Kallas: Evropa nuk mund tâia besojĂ« mbijetesĂ«n e saj tĂ« tjerĂ«ve
Evropa duhet tĂ« ndĂ«rmarrĂ« hapa urgjentĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar mbrojtjen e saj dhe pĂ«r ta bĂ«rĂ« NATO-n âmĂ« evropiane pĂ«r tĂ« ruajtur forcĂ«n e sajâ, sepse SHBA-tĂ« e kanĂ« tronditur marrĂ«dhĂ«nien transatlantike deri nĂ« themel, paralajmĂ«roi shefja e politikĂ«s sĂ« jashtme tĂ« BE-sĂ«.
SHBA-ja do të vazhdojë të jetë partnere dhe aleate e Evropës, tha Kaja Kallas në një konferencë për mbrojtjen, por asnjë fuqi e madhe nuk ia ka dhënë ndonjëherë mbijetesën e saj dikujt tjetër dhe nuk ka mbijetuar.
Tensionet me SHBA-në u përshkallëzuan kur presidenti Donald Trump kërcënoi të merrte Groenlandën, një territor gjysmë-autonom danez.
Komentet e Kallas erdhĂ«n pasi udhĂ«heqĂ«si i NATO-s, Mark Rutte, shkaktoi reagime tĂ« ashpra kur tha se ligjvĂ«nĂ«sit evropianĂ« duhet tĂ« âvazhdojnĂ« tĂ« Ă«ndĂ«rrojnĂ«â nĂ«se mendojnĂ« se Evropa mund tĂ« mbrohet pa SHBA-nĂ«. Ministri i JashtĂ«m francez, Jean-NoĂ«l Barrot, reagoi ndaj komenteve tĂ« sekretarit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« martĂ«n, duke thĂ«nĂ«: âJo, i dashur Mark Rutte. EvropianĂ«t mund dhe duhet tĂ« marrin kontrollin e sigurisĂ« sĂ« tyre. Edhe Shtetet e Bashkuara janĂ« dakord. ĂshtĂ« shtylla evropiane e NATO-s.â
Kaja Kallas tha se nĂ«n administratĂ«n Trump, Evropa ânuk ishte mĂ« qendra kryesore e gravitetit tĂ« Uashingtonitâ dhe se kontinenti duhej tĂ« ndryshonte kulturĂ«n nga tĂ« menduarit si kombe, drejt veprimit tĂ« pĂ«rbashkĂ«t si evropianĂ«.
Tranzicioni i Uashingtonit larg EvropĂ«s âka vazhduar pĂ«r njĂ« kohĂ«â, tha shefja e politikĂ«s sĂ« jashtme tĂ« BE-sĂ«, duke shtuar se ishte strukturor, jo i pĂ«rkohshĂ«m.
23 vendet qĂ« janĂ« anĂ«tare si tĂ« BE-sĂ« ashtu edhe tĂ« NATO-s kanĂ« njĂ« pĂ«rgjegjĂ«si tĂ« veçantĂ« pĂ«r tĂ« âsinkronizuar pĂ«rpjekjet tona, sĂ« bashku me NATO-nâ. Ashtu si Barrot, ajo theksoi rĂ«ndĂ«sinĂ« e tĂ« treguarit se si njĂ« âshtyllĂ« e dallueshme evropianeâ do tĂ« shtonte vlerĂ«.
PĂ«rçarja e fundit SHBAâEvropĂ« pĂ«r shkak tĂ« GroenlandĂ«s ka nxjerrĂ« nĂ« pah ândryshimin tektonikâ nĂ« marrĂ«dhĂ«nie, qĂ« Kallas pĂ«rmendi nĂ« fjalimin e saj, me Trump qĂ« kĂ«rcĂ«noi tĂ« vendoste tarifa pĂ«r disa nga aleatĂ«t e tij mĂ« tĂ« ngushtĂ« evropianĂ«, pasi ata kundĂ«rshtuan planet e tij pĂ«r tĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r ishullin Arktik.
Mark Rutte u vlerësua javën e kaluar për qetësimin e tensioneve midis Trump dhe udhëheqësve evropianë, kur presidenti amerikan hoqi dorë nga kërcënimi i tij gjatë bisedimeve me shefin e NATO-s në periferi të Davosit. Trump tha se po shqyrtonte një marrëveshje të mundshme për Groenlandën, megjithëse ende nuk janë zbuluar detaje. Vitin e kaluar, nën presionin e Trump, vendet anëtare të NATO-s premtuan të rrisnin shpenzimet e tyre të përgjithshme në 5% të PBB-së deri në vitin 2035, megjithëse një pjesë e kësaj shume mund të shkonte drejt infrastrukturës kombëtare.
Rutte i tha Parlamentit Europian tĂ« hĂ«nĂ«n se, nĂ«se Evropa donte vĂ«rtet tĂ« âvazhdonte e vetmeâ nĂ« mbrojtje, do tĂ« duhej tĂ« shpenzonte 10% tĂ« prodhimit ekonomik (PBB) dhe tĂ« krijonte kapacitetin e vet bĂ«rthamor.
NjĂ« largim nga SHBA-ja, sipas Rutte-s, do tĂ« âhumbiste garantuesin pĂ«rfundimtar tĂ« lirisĂ« sonĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« ombrella bĂ«rthamore e SHBA-sĂ«â.
Duke iu drejtuar tĂ« njĂ«jtĂ«s konferencĂ« nĂ« Bruksel, sĂ« bashku me Kaja Kallas, komisioneri i Mbrojtjes i BE-sĂ«, Andrius Kubilius, tha tĂ« mĂ«rkurĂ«n se SHBA-tĂ« tani presin qĂ« evropianĂ«t tĂ« marrin pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r mbrojtjen e tyre, pasi amerikanĂ«t do tĂ« âzvogĂ«lojnĂ« praninĂ« e tyre nĂ« kontinentâ.
Evropa ishte ânjĂ« gjigant, por njĂ« gjigant nĂ« gjumĂ«â qĂ« duhej tĂ« zgjohej. âNe duhet ta ndĂ«rtojmĂ« shumĂ« shpejt pavarĂ«sinĂ« tonĂ«. PavarĂ«si nĂ« mbrojtje: pa vonesa dhe pa justifikimeâ, shtoi ai.
QĂ«llimi kryesor i NATO-s, kur u themelua nĂ« Uashington nĂ« vitin 1949, ishte tĂ« siguronte sigurinĂ« dhe lirinĂ« e anĂ«tarĂ«ve tĂ« saj pĂ«rballĂ« njĂ« Bashkimi Sovjetik armiqĂ«sor â njĂ« perandori komuniste e dominuar nga Rusia, qĂ« u shemb nĂ« vitin 1991.
Presidenti rus Vladimir Putin e ka akuzuar prej kohësh NATO-n për zgjerim drejt lindjes, duke krijuar një kërcënim sigurie për Moskën, dhe e ka cilësuar pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 si një përgjigje ndaj kësaj.
MegjithatĂ«, njĂ« shtet rus gjithnjĂ« e mĂ« luftarak ka nxitur dy anĂ«tarĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« BE-sĂ« â SuedinĂ« dhe FinlandĂ«n â tâi bashkohen aleancĂ«s sĂ« NATO-s qĂ« nga pushtimi nĂ« shkallĂ« tĂ« plotĂ«.
Kremlini ka kĂ«rkuar qĂ«, sipas njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« ardhshme paqeje, UkrainĂ«s tâi ndalohet anĂ«tarĂ«simi nĂ« NATO.
Edhe pse është pjesë e kushtetutës së Ukrainës të anëtarësohet në Bashkimin Evropian dhe NATO, shanset që Kievi të bëhet anëtar i NATO-s së shpejti konsiderohen të pakta.
The post Kallas: Evropa nuk mund tâia besojĂ« mbijetesĂ«n e saj tĂ« tjerĂ«ve appeared first on Sinjali.
