaritet në 2 mln metra katror vetëm në janar-maj

Burimi: Ministria e financave

https://monitor.al/grafiket-renia-e-euros-te-pakten-deri-ne-2024-shpjegohet-me-shume-nga-lejet-e-ndertimit-se-turistet/

The post 5-mujori, të ardhurat rekord nga taksa e infrastrukturës paralajmërojnë bum të ri ndërtimi appeared first on Revista Monitor.

↗

BB kërkon kthesë në financimin e shëndetësisë, spitalet të paguhen sipas rezultateve

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Banka Botërore rekomandon ndryshim të mënyrës se si financohen shërbimet shëndetësore në Shqipëri, duke propozuar që Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor (FSDKSH) të kalojë nga administrimi i buxheteve historike në një model ku pagesat lidhen me rezultatet, cilësinë dhe performancën e ofruesve të shërbimeve.

Sipas raportit, kjo reformë konsiderohet leva kryesore për rritjen e efikasitetit të sistemit shëndetësor dhe përmirësimin e cilësisë së shërbimeve.

Raporti vëren se Fondi administron rreth 67% të shpenzimeve publike për shëndetësinë, por funksionon kryesisht si administrator buxheti. Financimi i spitaleve publike bazohet në buxhete historike sipas zërave të shpenzimeve, ndërsa përdorimi i kontraktimit selektiv ose pagesave të lidhura me performancën mbetet i kufizuar. Si rezultat, financimi i spitaleve lidhet pak me aktivitetin ose rezultatet e arritura.

Banka Botërore thekson se modeli aktual u jep ofruesve pak stimuj për të rritur produktivitetin, për të racionalizuar ofrimin e shërbimeve ose për të zhvendosur trajtimet drejt formave me kosto më të ulët. Sipas raportit, problemi nuk lidhet me fragmentimin e fondeve, por me mungesën e kapaciteteve për blerje strategjike të shërbimeve.

Dokumenti rekomandon që, paralelisht me zgjerimin e autonomisë së spitaleve publike, Fondi të fillojë gradualisht zbatimin e blerjes së shërbimeve të bazuar në rezultate në të gjitha nivelet e kujdesit shëndetësor.

Për kujdesin parësor, raporti propozon përdorimin e pagesave të bazuara në kapitacion, të përshtatura sipas moshës dhe rrezikut të pacientëve, të shoqëruara me fonde të dedikuara për diagnostikën laboratorike dhe instrumentale, si edhe me tregues performance aty ku është e mundur.

Për shërbimet ambulatore të specializuara, Banka Botërore rekomandon që ofruesit publikë të kontraktohen në mënyrë strategjike për të garantuar ofrimin e shërbimeve të caktuara, ndërsa pagesat të rregullohen në mënyrë të ngjashme me ato që aplikohen për PPP-të dhe ofruesit privatë, por duke u kufizuar me kuota dhe tavane buxhetore për të shmangur zgjerimin e panevojshëm të shërbimeve.

NĂ« nivel spitalor, raporti propozon kontraktim selektiv dhe financim tĂ« bazuar nĂ« volum ose kritere tĂ« caktuara, nĂ« pĂ«rputhje me Planin KombĂ«tar tĂ« Spitaleve 2023–2030. Gjithashtu rekomandohet kalimi gradual nga buxhetimi sipas zĂ«rave tĂ« shpenzimeve drejt financimit sipas rasteve ose paketave tĂ« shĂ«rbimeve, duke pĂ«rdorur kombinime tĂ« ndryshme metodash pagese.

Sipas BankĂ«s BotĂ«rore, njĂ« sistem mĂ« fleksibĂ«l i blerjes sĂ« shĂ«rbimeve, i kombinuar me autonomi menaxheriale dhe financiare pĂ«r ofruesit, do t’u krijonte institucioneve mĂ« shumĂ« mundĂ«si pĂ«r planifikimin e personelit dhe pĂ«r pĂ«rdorimin e stimujve tĂ« lidhur me performancĂ«n.

Në përmbledhjen e rekomandimeve, raporti e cilëson kalimin e Fondit nga një administrator pasiv buxheti në një blerës aktiv për të përmirësuar performancën e sistemit shëndetësor shqiptar./ N.Maho

 

The post BB kërkon kthesë në financimin e shëndetësisë, spitalet të paguhen sipas rezultateve appeared first on Revista Monitor.

↗

Vera turistike në Golem po humbet shkëlqimin

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

NĂ« Golem dhe DurrĂ«s, sezoni duket dinamik: autobusĂ« me grupe tĂ« organizuar qĂ« vijnĂ« nga aeroporti, hotele me kontrata dhe tregje tĂ« reja qĂ« po zbulojnĂ« bregdetin. Por poshtĂ« kĂ«saj gjallĂ«rie, kĂ«rkesa po shfaqet mĂ« e dobĂ«t. Rezervimet e minutĂ«s sĂ« fundit janĂ« zbehur, gjermanĂ«t po vijnĂ« mĂ« pak nga kontratat e garancisĂ« dhe ofertat e korrikut po shfaqen masivisht nĂ« tĂ« gjithĂ« strukturat nĂ« njĂ« periudhĂ« kur zakonisht çmimet vetĂ«m rriten. PolakĂ«t, çekĂ«t dhe sllovakĂ«t po mbajnĂ« ritmin, ndĂ«rsa francezĂ«t, britanikĂ«t dhe armenĂ«t po testojnĂ« destinacionin. ZhvlerĂ«simi i pandalshĂ«m i Euros vetĂ«m sa po e shton presionin mbi hotelet, duke tkurrur mĂ« tej marzhet e tyre tĂ« fitimit. Kjo verĂ« mund t’i mbushĂ« nĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe dhomat e Golemit, por jo domosdoshmĂ«risht pritshmĂ«ritĂ« e bizneseve.

 

Nertila Maho

Në pamje të parë, sezoni veror në Durrës dhe Golem, rajoni më i rëndësishëm i turizmit masiv në vend, nuk duket i dobët. Hotelet vijojnë të presin grupe të organizuara, avionët charter sjellin turistë nga tregje të reja dhe kontratat e garancisë me agjencitë e huaja po mbajnë të zënë një pjesë të madhe të kapaciteteve.

Por pas kësaj tabloje fshihet një sezon veror më i ndërlikuar dhe më pak i parashikueshëm nga sa tregojnë shifrat në sipërfaqe. Rezervimet e minutës së fundit, për të cilat hotelet zakonisht lënë të disponueshme rreth 20% të kapacitetit, u zbehën papritur në fund të qershorit dhe fillimit të korrikut.

Në të njëjtën kohë, edhe tregu gjerman, ndonëse mbështetet te kontratat e garancisë, është tërhequr, duke sjellë më pak turistë të organizuar nga sa kishin parashikuar operatorët. Polakët, çekët dhe sllovakët po mbajnë peshën kryesore të turizmit të organizuar në këtë rajon, siç ka ndodhur edhe në vitet e fundit, dhe ecuria e tyre mbetet pozitive.

Po aq inkurajues është edhe tregu francez, i cili po e teston për herë të parë këtë pjesë të bregdetit përmes turizmit të organizuar dhe të kontratave të garancisë. Strukturat akomoduese konfirmojnë gjithashtu një rritje të pranisë së britanikëve, kryesisht si turistë individualë, si dhe hyrjen e armenëve, të cilët po vijnë për herë të parë në vend në formë të organizuar. Me diasporën që po rezervon më pak dhe me shqiptarët e Kosovës që janë më pak të pranishëm, turizmi i organizuar mbetet segmenti i vetëm që po e mban rritjen.

Të gjitha këto zhvillime tregojnë se Durrësi dhe Golemi janë përballë një sezoni, bilanci i të cilit ende nuk mund të lexohet qartë. Operatorët vlerësojnë se kjo verë mund të rezultojë më e dobët se ato të viteve të mëparshme, por presin që shtatori dhe tetori të kompensojnë një pjesë të zbehjes së korrikut. Rezervimet paraprake për këta muaj janë në rritje, duke ushqyer shpresën se sezoni mund të zgjasë më shumë dhe të rikuperojë një pjesë të terrenit të humbur në kulmin e verës.

 

Dy sezone brenda së njëjtës verë, kontratat me garanci mirë, rezervimet individuale, dobët

Sezoni veror në Golem dhe Durrës po ecën me dy ritme të ndryshme. Në njërën anë janë kontratat e garancisë me agjencitë e huaja për grupet e organizuara, të cilat kanë siguruar paraprakisht një pjesë të madhe të kapaciteteve hoteliere dhe po shfaqin ecuri të mirë. Në anën tjetër janë rezervimet individuale dhe ato të minutës së fundit, ku operatorët po raportojnë ngadalësim të fortë të kërkesës.

“Ka njĂ« tkurrje nga klientĂ«t qĂ« rezervojnĂ« nga Booking apo recepsioni”, thotĂ« Fatos Çerenishti, administrator i “Fafa Group”. Sipas tij, biznesi punon kryesisht me kontrata garancie, por lĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« kapaciteteve pĂ«r rezervimet individuale. PikĂ«risht kjo pjesĂ« ka rezultuar mĂ« e dobĂ«t se njĂ« vit mĂ« parĂ«.

Blerim Norja, Drejtor i PĂ«rgjithshĂ«m i hoteleve “Royal G”, jep njĂ« ndarje mĂ« konkrete tĂ« modelit tĂ« shitjeve. Sipas tij, strukturat e mĂ«dha rezervojnĂ« zakonisht rreth 80% tĂ« kapaciteteve pĂ«r turizmin e organizuar dhe lĂ«nĂ« 20% pĂ«r klientĂ«t e minutĂ«s sĂ« fundit.

“Ky 20% ka shfaqur deficit tĂ« theksuar”, thotĂ« z. Norja. Ai shton se rĂ«nia Ă«shtĂ« e dukshme jo vetĂ«m nĂ« regjistrat e rezervimeve, por edhe nĂ« aktivitetin e pĂ«rditshĂ«m tĂ« zonĂ«s, pĂ«rfshirĂ« gjallĂ«rinĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«t nĂ« shĂ«titore gjatĂ« mbrĂ«mjeve.

Për hotelet, kjo nuk është thjesht një çështje e numrit të dhomave të zëna. Rezervimet individuale shpesh ofrojnë më shumë fleksibilitet në çmime dhe mundësi më të mira për të shitur me tarifat e pikut. Kontratat me agjencitë, ndonëse garantojnë volum, zakonisht negociohen më herët dhe me çmime të përcaktuara paraprakisht.

Kjo do të thotë se një hotel mund të ketë nivel të kënaqshëm rezervimesh, por të gjenerojë më pak të ardhura nga sa kishte parashikuar. Kapaciteti i mbushur nga agjencitë garanton një shkallë qëndrueshmërie, por nuk e zëvendëson plotësisht humbjen e klientëve që rezervojnë drejtpërdrejt dhe në momentin e fundit.

Z. Çerenishti e pĂ«rshkruan kontrastin pĂ«rmes interesit tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« klientĂ«ve. “Vjet nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« kishim 100 telefonata nĂ« ditĂ« qĂ« pyesnin dhe interesoheshin, sot bĂ«hen ose nuk bĂ«hen katĂ«r tĂ« tilla”, thotĂ« ai.

Operatorët bien dakord se prilli, maji dhe pjesërisht qershori kishin krijuar pritshmëri më pozitive. Z. Norja thotë se në prill dhe maj hotelet e tij kishin regjistruar rritje prej 15-20% krahasuar me një vit më parë.

Dobësimi u ndie në fund të qershorit dhe në fillim të korrikut, pikërisht kur sezoni duhet të hynte në fazën më të fortë. Ndryshimi ishte i menjëhershëm dhe, për operatorët, e bën më të vështirë identifikimin e një shkaku të vetëm për zbehjen. Për momentin, turizmi i organizuar po mban në këmbë pjesën më të madhe të sezonit.

 

Gjermanët tërhiqen, grupet e tjera ruajnë rritjen

Tregu gjerman është i vetmi ndër segmentet e turizmit të organizuar që ka shfaqur tërheqje të dukshme nga rezervimet paraprake. Shitjet e agjencive kanë qenë më të dobëta se pritshmëritë, ndërsa pjesa tjetër e grupeve që vijnë përmes kontratave të garancisë ka ruajtur ecuri pozitive.

“Do tĂ« veçoja vetĂ«m tregun gjerman, ku shitjet nuk kanĂ« qenĂ« aq mirĂ« nĂ« raport me kontratĂ«n qĂ« kemi”, thotĂ« z. Çerenishti, ndĂ«rsa polakĂ«t, çekĂ«t dhe sllovakĂ«t kanĂ« ecur sipas parashikimeve dhe kanĂ« ruajtur njĂ« performancĂ« tĂ« mirĂ«.

Z. Norja jep njĂ« vlerĂ«sim edhe mĂ« tĂ« fortĂ«. “GjermanĂ«t janĂ« 50% mĂ« pak nga sa ishte parashikuar”, thotĂ« ai, duke iu referuar kontratave dhe volumit tĂ« pritshĂ«m nga ky treg.

Operatorët e lidhin pjesërisht dobësimin me perceptimin e pasigurisë. Ai thotë se gjermanët kanë qenë grupi më i ndjeshëm ndaj raportimeve për protestat dhe zhvillimet e brendshme në Shqipëri.

“MĂ« tĂ« ndjeshĂ«m dhe qĂ« na e kanĂ« shprehur hezitimin nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« janĂ« gjermanĂ«t”, thotĂ« ai. Sipas z. Norja, polakĂ«t, çekĂ«t dhe britanikĂ«t nuk kanĂ« shfaqur tĂ« njĂ«jtin shqetĂ«sim.

Z. Çerenishti Ă«shtĂ« mĂ« i rezervuar nĂ« pĂ«rcaktimin e shkakut. Ai nuk e lidh drejtpĂ«rdrejt rĂ«nien me njĂ« faktor tĂ« vetĂ«m, por thekson se turizmi mbĂ«shtetet te “besimi, imazhi dhe siguria” dhe se turistĂ«t mund tĂ« ndryshojnĂ« lehtĂ«sisht destinacion.

Polonia mbetet tregu mĂ« i konsoliduar i turizmit tĂ« organizuar nĂ« vend. Z. Norja i pĂ«rshkruan polakĂ«t si turistĂ« “besnikĂ« tĂ« ShqipĂ«risĂ«â€, tĂ« cilĂ«t rikthehen edhe pĂ«r herĂ« tĂ« tretĂ« ose tĂ« katĂ«rt.

Një tjetër treg që operatorët e vlerësojnë si interesant këtë vit është ai francez, i cili ka hyrë përmes kontratave të garancisë. Për strukturat hoteliere, ky është një zhvillim i rëndësishëm, pasi bëhet fjalë për një treg të ri që po teston për herë të parë bregdetin e Durrësit dhe Golemit në formën e turizmit të organizuar.

Operatorët thonë se agjencitë franceze kanë dhënë vlerësime të mira nga turistët francezë për hotelet, ushqimin dhe plazhin, duke shtuar se për një pjesë të këtij tregu janë mbyllur marrëveshje edhe për vitin 2027.

Britania e Madhe dhe Armenia janë dy burime të tjera të reja të kërkesës. Britanikët po vijnë më shumë në mënyrë individuale, ndërsa Armenia ka hyrë përmes paketave të organizuara dhe fluturimeve charter.

 

 

Oferta në kulmin e sezonit, hotelet ulin çmimet për të tërhequr kërkesën

Korriku dhe gushti janë muajt kur hotelet në bregdet zakonisht përfitojnë nga kërkesa më e lartë për të shitur me çmime më të mira. Këtë vit, operatorët hotelierë konfirmojnë se një pjesë e madhe e strukturave në Golem dhe Durrës po bëjnë të kundërtën dhe po publikojnë oferta.

Në një situatë të tillë, uljet në kulmin e verës tregojnë qartë se hotelet kanë dhoma bosh dhe po përpiqen të tërheqin kërkesën që nuk është në ritmin e pritshëm.

“Po ta vĂ«sh re, nĂ« tĂ« gjitha faqet e hoteleve nĂ« zonĂ«n e Golemit dhe DurrĂ«sit ka aktualisht oferta qĂ« sinjalizojnĂ« ulje çmimi”, thotĂ« z. Çerenishti, duke nĂ«nvizuar se shkaku Ă«shtĂ« njĂ« kĂ«rkesĂ« mĂ« e dobĂ«t dhe pĂ«rpjekja e hoteleve pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr rezervime tĂ« momentit tĂ« fundit.

Z. Norja arrin në një përfundim të ngjashëm. Ai thotë se shumë hotele i kanë çmimet më të ulëta se një vit më parë dhe se të tjera kanë nisur të publikojnë oferta për të reaguar ndaj situatës.

PĂ«r tĂ«, kjo tregon se rĂ«nia nuk Ă«shtĂ« e lidhur me çmime tepĂ«r tĂ« larta. “Duke qenĂ« se çmimet janĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«ta se vjet, nuk Ă«shtĂ« kjo arsyeja”, thotĂ« ai.

Operatorët konfirmojnë se kjo strategji ka kosto. Ofertat mund të ndihmojnë në rritjen e numrit të rezervimeve, por njëkohësisht ulin të ardhurën për çdo dhomë. Ato mund të shtyjnë gjithashtu klientët të presin deri në momentin e fundit, me shpresën se tarifat do të bien edhe më tej. Nëse uljet zgjasin, ato mund të ndikojnë edhe në mënyrën se si tregu e percepton vlerën e destinacionit.

Z. Çerenishti thotĂ« se, nĂ«se situata mbetet e njĂ«jtĂ«, biznesi do tĂ« detyrohet tĂ« bĂ«jĂ« oferta tĂ« tjera. Por ai thekson se kjo “nuk na favorizon si biznes, sepse kemi shumĂ« kosto”.

Nga ana tjetër, z. Norja vëren se pothuajse të gjitha hotelet kanë dhoma bosh, kush më shumë dhe kush më pak.

 

Goditja e dyfishtë mbi fitimet, Euro më e dobët dhe çmime nën presion

Hotelet në bregdet po përballen me dy presione njëkohësisht: zhvlerësimin e Euros ndaj Lekut dhe nevojën për të ulur çmimet për të tërhequr rezervime të momentit të fundit për dhomat që kanë mbetur bosh.

Modeli i operimit i shumë strukturave turistike që punojnë me kontrata garancie apo allotment (paguaj sa sjell) është i ekspozuar drejtpërdrejt ndaj kursit të këmbimit. Kontratat me agjencitë, rezervimet nga jashtë dhe paketat turistike faturohen kryesisht në Euro. Pagat, ushqimet, energjia dhe pjesa më e madhe e shpenzimeve paguhen në Lek.

“Euro na ka rrĂ«nuar totalisht”, thotĂ« z. Çerenishti. Sipas tij, rreth 90% e pagesave pĂ«r ushqime, punonjĂ«s dhe shpenzime tĂ« tjera bĂ«hen nĂ« Lek, ndĂ«rsa tĂ« ardhurat sigurohen nĂ« Euro.

Ai vlerĂ«son se biznesi Ă«shtĂ« “30% minus” nga zhvlerĂ«simi i vazhdueshĂ«m.

Kursi i këmbimit është vetëm njëra anë e problemit. Ana tjetër është presioni mbi çmimet, pasi hotelet po bëjnë oferta në korrik për të shitur kapacitetet e lira. Të ardhurat e pritshme janë sërish në rënie, ndërkohë që kostot e pagave dhe furnizimeve mbeten të pandryshuara ose janë në rritje.

Goditja Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e fortĂ« pĂ«r hotelet me kontrata afatgjata. Çmimet mund tĂ« jenĂ« negociuar muaj mĂ« parĂ« ose gjatĂ« vitit tĂ« kaluar, ndĂ«rsa kursi i kĂ«mbimit ka vijuar rĂ«nien gjatĂ« gjithĂ« kĂ«saj periudhe.

Në këtë mënyrë, strukturat hoteliere përballen njëkohësisht me më pak të ardhura nga konvertimi i Euros dhe me presion për të ulur çmimet në një treg ku rezervimet individuale janë dobësuar. Kjo e bën më të vështirë ruajtjen e fitimit, sidomos në muajt që zakonisht duhet të gjenerojnë pjesën më të madhe të të ardhurave.

 

LEXONI EDHE:

“Korriku ka nisur mĂ« i dobĂ«t se njĂ« vit mĂ« parĂ«, zhvlerĂ«simi i Euros po godet sektorin”

“Rezervimet e minutĂ«s sĂ« fundit nĂ« rĂ«nie, kontratat me agjencitĂ« – mirĂ«, por tĂ«rhiqen gjermanĂ«t”

The post Vera turistike në Golem po humbet shkëlqimin appeared first on Revista Monitor.

↗

“Korriku ka nisur mĂ« i dobĂ«t se njĂ« vit mĂ« parĂ«, zhvlerĂ«simi i Euros po godet sektorin”

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

IntervistĂ« me Fatos Çerenishti, administrator i “Fafa Group”

 

Sezoni veror në Golem po jep sinjalet e para të një ngadalësimi, me kërkesën për rezervime individuale që ka nisur nën nivelet e një viti më parë. Hotelet po aplikojnë oferta edhe në kulmin e sezonit, një tregues i presionit mbi shitjet e minutës së fundit.

Ndërkohë, kontratat e garancisë me agjencitë vijojnë të mbajnë volume të kënaqshme nga Europa Qendrore dhe Lindore.

Sektori përballet paralelisht me një goditje të fortë nga zhvlerësimi i Euros, ndërsa pjesa më e madhe e kostove paguhet në Lek. Operatorët po amortizojnë humbjet përmes tkurrjes së marzheve, për të mos cenuar cilësinë e shërbimit.

Fatos Çerenishti, administrator i “Fafa Group”, nĂ« kĂ«tĂ« intervistĂ« pĂ«r “Monitor”, thotĂ« se sezoni mund tĂ« rezultojĂ« mĂ« i dobĂ«t se vitet e fundit.

 

Si paraqitet aktualisht ecuria e turizmit në zonën e Golemit, tashmë që kemi hyrë në muajt kryesorë të sezonit veror?

Po vërejmë tkurrje të kërkesës nga klientët që rezervojnë drejtpërdrejt përmes platformave si Booking apo përmes recepsionit. Ne zakonisht punojmë me kontrata garancie, por një përqindje të kapaciteteve e lëmë të disponueshme për këtë kategori klientësh.

Korriku nuk ka nisur në nivelin që prisnim. Situata na kujton periudhën e para dhjetë viteve, kur sezoni fillonte rreth datës 10 korrik dhe përfundonte më 30 gusht. Aktualisht, ecuria është më e dobët krahasuar me korrikun e vitit të kaluar.

Kjo mund të kuptohet edhe nga ofertat që po publikohen aktualisht në faqet e hoteleve në zonën e Golemit dhe të Durrësit.

Kur hotelet aplikojnë ulje çmimesh gjatë korrikut dhe gushtit, që konsiderohen muajt e pikut të sezonit, kjo tregon se kërkesa nuk është në nivelin e pritshëm. Ofertat po përdoren si një mënyrë për të tërhequr vizitorët që rezervojnë në momentin e fundit.

 

Cilat mund të jenë arsyet që kanë sjellë këtë tkurrje të rezervimeve të momentit të fundit?

Nuk mund të përcaktoj me siguri një arsye të vetme. Duket sikur ekziston një lloj pasigurie, frike apo mungese besimi te konsumatori.

Në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar merrnim rreth 100 telefonata në ditë nga persona që kërkonin informacion apo interesoheshin për rezervime. Sot, numri i këtyre telefonatave mund të mos arrijë as në katër në ditë.

Kjo kategori klientësh përbëhet kryesisht nga diaspora shqiptare, shqiptarët e Kosovës, turistët nga rajoni, por edhe nga pushuesit vendas. Këtë vit po vërejmë mungesë të kërkesës pothuajse nga të gjitha këto grupe.

 

Si ka qenë ecuria e tregut të Kosovës këtë vit, veçanërisht gjatë sezonit veror?

Edhe tregu i Kosovës nuk ka pasur ecurinë që prisnim. Krahasimin e bëjmë me vitin e kaluar dhe, deri tani, kjo periudhë ka qenë nën nivelet e pritshme.

 

Disa përfaqësues të sektorit kanë ngritur shqetësimin se protestat dhe zhvillimet e brendshme mund të kenë ndikuar në rezervimet e momentit të fundit. Mendoni se ky faktor ka pasur ndikim?

Nuk mund të them me siguri nëse protestat kanë ndikuar drejtpërdrejt, por është e qartë se ekziston një faktor që ka sjellë këtë ndryshim dhe ai duhet të studiohet me kujdes.

Turizmi Ă«shtĂ« njĂ« sektor qĂ« mbĂ«shtetet te besimi, imazhi dhe siguria. NĂ«se njĂ« destinacion nuk perceptohet si i sigurt apo nĂ«se imazhi i tij dĂ«mtohet, efektet mbi kĂ«rkesĂ«n janĂ« tĂ« menjĂ«hershme. TuristĂ«t e kanĂ« shumĂ« tĂ« lehtĂ« t’i devijojnĂ« planet e tyre drejt njĂ« destinacioni tjetĂ«r.

Për këtë arsye, duhet të analizojmë seriozisht se nga po vjen kjo situatë dhe cilët faktorë kanë ndikuar në të.

 

Ndryshe nga rezervimet individuale, si ka qenë ecuria e turistëve që vijnë përmes kontratave të garancisë?

Situata me turistët që vijnë përmes kontratave të garancisë është krejtësisht e ndryshme. Këto kapacitete janë parablerë nga agjencitë turistike dhe ecuria deri tani ka qenë shumë e mirë.

Sipas kontratave, agjencitë kanë të drejtën që të mos realizojnë deri në 10% të volumit të parashikuar, por në përgjithësi nuk kemi pasur probleme.

Do të veçoja vetëm tregun gjerman, ku shitjet nuk kanë qenë në nivelin e pritshëm në raport me kontratën që kemi. Ndërkohë, tregjet e tjera kanë pasur ecuri pozitive. Polakët, çekët dhe sllovakët kanë performuar mirë.

Edhe tregu francez ka rezultuar shumë pozitiv. Turistët francezë janë një kategori shumë e mirë vizitorësh dhe nga agjencitë kemi marrë përshtypje mjaft pozitive. Ata kanë shprehur vlerësime të mira për destinacionin, duke nisur nga hotelet dhe cilësia e ushqimit, deri te plazhi dhe shërbimet.

 

Turistët francezë kanë hyrë për herë të parë këtë vit përmes kontratave të garancisë. A keni nisur negociata për kontrata të reja për vitin e ardhshëm?

Ende jo. Besoj se diskutimet dhe negociatat për kontratat e vitit të ardhshëm do të nisin në muajin shtator, pasi të ketë përfunduar fluksi kryesor i sezonit veror.

Në atë periudhë do të kemi edhe një panoramë më të plotë të rezultateve dhe të vlerësimeve të agjencive dhe turistëve.

 

Duke marrë parasysh ecurinë e deritanishme, cilat janë pritshmëritë tuaja për pjesën tjetër të korrikut dhe për muajin gusht?

Po e ndjekim situatën me shumë kujdes dhe presim të shohim se si do të nisë pjesa e dytë e korrikut, për të kuptuar më qartë tendencën e sezonit.

Nëse situata vazhdon në të njëjtat nivele, do të detyrohemi të aplikojmë oferta të tjera. Kjo nuk na favorizon si biznes, pasi kostot tona janë të larta dhe ulja e çmimeve ndikon drejtpërdrejt në marzhet e fitimit.

Në tërësi, mendoj se ky sezon veror nuk do të jetë i njëjtë me sezonet e viteve të fundit. Ka një lloj ndalimi apo ngadalësimi të menjëhershëm të kërkesës dhe ky është një problem mbi të cilin duhet të reflektojnë të gjithë aktorët e sektorit.

Duhet të vlerësohet me kujdes burimi i kësaj situate, pasi ndryshimi ishte i papritur. Qershori pati ecuri shumë të mirë dhe edhe ditët e para të korrikut nisën pozitivisht, por më pas kërkesa u ndal.

Shpresojmë që muaji shtator të rikuperojë një pjesë të diferencës që po vihet re aktualisht. Në vitet e fundit, shtatori ka pasur ecuri shumë të mirë dhe shpresojmë që e njëjta tendencë të vazhdojë edhe këtë vit.

 

Një nga problematikat që sektori i turizmit ka ngritur vazhdimisht është zhvlerësimi i Euros. Duke qenë se një pjesë të të ardhurave i siguroni në Euro, ndërsa shpenzimet i kryeni në Lek, si ka ndikuar forcimi i monedhës vendase në aktivitetin tuaj?

Zhvlerësimi i Euros na ka goditur jashtëzakonisht shumë. Rreth 90% të pagesave për ushqimet, pagat e punonjësve dhe shpenzimet e tjera i kryejmë në Lek, ndërsa pjesën më të madhe të të ardhurave e arkëtojmë në Euro.

Si rezultat i zhvlerësimit të vazhdueshëm të Euros, i cili po thellohet nga viti në vit, ne llogarisim se jemi rreth 30% në minus. Kjo situatë nuk duket se po ndalet dhe po ushtron presion të vazhdueshëm mbi financat e bizneseve turistike.

Deri tani, efektin e kemi amortizuar duke ulur marzhin tonë të fitimit, në mënyrë që të mos cenojmë cilësinë e shërbimit. Qëllimi ynë është të rrisim vlerën e destinacionit dhe të kontribuojmë që turizmi të jetë i qëndrueshëm në afat të gjatë.

Parapëlqejmë të fitojmë më pak, por ta mbajmë cilësinë e shërbimit në nivele të larta.

 

Si paraqitet situata me punonjësit dhe cilësinë e shërbimit gjatë këtij sezoni?

Ne jemi përpjekur të ruajmë gjithmonë një bërthamë të qëndrueshme punonjësish gjatë gjithë vitit. Gjatë sezonit veror, kur rritet ndjeshëm volumi i aktivitetit, bëjmë edhe zgjerimin e stafit.

Jemi munduar që rreth 90% e punonjësve të jenë shqiptarë, ndërsa afërsisht 10% e stafit përbëhet nga punonjës të huaj.

Vështirësia kryesore që hasim është gjetja e punonjësve të kualifikuar. Për të plotësuar nevojat, jemi përpjekur të tërheqim nxënës nga shkollat profesionale, si dhe punonjës nga zonat përreth.

Kemi rekrutuar staf edhe nga qytete si Lushnja, në mënyrë që të sigurojmë numrin e nevojshëm të punonjësve dhe të ruajmë nivelin e shërbimit në muajt me fluksin më të lartë.

 

Lexoni edhe:

Vera turistike në Golem po humbet shkëlqimin

The post “Korriku ka nisur mĂ« i dobĂ«t se njĂ« vit mĂ« parĂ«, zhvlerĂ«simi i Euros po godet sektorin” appeared first on Revista Monitor.

❌