Brukseli i ka dĂ«rguar njĂ« dokument qeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s, nĂ« tĂ« cilin i kĂ«rkohet miratimi i njĂ« fjalori tĂ« ashtuquajtur âwokeâ, me qĂ«llim ndjeshmĂ«rinĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« ndaj grupeve tĂ« papĂ«rfaqĂ«suara tĂ« shoqĂ«risĂ«. NjĂ« diktat i mirĂ«filltĂ«, duke pasur parasysh se anĂ«tarĂ«simi nĂ« Bashkimin Europian Ă«shtĂ« nĂ« lojĂ«. KĂ«shtu, terma si âbashkĂ«short dhe bashkĂ«shorteâ, âburrĂ«â, âatdheâ nuk duhet tĂ« pĂ«rdoren mĂ«. NĂ« vend tĂ« tyre, sugjerohen alternativa mĂ« âpĂ«rfshirĂ«seâ. Kulmi i mungesĂ«s sĂ« arsyes sĂ« shĂ«ndoshĂ«.
Megjithatë, jo të gjithë po heshtin.
Reagimi i Fratelli dâItalia (FdI) dhe i grupit ECR â KonservatorĂ«t EuropianĂ« ishte i menjĂ«hershĂ«m.
âĂshtĂ« agjendĂ« e ideologjisĂ« Ă«oke e maskuar si institucion. Siç raporton Il Giornale, njĂ« dokument u kĂ«rkon vendeve qĂ« synojnĂ« anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE tĂ« heqin dorĂ« nga terma si âbashkĂ«short dhe bashkĂ«shorteâ, âbabĂ« dhe nĂ«nĂ«â, âzonja dhe zotĂ«rinjâ, âatdheââ, deklaroi Carlo Fidanza, kreu i delegacionit tĂ« partisĂ« sĂ« Giorgia Melonit nĂ« Parlamentin Europian.
âMe pak fjalĂ«, leksiku âwokeâ bĂ«het i detyrueshĂ«m, me bekimin e Kombeve tĂ« Bashkuara. Dhe pĂ«rmes njĂ« projekti qĂ« kushton 1.5 milionĂ« euro, âGender Equality Facilityâ, i financuar, sigurisht, nga qytetarĂ«t europianĂ«. NjĂ« çmenduri e tillĂ« Ă«shtĂ« thjesht e padurueshmeâ, u shpreh ai.
Lajmi po ngjall debat të gjerë në rrjet dhe kritikat ndaj Brukselit janë të shumta.
Qendra e djathtë e cilësoi këtë si një plan shkatërrues. Edhe Mateo Renzi u shpreh i tronditur duke kërkuar me ngulm kthimin e kësaj nisme.
NĂ« rrjetet sociale, reagimet e qytetarĂ«ve kanĂ« qenĂ« tĂ« shumta. Disa shprehin indinjatĂ« pĂ«r pĂ«rdorimin e fondeve publike, ndĂ«rsa tĂ« tjerĂ« theksojnĂ« se edhe pa nisma tĂ« tilla zyrtare, nĂ« shumĂ« administrata publike europiane tashmĂ« Ă«shtĂ« futur gjuha gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se dhe ideologjia âwokeâ.
Polemikat nuk janë kufizuar vetëm në vendet anëtare të BE-së. Kritika kanë ardhur edhe nga Britania e Madhe, ku është ngritur shqetësimi për përpjekjet për të hequr nga përdorimi terma që lidhen me gjininë, si zëvendësimi i shprehjes gjuha e mëmës me gjuhë e origjinës.
Etimologë britanikë kanë kritikuar ashpër Bashkimin Europian dhe Kombet e Bashkuara, duke paralajmëruar se drafti në fjalë rrezikon të fshijë një pjesë të historisë dhe trashëgimisë kulturore të vendeve, e cila është ndërtuar përmes këtyre fjalëve ndër shekuj.
Deputeti konservator Chris Philp ka deklaruar se është qesharake që BE-ja fokusohet në çështje të tilla, në një kohë kur Europa përballet me kërcënime serioze të sigurisë, krizën e çmimeve dhe dhjetëra probleme të tjera madhore.
Nga Gazeta âSiâ- MĂ« 19 nĂ«ntor 2025, institucionet e Bashkimit Europian shpĂ«rndanĂ« njĂ« alarm kibernetik me prioritet tĂ« lartĂ«. ParalajmĂ«rimi fliste pĂ«r njĂ« fushatĂ« spear-phishing qĂ« imiton KonferencĂ«n e SigurisĂ« sĂ« Beogradit 2025 dhe qĂ« po synonte zyrtarĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« BE-nĂ« dhe AmerikĂ«n e Veriut.
Një domain i rremë regjistrimi i ridrejtonte marrësit drejt një faqeje të falsifikuar hyrjeje në Microsoft, e aftë të instalonte akses të kontrolluar nga sulmuesit në llogari zyrtare. Zyrtarët europianë u vunë në shënjestër për një arsye të vetme: angazhimin e tyre me rrjetet demokratike dhe të shoqërisë civile në Serbi.
Ajo që institucionet e BE-së ende nuk e dinin ishte se e njëjta infrastrukturë dhe të njëjtat taktika po përdoreshin tashmë brenda vetë Serbisë. Nga tetori 2024 deri në fund të vitit 2025, Qendra e Beogradit për Politika të Sigurisë (BCBP) u përball me një operacion të qëndrueshëm spiunazhi kibernetik. Sulmuesit, duke përdorur kredenciale të komprometuara VPN-je, arritën të hynin në komunikime të brendshme, dosje kërkimore sensitive dhe korrespondencë me partnerë europianë dhe amerikanë.
Hetuesit forensikĂ« regjistruan mbi 28 mijĂ« hyrje tĂ« paautorizuara nĂ« vetĂ«m dy muaj. Pas ndĂ«rhyrjes u identifikuan dy grupe hakerĂ«sh: âMidnight Blizzardâ, i lidhur me ShĂ«rbimin e InteligjencĂ«s sĂ« Jashtme tĂ« RusisĂ« (SVR), dhe âForest Blizzardâ, i lidhur me InteligjencĂ«n Ushtarake ruse (GRU). Metodat e tyre pĂ«rputheshin plotĂ«sisht me ato tĂ« pĂ«rshkruara nĂ« alarmin e BE-sĂ«. Nuk bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r krim kibernetik. Ishte njĂ« operacion hibrid i koordinuar, qĂ« synonte njĂ«kohĂ«sisht institucionet europiane dhe shoqĂ«rinĂ« civile serbe.
Këto ndërhyrje u zhvilluan paralelisht me mobilizimin më të madh qytetar në Serbi në dekada. Pas shembjes fatale të çatisë së rikonstruktuar të stacionit hekurudhor në Novi Sad në nëntor 2024, protesta u përhapën në të gjithë vendin, duke kërkuar përgjegjësi. Lëvizja arriti kulmin më 15 mars 2025, gjatë tubimit më të madh publik në historinë moderne të Serbisë. Atë ditë, protestuesit u ekspozuan ndaj një pajisjeje akustike me intensitet të lartë, e aftë të shkaktonte panik, çorientim dhe dëmtime fizike.
Pas incidentit u mblodhën mbi 3000 dëshmi qytetarësh. Më vonë atë muaj, Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut miratoi një masë urgjente të përkohshme, duke i kërkuar autoriteteve serbe të sqaronin se çfarë pajisjeje ishte përdorur dhe të garantonin integritetin fizik të protestuesve. Qeveria mohoi përdorimin e një pajisjeje të tillë dhe refuzoi çdo verifikim të pavarur.
NdĂ«rsa presioni publik rritej, reagimi i SerbisĂ« nxori nĂ« pah njĂ« problem mĂ« tĂ« thellĂ«. NĂ« vend qĂ« tĂ« niste njĂ« hetim tĂ« besueshĂ«m kombĂ«tar, qeveria njoftoi nĂ« prill 2025 se kishte kĂ«rkuar nga ShĂ«rbimi Federal i SigurisĂ« sĂ« RusisĂ« (FSB) tĂ« kryente njĂ« âhetimâ pĂ«r pĂ«rdorimin e pretenduar tĂ« âtopit zanorâ. NjĂ« shĂ«rbim i huaj sigurie u ftua tĂ« vlerĂ«sonte njĂ« shkelje tĂ« mundshme tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut ndaj qytetarĂ«ve serbĂ«. MĂ« pas, zyrtarĂ«t serbĂ« i cituan pĂ«rfundimet e FSB-sĂ« pĂ«r tĂ« hedhur poshtĂ« akuzat, duke e trajtuar njĂ« shĂ«rbim inteligjent rus si arbitĂ«r neutral, ndĂ«rsa injoronin kĂ«rkesat pĂ«r transparencĂ« nga institucionet vendase, shoqĂ«ria civile dhe organet europiane.
Zhvillimet rajonale shtuan një tjetër dimension. Në verën e vitit 2025, autoritetet moldave publikuan pamje video dhe dëshmi sipas të cilave disa zona në Serbinë Perëndimore ishin përdorur si kampe trajnimi për shtetas moldavë përpara zgjedhjeve parlamentare në Moldavi. Sipas policisë moldave, pjesëmarrësit ishin trajnuar në komunikime radio dhe taktika të tjera në ambiente të përshkruara si kampe me karakter ushtarak, të organizuara me mbështetje ruse.
Edhe pse shtrirja e plotĂ« e kĂ«tyre aktiviteteve mbetet e diskutueshme, presidenti serb Aleksandar Vuçiç konfirmoi nĂ« shtator 2025 se tre shtetas rusĂ« kishin qenĂ« tĂ« pranishĂ«m nĂ« njĂ« kamp pranĂ« LoznicĂ«s â pranimi i parĂ« zyrtar i pĂ«rfshirjes ruse nĂ« aktivitete tĂ« tilla nĂ« territorin serb.
NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, ShĂ«rbimi i InteligjencĂ«s sĂ« Jashtme tĂ« RusisĂ« kaloi njĂ« vijĂ« kritike. NĂ« njĂ« deklaratĂ« publike nĂ« shtator 2025, SVR akuzoi Bashkimin Europian pĂ«r orkestrimin e trazirave nĂ« Serbi dhe pĂ«rmendi me emĂ«r media tĂ« pavarura serbe si aktorĂ« kyç nĂ« pĂ«rgatitjen e njĂ« âEuromaidani serbâ. Sipas deklaratĂ«s, âpaqĂ«ndrueshmĂ«ria aktuale nĂ« Serbi, me pjesĂ«marrjen aktive tĂ« tĂ« rinjve, Ă«shtĂ« kryesisht produkt i veprimtarive subversive tĂ« Bashkimit Europian dhe shteteve anĂ«tareâ, me synimin pĂ«r tĂ« instaluar njĂ« udhĂ«heqje âtĂ« bindur dhe besnike ndaj Brukselitâ.
SVR shkoi edhe mĂ« tej, duke renditur organizata konkrete mediatike dhe tĂ« shoqĂ«risĂ« civile, tĂ« akuzuara pĂ«r marrje fondesh tĂ« huaja pĂ«r tĂ« realizuar atĂ« qĂ« e quajti hapur njĂ« âMaidan serbâ.
RĂ«ndĂ«sia e kĂ«tyre deklaratave nuk qĂ«ndronte vetĂ«m nĂ« pĂ«rmbajtje, por nĂ« reagimin e Beogradit. Autoritetet serbe nuk e refuzuan ndĂ«rhyrjen e njĂ« shĂ«rbimi tĂ« huaj inteligjent nĂ« jetĂ«n e brendshme politike. PĂ«rkundrazi, presidenti e falĂ«nderoi publikisht SVR-nĂ« pĂ«r âinformacioninâ, pa prova, pa mbikĂ«qyrje parlamentare dhe pa verifikim institucional. NjĂ« shĂ«rbim i huaj inteligjent akuzoi media vendase pĂ«r veprimtari subversive â dhe shteti serb e pranoi kĂ«tĂ« narrativĂ«.
Ky diskurs u pĂ«rforcua mĂ« vonĂ« nga presidenti rus Vladimir Putin. Duke folur nĂ« Forumin e Diskutimit Valdai nĂ« Soçi nĂ« tetor 2025, Putin deklaroi se shĂ«rbimet ruse tĂ« inteligjencĂ«s kishin konfirmuar pĂ«rpjekje tĂ« vendeve perĂ«ndimore pĂ«r tĂ« organizuar njĂ« ârevolucion me ngjyraâ nĂ« Serbi, duke theksuar se pajtohej me presidentin Vuçiç dhe duke paralajmĂ«ruar se mobilizimi i tĂ« rinjve synonte tâi shkaktonte âvuajtje tĂ« rejaâ popullit serb.
Narrativa u personalizua mĂ« tej nĂ« dhjetor 2025 nga drejtori i SVR-sĂ«, Sergei Naryshkin, i cili deklaroi publikisht se shĂ«rbimi i tij kishte ândihmuar presidentin Vuçiç gjatĂ« njĂ« krize tĂ« mprehtĂ« politikeâ, duke i paraqitur protestat masive si fazĂ«n e parĂ« tĂ« njĂ« pĂ«rpjekjeje destabilizuese tĂ« orkestruar nga PerĂ«ndimi.
PĂ«rtej operacioneve tĂ« inteligjencĂ«s, Naryshkin ka mbikĂ«qyrur edhe zgjerimin e infrastrukturĂ«s historike dhe ideologjike ruse nĂ« Serbi, pĂ«rfshirĂ« hapjen e njĂ« dege tĂ« ShoqĂ«risĂ« Historike Ruse â njĂ« institucion i ngarkuar shprehimisht me formĂ«simin e narrativave historike dhe identitetit politik sipas prioriteteve tĂ« Kremlinit.
TĂ« marra sĂ« bashku, kĂ«to episode pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« model tĂ« qartĂ« tĂ« represionit tĂ« deleguar dhe âoffshoring-utâ autoritar. Detyra politikisht tĂ« ndjeshme dhe ligjĂ«risht tĂ« rrezikshme â nga vlerĂ«simi i dhunĂ«s policore deri te pĂ«rcaktimi i âkĂ«rcĂ«nimeve tĂ« brendshmeâ â po delegohen gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« te aktorĂ« sigurie jashtĂ« EuropĂ«s.
Brukseli ka filluar tâi ndiejĂ« pasojat. NĂ« tetor 2025, Parlamenti Europian miratoi rezolutĂ«n e tij mĂ« tĂ« fundit pĂ«r SerbinĂ«, duke paralajmĂ«ruar pĂ«r regres demokratik, presion ndaj mediave tĂ« pavarura dhe shoqĂ«risĂ« civile, si dhe shqetĂ«sime tĂ« pazgjidhura tĂ« sigurisĂ«. DĂ«shtimi i SerbisĂ« pĂ«r tĂ« hapur Klasterin 3 e pĂ«rforcoi kĂ«tĂ« vlerĂ«sim. GjatĂ« vizitĂ«s sĂ« saj nĂ« Beograd nĂ« tetor 2025, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e formuloi qartĂ« dilemĂ«n: Serbia duhet tĂ« zgjedhĂ« mes demokracisĂ« dhe autokracisĂ«.
NdĂ«rsa Komisioni i PunĂ«ve tĂ« Jashtme i Parlamentit Europian pĂ«rgatitet tĂ« vizitojĂ« SerbinĂ« javĂ«n e ardhshme, koha ka rĂ«ndĂ«si edhe pĂ«r njĂ« arsye tjetĂ«r. Ekziston njĂ« prezumim i arsyeshĂ«m â i mbĂ«shtetur nga modeli i pĂ«rshkruar mĂ« sipĂ«r â se shĂ«rbimet ruse tĂ« sigurisĂ« mund tĂ« pĂ«rpiqen tĂ« depĂ«rtojnĂ« ose tĂ« instrumentalizojnĂ« segmente tĂ« lĂ«vizjeve shoqĂ«rore qĂ« mĂ« herĂ«t kanĂ« sfiduar regjimin, pĂ«rfshirĂ« mobilizimin studentor. Kjo nuk e zbeh legjitimitetin e kĂ«tyre lĂ«vizjeve, por nĂ«nvizon njĂ« tipar tĂ« mirĂ«dokumentuar tĂ« operacioneve hibride: pĂ«rpjekjen pĂ«r tĂ« kapur, devijuar ose fragmentuar energjinĂ« e vĂ«rtetĂ« qytetare pĂ«r tĂ« dobĂ«suar koalicionet pro-europiane nga brenda.
Në këtë kontekst, BE-ja duhet të shkojë përtej vëzhgimit pasiv dhe të mbështesë aktivisht konsolidimin dhe qëndrueshmërinë e një alternative politike vërtet europiane në Serbi. Faktet tregojnë se regjimi aktual nuk ka një angazhim real politik dhe vleror ndaj Europës. Marrëdhënia me BE-në funksionon kryesisht si instrument taktik për mbijetesën e pushtetit, ndërsa varësitë reale të sigurisë, narrativës dhe menaxhimit të krizave zhvendosen diku tjetër.
Duke bĂ«rĂ« arbitrazh mes fuqive tĂ« jashtme vetĂ«m pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar nĂ« pushtet, udhĂ«heqja e SerbisĂ« po e shtyn vendin drejt njĂ« nĂ«nshtrimi strategjik â duke e lidhur gjithnjĂ« e mĂ« fort me njĂ« aktor tĂ« jashtĂ«m brutal dhe anti-europian, ndikimi i tĂ« cilit rritet sa mĂ« shumĂ« ngushtohet hapĂ«sira demokratike.
NdĂ«rhyrja hibride nuk ka nevojĂ« pĂ«r aleanca formale. Ajo lulĂ«zon kur paqartĂ«sia tolerohet dhe llogaridhĂ«nia shtyhet. Serbia tashmĂ« e ka kaluar kĂ«tĂ« prag. Pyetja tani Ă«shtĂ« nĂ«se Europa do tĂ« vazhdojĂ« ta trajtojĂ« kĂ«tĂ« si njĂ« pikĂ« tĂ« verbĂ«r â apo do tĂ« pranojĂ« mĂ« nĂ« fund se njĂ« vend kandidat pĂ«r BE po funksionon si njĂ« nyje e inteligjencĂ«s ruse nĂ« zemĂ«r tĂ« kontinentit dhe do tĂ« veprojĂ« nĂ« pĂ«rputhje me kĂ«tĂ« realitet.
Gazeta âSIâ- Festivali Folklorik KombĂ«tar i cili tradicionalisht Ă«shtĂ« mbajtur nĂ« GjirokastĂ«r, pati njĂ« vit i cili ndryshoi destinacion. NĂ« vitin 1995 ai  u zhvillua nĂ« qytetin e Beratit nĂ« vitin 1995 pĂ«r shkak tĂ« rrethanave tĂ« jashtĂ«zakonshme historike dhe shoqĂ«rore nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« atĂ« periudhĂ«.
Arsyeja kryesore pĂ«r zhvendosjen nĂ« Berat ishte periudha pas pĂ«rfundimit tĂ« regjimit komunist dhe transformimet revolucionare nĂ« vend. Pas rĂ«nies sĂ« monizmit dhe ndryshimeve tĂ« thella politike dhe sociale nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« fillim tĂ« viteve â90, festivali qĂ« zakonisht mbahej nĂ« Kalane e GjirokastrĂ«s u zhvendos pĂ«r njĂ« edicion nĂ« kalanĂ« e qytetit tĂ« Beratit nĂ« vitin 1995.
Berati u zgjodh si një tjetër qytet me vlera historike dhe arkitektonike të theksuara edhe ai i përfshirë në listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, sikurse Gjirokastra, duke i dhënë festivalit një ambient të përshtatshëm kulturor për të vazhduar traditën folklorike në një kohë ndryshimesh të mëdha në vend.
Deri nĂ« vitin 1991, ShqipĂ«ria ishte njĂ« shtet komunist totalitar nĂ«n drejtimin e PPSH-sĂ« dhe mĂ« parĂ« tĂ« Enver HoxhĂ«s. Kultura, arti dhe veprimtaria folklorike shpesh shĂ«rbenin si mjet ideologjik i shtetit pĂ«r tĂ« promovuar âvlerat populloreâ brenda kuadrit tĂ« ideologjisĂ« socialiste. Festivali i GjirokastrĂ«s u krijua dhe u zhvillua si pjesĂ« e kĂ«tij sistemi kulturor-politik, duke synuar jo vetĂ«m ruajtjen e folklorit, por edhe pĂ«rforcimin e identitetit tĂ« shtetit socialist dhe njĂ« narrative kombĂ«tare qĂ« lidhej me figurĂ«n e Enver HoxhĂ«s. Pas shembjes sĂ« komunizmit nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« vitin 1991, vendi hyri nĂ« njĂ« periudhĂ« tĂ« gjatĂ« tranzicioni politik, ekonomik dhe shoqĂ«ror, ku transformime tĂ« mĂ«dha ndodhĂ«n nĂ« institucionet publike, financimin kulturor, marrĂ«dhĂ«niet me botĂ«n e jashtme dhe identitetet kombĂ«tare.
Festivali folklorik, si një nga ngjarjet më të mëdha kulturore në vend, u ndikua nga këto ndryshime të thella, dhe kjo ndikoi drejtpërdrejt vendin dhe mënyrën e organizimit të tij.
PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« KalanĂ« e Beratit, nga 20 deri mĂ« 25 shtator tĂ« vitit 1995, u zhvillua Festivali Folklorik KombĂ«tar. Pas pothuajse shtatĂ« vjetĂ«sh nga festivali folklorik i mĂ«parshĂ«m, edicioni i Beratit nuk ishte vetĂ«m  njĂ« festival i rradhĂ«s. Akumulimi dhe paraqitja e lĂ«ndĂ«s folklorike tejkaloi pritshmĂ«ritĂ« mĂ« entuziaste dhe pĂ«rligji interesin e madh popullor rreth tij. NĂ« kĂ«tĂ« edicion theksohet pjesĂ«marrja pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, krahas grupeve shtetĂ«rore tĂ« shtĂ«pive tĂ« kulturĂ«s nĂ« rrethe, edhe e grupeve folklorike joshtetĂ«rore, tĂ« cilat nisĂ«n rrugĂ«n e tyre nĂ« skenĂ« si tĂ« tilla. NdĂ«r to pĂ«rmenden shoqĂ«ria kulturore âElena Gjikaâ nga PĂ«rmeti dhe grupi folklorik âĂamĂ«riaâ, duke i dhĂ«nĂ« festivalit njĂ« dimension mĂ« tĂ« gjerĂ« dhe duke shĂ«nuar njĂ« hap tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« zhvillimin e folklorit shqiptar jashtĂ« strukturave shtetĂ«rore.
Zgjedhja e Beratit si vend i Festivalit ishte një përpjekje për të ruajtur ngjarjen në një ambient historik dhe kulturor të rëndësishëm, duke reflektuar nevojën për përshtatje me një mjedis të ri demokratik dhe ekonomik.
Ky ndryshim destinacioni ishte gjithashtu një përpjekje e qeverisë së djathtë të asaj kohe për të zhvendosur vëmendjen nga Gjirokastra, e cila kishte qenë më parë zgjedhur si vendmbajtës i festivalit për arsye se Enver Hoxha ishte nga ky qytet. Ishte një shkëputje nga ideologjia komuniste dhe një përpjekje për të krijuar një qendrim më të pavarur dhe demokratik, duke i hequr Gjirokastrës të drejtën ekskluzive për organizimin e festivalit.
Festivali i vitit 1995 shënoi gjithashtu një shkëputje nga kalendari tradicional, duke u zhvilluar në vitin 1995 në vend të vitit 1993, siç do të pritej.
Pas këtij edicioni të veçantë, festivali u rikthye në Gjirokastër në vitin 2000, ku mbahet kryesisht çdo pesë vjet, duke ruajtur lidhjen e tij me qytetin muze të Gjirokastrës dhe duke u bërë sërish simbol i trashëgimisë kulturore shqiptare.
Gazeta Si â NĂ« SpanjĂ«, po zhvillohet njĂ« hetim mbi shkaqet e mundshme tĂ« aksidentit hekurudhor tĂ« sĂ« dielĂ«s nĂ« Adamuz, kur dy trena me shpejtĂ«si tĂ« lartĂ« dolĂ«n nga shinat, duke vrarĂ« 41 persona dhe duke plagosur 122 tĂ« tjerĂ«.
Aktualisht nuk ka një shpjegim zyrtar. Ndërkohë, hetimet po përqendrohen në mundësinë që aksidenti të jetë shkaktuar nga një linjë hekurudhore e prishur.
Aksidenti ndodhi kur një tren me shpejtësi të lartë Iryo doli nga shinat; pak më vonë, një tren i dytë, që udhëtonte në shinat ngjitur në drejtim të kundërt, u përplas me të.
Dy hetime janë aktualisht duke u zhvilluar, një gjyqësor dhe një teknik. Ata aktualisht po përqendrohen në identifikimin e çdo defekti në trenin Iryo dhe në ndërruesin e shinave në Adamuz, ku ndodhi aksidenti.
Disa persona qĂ« punojnĂ« nĂ« hetim i thanĂ« gazetĂ«s âEl PaĂsâ, se pĂ«r momentin, duket mĂ« e mundshme qĂ« aksidenti tĂ« jetĂ« shkaktuar nga njĂ« shinĂ« e prishur. Hetuesit aktualisht po pĂ«rjashtojnĂ« gabimin njerĂ«zor ose sabotimin si shkak.
Pas aksidentit, u fol për një shkak të mundshëm: një nyje e thyer midis dy shinave, një pajisje që thith zgjerimin dhe tkurrjen për shkak të ndryshimeve të temperaturës, në pjesën e binarëve ku udhëtonte treni Iryo.
Ministri spanjoll i Transportit, Ăscar Puente, tha tĂ« hĂ«nĂ«n se pjesa e linjĂ«s hekurudhore nĂ« tĂ« cilĂ«n udhĂ«tonin trenat nĂ« kohĂ«n e aksidentit ishte rinovuar nĂ« maj.
Kryeministri spanjoll, Pedro Sånchez tha se rezultatet e hetimit do të bëhen publike sa më shpejt të jetë e mundur, por informacioni përfundimtar mund të zgjasë pak. Komisioni për Hetimin e Aksidenteve Hekurudhore (CIAF) është organi teknik që heton shkaqet e aksidentit (hetimi gjyqësor po kryhet nga policia spanjolle).
Ai është zyrtarisht i pavarur, pavarësisht se është pjesë e Ministrisë së Transportit. Gjetjet përfundimtare mund të zgjasin me muaj.
Në rastin e një aksidenti hekurudhor të ngjashëm të madh në Santiago de Compostela në vitin 2013, i cili vrau 80 persona, raporti përfundimtar u përfundua pas dhjetë muajsh.
Ndërkohë, kërkimi për çdo viktimë tjetër të aksidentit hekurudhor që goditi Spanjën, vazhdoi pa ndërprerje gjatë gjithë natës.
Identifikimi i trupave të gjetur tashmë është gjithashtu në vazhdim. Megjithatë, numri i të vdekurve mund të jetë shumë më i lartë.
Dyzet e tre raportime për persona të zhdukur janë paraqitur nga të afërmit e atyre që ndodheshin në dy trenat e përfshirë në aksidentin në Adamuz, Andaluzi.
Prandaj, numri i të vdekurve mund të rritet nga 41 që është aktualisht. Më shumë se 150 persona janë plagosur.
Britania ka nisur një konsultim publik mbi përdorimin e mediave sociale nga fëmijët , duke i hapur rrugën një ndalimi të mundshëm të aksesit, njoftoi qeveria.
Iniciativa përfshin gjithashtu udhëzime më të rrepta për shkollat, duke u përqendruar në përdorimin e telefonave celularë nga nxënësit.
Sipas njoftimit, qeveria do të shqyrtojë provat dhe përvojat ndërkombëtare në lidhje me propozimet që janë vënë në tryezë, duke vlerësuar nëse një ndalim i tillë do të ishte efektiv dhe, nëse zbatohet, si mund të zbatohet në praktikë.
Në këtë kontekst, ministrat do të vizitojnë Australinë, e cila muajin e kaluar u bë vendi i parë në botë që ndaloi mediat sociale për fëmijët nën 16 vjeç, me qëllim studimin dhe shfrytëzimin e përvojës nga regjimi që është vendosur.
Qeveria britanike nuk specifikoi njĂ« kufi specifik moshe, por sqaroi se po shqyrton njĂ« ndalim âpĂ«r fĂ«mijĂ«t nĂ«n njĂ« moshĂ« tĂ« caktuarâ, sĂ« bashku me masa tĂ« tjera tĂ« tilla si kontrolle mĂ« tĂ« rrepta tĂ« moshĂ«s dhe njĂ« shqyrtim nĂ«se pragu aktual i pĂ«lqimit dixhital Ă«shtĂ« shumĂ« i ulĂ«t.
Shqetësimet janë shtuar më tej nga përhapja e shpejtë e përmbajtjes së gjeneruar nga inteligjenca artificiale, e shkaktuar nga protesta publike mbi raportet e fundit se chatbot-i Grok AI i Elon Musk prodhoi imazhe seksuale pa pëlqim, duke përfshirë imazhe të të miturve.
Qeveria britanike ka njoftuar tashmĂ« planet pĂ«r tĂ« ndaluar plotĂ«sisht mjetet e inteligjencĂ«s artificiale qĂ« âzhveshinâ imazhet nĂ« mĂ«nyrĂ« digjitale, ndĂ«rkohĂ« qĂ« punon gjithashtu pĂ«r tĂ« parandaluar fĂ«mijĂ«t nga bĂ«rja, ndarja ose shikimi i imazheve nudo nĂ« pajisjet e tyre.
Nga Gazeta âSiâ- Prokuroria e Posaçme ka mbyllur hetimet pĂ«r ish-kryebashkiakun e KavajĂ«s, Elvis Roshi i marrĂ« i pandehur pĂ«r shpĂ«rdorim detyre.
Roshi u paraqit sot në SPAK, nĂ«n shoqĂ«rinĂ« e avokatit mbrojtĂ«s Andi SkĂ«nderi, ku iu komunikua mbyllja e hetimeve, ndĂ«rsa dosja pritet tĂ« kalojĂ« pĂ«r gjykim.Â
Elvis Roshi u kallëzua 10 vite më parë në Prokurorinë e Kavajës nga Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) në shtator të vitit 2015, pasi ai dhe 10 zyrtarë të tjerë dyshoheshin se kishin shkaktuar një dëm ekonomik prej 33 milionë lekësh me tenderët e rikonstruksionit të qendrës së qytetit dhe ndërtimin e disa rrugëve.
Në dy raste, KLSH e akuzoi bashkinë e Kavajës se ka ndjekur standard të dyfishtë në vlerësimin e pjesëmarrësve në tenderë, duke skualifikuar operatorin me ofertën më të ulët.
Për 3 tenderë të tjerë, u konstatua se ofertuesi me çmimin më të ulët është skualifikuar padrejtësisht si rezultat i llogaritjes së gabuar të ofertës.
ĂĂ«shtja shkoi mĂ« pas nĂ« ProkurorinĂ« e DurrĂ«sit e cila kĂ«rkoi ta mbyllte, por njĂ« vendim i GJKKO vitin e kaluar urdhĂ«roi hetimin e dosjes nga SPAK.
Nga Gazeta âSiâ- Presidenti francez, Emmanuel Macron ka propozuar pĂ«r tĂ« enjten njĂ« takim nĂ« Paris mes G7-Ă«s dhe RusisĂ« dhe DanimarkĂ«s, deklaroi presidenti amerikan Donald Trump.
Trump tha se propozimi ishte paraqitur në mesazhe private të shkëmbyera mes dy liderëve, të cilat ai i publikoi sot herët në platformën e tij Truth Social.
Pallati Elize konfirmoi vërtetësinë e mesazheve.
NĂ« mesazhet e postuara nĂ« Truth Social, Macron i referohet kĂ«rkesave tĂ« Trump qĂ« SHBA-ja tĂ« marrĂ« GroenlandĂ«n nga Danimarka, duke shkruar se ânuk e kuptoj se çfarĂ« po bĂ«n me GroenlandĂ«nâ.
Më pas, Macron propozon organizimin e një takimi të fuqive të G7-ës, së bashku me Danimarkën, Rusinë, Ukrainën dhe Sirinë, të enjten pasdite në Paris.
Trump do të jetë në Evropë për Forumin Ekonomik Botëror në Davos, ku pritet të mbajë nesër një fjalim.
G7 përbëhet nga Kanadaja, Franca, Gjermania, Italia, Japonia, Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara të Bashkuara.
Nga Gazeta âSiâ- Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump ka pĂ«rsĂ«ritur qĂ«llimin e tij pĂ«r tĂ« vendosur tarifa â100%â ndaj vendeve evropiane qĂ« kundĂ«rshtojnĂ« kĂ«rkesat e tij pĂ«r tĂ« marrĂ« kontrollin e GroenlandĂ«s.
Kjo ka shkaktuar reagime tĂ« forta nga qeveritĂ« europiane dhe Bashkimi Europian , tĂ« cilat thonĂ« se sovraniteti i ishullit Ă«shtĂ« i panegociueshĂ«m.Â
NĂ« njĂ« intervistĂ« me NBC News, Trump tha se do tĂ« vendoste njĂ« tarifĂ« prej 10% pĂ«r âtĂ« gjitha produktetâ e importuara nĂ« Shtetet e Bashkuara nga Britania e Madhe nga 1 shkurti, e cila do tĂ« rritej nĂ« 25% nga 1 qershori, nĂ«se nuk arrihet njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r tĂ« blerĂ« GroenlandĂ«n nga Danimarka.
NĂ« njĂ« postim nĂ« Truth Social nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« sĂ« martĂ«s, presidenti amerikan tha se pati njĂ« âbisedĂ« telefonike shumĂ« tĂ« mirĂ«â me sekretarin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« NATO-s, Mark Rutte, dhe ra dakord pĂ«r njĂ« takim âtĂ« palĂ«ve tĂ« ndryshmeâ nĂ« ZvicĂ«r kĂ«tĂ« javĂ«.
Ai vazhdoi: âGrenlanda Ă«shtĂ« e domosdoshme pĂ«r SigurinĂ« KombĂ«tare dhe BotĂ«rore. Nuk mund tĂ« ketĂ« kthim pas â PĂ«r kĂ«tĂ«, tĂ« gjithĂ« janĂ« dakord!â
Kur media e pyeti nĂ«se ai do tĂ« pĂ«rdorte forcĂ«n pĂ«r tĂ« pushtuar territorin, presidenti u pĂ«rgjigj âpa komentâ.
Gazeta Si â NjĂ« sherr mes dy personave pas njĂ« aksidenti me automjetet e tyre, ka shkaktuar vrasjen e njĂ« 57-vjeçari me çekiç, tĂ« identifikuar si Petrit Ndou.
Sipas policisë, ngjarja është regjistruar rreth orës 00:40, në aksin rrugor Mamurras-Fushë Krujë, pranë fshatit Bushnesh, ku Andi Vokri, 28-vjeç ka qëlluar me çekiç 57-vjeçarin. I riu banues në Thumanë është arrestuar menjëherë pas ngjarjes së rëndë.
Automjetet që po drejtonin viktima dhe autori, dyshohet se janë fërkuar, çka ka sjellë një përshkallëzim të situatës mes drejtuesve të tyre.
Ndou ka qenë duke udhëtuar në makinë me bashkëshorten e tij, ndërkohë që autori i dyshuar, i shoqëruar nga dy persona të tjerë, lidhje të afërta të tij.
Sipas të dhënave paraprake, pas përplasjes ka nisur një konflikt fizik mes palëve. Si pasojë, ka mbetur i vdekur Petrit Ndou, banues në Pukë.
Viktima ka marrë një plagë të rëndë në kokë, ndërsa në vendngjarje është gjetur edhe një çekiç, i cili dyshohet se është përdorur gjatë konfliktit nga ana e 28-vjeçarit, duke i shkaktuar plagë fatale.
Autori është shoqëruar në polici dhe po merret në pyetje nga grupi hetimor. Paralelisht, policia po mbledh dëshmitë e dëshmitarëve okularë, si dhe po analizon provat materiale për të zbardhur plotësisht rrethanat dhe motivet e ngjarjes.
Gazeta Si â I dĂ«nuari Mihal MĂ«rkuri ka ndĂ«rruar jetĂ« mĂ«ngjesin e sotĂ«m nĂ« QendrĂ«n Spitalore Universitare âNĂ«nĂ« Terezaâ.
Sipas burimeeve, shkak është bërë gjendja e rëndë shëndetësore si pasojë e arrestit kardiak dhe hemorragjisë në kokë.
Mërkuri ishte i dënuar me 10 vite burg për vrasje të mbetur në tentativë dhe armëmbajtje pa leje. Ai u ekstradua nga Greqia në vitin 2023, ndërsa në vitin 2025 u transferua në burgun e Burrelit.
Gazeta Si â Agjencia e MbikĂ«qyrjes Policore ka zhvilluar njĂ« operacion nĂ« Elbasan, ku prokurroria ka caktuar masa sigurie ndaj 7 personave, tĂ« cilĂ«t lejonin dhe organizonin bastet sportive online. GjashtĂ« prej tyre rezultojnĂ« tĂ« jenĂ« punonjĂ«s policie nĂ« qarqe tĂ« ndryshme.
PĂ«r dy prej tyre, Ă«shtĂ« caktuar âarrest shtĂ«pieâ, ndĂ«rsa pĂ«r 4 tĂ« tjerĂ« Ă«shtĂ« caktuar masa e ndalimit tĂ« daljes jashtĂ« vendit dhe âdetyrim paraqitjeâ.
Sipas vendimit tĂ« gjykatĂ«s, masa e sigurimit personal âArrest nĂ« shtĂ«piâ Ă«shtĂ« caktuar pĂ«r nĂ«nkomisarin R.T., specialist pĂ«r krimet nĂ« Stacionin e PolicisĂ« ManĂ«z, inspektorin E.K., ndihmĂ«s specialist/kontrollor nĂ« Stacionin e PolicisĂ« Kufitare MorinĂ«, si dhe pĂ«r shtetasin I.T., banues nĂ« TiranĂ«.
NdĂ«rkohĂ«, pĂ«r katĂ«r punonjĂ«s tĂ« tjerĂ« tĂ« policisĂ« Ă«shtĂ« vendosur masa âNdalim i daljes jashtĂ« shtetitâ dhe âDetyrim pĂ«r tâu paraqitur nĂ« policinĂ« gjyqĂ«soreâ.
Këta janë komisari D.S., shef i Seksionit për Hetimin e Krimeve në Volum në Komisariatin e Policisë Devoll, nënkomisari A.M. dhe inspektori G.B. në Policinë Kufitare Morinë, si dhe inspektori E.D., trupë shërbimi operacional në njësinë speciale RENEA.
Hetimet kanë zbuluar se të dyshuarit, duke shfrytëzuar funksionet e tyre, në bashkëpunim me njëri-tjetrin, kanë organizuar dhe favorizuar ushtrimin e lojërave të fatit dhe basteve sportive të palejuara.
Ata akuzohen pĂ«r veprat penale âOrganizimi ose ushtrimi i veprimtarisĂ« sĂ« lojĂ«rave tĂ« fatit nĂ« kundĂ«rshtim me ligjinâ dhe âShpĂ«rdorim i detyrĂ«sâ.
Gazeta Si â NjĂ« pjesĂ« e TiranĂ«s ka mbetur pa furnizim me energji elektrike mbrĂ«mjen e kĂ«saj tĂ« hĂ«ne, pas njĂ« defekti nĂ« njĂ« linjĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« OST-sĂ«.
Sipas njoftimit të bërë nga OSHEE, avaria ka ndodhur në linjën 110kV që furnizon disa nënstacione kryesore, duke përfshirë zonat rreth Ali Demit, Freskut, ish-Uzina Autotraktorëve dhe Brrylin.
âĂshtĂ« shfaqur njĂ« problem nĂ« linjĂ«n 110kV tĂ« OST-sĂ«, e cila furnizon me energji disa nĂ«nstacione tĂ« qytetit, kryesisht zonat e pĂ«rmendura mĂ« lart. Po punojmĂ« ngushtĂ« me stafet e Operatorit tĂ« Sistemit tĂ« Transmetimit pĂ«r tĂ« gjetur zgjidhje sa mĂ« shpejt tĂ« jetĂ« e mundurâ, njoftoi OSHEE.
NdĂ«rkohĂ«, kompania e shpĂ«rndarjes sĂ« energjisĂ« elektrike siguron se disa institucione dhe zona kritike po furnizohen nga linja alternative, pĂ«rmes skemĂ«s sĂ« quajtur âunazĂ«â, e cila mundĂ«son mbulimin e pjesshĂ«m tĂ« nevojave tĂ« energjisĂ« pĂ«r tĂ« minimizuar ndĂ«rprerjet.
NdĂ«rprerja e energjisĂ« elektrike ndikoi edhe nĂ« aktivitete publike, pĂ«rfshirĂ« futbollin. Ndeshja Dinamo-Vllaznia, qĂ« po zhvillohej nĂ« stadiumin âAir Albaniaâ, u detyrua tĂ« fillonte me 40 minuta vonesĂ« pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« energjisĂ«, ndĂ«rsa organizatorĂ«t u pĂ«rpoqĂ«n tĂ« menaxhonin situatĂ«n.
Gazeta Si â TĂ« dielĂ«n, kryeministrja italiane, Giorgia Meloni deklaroi publikisht se Donald Trump po gabon. Ky fakt nĂ« vetvete Ă«shtĂ« mjaft domethĂ«nĂ«s: Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht e rrallĂ« qĂ« kryeministrja tĂ« distancohet nga njĂ« vendim i presidentit tĂ« SHBA-ve.
Vendimi përfshinte njoftimin e tarifave të rritura kundër tetë shteteve evropiane që në ditët e mëparshme kishin vendosur të dërgonin trupa në Groenlandë.
Italia, e cila kishte refuzuar të angazhonte njerëz dhe pajisje, u përjashtua si pasojë nga kjo hakmarrje tregtare dhe politike nga Shtetet e Bashkuara, por Meloni megjithatë u ndje e detyruar të fliste hapur.
Siç ndodh shpesh, megjithatĂ«, ajo e bĂ«ri kĂ«tĂ« me njĂ«farĂ« paqartĂ«sie. Ajo e kritikoi vendimin e Trump, por pa e dĂ«nuar plotĂ«sisht; pĂ«rkundrazi, ajo u pĂ«rpoq ta justifikonte atĂ« si njĂ« zgjedhje tĂ« shkaktuar nga njĂ« âgabim nĂ« mirĂ«kuptim dhe komunikimâ dhe sugjeroi nevojĂ«n pĂ«r tĂ« nxitur pajtimin midis Bashkimit Evropian dhe Shteteve tĂ« Bashkuara.
Meloni ka qenë gjithmonë jashtëzakonisht e kujdesshme në kundërshtimin e vendimeve të Trump, madje edhe atyre më armiqësore ndaj Evropës: kjo pjesërisht, sepse ajo mbështet disa nga këto iniciativa, pjesërisht, sepse po përpiqet të pohojë një rol si ndërmjetëse midis Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara, dhe pjesërisht sepse duhet të marrë parasysh qëndrimet e aleatit të saj kryesor qeveritar, Lidhjes së Matteo Salvini-t.
Ky qëndrim ishte qartësisht i dukshëm edhe në Groenlandë, ishullin e madh midis Oqeanit Atlantik të Veriut dhe Oqeanit Arktik që është një pjesë kryesisht autonome e Mbretërisë së Danimarkës.
MĂ« 6 janar, pas kĂ«rcĂ«nimeve tĂ« vazhdueshme tĂ« Trump pĂ«r ta aneksuar atĂ«, Meloni ishte midis udhĂ«heqĂ«sve qĂ« nĂ«nshkruan njĂ« deklaratĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t (asaj iu bashkuan edhe ata tĂ« FrancĂ«s, GjermanisĂ«, SpanjĂ«s, PolonisĂ«, MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar dhe DanimarkĂ«s) duke pĂ«rsĂ«ritur disa âparime universaleâ nĂ« dukje tĂ« dukshme pĂ«r ta bindur Trumpin tĂ« mos kryejĂ« çdo operacion armiqĂ«sor, ushtarak apo tĂ« ndonjĂ« lloji tjetĂ«r, kundĂ«r GroenlandĂ«s.
MegjithatĂ«, tre ditĂ« mĂ« vonĂ«, Meloni minimizoi rreziqet e iniciativave tĂ« mundshme tĂ« Trump. âUnĂ« ende nuk besoj nĂ« mundĂ«sinĂ« qĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« ndĂ«rmarrin veprime ushtarake pĂ«r tĂ« marrĂ« kontrollin e GrenlandĂ«s, njĂ« opsion qĂ« unĂ« qartĂ«sisht nuk do ta mbĂ«shtesjaâ, tha ajo.
MĂ« pas, ajo shpjegoi se, sipas saj, qĂ«ndrimi dhe metodat âdisi tĂ« vendosuraâ tĂ« Trump shĂ«rbejnĂ« pĂ«r ta bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« se Shtetet e Bashkuara ânuk do tĂ« pranojnĂ« ndĂ«rhyrje tĂ« tepĂ«rta nga aktorĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« huaj nĂ« njĂ« zonĂ« kaq strategjike pĂ«r sigurinĂ« dhe interesat e tyreâ (ajo nĂ« thelb po i referohej KinĂ«s dhe RusisĂ«).
Gazeta Si â Presidenti bullgar Rumen Radev ka njoftuar dorĂ«heqjen e tij, e cila tani duhet tĂ« ratifikohet nga Gjykata Kushtetuese.
Ky veprim, sipas mediave bullgare që e kishin pritur, është një hap përgatitor për një kandidaturë në zgjedhjet parlamentare të këtij viti, me shumë mundësi duke formuar një parti të re, megjithëse Radev më parë ishte mbështetur nga Partia Socialiste Bullgare dhe nuk përjashtohet që ai të bashkohet ose të bashkëpunojë me të.
Data nuk është caktuar ende, por qeveria ra në dhjetor pas javësh protestash, më të mëdhatë në vitet e fundit.
GjatĂ« protestave, Radev i bĂ«ri presion qeverisĂ« tĂ« jepte dorĂ«heqjen. TĂ« hĂ«nĂ«n, ai mbajti njĂ« fjalim tĂ« fuqishĂ«m, duke thĂ«nĂ« se donte tĂ« luftonte âtĂ« korruptuarit dhe bashkĂ«punĂ«torĂ«t e tyreâ.
Kjo me shumë gjasa ishte një përpjekje për të shfrytëzuar protestat, të cilat filluan kundër ligjit të buxhetit, por u përhapën për të adresuar një sërë problemesh sistemike në Bullgari, siç janë korrupsioni dhe inercia politike.
Radev ka qenë në detyrë që nga viti 2017 dhe mandati i tij i dytë dhe i fundit pesëvjeçar do të kishte skaduar vitin e ardhshëm.
GjatĂ« paqĂ«ndrueshmĂ«risĂ« sĂ« zgjatur politike tĂ« vendit â zgjedhjet e ardhshme do tĂ« jenĂ« tĂ« tetat nĂ« katĂ«r vjet â ai kishte rritur kompetencat e tij, tĂ« cilat pĂ«rndryshe ishin kryesisht pĂ«rfaqĂ«suese.
Për shembull, ai kishte shfrytëzuar boshllëkun institucional për të emëruar aleatë në kompanitë shtetërore. Ai është një ish-gjeneral i forcave ajrore dhe mban pozicione në politikën e jashtme që konsiderohen pro-ruse.
Nëse Gjykata mbështet dorëheqjen e tij, zëvendëspresidentja aktuale, Iliana Iotova do të zërë vendin e tij deri në zgjedhjet presidenciale të nëntorit.
Gazeta Si â TĂ« habitur nga njĂ« president autoritar, i cili çdo ditĂ« minon rregullat e demokracisĂ« amerikane dhe po shpĂ«rbĂ«n rendin ndĂ«rkombĂ«tar, arkitekti kryesor i tĂ« cilit ishin Shtetet e Bashkuara, i kemi kushtuar pak vĂ«mendje, pĂ«rveç tarifave, arritjeve ekonomike tĂ« Donald Trump.
Pavarësisht një performance të fortë në tregun e aksioneve, ekziston një perceptim i përhapur i një përkeqësimi të përgjithshëm të kushteve të jetesës për një pjesë të madhe të popullsisë: një gjendje e keqe e dukshme në të gjitha sondazhet.
Vetë shifrat janë alarmante, por jo katastrofike: inflacioni mbetet mbi objektivin prej 2%, por megjithatë ka rënë në 2.7%.
PBB-ja po rritet mĂ« shpejt se parashikimi, por papunĂ«sia po rritet. Problemi i vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« se gjatĂ« fushatĂ«s zgjedhore, Donald e kishte gjykuar ekonominĂ« e Bidenit si katastrofike dhe u premtoi amerikanĂ«ve âepokĂ«n e re tĂ« artĂ«â.
Donald Trump dhe Joe Biden në Shtëpinë e Bardhë më 20 janar 2025, për inaugurimin e Donald
Një vit më vonë, nuk ka asnjë shenjë ari, ndërsa inflacioni mbetet pak a shumë në nivelet e vërejtura gjatë fazës së fundit të presidencës së Joe Biden, e cila e la pasardhësin e tij me një normë papunësie rekord të ulët prej 4.2%, tani deri në 4.7%.
Por ka diçka mĂ« tĂ« keqe se statistikat e thjeshta: sipas analistĂ«ve, pĂ«rfshirĂ« ata konservatorĂ« nĂ« âWall Street Journalâ, pasiguria ekonomike e krijuar nga Trump me njoftime tĂ« panumĂ«rta dhe lojĂ«ra tarifash qĂ« rriten e ulen sipas logjikĂ«s politike dhe tĂ« pushtetit, ka bĂ«rĂ« qĂ« shumĂ« kompani tĂ« ofrojnĂ« pothuajse ekskluzivisht pozicione me kohĂ« tĂ« pjesshme.
Kjo rezulton nĂ« mĂ« pak siguri pune dhe vĂ«shtirĂ«si mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r tĂ« siguruar jetesĂ«n: pagat, nĂ« fakt, po rriten mĂ« pak se çmimet. Dhe gjĂ«rat qĂ« kanĂ« mĂ« shumĂ« rĂ«ndĂ«si pĂ«r njerĂ«zit â strehimi, ushqimi, faturat â po rriten shumĂ« mĂ« tepĂ«r se inflacioni, tĂ« mbajtura statistikisht tĂ« ulĂ«ta nga rĂ«nia e çmimeve tĂ« naftĂ«s, e cila ul çmimet e benzinĂ«s.
3 maj 2025. Musk në Zyrën Ovale për lamtumirën e tij nga DOGE
Presidenti i largon të dhënat negative me teknikën e tij të zakonshme: ai mohon faktet. Por kriza e përballueshmërisë, të cilën Trump e quan thjesht një slogan demokrat, në fakt është thellësisht shqetësuese për ekipin e tij, veçanërisht për ndikimin e saj të mundshëm në zgjedhjet e nëntorit.
Shpresa Ă«shtĂ« pĂ«r njĂ« pĂ«rmirĂ«sim nĂ« muajt nĂ« vijim: masat mbĂ«shtetĂ«se (taksa mĂ« tĂ« ulĂ«ta pĂ«r bizneset dhe mĂ« pak kufizime rregullatore) tĂ« pĂ«rfshira nĂ« ligjin e buxhetit (projektligji i famshĂ«m âBig Beautifulâ), duhet tĂ« nxisin rritjen.
Rritje pa punë
Kjo mund të jetë e vërtetë, por rritja aktuale nuk po krijon vende pune. Dhe stimujt e futur në sistem rrezikojnë të shkaktojnë rritje të mëtejshme të çmimeve (sidomos nëse Trump arrin ta detyrojë Rezervën Federale të ulë në mënyrë drastike normat e interesit).
Një rregull politik dikton që ata që premtojnë shumë dhe japin shumë pak ndëshkohen nga votuesit. Trump ka qenë përjashtim deri më tani: i ndjekur me besnikëri nga njerëz që e shihnin atë si kampionin e të mundurve.
Për një kohë, funksionoi, edhe pa rezultate: mesazhi ishte i mjaftueshëm. Tani sondazhet thonë se kjo nuk është më e vërtetë: shumica e amerikanëve e refuzojnë atë (vetëm 36% e miratojnë atë për ekonominë).
Trump me Xi Jinping në Busan, Koreja e Jugut, më 30 tetor 2025
Ndryshimi i drejtimit
Por situata ekonomike, e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r zgjedhjet e mesit tĂ« mandatit, Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« aspekt: ââperspektivĂ« mĂ« e gjerĂ«, ajo qĂ« ka mĂ« shumĂ« rĂ«ndĂ«si, Ă«shtĂ« se si Trump, besnik ndaj ekonomisĂ« sĂ« tregut nĂ« mandatin e tij tĂ« parĂ«, tani po e pĂ«rdor ndryshimin e tij autoritar pĂ«r tĂ« injektuar doza masive tĂ« drejtimit nĂ« liberalizmin ekonomik tĂ« SHBA-ve, njĂ« markĂ« tregtare konservatore.
Kjo po e tërheq vendin drejt një modeli të kapitalizmit shtetëror që të kujton Kinën e Xi Jinping: nënshtrimi i Rezervës Federale ndaj dëshirave të presidentit në menaxhimin e normave të interesit dhe dollarit, dhe përdorimi i autoriteteve rregullatore për qëllime politike (siç është Autoriteti Rregullator i Komunikimeve, i cili kushtëzon bashkimet e korporatave me ndryshimet në linjën editoriale të rrjeteve kryesore televizive kombëtare).
24 korrik 2025: Trump me Kryetarin e Rezervës Federale, Jerome Powell, me të cilin ka qenë në luftë për shtatë vjet dhe i cili ka qenë nën hetim nga Departamenti i Drejtësisë për disa ditë
Drejt përpara
Dhe pastaj, ka ndërhyrje të panumërta të drejtpërdrejta në biznese dhe tregje aksionesh, shpesh duke abuzuar me fuqitë e gjera presidenciale që ai zotëron: nga njoftimi i një limiti mbi interesin e fituar nga bankat në kartat e kreditit të klientëve të tyre (që rezultoi në një rënie të aksioneve bankare në Wall Street), deri te presioni mbi kompanitë e naftës për të investuar 100 miliardë dollarë në Venezuelë, duke kërcënuar të ndëshkojë Exxon për refuzimin e operimit në atë vend.
20 tetor 2025. Krahu Lindor i Shtëpisë së Bardhë do të shembet për të ndërtuar sallën shumë të shtrenjtë të vallëzimit të dëshiruar nga Trump
Ai gjithashtu ndërhyri drejtpërdrejt në Intel, duke e sjellë shtetin në kryeqytetin e gjigantit të elektronikës, duke e bërë dritën jeshile për bashkimin midis industrive japoneze dhe amerikane të çelikut të kushtëzuar nga ndërhyrja e drejtpërdrejtë e qeverisë në US Steel.
Ai gjithashtu kushtëzoi autorizimin për të eksportuar procesorë Nvidia dhe AMD në Kinë me pagesën e një pjese të fitimeve në Thesar.
Ursula von der Leyen dhe Donald Trump në Skoci më 27 korrik 2025, për të arritur një marrëveshje mbi tarifat BE-SHBA
Dhe shumĂ« mĂ« tepĂ«r, nga shkatĂ«rrimi i âindustrisĂ« sĂ« erĂ«sâ duke nxjerrĂ« jashtĂ« ligjit turbinat e erĂ«s nĂ« det tĂ« hapur deri te hapja e derĂ«s, pa kufizime, pĂ«r kriptovalutat.
Kështu, në atë që edhe ekonomistët konservatorë e quajnë transformimi i një ekonomie të tregut të lirë në kapitalizëm të favorizuar nga klientët, bizneset po mësojnë se për të pasur sukses duhet të plotësojnë dëshirat e presidentit, në vend të atyre të tregut.
Gazeta Si â NjĂ« pasuri rekord prej 18.3 trilionĂ« dollarĂ«sh Ă«shtĂ« pĂ«rqendruar nĂ« xhepat e pak mĂ« shumĂ« se 3,000 njerĂ«zve tĂ« pasur nĂ« mbarĂ« botĂ«n.
Por nga ana tjetër, miliarda njerëz përballen me varfëri, uri dhe rrezikun e vdekjes nga sëmundje tërësisht të parandalueshme.
Ndërsa pasuria e miliarderëve globalë pritet të rritet me 2.5 trilionë dollarë në vitin 2025, një shifër pothuajse e barabartë me pasurinë totale të mbajtur nga gjysma më e varfër e njerëzimit, ose 4.1 miliardë njerëz, shkalla e reduktimit të varfërisë globale ka mbetur e pandryshuar gjatë gjashtë viteve të fundit, dhe varfëria ekstreme është përsëri në rritje në Afrikë.
Megjithatë, pasuria totale do të ishte e mjaftueshme për të zhdukur varfërinë ekstreme 26 herë më shumë.
KĂ«to janĂ« pabarazitĂ« globale ekonomike dhe sociale tĂ« pĂ«rshkruara nĂ« analizĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« âOxfamâ, tĂ« botuar nga Forumi Ekonomik i Davosit nĂ« ZvicĂ«r.
NjĂ« pĂ«rqendrim i paparĂ« i pasurisĂ« â Pasuria e super tĂ« pasurve u rrit me 16% nĂ« terma realĂ« nĂ« vitin 2025, tre herĂ« mĂ« shpejt se mesatarja e pesĂ« viteve tĂ« fundit, duke arritur njĂ« rekord prej 18.3 trilionĂ« dollarĂ«sh, njĂ« rritje prej 81% krahasuar me vitin 2020.
Vetëm 12 miliarderët më të pasur të botës, zotërojnë më shumë pasuri (2.635 trilionë dollarë), sesa gjysma më e varfër e njerëzimit, ose mbi 4.1 miliardë njerëz, sipas organizatës që lufton pabarazinë.
Ky përqendrim i paparë i pasurisë është arritur, ndërsa 1 në 4 persona në botë vuan nga pasiguria ushqimore dhe gati gjysma e popullsisë së botës jeton në varfëri.
Pasuri do tĂ« thotĂ« pushtet â Raporti ilustron se si âsuper tĂ« pasurit, jo vetĂ«m qĂ« kanĂ« grumbulluar mĂ« shumĂ« pasuri sesa mund tĂ« shpenzojnĂ« ndonjĂ«herĂ«, por e kanĂ« transformuar edhe kĂ«tĂ« pasuri nĂ« pushtet politik, tĂ« pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« formĂ«suar shoqĂ«ritĂ« tona dhe pĂ«r tĂ« ndikuar nĂ« rregullat ekonomike globale, nĂ« dĂ«m tĂ« tĂ« drejtave dhe lirive individuale dhe kolektive nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«nâ.
âOxfamâ vlerĂ«son se sot njĂ« miliarder ka 4,000 herĂ« mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« mbajĂ« poste politike sesa njĂ« qytetar i zakonshĂ«m.
Pabarazia ekonomike luan një rol kyç në erozionin e të drejtave, lirisë politike dhe lirisë së shprehjes, duke krijuar një terren pjellor për autoritarizëm, vëren raporti.
âRreziku i kthimit prapa tĂ« demokracisĂ« Ă«shtĂ« shtatĂ« herĂ« mĂ« i mundshĂ«m nĂ« vendet me nivele mĂ« tĂ« larta pabarazie. PĂ«rqindja e popullsisĂ« sĂ« botĂ«s qĂ« jeton nĂ« autokraci Ă«shtĂ« rritur me gati 50%. Midis viteve 2004 dhe 2024, vetĂ«m 3 nĂ« 10 njerĂ«z tani jetojnĂ« nĂ« demokraci, krahasuar me 1 nĂ« 2 nĂ« vitin 2004â, shpjegon âOxfamâ.
Shkurtimet në ndihmën ndërkombëtare të zbatuara nga qeveritë në të gjithë botën vitin e kaluar mund të shkaktojnë mbi 14 milionë vdekje shtesë në vendet më të varfra deri në vitin 2030, thuhet në analizë.
Gazeta Si â Partia Demokratike ka zhvilluar mbrĂ«mjen e kĂ«saj tĂ« hĂ«ne Foltoren e radhĂ«s pĂ«rpara kryeministrisĂ«, ku Sali Berisha tha se kjo javĂ« do tĂ« jetĂ« vendimtare, pasi nĂ« 24 janar do tĂ« mbahet protesta âmĂ« e fuqishme qĂ« ka njohur Tiranaâ, sipas tij.
Berisha theksoi se ShqipĂ«ria nuk do tĂ« ketĂ« drejtĂ«si, pa pasur kryengritje paqĂ«sore. âKy regjim ka arrestuar politikanĂ« opozitarĂ«. ĂshtĂ« jetike tâi pĂ«rmbysim kĂ«ta kriminelĂ« dhe tâi çojmĂ« pĂ«rpara drejtĂ«sisĂ«â, deklaroi Berisha.
Berisha u shpreh se vendi drejtohet nga një organizatë kriminale, armike e betuar e Shqipërisë dhe e shqiptarëve.
âKy regjim po shpĂ«rfytyron ShqipĂ«rinĂ«. NĂ« 24 janar do jetĂ« protesta mĂ« e fuqishme qĂ« ka njohur ndonjĂ«herĂ« Tirana. NĂ« Parlament qĂ«ndrojnĂ« hajdutĂ«t mĂ« tĂ« mĂ«dhenj, qĂ« qĂ«ndrojnĂ« aty, pĂ«r tâju thĂ«nĂ« shqiptarĂ«ve se ne ju kemi vjedhur e do ju vjedhim. ShqiptarĂ«t po presin fitoren e opozitĂ«s. 24 janari Ă«shtĂ« dita e sĂ« vĂ«rtetĂ«s sĂ« madhe. Mos ju mungojĂ« guximi nĂ« 24 janar. Bota po pret veprimin tonĂ«. Ky regjim ka arrestuar politikanĂ« opozitarĂ«. ĂshtĂ« jetike tâi pĂ«rmbysim kĂ«ta kriminelĂ« dhe tâi çojmĂ« pĂ«rpara drejtĂ«sisĂ«. ShqipĂ«ria nuk do ketĂ« drejtĂ«si pa kryengritje paqĂ«sore tĂ« shqiptarĂ«ve. Ta bĂ«jmĂ« natĂ«n ditĂ« kĂ«tĂ« javĂ«. Sheshet e TiranĂ«s tĂ« shndĂ«rrohen nĂ« tmerrin e regjimit dhe triumfin e qytetarĂ«ve. RroftĂ« Tirana, rroftĂ« ShqipĂ«riaâ, u shpreh kreu demokrat.
Gazeta Si â Stilisti italian i modĂ«s, Valentino Garavani ka ndĂ«rruar jetĂ« nĂ« RomĂ« nĂ« moshĂ«n 93-vjeçare. Fondacioni âValentino Garavaniâ dhe âGiancarlo Giammettiâ njoftoi lajmin: âStilisti ndĂ«rroi jetĂ« nĂ« paqe nĂ« rezidencĂ«n e tij nĂ« RomĂ«, i rrethuar nga dashuria e familjarĂ«ve tĂ« tijâ.
Valentino Clemente Ludovico Garavani, i njohur nga të gjithë si Valentino, lindi më 11 maj 1932, në Voghera, në provincën e Pavias.
Pasioni i tij për modën, i mbështetur nga prindërit e tij Mauro Garavani dhe Teresa de Biaggi, e shtyu atë të studionte modë dhe frëngjisht, përpara se të transferohej në Paris për të ndjekur mundësi të reja.
Ky ishte vetëm fillimi i një karriere të gjatë dhe rekordthyese që e bëri atë të bëhej një nga emrat më legjendarë në modën italiane dhe ndërkombëtare. Ai ishte krijuesi i nuancës më ikonike të së kuqes.
Në Paris, Valentino punoi si praktikant te Jean DessÚs dhe Guy Laroche, përpara se të kthehej në Itali për të thelluar përvojën e tij, fillimisht te Emilio Schuberth dhe më pas te Vincenzo Ferdinandi.
ShtĂ«pia e modĂ«s âValentinoâ u themelua nĂ« vitin 1957 dhe nĂ« vitin 1959, Valentino hapi atelienĂ« e tij tĂ« parĂ« nĂ« Via Condotti nĂ« RomĂ«.
Fillimi nuk ishte i lehtë: pas një investimi fillestar, partnerët vendosën të tërhiqeshin. Pika e kthesës erdhi me hyrjen në shoqëri të partnerit të tij, Giancarlo Giammetti, një student arkitekture të cilin Valentino e kishte takuar në një bar në kryeqytet në vitin 1960.
Ishte fillimi i një partneriteti që zgjati gjithë jetën. Gjatë karrierës së tij të gjatë, Valentino punoi me shumë gra të setit ndërkombëtar të modës, nga marrëdhënia e tij afatgjatë me Jacqueline Bouvier Kennedy Onassis, e cila filloi në vitin 1964, te Elizabeth Taylor, Sharon Stone dhe Linda Evangelista.
Pas një karriere të gjatë, Valentino Garavani dha dorëheqjen nga drejtimi i shtëpisë së tij të modës në vitin 2007.
NĂ« korrik 2012, shtĂ«pia iu shit firmĂ«s katariane, âMayhoolaâ pĂ«r Investments. NĂ« vitin 2023, grupi Kering bleu 30% tĂ« aksioneve tĂ« Grupit Valentino pĂ«r 1.7 miliardĂ« euro.
Në vitin 2016, së bashku me Giammetti, ai krijoi Fondacionin Valentino, një fondacion me një qëllim thjesht filantropik.
Gazeta Si â Gjykata KundĂ«r Korrupsionit dhe Krimit tĂ« Organizuar, ka caktuar masĂ«n e sigurisĂ« âarrest nĂ« burgâ pĂ«r tetĂ« tĂ« arrestuarit lidhur me aksionin e SPAK-ut ndaj âCall Centerâ-ave mashtruese nĂ« kryeqytet.
PĂ«r dy nga tĂ« arrestuarit, Ă«shtĂ« caktuar masa e sigurisĂ« âarrest nĂ« burgâ, me njĂ« afat prej 20 ditĂ«sh. Masat e sigurisĂ« janĂ« si mĂ« poshtĂ«:
Remir Gjoligaj- arrest me burg
Endri Gjata- arrest me burg
David Qerimi- arrest me burg
Elis Merkaj- arrest me burg
Rentjan Peposhi â arrest me burg me afat 20 ditĂ«
Odeas Kuqi- arrest me burg me afat 20 ditë
Hysen Xhepexhiu- arrest me burg
Klaudio Kaçupi â arrest me burg
Ata akuzohen se në dy ambiente në katin e nëntë dhe të 13 në një ndërtesë në qendër të Tiranës, përballë katedrales ortodokse, kanë mashtruar shtetas italian dhe evropianë për investime në kriptomonedha.
KanĂ« qenĂ« gazetarĂ«t e emisionit investigativ italian âLe Ieneâ tĂ« cilĂ«t kanĂ« dorĂ«zuar nĂ« SPAK materiale tĂ« punĂ«s sĂ« tyre qĂ« ndihmuan nĂ« zbulimin e kĂ«saj veprimtarie.
Sipas njoftimit të SPAK, puna ishte e mirë organizuar me poste pune të ndara, role të përcaktuara dhe staf që operonte në gjuhën italiane, franceze, spanjolle dhe gjermane.
Organizatorët e kësaj veprimtarie kriminale kishin ngritur një strukturë të sofistikuar sigurie, duke përdorur jo vetëm kamerat, por edhe personel vëzhgimi, jashtë kësaj qendre.
Për dy ditë me radhë SPAK gjurmoi në qendër të kryeqytetit organizatorët e aktivitetit mashtrues, pasi lëviznin ambientet për të mos u kapur.
Në katin e pestë të objektit tjetër në qendër të Tiranës u zbulua një tjetër call center ne ndërtim e sipër.
Aty u gjetĂ«n pajisje kompjuterike, telefona, hard disqe, laptopĂ«, karta SIM, dokumente, dhe blloqe me shĂ«nime. Personat e kapur nĂ« flagrancĂ«, po transportonin njĂ« kosh mbeturinash, brenda sĂ« cilit kishte sende nga âCall Centerâ-i tjetĂ«r, tĂ« cilat ishin duke i asgjĂ«suar.
Nga Gazeta âSiâ â Haas prezantoi njĂ«vendĂ«shen pĂ«r sezonin e ri nĂ« Formula 1.
Ngjyrim mbresĂ«lĂ«nĂ«s bardhĂ« e kuq, pĂ«rmes njĂ« serie pamjesh dixhitale, njĂ« javĂ« pĂ«rpara âShakedown Weekâ nĂ« BarcelonĂ«.
Skuadra amerikane i është përmbajtur qasjes tradicionale, duke e bërë prezantimin online përpara se makina të zbulohet fizikisht në pistë.
Haas do të vazhdojë me të njëjtin binom pilotësh, Esteban Ocon dhe Ollie Bearman në sezonin e të 11-të në Formula 1, ndërsa Ayao Komatsu mbetet në krye të ekipit si Drejtor i Përgjithshëm (Team Principal).
Prezantimi ofroi njĂ« tjetĂ«r vĂ«shtrim mbi atĂ« qĂ« mund tĂ« presim nga rregullorja e re pĂ«r shasinĂ« dhe motorrin nĂ« Formula 1.Â
Makina më të vogla dhe më të lehta, me motorë që do të kenë një ndarje 50-50 të fuqisë mes karburantit dhe elektricitetit, si dhe do të përdorin karburant të pastër dhe të qëndrueshëm.
Ngjyrat e reja, dominohen nga e bardha dhe pĂ«rfshijnĂ« njĂ« prani mĂ« tĂ« madhe tĂ« markĂ«s âToyota Gazoo Racingâ (TGR), qĂ« ka zgjeruar bashkĂ«punimin nĂ« njĂ« partneritet titullar pĂ«r sezonin 2026.
Haas do tĂ« udhĂ«tojĂ« kĂ«tĂ« fundjavĂ« drejt BarcelonĂ«s pĂ«r tĂ« nisur pĂ«rgatitjet e fundit, pĂ«rpara se makina tĂ« dalĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« pistĂ« gjatĂ« âShakedown Weekâ nĂ« âCircuit de Barcelona-Catalunyaâ mĂ« 26 Janar.
BĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« test privat pesĂ«ditor, ku ekipet lejohen tĂ« zhvillojnĂ« testime nĂ« 3 nga 5 ditĂ«t nĂ« dispozicion.Â
MĂ« pas, ato do tĂ« zhvendosen nĂ« Bahrein pĂ«r testet zyrtare para-sezonale mĂ« 11â13 Shkurt dhe 18â20 Shkurt.
Ocon, i cili do tĂ« garojĂ« nĂ« sezonin e dytĂ« me Haas, tha: âJam shumĂ« i emocionuar pĂ«r kĂ«tĂ« vit. Ky ekip po rritet vĂ«rtet dhe po mĂ«son shumĂ«. QĂ« nga momenti kur u bashkova, kanĂ« ndodhur shumĂ« gjĂ«ra pozitive.â
NdĂ«rkohĂ«, Bearman, i cili gjithashtu hyn nĂ« sezonin e tij tĂ« dytĂ« nĂ« Formula 1, shtoi: âE ngrita ndjeshĂ«m nivelin tim. Mendoj se nĂ« gjysmĂ«n e dytĂ« tĂ« sezonit fillova tĂ« arrij rezultate shumĂ« tĂ« mira, me tĂ« cilat isha vĂ«rtet i kĂ«naqur, dhe kjo ishte vendimtare pĂ«r mua. Jam i emocionuar ta vazhdoj kĂ«tĂ« edhe kĂ«tĂ« vit.â
Haas â qĂ« do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« pĂ«rdorĂ« motorrĂ«t Ferrari â synon tĂ« pĂ«rmirĂ«sojĂ« vendin e 8-tĂ« tĂ« arritur nĂ« Kampionatin e KonstruktorĂ«ve sezonin e kaluar.