Qeveria ka nxjerrë për konsultim publik projektligjin e ri “Për kinematografinë dhe audiovizualin”, i cili synon të krijojë një skemë të re mbështetjeje financiare për industrinë filmike dhe audiovizuale në Shqipëri.

Drafti parashikon ngritjen e Agjencisë Kombëtare të Kinematografisë dhe Audiovizualit, AKKA, e cila do të administrojë fondet publike për sektorin, do të certifikojë shpenzimet dhe do të menaxhojë skemat mbështetëse për produksionet filmike dhe audiovizuale.

Një nga elementët kryesorë të projektligjit është skema e “Cash Rebate”, përmes së cilës shteti do të rimbursojë një pjesë të shpenzimeve të kryera në territorin shqiptar nga produksionet filmike dhe audiovizuale. Drafti përcakton se “norma e rimbursimit është 35% e shpenzimeve të kualifikuara të realizuara në territorin e Republikës së Shqipërisë”.

Sipas projektligjit, skema synon të tërheqë investime në sektorin kinematografik dhe audiovizual, të nxisë zhvillimin e industrisë vendase dhe të promovojë Shqipërinë si destinacion për prodhime ndërkombëtare. Përfituese të skemës do të jenë shtëpitë kinematografike të huaja që kanë marrëveshje bashkëpunimi me kompani të regjistruara në Shqipëri dhe që realizojnë shpenzime në vend.

Projektligji përcakton edhe procedurën dhe afatet për përfitimin e rimbursimit. Komisioni Shqiptar i Filmit do të vlerësojë pranueshmërinë e aplikimit dhe kualifikimin e shpenzimeve brenda 45 ditëve nga aplikimi, ndërsa Komisioni Financiar i AKKA-së do të shqyrtojë raportin financiar dhe do të lëshojë certifikatën e shpenzimeve të kualifikuara brenda 60 ditëve nga dorëzimi.

Pagesa nga Ministria e Financave parashikohet të kryhet brenda 90 ditëve nga certifikimi përfundimtar. Një tjetër element i draftit është krijimi i një fondi të dedikuar për industrinë audiovizuale, i cili do të financohet pjesërisht nga subjektet e sektorit mediatik dhe të komunikimeve elektronike.

Sipas projektligjit, 5% e masës së tatimit mbi fitimin që paguajnë subjektet që ofrojnë transmetim audiovizual, platformat online dhe operatorët e kinemave do të kalojë në fondin e AKKA-së. E njëjta normë prej 5% parashikohet edhe për kompanitë që ofrojnë shërbime interneti, ndërsa operatorët e komunikimeve elektronike do të kontribuojnë me 2% të tatimfitimit.

Drafti zgjeron edhe kategoritë e projekteve që mund të mbështeten financiarisht. Përveç filmave artistikë, dokumentarëve dhe animacionit, mbështetje mund të përfitojnë edhe serialet, projektet immersive me teknologji VR dhe AR, projektet e post-produksionit, bashkëprodhimet ndërkombëtare dhe videolojërat.

Projektligji parashikon gjithashtu krijimin e Komisionit Shqiptar të Filmit si strukturë funksionale brenda AKKA-së, me qëllim promovimin e Shqipërisë si destinacion për prodhime filmike dhe audiovizuale, si dhe asistimin e producentëve vendas dhe të huaj për marrjen e lejeve të xhirimit në territorin shqiptar.

Hollywood-i? Jo më një ëndërr, kur do të xhirohen filmat në Shqipëri

The post Shqipëria skenë filmash, propozohet rimbursim 35% për produksionet ndërkombëtare appeared first on Revista Monitor.

Portali e-Albania do të jetë përkohësisht jashtë funksionit për shkak të një procesi përditësimi dhe optimizimi teknik, thuhet në njoftimin zyrtar.

“Në kuadër të përmirësimit të infrastrukturës teknologjike dhe rritjes së performancës së shërbimeve publike online, portali e-Albania do t’i nënshtrohet një procesi përditësimi dhe optimizimi teknik. Për këtë arsye, portali do të jetë përkohësisht jashtë funksionit në periudhën: 15 Maj, ora 22:00 – 18 Maj, ora 08:00. Gjatë kësaj kohe, aksesi në shërbimet elektronike nuk do të jetë i mundur.”.

Prej dy ditësh, shumë qytetarë janë ankuar se nuk po aksesojnë dot e-Albania për të marrë dokumente bazë, si certifikata personale apo familjare. Kjo ka bllokuar edhe aplikime të tjera që kërkojnë këto dokumente, përfshirë shërbime në DIVA, kadastër, kartën e shëndetit apo verifikimin e sigurimeve.

Probleme janë raportuar edhe nga bizneset me platformën SelfCare, e cila përdoret për faturat dhe proceset e fiskalizimit.

E-Albania i bën karshillëk “inteligjencës artificiale”… nuk punon fare

The post E-Albania zyrtarisht jashtë funksionit për 3 ditë appeared first on Revista Monitor.

Oda Ekonomike e Kosovës ka publikuar raportin për tregtinë e jashtme 2025, ku paraqiten partnerët kryesorë tregtarë të Kosovës në eksport dhe import. Sipas të dhënave, Kosova vazhdon të realizojë shkëmbimet më të mëdha tregtare me vendet e Bashkimit Evropian dhe rajonit. Në eksport, Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Gjermania, Zvicra dhe Italia renditen ndër destinacionet kryesore.

Oda Ekonomike e Kosovës ka publikuar raportin “Statistikat e Tregtisë së Jashtme të Kosovës-Marrëdhëniet tregtare sipas shteteve, Top 10 vendet e eksportit dhe importit 2025”, ku paraqiten të dhëna të detajuara mbi eksportet, importet dhe partnerët kryesorë tregtarë të vendit gjatë periudhës janar–dhjetor 2025.

Sipas raportit, eksportet e Kosovës gjatë vitit 2025 kanë arritur vlerën prej 942.1 milionë euro, duke shënuar rënie të lehtë prej rreth 0.2% krahasuar me vitin 2024, kur eksportet ishin 944.3 milionë euro.

Në anën tjetër, importet kanë vazhduar rritjen dhe kanë arritur në 7 miliardë e 48 milionë euro, ose 11.3% më shumë se një vit më parë. Si rezultat i kësaj dinamike, deficiti tregtar është thelluar në mbi 6.1 miliardë euro, duke shënuar rritje prej 13.3% krahasuar me vitin paraprak.

Raporti thekson se mbulueshmëria e importeve nga eksportet ka rënë në 13.4%, nga 14.9% sa ishte një vit më parë, duke reflektuar rritjen më të shpejtë të importeve krahasuar me eksportet.

Sa i përket partnerëve tregtarë, struktura e eksporteve tregon se Shqipëria mbetet partneri kryesor i Kosovës me 17% të eksporteve totale. Pas saj renditet Maqedonia e Veriut me 14.7%, Gjermania me 11.4%, Zvicra me 10.5%, Serbia me 6.5% dhe Mali i Zi me 6%. Në mesin e partnerëve të rëndësishëm eksportues përfshihen gjithashtu Turqia me 3.5%, Italia me 3.1%, Holanda me 3% dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës me 2.6%.

Në përgjithësi, Top 10 vendet e eksportit të Kosovës gjatë vitit 2025 përfshijnë: Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Gjermaninë, Zvicrën, Italinë, Turqinë, Serbinë, Malin e Zi, SHBA-në dhe Austrinë.

Raporti tregon se vendet e CEFTA-s vazhdojnë të mbeten tregu kryesor për eksportet kosovare, me 431.5 milionë euro ose 45.8% të totalit të eksporteve. Eksportet drejt Bashkimit Evropian kanë arritur në 316.2 milionë euro, që përbëjnë 33.6% të eksporteve totale.

Ndërkohë, eksportet drejt Zvicrës kanë arritur në 99.4 milionë euro, drejt Turqisë 33.2 milionë euro dhe drejt Shteteve të Bashkuara 24.4 milionë euro.

Në strukturën e eksporteve dominojnë metalet bazë dhe artikujt prej tyre me 22.2%, pasuar nga ushqimet e përgatitura, pijet dhe duhani me 12.4%, plastika dhe goma me 12.1%, artikujt e ndryshëm të prodhuar, kryesisht mobilie, krevate dhe dyshekë, me 10.3%, si dhe produktet minerale me 9.5%. Tekstili dhe artikujt tekstilë përbëjnë 6.6% të eksporteve, ndërsa kategoritë e tjera përfaqësojnë rreth 26.9%.

Raporti vëren se struktura e eksporteve mbetet e përqendruar kryesisht në produkte me përpunim të ulët, duke nënvizuar nevojën për rritje të vlerës së shtuar dhe diversifikim të bazës prodhuese të Kosovës.

Në anën e importit, Top 10 vendet nga të cilat Kosova furnizohet kryesisht janë: Gjermania, Turqia, Shqipëria, Serbia, Kina, Italia, Greqia, Maqedonia e Veriut dhe Austria. Këto shtete përbëjnë burimet kryesore të mallrave që hyjnë në tregun kosovar dhe dominojnë strukturën e importit të vendit.

Struktura e importit të Kosovës gjatë kësaj periudhe tregon qartë varësinë e lartë nga produktet industriale dhe energjetike. Lëndët djegëse minerale dhe produktet e naftës përbëjnë 12.3% të totalit të importeve në vitin 2025, duke mbetur kategoria më e madhe importuese. Kjo kategori ka një peshë të konsiderueshme në bilancin tregtar dhe ndikon drejtpërdrejt në rritjen e deficitit, pasi çmimet ndërkombëtare të energjisë kanë ndikim të madh në vlerën totale të importeve.

Po ashtu, mjetet e transportit përbëjnë 12.3% të importeve, duke treguar kërkesë të vazhdueshme për automjete dhe pajisje transporti në tregun vendor. Makineritë dhe pajisjet mekanike përfaqësojnë rreth 7.7% të importeve, ndërsa makineritë elektrike rreth 4.5%. Këto të dhëna tregojnë se një pjesë e madhe e importeve lidhet me nevojat për zhvillim të infrastrukturës dhe industrisë, por edhe me varësinë e lartë nga teknologjia e huaj.

Në strukturën e importit rëndësi të veçantë kanë edhe giza dhe çeliku me 4.7%, plastika dhe artikujt prej saj me 4.6%, si dhe produktet farmaceutike dhe ushqimore që mbajnë një peshë të qëndrueshme në totalin e importeve. Në përgjithësi, vetëm disa kategori kryesore përbëjnë mbi gjysmën e importeve totale, duke treguar përqendrim të lartë në struktura të caktuara të tregut.

Në anën e eksporteve, struktura është më e kufizuar dhe e përqendruar në disa sektorë kryesorë. Plastika dhe artikujt prej saj përbëjnë 12.3% të eksporteve totale në vitin 2025, duke mbetur produkti kryesor eksportues i Kosovës. Ky sektor ka shfaqur stabilitet dhe rritje të qëndrueshme gjatë viteve, duke u bërë një nga shtyllat kryesore të eksportit.

Pas plastikës, artikujt prej gize dhe çeliku zënë 10.7% të eksporteve, duke reflektuar zhvillimin e industrisë përpunuese metalike në vend. Mobiliet, dyshekët dhe pajisjet e ndriçimit përbëjnë 9.8% të eksporteve, megjithëse ky sektor ka shënuar rënie krahasuar me vitet e mëparshme. Pijet dhe alkoolët përfaqësojnë 7.4% të eksporteve dhe kanë shënuar rritje të vazhdueshme, duke u bërë një sektor gjithnjë e më i rëndësishëm për eksportin e Kosovës.

Lëndët djegëse minerale përbëjnë 6.4% të eksporteve, megjithëse me luhatje të ndjeshme ndër vite, ndërsa alumini dhe artikujt prej tij zënë rreth 5.1%. Këto kategori së bashku përbëjnë pjesën më të madhe të eksporteve të vendit, duke treguar një strukturë të përqendruar dhe jo shumë të diversifikuar.

Në vitin 2025, rreth 15 kapituj kryesorë përbëjnë 65.6% të totalit të importeve, që në vlerë absolute përfaqësojnë rreth 4,627.0 milionë euro nga gjithsej 7,048.3 milionë euro. Ndërkohë, në anën e eksporteve, 15 kapituj kryesorë përbëjnë 73.8% të totalit, ose rreth 695.5 milionë euro nga 942.1 milionë euro eksport.

Raporti thekson se ekonomia e Kosovës vazhdon të jetë e varur nga importi i mallrave industriale, energjetike dhe ushqimore, ndërsa eksportet mbeten të përqendruara në një numër të kufizuar sektorësh. Kjo strukturë tregon mungesë diversifikimi ekonomik dhe nevojë për rritje të kapaciteteve prodhuese vendore.

Në këtë kontekst, identifikohen disa sektorë me potencial të lartë për zhvillim dhe zëvendësim të importit. Sektori i energjisë dhe lëndëve djegëse paraqet një nga fushat më të rëndësishme, duke marrë parasysh varësinë e lartë nga importi i energjisë. Kosova ka potencial të konsiderueshëm në burime natyrore, veçanërisht në linjit dhe energji të ripërtëritshme si dielli dhe era, të cilat mund të kontribuojnë në uljen e varësisë nga importi.

Industria e plastikës paraqet gjithashtu një sektor me potencial të madh zhvillimi, pasi aktualisht një pjesë e konsiderueshme e produkteve plastike importohen, ndërkohë që ekziston një bazë prodhuese vendore në rritje. Zgjerimi i këtij sektori mund të kontribuojë në zëvendësimin e importit dhe rritjen e eksporteve, veçanërisht në paketim dhe ndërtim.

Bujqësia dhe industria ushqimore përfaqësojnë një tjetër sektor me potencial të madh. Kosova vazhdon të importojë sasi të mëdha të produkteve ushqimore, ndërsa njëkohësisht ka potencial të madh për rritjen e prodhimit vendor. Investimet në bujqësi, blegtori dhe përpunim ushqimor mund të ulin ndjeshëm importin e mishit, produkteve të qumështit dhe ushqimeve të përpunuara.

Në sektorin e metaleve dhe ndërtimtarisë, ekziston mundësi për shfrytëzimin e burimeve minerale vendore, si plumbi, zinku dhe ferronikeli. Kjo do të mundësonte zhvillimin e industrisë përpunuese dhe reduktimin e importit të çelikut dhe materialeve ndërtimore.

Industria e drurit dhe mobilierisë gjithashtu mbetet një sektor me potencial të lartë eksporti dhe zëvendësimi të importit, duke u bazuar në resurset pyjore dhe traditën ekzistuese të përpunimit të drurit. Ky sektor tashmë ka treguar rritje të qëndrueshme në eksport, veçanërisht në tregjet e BE-së.

Sektori i shërbimeve, veçanërisht teknologjia e informacionit dhe shërbimet BPO, përfaqëson një nga fushat më konkurruese të ekonomisë së Kosovës, duke u bazuar në kapitalin njerëzor të ri, njohjen e gjuhëve të huaja dhe kostot e ulëta të punës.

Raporti thekson gjithashtu nevojën për masa institucionale që do të mbështesin transformimin ekonomik, përfshirë nxitjen e investimeve në teknologji përpunuese, zhvillimin e infrastrukturës industriale dhe krijimin e parqeve teknologjike dhe industriale. Po ashtu, theksohet rëndësia e zhvillimit të kapitalit njerëzor përmes arsimit dhe trajnimeve profesionale të orientuara drejt tregut të punës.

The post Raporti i OEK: Shqipëria partneri kryesor i eksporteve të Kosovës, deficiti tregtar mbi 6 mld euro appeared first on Revista Monitor.

Shtetet anëtare bien dakord për Aktin e Barnave Kritike, që synon të nxisë prodhimin vendas.

Shtetet anëtare të BE-së do të krijojnë rezerva barnash dhe do të investojnë në prodhimin e ri të barnave kyçe, për të parandaluar mungesat dhe përsëritjen e blerjeve në panik nga jashtë, siç ndodhi gjatë pandemisë Covid-19.

Ligjvënësit dhe qeveritë ranë dakord të martën për Aktin e Barnave Kritike, që synon t’i japë fund mungesës së vazhdueshme të barnave kyçe dhe të ulë varësinë nga importet, edhe pse ka të ngjarë të rrisë çmimet.

“Pacientët nuk duhet të shqetësohen nëse barna kritike, si antibiotikët, do të jenë të disponueshme në farmaci apo spital,” tha Neophytos Charalambides, ministri i Shëndetësisë i Qipros, vend që mban presidencën e radhës të BE-së.

“Me marrëveshjen e sotme, po ndërmarrim veprime konkrete për të ulur dobësitë tona, për të diversifikuar zinxhirët e furnizimit dhe për të forcuar kapacitetin e Europës për të prodhuar barna kritike dhe përbërësit e tyre më pranë vendit.”

Autoritetet publike do të duhet të marrin parasysh sigurinë e furnizimit, jo vetëm çmimin, kur blejnë barna kritike. Qeveritë do të mund të subvencionojnë fabrika të reja për prodhimin e përbërësve ose vetë barnave, ndërsa një klauzolë e “preferencës europiane” do të nxisë prodhuesit të prodhojnë brenda bllokut.

Në listën e BE-së të barnave kritike janë më shumë se 300 produkte farmaceutike, përfshirë paracetamolin, morfinën dhe insulinën. Blloku prodhon vetëm një të katërtën e përbërësve jetikë që përdoren në produktet farmaceutike, të njohur si përbërës aktivë farmaceutikë ose API.

Kina siguron më shumë se 40% të importeve të BE-së të API-ve sipas volumit, ndërsa India edhe 20%. Gjatë pandemisë së koronavirusit, kufizimet e eksportit nga disa furnizues shkaktuan mungesa në BE, të cilat kanë vijuar. Aktualisht, 31 barna, përfshirë insulinën dhe trajtimet për astmën, janë në mungesë.

Megjithatë, sistemet shëndetësore që tashmë po përballen me vështirësi për t’i shërbyer një popullsie gjithnjë e më të moshuar dhe më të sëmurë, mund ta kenë të vështirë të financojnë prodhimin në BE kundrejt importeve më të lira.

“Nuk duhet të kemi iluzione, siguria e furnizimit dhe qëndrueshmëria e zinxhirit të furnizimit kanë një kosto,” tha një zyrtar i lartë i Komisionit.

Duke ndjekur një strategji të përdorur për blerjen e sasive të mëdha të vaksinave kundër koronavirusit gjatë pandemisë, çdo pesë ose më shumë vende të BE-së do të mund t’i kërkojnë Komisionit Europian të prokurojë barna në mënyrë të përbashkët. Vendet do të duhet të jenë transparente për rezervat, por ndarja e tyre me të tjerët do të jetë vullnetare.

Agustín Reyna, drejtor i përgjithshëm i grupit të konsumatorëve BEUC, Organizata Europiane e Konsumatorëve, tha: “Lehtësimi i blerjes së barnave së bashku nga shtetet anëtare do të mundësojë gjithashtu akses më të barabartë. Situata e sotme përmirësohet, pasi spitalet publike do të duhet të marrin parasysh sigurinë e furnizimit, krahas çmimeve të barnave, në procesin e blerjes.”

Por industria farmaceutike ka paralajmëruar se ndërhyrja e re shtetërore mund të dëmtojë konkurrueshmërinë dhe inovacionin.

Marrëveshja tani duhet të finalizohet me një votim zyrtar në Parlamentin Europian./ FT

The post BE do të krijojë rezerva të barnave kritike për të shmangur panikun e blerjeve si gjatë pandemisë appeared first on Revista Monitor.

Taksat për pijet me sheqer duhet të rriten dhe për ushqimet e shëndetshme duhet të ulen me qëllimin që të frenohet obeziteti që po përhapet me shpejtësi në popullatë, cilëson një studim i ekspertëve të Shëndetit Publik në vendin tonë “Politikat Fiskale Për Shëndetin: Roli i taksave mbi ushqimet për një dietë të shëndetshme”.

Sipas të dhënave më të fundit të vitit 2025 nga ISHP vendi ynë po lundron drejt një epidemie,  ku mbi 30% e burrave dhe 28% e grave shqiptare janë obezë. Kjo situatë nuk kursen as gjeneratën e re, pasi shifrat tregojnë se obeziteti tek fëmijët prek 14% të tyre. Këto të dhëna tregojnë për një barrë e rëndë shëndetësore dhe ekonomike, duke qenë se kequshqyerja dhe konsumi i tepërt i produkteve me përmbajtje të lartë yndyre, sheqeri dhe kripe lidhen drejtpërdrejt me shpërthimin e diabetit, hipertensionit dhe sëmundjeve kardiovaskulare, të cilat mbeten shkaktarët kryesorë të vdekshmërisë në vend.

Për të adresuar këtë krizë, ekspertët e shëndetësisë propozuan përdorimin e politikave fiskale për shëndetin, të cilat përfshijnë taksat mbi pijet e ëmbëlsuara me sheqer dhe ushqimet e përpunuara, të cilat funksionojnë duke rritur koston e produkteve të dëmshme dhe duke krijuar një barrierë financiare që dekurajon konsumin e tepërt.

Nga ana tjetër, ky sistem parashikon subvencionimin e ushqimeve cilësore, si frutat, perimet dhe drithërat integrale, duke i bërë ato më të përballueshme për xhepat e konsumatorëve. Logjika e kësaj strategjie mbështetet në faktin se çmimi është faktori kryesor që dikton sjelljen e blerësit, veçanërisht te grupet me të ardhura të ulëta, të cilat janë edhe më të rrezikuara nga kequshqyerja.

Në nivel ndërkombëtar, kjo qasje ka dhënë rezultate konkrete dhe Shqipëria mund të mësojë shumë nga këto përvoja. Një shembull i mirë është Mbretëria e Bashkuar, e cila në vitin 2018 aplikoi taksën mbi industrinë e pijeve freskuese (SDIL). Ky ligj i detyroi prodhuesit të ulnin sasinë e sheqerit në recetat e tyre për të shmangur taksën e lartë, duke çuar në një riformulim masiv të produkteve në treg.

Franca gjithashtu ka forcuar politikat e saj që nga viti 2012, duke aplikuar një taksë progresive sipas sasisë së sheqerit, ndërsa Sllovenia sapo ka ndërmarrë një hap radikal në vitin 2025, duke rritur TVSH-në për pijet me sheqer nga 9.5% në 22%. Këto vende nuk i shohin këto taksa thjesht si mbledhje parash, por si një investim, pasi të ardhurat e gjeneruara riinvestohen drejtpërdrejt në programet e edukimit shëndetësor nëpër shkolla dhe në aktivitete fizike për të rinjtë.

Në Amerikën Latine, Kolumbia ka aplikuar një model inovativ duke taksuar ushqimet shumë të përpunuara që përmbajnë nivele të larta kripe dhe yndyrash, me një rritje graduale deri në 20% deri në vitin 2025.

Hungaria, nga ana tjetër, ka një përvojë të gjatë me taksën e akcizës mbi ushqimet e pashëndetshme, e cila ka ndikuar ndjeshëm në ndryshimin e zakoneve ushqimore të popullatës.

Megjithatë ekspertët pohojnë se për Shqipërinë, zbatimi i këtyre masave mbart sfida të veçanta, siç është nevoja për të përballuar rezistencën e industrisë ushqimore dhe lobimeve të tyre të fuqishme.

Analiza e kostove në Shqipëri tregon se vetëm në vitin 2016, mbi 111,000 raste të diabetit i atribuoheshin mbipeshës, me një kosto ekonomike që kalonte 84 milionë dollarë. Kjo shifër sot është pa dyshim më e lartë, duke e bërë urgjente nevojën për një qasje të integruar.

Taksat shëndetësore duhen vlerësuar si një mbrojtje për sistemin shëndetësor që po rënkon nën barrën e sëmundjeve kronike. Duke ndjekur rekomandimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, Shqipëria ka mundësinë të kthejë politikat fiskale në një mburojë për shëndetin publik, duke siguruar që mjedisi ushqimor të mos favorizojë më produktet e lira e të dëmshme./ B.Hoxha

The post Studimi i ISHP: Të rriten taksat për pijet me sheqer, të ulen për të shëndetshmet appeared first on Revista Monitor.

Intesa Sanpaolo Bank Albania ka nënshkruar një marrëveshje prej 20 milionë euro me Grupin e Bankës Evropiane të Investimeve (BEI), në kuadër të Facilitetit të ri për Inovacionin dhe Transformimin e Gjelbër për Ballkanin Perëndimor, me qëllim mbështetjen e Ndërmarrjeve të Vogla dhe të Mesme shqiptare në përpjekjet e tyre për inovacion, digjitalizim dhe tranzicion të gjelbër.

Marrëveshja u prezantua gjatë vizitës zyrtare në Shqipëri të Presidentes së Grupit BEI, Nadia Calviño, duke e bërë Shqipërinë vendin e parë përfitues të kësaj nisme të re rajonale. Ky facilitet financimi do të ofrojë kushte të favorshme kreditimi për bizneset shqiptare që investojnë në inovacion, transformim digjital, eficiencë energjetike dhe prodhim të qëndrueshëm.

Ceremonia e nënshkrimit u ndoq nga Kryeministri Edi Rama, Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit Delina Ibrahimaj, Ministri i Financave Petrit Malaj, përfaqësues të lartë të qeverisë, zyrtarë të BEI-së, si edhe përfaqësues të Grupit Intesa Sanpaolo dhe Intesa Sanpaolo Bank Albania.

Gjatë fjalës së tij, Kryeministri Edi Rama vlerësoi ekspertizën dhe përvojën ndërkombëtare të Grupit Intesa Sanpaolo në zbatimin e programeve të mëdha financiare dhe partneriteteve strategjike në Evropë, duke theksuar rolin e rëndësishëm të Grupit në mbështetjen e zhvillimit ekonomik të Shqipërisë dhe procesit të integrimit evropian. Ai nënvizoi besimin që institucionet financiare ndërkombëtare kanë ndaj Intesa Sanpaolo dhe rëndësinë e të pasurit një partner bankar të fortë, të aftë për të ofruar zgjidhje financimi me ndikim për bizneset shqiptare.

Ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit Delina Ibrahimaj theksoi gjithashtu rëndësinë e marrëveshjes dhe përfitimet që ky facilitet i ri kreditimi do t’i sjellë ekonomisë shqiptare. Ajo u shpreh se programi do të përmirësojë ndjeshëm aksesin në financim për Ndërmarrjeve të Vogla dhe të Mesme, duke u mundësuar atyre të investojnë në inovacion, digjitalizim, qëndrueshmëri dhe rritje të konkurrueshmërisë. Ministrja Ibrahimaj e cilësoi gjithashtu Intesa Sanpaolo Bank Albania si një partner strategjik për komunitetin e biznesit dhe transformimin ekonomik të vendit.

Në kuadër të marrëveshjes me BEI-në, Intesa Sanpaolo Bank Albania do të zbatojë linjën e kreditimit prej 20 milionë Euro përmes zgjidhjeve të dedikuara financiare për kompanitë shqiptare të kualifikuara. Sipas kuadrit të financimit, investimet do të mbështesin kryesisht iniciativa në fushën e inovacionit, digjitalizimit, klimës dhe qëndrueshmërisë mjedisore.

Ky facilitet është pjesë e një programi më të gjerë rajonal që përfshin 170 milionë Euro hua nga BEI, 17 milionë Euro grante nga Bashkimi Evropian dhe asistencë teknike, me qëllim forcimin e ekosistemit të biznesit në Ballkanin Perëndimor.

“Përmes kësaj marrëveshjeje me Grupin BEI, Intesa Sanpaolo Bank Albania rikonfirmon angazhimin e saj për të mbështetur rritjen e qëndrueshme dhe konkurrueshmërinë e bizneseve shqiptare. Duke u mbështetur në forcën e Grupit Intesa Sanpaolo dhe partneritetin tonë afatgjatë me institucionet evropiane, ne po u mundësojmë Ndërmarrjeve të Vogla dhe të Mesme të përshpejtojnë rrugëtimin e tyre drejt inovacionit, transformimit digjital dhe tranzicionit të gjelbër,” deklaroi Giuseppe Giampietro, Drejtor i Përgjithshëm Ekzekutiv i Intesa Sanpaolo Bank Albania.

Kjo marrëveshje forcon më tej rolin e Intesa Sanpaolo Bank Albania si një partner financiar kyç për bizneset në Shqipëri dhe konfirmon angazhimin e Bankës për të mbështetur rritjen ekonomike të qëndrueshme dhe integrimin më të afërt të vendit me ekonominë evropiane.

The post Intesa Sanpaolo Bank, nënshkruan marrëveshje 20 mln Euro me BEI për të mbështetur bizneset shqiptare appeared first on Revista Monitor.

Sistemi gjyqësor në vend mbetet dukshëm nën standardet e Bashkimit Europian për sa i përket raportit të gjyqtarëve për banorë, sipas të dhënave të raportit të fundit të Këshillit të Lartë Gjyqësor.

Sipas të dhënave të Komisionit Evropian për Efiçencën në Drejtësi (CEPEJ), mesatarja europiane është 21.9 gjyqtarë për 100 mijë banorë. Në Shqipëri, ky tregues rezulton ndjeshëm më i ulët në të gjitha matjet e përdorura nga struktura gjyqësore.

Konkretisht, sipas strukturës organizative (dekreti), vendi regjistron 17.35 gjyqtarë për 100 mijë banorë. Sipas organikës faktike, ky raport zbret në 14.32 gjyqtarë për 100 mijë banorë. Ndërsa sipas organikës efektive, shifra ulet më tej në 12.73 gjyqtarë për 100 mijë banorë.

Në nivel organizativ, raporti i gjyqtarëve ndaj stafit administrativ që i shërben një gjyqtari në Shqipëri është 3.13, pra rreth 3.13 punonjës për çdo gjyqtar. Sipas organikës faktike, ky tregues rritet lehtë në 3.5 staf për gjyqtar, ndërsa në organikën efektive arrin në 3.9 staf administrativ për gjyqtar.

Në të gjitha rastet, Shqipëria mbetet nën mesataren europiane të CEPEJ-it, e cila është 4.12 staf administrativ për çdo gjyqtar. Edhe në këtë tregues, burimet mbështetëse për gjyqtarët mbeten më të ulëta krahasuar me standardin e Bashkimit Europian.

Ky hendek bëhet më i dukshëm në nivelin e strukturës organizative, ku diferenca ndaj mesatares europiane është më e theksuar. Numri i stafit jogjyqësor për 100 mijë banorë në Shqipëri për vitin 2025 është 50.16, sipas organikës faktike. Në krahasim, mesatarja europiane e vitit 2022 qëndron në 55.5 punonjës për 100 mijë banorë.

Të dhënat e KLGJ-së konfirmojnë se hendeku me BE-në mbetet konstant në vitet e fundit, ku në të gjitha skenarët Shqipëria qëndron nën pragun europian të CEPEJ-it. Kjo, ashtu siç theksohet shpesh në raporte, e vendos reformën në drejtësi përballë sfidës së kapaciteteve njerëzore, teksa rritja e numrit të çështjeve në gjykata e thellon presionin mbi sistemin ekzistues.

Të dhënat zyrtare tregojnë se gjatë vitit referues (2025) kanë ushtruar efektivisht funksionin e gjyqtarit në gjykatat e të gjitha niveleve gjithsej 306 gjyqtarë. Në të njëjtën periudhë, kjo nënkupton se sistemi gjyqësor ka funksionuar me rreth 73.38% të kapacitetit të tij./N.Maho

The post Shqipëria mbetet poshtë standardeve të BE-së, me mungesë të dukshme gjyqtarësh për banor appeared first on Revista Monitor.

Nga Tony Case

Pothuajse gjysma e punonjësve thonë se po përjetojnë “lodhje nga transformimi”, ndërsa një pjesë po aq e madhe beson se nismat për ndryshim po i përkeqësojnë gjërat, në vend që t’i përmirësojnë. Dhe pikërisht forca punëtore tek e cila kompanitë mbështeten për të realizuar të ardhmen e tyre? Ajo është e lodhur, e paqartë dhe gjithnjë e më e irrituar.

Një studim i kompanisë së shërbimeve të biznesit Emergn, i kryer në 751 organizata në mbarë botën, nxjerr në pah diçka që shumë e kanë dyshuar prej kohësh: mënyra si kompanitë menaxhojnë transformimin organizativ është thellësisht problematike. Studimi përshkruan një forcë punëtore nën presion, të bllokuar mes ritmit të pandalshëm të ndryshimeve dhe drejtuesve që nuk kanë ndërtuar strukturat e nevojshme për ta mbështetur.

Të dhënat tregojnë një mungesë të thellë besimi. 43% e punonjësve besojnë se gabimet e drejtuesve ndikojnë drejtpërdrejt në dështimin e transformimeve, ndërsa 38% thonë se drejtuesit nuk i kuptojnë kompleksitetet që sjellin këto procese. Më shqetësuesja, 44% e punonjësve raportojnë se nuk kanë marrë trajnim të mjaftueshëm për nismat e transformimit. Me fjalë të tjera, kompanitë po u kërkojnë njerëzve të tyre të vrapojnë në maratonë pa u mësuar më parë si të lidhin këpucët.

Sipas studimit, kjo nuk është thjesht një problematikë zbatimi, por një krizë drejtimi.

“Shumë kompani po ngatërrojnë aktivitetin me progresin”, thotë Alex Adamopoulos, drejtues ekzekutiv i Emergn. “Transformimi nuk duhet t’i shkatërrojë njerëzit, por t’i bëjë më të aftë. Sot po ndodh e kundërta. Kjo nuk është më vetëm një çështje drejtimi, por një problem i vetë modelit të biznesit.”

Shifrat e mbështesin këtë përfundim: 49% e punonjësve raportojnë lodhje nga transformimi; 44% thonë se ritmi i ndryshimeve është tepër i lartë; 44% ndihen të rraskapitur nga menaxhimi i ndryshimeve të vazhdueshme; ndërsa 37% kanë menduar të largohen nga puna për shkak të tronditjeve të pandërprera.

Dhe këto nuk janë ankesa të punonjësve që refuzojnë ndryshimin apo mbeten pas me zhvillimet. Janë sinjale alarmi nga një forcë punëtore që po i kërkohet të bëjë të pamundurën pa mbështetjen, qartësinë apo burimet e nevojshme.

Ndoshta më shqetësues është fakti se IA, e promovuar si zgjidhja për shumë nga sfidat organizative, mund të jetë duke e përkeqësuar problemin. Më shumë se gjysma e të anketuarve thonë se lodhja nga transformimi po shtohet nga nismat e lidhura me IA-në.

Kjo do të thotë se mjetet që supozohej ta bënin punën më të lehtë, po shtojnë një nivel tjetër kompleksiteti, një tjetër kërkesë për t’u përvetësuar dhe një tjetër aftësi për t’u mësuar, ndërkohë që problemet bazë të menaxhimit të ndryshimit mbeten të pazgjidhura.

“Organizatat po nxitojnë të adoptojnë teknologji të reja pa ndërtuar gatishmërinë njerëzore për t’i përballuar ato në mënyrë afatgjatë”, thotë Adamopoulos. “Ky nuk është transformim dixhital i qëndrueshëm, por rraskapitje dixhitale.”

Phoebe Gavin, trajnere për karrierën dhe lidershipin, e sheh këtë situatë nga të dyja anët: si me drejtuesit që përpiqen të sigurojnë mbështetje për transformimet, ashtu edhe me punonjësit e rraskapitur që kërkojnë vende pune ku, siç thotë ajo, “toka nuk lëviz nën këmbët e tyre çdo tremujor”.

Sipas saj, drejtuesit dështojnë vazhdimisht të komunikojnë drejtpërdrejt me njerëzit që preken nga këto transformime.

“Drejtuesit nuk e dinë çfarë ka rëndësi për këta punonjës apo si po e përjetojnë ata punën e tyre”, thotë Gavin. “Për pasojë, nuk arrijnë të parashikojnë efektet negative të vendimeve të tyre, edhe kur ato janë strategjikisht të sakta.”

“Kur punonjësit humbasin kontrollin mbi punën e tyre, ose kur ajo ndryshon shpejt dhe në mënyrë të paparashikueshme, ata shkëputen, humbasin besimin te drejtuesit dhe bëhen pesimistë për të ardhmen e kompanisë.”

“Kur punonjësit nuk kanë ndikim mbi mënyrën si punojnë, ose kur gjithçka ndryshon vazhdimisht dhe pa parashikueshmëri, ata humbasin motivimin, besimin te drejtuesit dhe optimizmin për perspektivën e kompanisë”, thotë Gavin.

Sipas saj, drejtuesit, veçanërisht ata në nivelet më të larta, duhet të shmangin shkëputjen nga njerëzit që në praktikë mbajnë mbi supe procesin e transformimit.

“Pyetësorët nuk mjaftojnë”, thotë ajo. “Ata duhet të flasin rregullisht me punonjësit dhe ta përdorin atë informacion për të testuar nëse strategjitë e tyre funksionojnë realisht.”

Nismat për transformim nuk do të zhduken. Sipas Emergn, shtatë në dhjetë organizata i konsiderojnë ato të domosdoshme për të mbijetuar në konkurrencë.

Por ajo që studimi e bën të qartë është se mënyra aktuale si po menaxhohen këto procese nuk është e qëndrueshme dhe kostoja po shfaqet gjithnjë e më shumë në formën e punonjësve të rraskapitur, projekteve që dështojnë dhe një force punëtore që ka humbur besimin te aftësia e drejtuesve për t’i udhëhequr përmes ndryshimit.

Siç paralajmëron Adamopoulos: “Ka ardhur koha të rimendojmë ndryshimin, përpara se talentet të largohen.”/ WorkLife

The post Si nismat për ndryshim po i rraskapitin punonjësit më të mirë appeared first on Revista Monitor.

Ambjentet e reja të Gjykatës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (GJKKO), të inauguruara ditën e hënë, janë realizuar falë një mbështetjeje financiare të dhënë nga Agjencia e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe Konfiskuara (AAPSK), në kuadër të përdorimit të të ardhurave nga asetet e sekuestruara e konfiskuara për forcimin e institucioneve të drejtësisë dhe luftës kundër krimit të organizuar.

AAPSK ka alokuar gjatë vitit 2025 përmes disa vendime të Komitetit Ndërinstitucional për Masat kundër Krimit të Organizuar financime me vlerë 104.2 milionë lekë.

Kështu, AAPSK ka financuar projektin për rikonstruksionin e sallave të gjykimit dhe ambienteve të brendshme të GJKKO-së me një fond total prej rreth 72 milionë lekë. Financimi përfshin rikonstruksionin e katër sallave të gjykimit, ambienteve të përbashkëta, si edhe investime për sigurinë dhe infrastrukturën e institucionit.

Në kuadër të këtij projekti janë kryer edhe pagesa specifike për rikonstruksionin e zyrave të gjyqtarëve dhe kryesekretarisë, si edhe hartimin e projektit për rikonstruksionin e ambienteve të përbashkëta në katet 0, 1, 2 dhe 3, me vlerë 27.2 milionë lekë, si edhe për blerjen dhe instalimin e disa pajisjeve për sigurinë dhe përmirësimin e infrastrukturës së ndërtesës me vlerë 5 milionë lekë.

GJKKO, në raportin vjetor të institucionit, ka shprehur falënderim të posaçëm për AAPSK dhe Kryeadministratoren Risena Xhaja, duke theksuar se mbështetja financiare e ofruar gjatë vitit 2025 ka qenë “thelbësore për përmirësimin e kushteve të punës në gjykatë dhe për krijimin e ambienteve më të përshtatshme dhe më dinjitoze”.

Sipas gjykatës, kjo mbështetje ka ndihmuar drejtpërdrejt në krijimin e kushteve bashkëkohore të punës dhe sigurisë për një institucion ku trajtohen çështje me rëndësi të veçantë në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

The post AAPSK financoi me 104.2 milionë lekë rikonstruksionin e ambjenteve të GJKKO-së appeared first on Revista Monitor.

Në Shqipëri, në tremujorin e parë të vitit 2026 kishte më shumë vdekje sesa lindje, sipas të dhënave që u publikuan nga INSTAT.

Kjo ka bërë që shtesa natyrore të rikthehet në negative, njëlloj si në kohën e pandemisë, kur për herë të parë në vend treguesi ishte me minus për shkak të humbjeve të larta të jetës si rrjedhojë e pandemisë.

Sipas INSTAT, në tremujorin e parë të vitit 2026, shtesa natyrore e popullsisë rezultoi negative me 368 vdekje më shumë se lindje. Përgjithësisht, gjatë viteve të fundit në tremujiorin e parë shtesa natyrore është negative, për shkak të vdekjeve më të larta gjatë periudhës së dimrit.

Gjatë tremujorit të parë lindën 5.146 foshnje dhe u regjistruan 5.514 vdekje.

Në tremujorin e parë të vitit 2026, lindjet shënuan rritje me 1,0 %, ndërsa vdekjet shënuan rënie me 7,4 %, krahasuar me të njëjtin tremujor të vitit 2025.

Qarku me më shumë lindje në tremujorin e parë ishte Tirana, më 2.438, ndërsa më më pak lindje Gjirokastër (59).

Krahasuar me T1/2025 rezulton: rritje në 6 qarqe; 1 qark pa ndryshim; rënie në 5 qarqe.

Rritja më e madhe e lindjeve ishte në Berat (+ 14,5 %) dhe rënia më e madhe në Gjirokastër (- 23,4 %).

Po sipas INSTAT, Gjatë vitit 2025, vendi shënoi shtesë natyrore pozitive prej me 1.147 lindje më shumë se vdekje, por në rënie krahasuar me vitin 2024. Gjatë vitit 2025 lindën 22.541 foshnje dhe u regjistruan 21.394 vdekje.

Teksa emigracioni vijon të jetë i lartë dhe vendi nuk ka një shtesë natyrore, Shqipëria pritet të përballet me një tkurrje të lartë të popullsisë në të ardhmen, me efekte të mëdha në ekonomi, që nga tregu i punës deri te skema e pensioneve dhe e kujdesit social për të moshuarit.

Së fundmi, Organizata Ndërkombëtare për Migracionin në raportin “World Migration Report 2026” paralajmëroi se Shqipëria është ndër vendet europiane ku emigracioni mund të ndikojë më tej në rënien e popullsisë, për shkak të largimit të personave në moshë riprodhuese.

“Në vende si Shqipëria, Lituania, Republika e Moldavisë dhe Bosnja e Hercegovina, ku normat e fertilitetit janë tashmë nën nivelin e zëvendësimit të popullsisë, emigracioni i personave në moshë riprodhuese mund të kontribuojë në një rënie të mëtejshme të popullsisë, për shkak të numrit të lindjeve që humbasin pas largimit jashtë vendit”, thuhet në raport.

IOM: Shqipëria, ndër më të rrezikuarat në Europë nga emigracioni i moshave riprodhuese, pasojat

The post Alarmi demografik, Shqipëria kthehet me shtesë natyrore negative në T I, njësoj si në pandemi appeared first on Revista Monitor.

Nga kërkimi i vendeve të qeta te zgjedhja e destinacioneve sipas rrënjëve familjare, trendet që do të dominojnë titujt në muajt e ardhshëm.

Sipas Raportit të Trendeve 2026 të Hilton, udhëtarët sot po mendojnë më shumë për arsyen pse bëjnë pushime, sesa për vendin ku do të shkojnë.

Bazuar në të dhënat e një ankete me më shumë se 14,000 udhëtarë nga vende si Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, SHBA-ja dhe Australia, raporti tregon se udhëtimet nxiten nga motive emocionale, përfshirë dëshirën për pushim dhe etjen për përvoja kuptimplota.

“Ndërsa udhëtarët kërkojnë më shumë kuptim nga udhëtimet e tyre, besimi dhe familjariteti nuk kanë qenë kurrë më të rëndësishme,” tha Chris Nassetta, president dhe drejtor ekzekutiv i Hilton.

“Raporti i këtij viti tregon se 74% e udhëtarëve vlerësojnë rezervimin me marka që i njohin dhe u besojnë, një sinjal i qartë se komoditeti dhe qëndrueshmëria janë thelbësore në peizazhin e sotëm të udhëtimeve. Më shumë se kurrë, është ndjesia pas udhëtimit ajo që udhëheq vendin ku nis rrugëtimi.”

Ja të gjitha trendet që duhet të dini.

Mikpritja e qetë

Udhëtarët e sotëm po kërkojnë paqe dhe qetësi gjatë udhëtimit të tyre, si edhe kohë për veten.

Nga të anketuarit, gati gjysma, 48%, thanë se do të shtonin ditë të tjera udhëtimi para ose pas pushimeve familjare, ndërsa 54% thanë se do të bënin një udhëtim pune për të marrë një pushim nga familja.

Rreth 27% e udhëtarëve të biznesit po i japin përparësi kohës vetëm gjatë udhëtimeve të punës, 19% zgjedhin gjumin në vend të shoqërimit, ndërsa 30% zgjedhin një vakt ose meze të vonë pas eventeve në grup.

Planifikimi përmes syve të fëmijëve

Ndërsa në të kaluarën prindërit zgjidhnin destinacionin e udhëtimit sipas preferencave të tyre dhe fëmijët thjesht i shoqëronin, sot brezi i ri është i përfshirë aktivisht në planifikimin e pushimeve.

Sipas anketës, 73% e atyre që udhëtojnë me fëmijët ose nipërit e mbesat presin t’i inkurajojnë aktivisht ata që të ndihmojnë në planifikimin e pushimeve familjare.

Edhe udhëtimet “skip-gen”, pra udhëtimet ku fëmijët shkojnë vetëm me gjyshërit, janë në rritje, me gati 30% të udhëtarëve që thonë se do t’i dërgonin fëmijët vetëm me gjyshërit.

Familjet po përpiqen gjithashtu të jenë më të pranishme, me 58% të prindërve që thonë se do të vendosnin periudha pa ekran gjatë pushimeve.

Turizmi i trashëgimisë familjare

Udhëtimet që bëjmë si fëmijë lënë një përshtypje të qëndrueshme, me dy të tretat e udhëtarëve që thonë se zgjedhjet e tyre për hotelet janë ndikuar nga prindërit, ndërsa 73% thonë se stili i tyre i përgjithshëm i udhëtimit është ndikuar nga familja.

Për më tepër, njerëzit po lejojnë trashëgiminë e tyre familjare të zgjedhë destinacionin, me 52% të të anketuarve që thonë se po planifikojnë udhëtime për të mësuar rreth rrënjëve familjare.

Rikthehen udhëtimet rrugore në SHBA

Me Route 66 që feston 100-vjetorin këtë vit, nuk duhet t’ju habisë fakti që udhëtimet rrugore në SHBA janë në rritje.

Sipas Hilton, 61% e udhëtarëve nuk do të ngisnin makinën për më shumë se pesë orë pa ndaluar për të qëndruar në hotel, ndërsa 90% thonë se një shtrat i rehatshëm është përparësia kryesore pas një dite në rrugë./ Euronews

The post Trendet e udhëtimit 2026: qetësi, kthimi te rrënjët familjare dhe udhëtime rrugore në SHBA appeared first on Revista Monitor.

Prodhuesit europianë të automjeteve janë përballur me mbi 8 miliardë euro kosto shtesë që prej vendosjes së tarifave të reja amerikane nga Presidenti Donald Trump, ndërsa industria po përgatitet për një përshkallëzim të ri të luftës tregtare mes SHBA-së dhe Bashkimit Europian.

Sipas një analize të publikuar nga Financial Times, humbjet bazohen në deklaratat publike të drejtuesve të kompanive si Volkswagen, BMW, Mercedes-Benz, Stellantis dhe Volvo Cars dhe mbulojnë vitin 2025 dhe tre muajt e parë të vitit 2026.

SHBA-ja rriti tarifat për makinat europiane nga 2.5% në 27.5% në prill të vitit të kaluar, si pjesë e paketës së gjerë tarifore të Trump. Më pas, pas një marrëveshjeje tregtare SHBA-BE në gusht, tarifa u ul në 15%, por ndikimi financiar mbi prodhuesit mbeti i rëndë.

Sipas Financial Times, Volkswagen ka paralajmëruar për rreth 4 miliardë euro kosto shtesë vetëm këtë vit, ndërsa BMW ka raportuar humbje prej rreth 2.1 miliardë eurosh dhe Mercedes-Benz rreth 1.3 miliardë euro.

Situata mund të përkeqësohet edhe më tej. Trump ka kërcënuar se do të rikthejë tarifën 25% për automjetet europiane nëse BE-ja nuk zbaton plotësisht marrëveshjen tregtare të vitit të kaluar.

Segmenti më i goditur pritet të jetë ai i makinave luksoze europiane, pasi markat gjermane varen shumë nga eksportet drejt tregut amerikan. Industria europiane e automobilëve po përballet njëkohësisht edhe me presionin nga konkurrenca kineze në makinat elektrike, kostot e transformimit drejt elektrifikimit dhe dobësimin e kërkesës globale.

Komisioni Europian ka deklaruar se do të mbajë “të gjitha opsionet të hapura” për të mbrojtur interesat e BE-së, ndërsa analistët paralajmërojnë se tarifat e reja mund të detyrojnë kompanitë të rrisin çmimet ose të zhvendosin më shumë prodhim në SHBA për të shmangur kostot doganore.

The post Prodhuesit europianë të makinave humbasin mbi 8 miliardë euro nga tarifat e Trump appeared first on Revista Monitor.

Rreth 12.4 mijë shqiptarëve u është refuzuar hyrja në një nga vendet e Bashkimit Europian në vitin 2025, sipas të dhënave që janë publikuar nga Eurostat.

Shtetasit shqiptarë janë të dytit në Europë për numrin e lartë të refuzimeve për hyrje, vetëm pas Ukrainës me 27 mijë refuzime, një vend ku qytetarët i ikin luftës dhe për më tepër ka rreth 40 banorë, shumë më tepër se 2.4 milionë banorë që kanë mbetur në Shqipëri.

Sipas të dhënave të Eurostat, refuzimet më të mëdha për shtetasit shqiptarë ishin nga ajri (5,780), të ndjekur nga toka (5,500) dhe më pak nga deti (1,150).

Shtetet që na kanë refuzuar më shumë janë Italia (3220), e ndjekur nga Greqia (2670). Në vend të tretë është Kroacia me 1580 refuzime, e ndjekur nga Irlanda, me 1280 refuzime, 990 në Hungari, 775 në Gjermani, 225 në Slloveni, 125 në Holandë, 120 në Austri, 28 në Maltë.

Europa
Sipas Eurostat, në vitin 2025, 132,600 shtetasve të vendeve të treta iu refuzua hyrja në BE në një nga kufijtë e saj të jashtëm, me një rritje prej 7.1% krahasuar me vitin 2024.

Numri më i lartë i refuzimeve u regjistrua në Poloni (28,960, ose 21.8% e totalit të BE-së), pasuar nga Franca (12,210, ose 9.2%), Kroacia (12,090, ose 9.1%) dhe Spanja (10,610, ose 8.0%).

Në vitin 2025, numri më i lartë i shtetasve të vendeve të treta të cilëve iu refuzua hyrja në BE u regjistrua për ukrainasit (26,975), pasuar nga shqiptarët (12,430), moldavët (11,660), kolumbianët (6,565), turqit (5,635) dhe serbët (5,440), shumica prej tyre nga vende që ndajnë kufij tokësorë me BE-në.

Në nivel BE-je, numri më i lartë i refuzimeve të shtetasve shqiptarë u raportua në kufijtë ajrorë, ndërsa pjesa dërrmuese e refuzimeve për shtetasit ukrainas dhe moldavë u regjistrua në kufijtë tokësorë.

The post Të dëbuarit e mëdhenj të Europës, 12.4 mijë shqiptarëve iu refuzua hyrja në BE në 2025-n appeared first on Revista Monitor.

Mbrojtja e të dhënave personale në institucionet e drejtësisë dhe sigurisë publike, si dhe roli i Nëpunësit të Mbrojtjes së të Dhënave Personale (DPO), ishin në fokus të aktivitetit ndërgjegjësues të organizuar nga Zyra e Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të sistemit të drejtësisë dhe sigurisë publike.

Në fjalën e tij, Komisioneri Besnik Dervishi e cilësoi ligjin nr. 124/2024 “Për mbrojtjen e të dhënave personale” si një hap të rëndësishëm drejt forcimit të garancive për të drejtat dhe liritë themelore të individit, duke theksuar se përdorimi i të dhënave personale nga autoritetet ligjzbatuese duhet të jetë gjithmonë i bazuar në ligj, proporcional dhe i lidhur ngushtë me qëllimin përkatës.

Komisioneri Dervishi nënvizoi se mbrojtja e të dhënave personale nuk duhet parë si pengesë për institucionet ligjzbatuese, por si një standard demokratik që rrit besimin e publikut tek institucionet. Ai theksoi gjithashtu se zbatimi efektiv i ligjit kërkon bashkëpunim institucional, investim në teknologji të sigurta, rritje të kapaciteteve profesionale dhe forcim të kulturës së mbrojtjes së të dhënave personale.

Gjatë aktivitetit, Zyra e Komisionerit prezantoi gjetjet dhe rekomandimet e dala nga proceset mbikëqyrëse dhe hetimet administrative të zhvilluara në autoritetet kompetente, duke evidentuar problematika konkrete që lidhen me mungesën e akteve të brendshme rregullatore për përpunimin e të dhënave personale, mungesën e procedurave të posaçme për të dhënat sensitive, ruajtjen e të dhënave personale përtej afateve të përcaktuara ligjore, si dhe mungesën e trajnimeve të vazhdueshme për stafin që përpunon të dhëna personale.

Një vëmendje e veçantë iu kushtua rolit të Nëpunësit të Mbrojtjes së të Dhënave Personale (DPO), ku u evidentua se në disa institucione mungon ende caktimi i tij, ndërsa në raste të tjera roli i DPO-së mbetet formal dhe jo i përfshirë në proceset vendimmarrëse dhe hartimin e akteve që lidhen me përpunimin e të dhënave personale.

Në këtë kuadër, Zyra e Komisionerit rekomandoi forcimin e pavarësisë funksionale të DPO-së, përfshirjen e tij në hartimin e politikave të sigurisë së informacionit dhe auditimeve të brendshme, si dhe garantimin e një roli aktiv në mbikëqyrjen e ligjshmërisë dhe transparencës në përpunimin e të dhënave personale.

Aktiviteti u fokusua gjithashtu në nevojën për hartimin dhe rishikimin e rregulloreve të brendshme, vendosjen e afateve konkrete për ruajtjen e të dhënave personale, marrjen e masave shtesë teknike dhe organizative për mbrojtjen e të dhënave, si dhe zhvillimin e trajnimeve të vazhdueshme për punonjësit e autoriteteve kompetente.

Zyra e Komisionerit ritheksoi angazhimin e saj për të mbështetur institucionet publike në zbatimin e legjislacionit të ri për mbrojtjen e të dhënave personale, në funksion të garantimit të të drejtave themelore të qytetarëve dhe forcimit të shtetit të së drejtës.

The post Mbrojtja e të dhënave personale, Komisioneri kërkon marrjen e masave nga organet ligjzbatuese appeared first on Revista Monitor.

Autoriteti Kombëtar i Ushqimit (AKU) ka nisur procesin e kategorizimit dhe vlerësimin për sigurinë ushqimore, për produktet me origjinë shtazore, qumështi, mishi, peshku dhe veza, si një masë për të përmbushur standardet e sigurisë së kërkuara nga procesi i integrimit në BE.

Drejtoresha e Autoritetit Kombëtare të Ushqimit (AKU) Blerina Gjylameti tha në konferencën e parë Kombëtare të Industrisë së Përpunimit të Qumështit se pas një skanimi që i është bërë sektorëve kanë nisur inspektimet nga trupa e AKU në stabilimente dhe fabrika.

Pas përfundimit të tyre do të bëhet edhe një kontroll i dytë, përfshirë dhënien e rekomandimeve të inspektorëve vendas që duhet të zbatohen nga bizneset.

Procesi duhet të jetë real, në përmbushje të standardeve të BE-së. Tashmë tha ajo, do të kalojmë në hapin e dytë.

“Do të verifikohen 253 operatorë të ushqimit për të parë se ku jemi. Në listë verifikimet e inspektorëve do të ketë komente të detajuara, për të parë se çfarë duhet të ndryshojë. Në fund të raportit do të kemi të qartë se çfarë do të ndryshojë”.

Më pas tha Gjylameti, do të hartohet një strategji kombëtare, për të parë sesi do të ndihmohet ky sektor.

Edhe laboratorët do të testohen sipas standardeve të Bashkimit Europian.

“Në këtë kuadër kanë nisur investimet për 7 laboratorë, 4 prej tyre do të ndërtohen nga e para. Një zhvillim i rëndësishëm është procesi i vlerësimit dhe kategorizimit të stabilimenteve të produkteve me origjine shtazore dhe ushqimit për kafshë”.

Arben Shkodra, nga Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë tha se ka filluar një analizë shumë e rëndësishme e asaj çfarë na pret, por ai konstaton se ky proces është marrë shumë lehtë.

“Do të jetë një mundësi fantastike dhe hapet një treg i madh. Por siç është mundësi, ka shumë sfida e rreziqe. Ajo që po vjen nuk është shëtitje në park. Ministria e Bujqësisë ishte e para që e kuptoi, e nisi me ngrirjen e alarmit në dhjetor e bashkë me AKU kanë nisur kategorizimin e bizneseve”.

Nga analiza e bërë ka rezultuar që përpunuesit e qumështit do të përballen me 18 kapituj me shumë detyrime që do të kontrollohen nga inspektoriate.

“Ju do t’ju preken shumë fusha që nga siguria, punësimi, patenta, punonjësit etj. Qeveria duhet të fillojë një plan kombëtar që t’u thotë të gjithë bizneseve me çfarë do të përballen. Jemi një ekonomi me 140 mijë NIPT-e dhe nuk do të jetë e vështirë për të kaluar këto sfida. Edhe ju si biznese duhet të nisni të përgatitemi për këtë transformim”, paralajmëroi Shkodra.

Isuf Begaj, themelues i kompanisë Erzeni tha se duhet të nisim të bëhemi gati për t’u futur në Europë. Por ai shtoi se fermerët kanë më shumë nevojë për mbështetjen e bujqësisë.

The post 253 operatorë ushqimi në proces vlerësimi dhe kategorizimi për sigurinë ushqimore appeared first on Revista Monitor.

Kredia për shtëpi e dhënë nga sektori bankar shqiptar arriti shifrat më të larta historike vitin e kaluar.

Të dhënat e Bankës së Shqipërisë treguan se kredia e re për blerje banesash arriti vlerën prej 64.4 miliardë lekësh ose rreth 658 milionë eurosh, të llogaritura me kursin mesatar të vitit të kaluar. Kredia e re për shtëpi u rrit me 17.3% krahasuar me vitin 2024, ritëm ky edhe më i lartë në raport me rritjen prej 13% të vitit të mëparshëm.

Vlera e portofolit aktiv ose tepricës së kredisë për shtëpi në fund të vitit 2025 arriti në 243.6 miliardë lekë, me një rritje vjetore prej 16.7%.

Ky portofol përbën rreth 25% të kredisë totale për ekonominë shqiptare.

Sipas të dhënave të raportuara nga sektori bankar, në fundin e vitit 2025 tregu i kredisë për shtëpi kryesohej nga Banka Kombëtare Tregtare (BKT). Banka më e madhe në vend zotëronte një portofol total bruto prej 49.5 miliardë lekësh. Kjo shumë përbënte rreth 20.5% të portofolit të kredisë për shtëpi të dhënë nga sektori bankar në Shqipëri.

Ndjek Banka OTP Albania, që në vitet e fundit ka pasur një fokus të rëndësishëm në këtë produkt. Në fundin e vitit të kaluar, banka me kapital hungarez zotëronte një portofol prej 42.4 miliardë lekësh ose afërsisht sa 17.6% e portofolit total të kredisë për shtëpi.

Në vend të tretë pozicionohet Credins Bank, me një portofol aktiv prej 29.4 miliardë lekësh. Kjo shumë përbën 12.2% të portofolit të sektorit bankar në vend. Credins është banka më e madhe kredituese ekonomisë shqiptare, por vazhdon ta ketë fokusin kryesor në segmentin e biznesit, ndërsa renditet më mbrapa në huadhënien për individët dhe familjet.

Raiffeisen Bank është banka e katërt më e madhe financuese e blerjes së shtëpive nga familjet shqiptare, me një portofol prej 35.7 miliardë lekësh, ose sa 14.8% e totalit të sektorit bankar në vend.

Edhe Tirana Bank ka ndjekur një cikël në rritje në tregun e kredisë për shtëpi. Në fund të vitit të kaluar, banka e grupit Balfin raportonte një portofol total prej 20.5 miliardë lekësh. Kjo shumë përbën afërsisht 8.5% të totalit të portofolit të sektorit.

Ndjek Banka Intesa Sanpaolo Shqipëri, me një portofol në shumën e 18.7 miliardë lekëve osa sa 7.7% e totalit të sektorit.

Vijon Banka e Parë e Investime Shqipëri (Fibank), me një portofol total prej 14 miliardë lekësh. Banka me kapital bullgar është aktor i rëndësishëm në tregun e kredisë për shtëpi, me më shumë se 5.8% të portofolit total.

Union Bank në fund të 2025 zotëronte 5.5% të tregut të kredisë për shtëpi, me një vlerë totale portofoli prej 13.4 miliardë lekësh.

Banka Amerikane e Investimeve (ABI Bank) në fundin e 2025 raportonte një portofol të kredisë për shtëpi në vlerën e 8.8 miliardë lekëve, shumë kjo që përbën 3.6% të totalit të sektorit.

Ndjek ProCredit Bank Albania, që në fund të vitit të kaluar zotëronte rreth 2.1% të tregut, për një vlerë totale prej afërsisht 5 miliardë lekësh.

Renditja mbyllet nga Banka e Bashkuar e Shqipërisë (UBA). Banka më e vogël e sektorit zotëron një portofol të kredisë për shtëpi në vlerën e 4.2 miliardë lekëve, shumë kjo që i jep 1.7% të tregut të këtij produkti.

Tregu i kredisë për shtëpi ka shfaqur një rritje të shpejtë në periudhën pas pandemisë, duke ndjekur dhe mbështetur ciklin pozitiv të pasurive të paluajtshme. Megjithatë, për shkak të rritjes së shpejtë të ekspozimit dhe masave kufizuese të vendosura nga Banka e Shqipërisë, me shumë mundësi rritja e tregut e ka arritur pikun gjatë vitit të kaluar, ndërsa këtë vit ritmet e rritjes priten të jenë më të ngadalta.

Kredia për shtëpi e mbylli tremujorin e parë të këtij viti në rënie, për herë të parë në periudhën pas pandemisë. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se për periudhën janar-mars, sektori bankar dha gjithsej 13.5 miliardë lekë kredi të re për shtëpi, 14.9% më pak krahasuar me tremujorin e parë të vitit të kaluar.

Që nga korriku i vitit të kaluar, ka nisur aplikimi i disa masave kufizuese të Bankës së Shqipërisë, që tentojnë të ngadalësojnë rritjen e shpejtë të huadhënies në këtë segment.

Banka Qendrore ka vendosur nivele tavan për treguesit “Raporti i kredisë ndaj vlerës” dhe “Raporti i shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave”, për kreditë që japin bankat për pasuri të paluajtshme rezidenciale.

Raporti i kredisë ndaj vlerës është përqindja e çmimit të blerjes së banesës që banka merr përsipër të financojë nëpërmjet kredisë. Raporti tavan i kredisë ndaj vlerës në monedhën Lekë do të jetë 85% për shtëpinë e parë dhe 80% për shtëpinë e dytë, ndërsa në valutë të huaj 75% për shtëpinë e parë dhe 70% për shtëpinë e dytë.

Ndërsa raporti i shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave përfaqëson raportin mes këstit ose kësteve të kredisë për prona, në raport me të ardhurat e huamarrësve. Raporti i shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave për kreditë në Lekë do të jetë në nivelin 40% për shtëpinë e parë dhe 35% për shtëpinë e dytë. Në valutë të huaj, niveli tavan do të jetë 35% për shtëpinë e parë dhe 30% për shtëpinë e dytë./ E.Shehu

Burimi: Shoqata Shqiptare e Bankave

The post Konkurrenca në tregun e kredisë për shtëpi, kryesojnë BKT dhe OTP Albania appeared first on Revista Monitor.

Startup-i fintech Parker, i cili ofronte karta krediti korporative dhe shërbime bankare për bizneset e e-commerce, ka kërkuar zyrtarisht falimentimin dhe raportohet se ka ndërprerë operacionet.

Kompania ishte pjesë e programit të Y Combinator në vitin 2019 dhe kishte siguruar mbështetje nga investitorë të njohur si Valar Ventures. Sipas raportimeve, Parker kishte ngritur mbi 200 milionë dollarë financim, përfshirë edhe një linjë huaje prej 125 milionë dollarësh.

Startup-i synonte të ndërtonte produkte financiare të specializuara për bizneset online, duke konkurruar me kompani si Brex dhe Ramp në tregun e kartave korporative dhe bankingut dixhital. Modeli i tij bazohej në analizimin e flukseve financiare të kompanive të e-commerce për të ofruar kredi dhe menaxhim shpenzimesh më fleksibël sesa bankat tradicionale.

Sipas dokumenteve të falimentimit, Parker ka depozituar kërkesë për Chapter 7 bankruptcy, që nënkupton likuidim të plotë të aseteve dhe jo ristrukturim të biznesit. Kompania raportoi asete dhe detyrime në intervalin 50 deri në 100 milionë dollarë, ndërsa kishte mes 100 dhe 199 kreditorë.

Rënia e Parker shihet si një tjetër sinjal i vështirësive që po kalon sektori fintech, pas viteve të rritjes agresive gjatë periudhës së normave të ulëta të interesit. Shumë startup-e të këtij sektori po përballen me kosto të larta për tërheqjen e klientëve, konkurrencë të ashpër dhe presion mbi fitimet./ TECH CRUNCH

The post Startup-i fintech Parker shpall falimentimin pas mbi 200 mln dollarë financim appeared first on Revista Monitor.

Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare (AMF) ka përgatitur një projektligj të ri për sigurimin e detyrueshëm në sektorin e transportit, që do të përafrojë plotësisht legjislacionin shqiptar me atë të Bashkimit Europian (BE).

Ligji i ri do të sjellë ndryshime shumë të rëndësishme, por megjithatë shumica e tyre do të hyjnë në fuqi vetëm pas anëtarësimit të plotë në BE.

Projektligji parashikon rritjen, në mënyrë thelbësore, të limitit të përgjegjësisë ose vlerën limit që kompanitë duhet paguajnë për ngjarje sigurimi dhe person të dëmtuar.

Kufiri minimal i përgjegjësisë, që do të mbulohet nga kontrata e sigurimit nuk mund të jetë më i ulët se 6.45 milionë euro (ose vlera ekuivalente në Lek), për çdo aksident, pavarësisht numrit të palëve të dëmtuara ose 1.3 milionë euro (ose vlera ekuivalente në Lek), për çdo person të dëmtuar.

Kjo do të shënojë një rritje shumë të madhe në raport me limitet që përcakton ligji aktual.

Sipas ligjit në fuqi, limiti aktual i përgjegjësisë është përkatësisht 150 milionë lekë për autobusët dhe kamionët, 200 milionë lekë për mjetet që transportojnë lëndë të rrezikshme dhe 55 milionë lekë për të gjitha mjetet e tjera. Ndërsa, kufiri i përgjegjësisë për çdo person të dëmtuar në një ngjarje sigurimi është 22 milionë lekë.

Megjithëse limitet përfundimtare që parashikon ligji i ri do të hyjnë në fuqi vetëm pas anëtarësimit në BE, pritet që, duke filluar nga viti 2027, të aplikohen gjithsesi rritje mbi nivelet aktuale të limiteve të përgjegjësive, për ta bërë më gradual përafrimin me nivelet e Bashkimit Europian. Limitet e ndërmjetme të përgjegjësive priten të përcaktohen në përfundim të procesit të konsultimit të projektligjit.

Projektligji përcakton gjithashtu se kontrata e sigurimit të përgjegjësisë së përdoruesit të mjetit motorik për dëmet e shkaktuara palëve të treta nga përdorimi i këtij mjeti duhet të mbulojë, mbi bazën e një primi të vetëm dhe gjatë gjithë afatit të kontratës, të gjithë territorin e Bashkimit Europian, përfshirë çdo periudhë gjatë së cilës mjeti qëndron në shtete të tjera anëtare dhe të garantojë, mbi bazën e primit të vetëm, në çdo shtet anëtar, mbulimin e kërkuar nga legjislacioni i tij ose mbulimin e kërkuar nga legjislacioni i shtetit anëtar ku mjeti ka vendqëndrimin e zakonshëm, kur ky mbulim është më i lartë.

Rritja e limiteve të përgjegjësive dhe zgjerimi i zonës së mbulimit në rast dëmi do të sjellin kuptueshëm një rritje të fortë të primit të sigurimit të detyrueshëm të mjeteve, sepse ai do mbulojë edhe përgjegjësitë për dëmet që mund të shkaktohen jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë. Polica e sigurimit TPL do të kryejë njëkohësisht edhe funksionet që kryen sot kontrata e Kartonit Jeshil. Edhe ky ndryshim do të hyjë në fuqi në momentin e anëtarësimit të plotë në BE.

Projektligji përcakton se shoqëria e sigurimit mund të përdorë sisteme elektronike për lidhjen e kontratave të sigurimit me konsumatorët, në përputhje me kërkesat e legjislacionit përkatës.

Lidhja e kontratës së sigurimit me mjete elektronike do të konsiderohet njëlloj e vlefshme me lidhjen me shkrim, nëse konsumatori ka konfirmuar kuptimin e të gjithë informacionit dhe ka pranuar kontratën e sigurimit. Ky ndryshim parashikohet të hyjë në fuqi menjëherë pas miratimit të ligjit dhe nuk do të jetë i kushtëzuar nga hyrja e Shqipërisë në Bashkimin Europian./ E.Shehu

The post Projektligji, hyrja në BE sjell ndryshime në sigurimin e detyrueshëm të mjeteve dhe rritje çmimesh appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria ka normën më të lartë të martesave në Europë. Sipas Eurostat, në vitin 2024 u regjistruan 6,8 martesa për 1 mijë banorë, e njëjta normë si në vitin 2022, shumë më e lartë se mesatarja europiane prej 3.9.

Në vend të dytë është Maqedonia e Veriut, por të dhënat e fundit nga ky shtet i përkasin vitit 2021. Mungojnë të dhënat për Kosovën që ka një popullsi të re dhe numër të lartë martesash. Në rajon, niveli më i ulët i martesave është në Serbi, me 4.6 martesa për 1000 banorë.

Pas Shqipërisë, normat më të larta bruto të martesave janë regjistruar në Turqi, me 6,6, dhe Moldavi, me 6,1.

Në Shqipëri, norma e martesave ka qenë relativisht e lartë në vitet 1980-1990, duke arritur kulmin në vitin 1990, me 8,9 martesa për 1 000 banorë. Pas kësaj periudhe, vihet re një rënie graduale.

Nga ana tjetër, divorcet në Shqipëri janë bërë më të zakonshme krahasuar me të kaluarën. Në vitin 2024, norma ishte 2,0 divorce për 1 000 banorë, ndërsa në vitin 1964 ishte vetëm 0,6, çka përfaqëson një rritje prej rreth 233%.

Kulmi u arrit në vitin 2019, me 2,1 divorce për 1 000 banorë. Norma e divorceve është mbi mesataren europiane, që rezultoi 1.6 në 2024-n.

Shqipëria u rendit e 11-a për numrin e lartë të divorceve në raport me popullsinë në 2024-n. Duke përjashtuar vendet baltike, që kryesojnë për divorcet në raport me popullsinë, me treguesin për 1000 banorë nga 4 në Moldavi dhe 2.5 në Lituani e 2.1 në Estoni, Shqipëria renditet e pesta në Europë, pas Danimarkës (2.1), Turqisë (2.2), Finlandës (2.1) e Suedisë (2.1).

Vendet baltike kanë norma të larta divorcesh kryesisht sepse divorci është më i pranueshëm shoqërisht, më i lehtë ligjërisht dhe gratë kanë më shumë pavarësi ekonomike.

Në Shqipëri, shifrat më të fundit të INSTAT tregojnë se numri i martesave ka rënë në nivelin më të ulët historik, ndërsa divorcet kanë marrë drejtim të kundërt, duke arritur kulme që nuk janë parë kurrë më parë. Viti 2024 shënon minimumin historik me vetëm 16 120 martesa, nga rreth 29 mijë në 1990-n.

Në të kundër divorcet janë rritur. Në 2024-n kishte gjithsej 4800 divorce, nga rreth 2700 në 1990-n. praktikisht në vend një e treta e martesave nuk arrin të zgjasë “derisa vdekja ti ndajë”.

Martesat në rënie historike, rriten divorcet; Një rekord prej një në tre çiftesh po ndahen

Në Europë, fqinjët italianë, ku ka shumë shqiptarë emigrantë, praktikisht nuk po martohen më. Italia kishte treguesin më të ulët për martesat për 1000 banorë, në vetëm 2.9, ose më shumë se gjysma e Shqipërisë. Martesat janë të ulëta dhe në fqinjin tjetër Greqi (3.5), ku jetojnë më shumë se gjysma e emigrantëve shqiptarë.

Më pak martesa, më pak divorce

Sipas Eurostat, në BE u realizuan rreth 1,7 milion martesa dhe rreth 0,7 milion divorce në vitin 2024. Në raport me popullsinë, këto shifra janë 3,9 martesa për çdo 1 000 persona dhe 1,6 divorce për çdo 1 000 persona.

Që nga viti 1964, viti i parë për të cilin ka të dhëna, norma bruto e martesave në BE është ulur me më shumë se 50% në terma relativë, nga 8,0 për 1 000 persona në vitin 1964, në 3,9 në vitin 2024. Tendenca rënëse është ndërprerë nga disa rritje të përkohshme në vitet 1989, me 6,4 për 1 000 persona; 2000, me 5,2; 2007, me 5,0; dhe 2018, me 4,5.

Rënia e konsiderueshme e vërejtur midis viteve 2019, me 4,3 për 1 000 persona, dhe 2020, me 3,2, në normën bruto të martesave mund të interpretohet si efekt i pandemisë COVID-19, duke përfaqësuar një ulje prej pothuajse 25%. Që atëherë, është vërejtur një rritje e lehtë e normës bruto të martesave, e cila vlerësohet në 3,9 në vitin 2024.

Gjatë së njëjtës periudhë të gjatë, norma bruto e divorceve pothuajse është dyfishuar, duke u rritur nga 0,8 për 1 000 persona në vitin 1964, në 1,6 në vitin 2024. Norma e divorceve arriti kulmin në vitin 2006, me 2,1 për 1 000 persona, dhe që atëherë ka ardhur duke u ulur lehtë.

Në vitin 2024, Malta kishte normën më të ulët të divorcit në BE, me 0,9 divorce për 1 000 banorë, e ndjekur nga Sllovenia dhe Rumania. Ndërsa normat më të larta u shënuan në vendet baltike, kryesisht në Letoni dhe Lituani, si dhe në Estoni, Finlandë dhe Suedi.

Një pjesë e kësaj rritjeje mund të shpjegohet me faktin se divorci u legalizua në disa vende të BE-së gjatë kësaj periudhe, si për shembull në Itali, Spanjë, Irlandë dhe Maltë.

Fillimi i pandemisë COVID-19 duket se ndikoi edhe në normën e divorceve, gjë që shihet nga rënia e lehtë midis viteve 2019 dhe 2020. Megjithatë, ulja e normës bruto të divorceve ishte shumë më pak e theksuar, rreth 10%, sesa ajo e normës bruto të martesave. Që atëherë, kjo vlerë ka mbetur pothuajse e pandryshuar./ E.Zito

The post Shqipëria, ende rekord për martesa, por po hyn në dhjetëshen e Europës me më shumë divorce appeared first on Revista Monitor.

Gross Domestic Product (GDP) per capita in the Western Balkans is entering a new phase of growth. This process of convergence with European Union standards is being driven by a series of structural factors that the International Monetary Fund (IMF) has deemed critical for long-term sustainability.

According to the Fund’s database, Serbia and Montenegro lead the list with the highest income per capita, projected at $17,252 and $16,377 respectively for this year. This dominance is explained by Serbia’s success in attracting manufacturing industries and modernizing infrastructure, while Montenegro benefits from its positioning as an elite Mediterranean tourism hub.

Albania, according to projections, ranks third in the region with $12,493 per capita, surpassing North Macedonia ($11,967) and Bosnia and Herzegovina ($10,701). Albania’s performance is linked to fiscal discipline and positive developments in the tourism sector. Kosovo is projected to reach $8,958 in income per capita this year, ranking last in the region. For Kosovo, the IMF notes high growth potential if it continues to improve the business environment and invest in human capital, particularly in the technology sector.

2031 Outlook: Improvement across all countries

In the five-year horizon of 2026–2031, the IMF predicts an acceleration of growth for all economies in the region. Serbia is expected to reach 25,291 USD per capita by 2031, becoming the undisputed economic leader of the region. This growth is expected to be supported by deeper integration into EU supply chains. Montenegro is expected to follow at 21,214 USD per capita, where macroeconomic stability will be key to maintaining investment flows.

For Albania, the IMF forecasts an income level of 17,353 USD per capita in 2031. This growth is supported by the continuity of institutional reforms and the positive impact of EU pre-accession funds. North Macedonia and Bosnia and Herzegovina are projected to reach 16,354 USD and 14,084 USD respectively, though the IMF warns that geopolitical risks and energy prices could dictate fluctuations.

Kosovo is expected to reach 12,483 USD, marking the largest percentage increase, which demonstrates a rapid “catching-up” process with its neighbors. The year 2026 marks a turning point where the differences between regional countries become more tangible.

2010–2026 retrospective: How Regional incomes grew

Analyzing the 2010–2026 period, historical IMF data reveals an often-difficult journey. In 2010, the region was still feeling the effects of the global financial crisis, with Albania recording only 4,098 USD per capita. During this 16-year period, Albania has managed to double its income, primarily through the strengthening of the local currency, foreign remittances, and growth in the tourism sector.

The most stable growth has been observed in Serbia and Montenegro, which started from stronger initial bases. However, 2020 marked a critical point due to the pandemic; the IMF emphasized that only countries with strong fiscal reserves managed to recover quickly. The post-pandemic recovery has been stronger than initial expectations, allowing the region to enter 2026 on a more secure footing. This economic maturation suggests that the Western Balkans is moving past the transition era to enter a phase of consolidated prosperity.

From 2010 to the detailed projections for 2031, the region shows an upward trajectory where each country has mobilized specific resources. According to IMF analysis, Albania has shown high resilience thanks to the performance of the tourism sector and increased investment in construction, which have served as primary engines.

In Serbia, the IMF observes that policies protecting Foreign Direct Investment (FDI) and the expansion of the industrial base have created a significant gap with its neighbors. Montenegro, on the other hand, remains dependent on services but is diversifying its portfolio through renewable energy.

For Kosovo and North Macedonia, the IMF highlights the importance of labor market reforms and productivity growth to meet demographic challenges. These trajectories indicate that the region is shifting from a consumption-based growth phase toward more sustainable growth based on exports and investments, as reflected in the optimistic figures for the coming decade./B.Hoxha

The post Serbia is leading the Balkans in the race for income per capita appeared first on Revista Monitor.