Pesë lande gjermane votojnë këtë vit. AfD fiton terren, CDU synon rikthime të rëndësishme dhe SPD kërkon të mbajë pozicionet. Zgjedhjet pritet të ndikojnë balancat politike, shkruan Auron Dodi.
Një supervit elektoral ka nisur për Gjermaninë: do të ketë zgjedhje rajonale në pesë lande, në shtetet rajonale autonome të Gjermanisë.
Në mars mbahen zgjedhje në jugperëndim të Gjermanisë, në landet Baden-Vyrttemberg dhe Rajnland-Pfalc. Në shtator pasojnë zgjedhjet në lindje, në landet Saksoni-Anhalt dhe Meklenburg-Pomerani Perëndimore si dhe në landin e Berlinit.
NjĂ« zhvillim, i cili mund tâi ndryshojĂ« konstelacionet e zakonshme politike Ă«shtĂ« se partia ultra e djathtĂ« AfD (Alternativa pĂ«r GjermaninĂ«) po forcohet, edhe nĂ« perĂ«ndim tĂ« GjermanisĂ«.
Ndërkohë, partitë e tjera në qeveritë e landeve po humbasin terren. Kjo mund ta vështirësojë formimin e qeverive. Në tërësi, disa ekspertë presin që të forcohen ekstremet, veçanërisht AfD-ja.
PĂ«rsa i pĂ«rket lindjes sĂ« GjermanisĂ«: perspektiva e fitores atje tĂ« AfD-sĂ«Â mund tĂ« nxisĂ« krijimin e njĂ« aleance tĂ« tĂ« gjitha partive kundĂ«r AfD-sĂ«. Dhe mund tĂ« kemi edhe qeveri pakice, d.m.th. tĂ« toleruara nga partitĂ« e tjera. Ka edhe zĂ«ra qĂ« kĂ«rkojnĂ« qĂ« tĂ« rimendohet âkordoni sanitarâpĂ«r mosbashkĂ«punim nĂ« qeverisje me AfD-nĂ«.
Gjermania mbetet një vend më stabël se të tjerët, megjithë debatet në qeverinë qendrore në Berlin. Por edhe një sondazh i fundit, i gazetës Bild am Sonntag, nxorri se 71% e gjermanëve janë të pakënaqur me qeverinë.
Sondazhet i japin shanse më të mëdha CDU-së, partisë së qendrës së djathtë të kancelarit Merz. Ato shohin gjithashtu thuajse kudo në Gjermani forcimin e ultra të djathtës AfD; socialdemokratët, në tërësi, kanë rezultate jo të forta në sondazhe.
NĂ« fillim tĂ« marsit, nĂ« landin e Baden-Vyrttembergut (Baden-WĂŒrttemberg) me mbi 11 milionĂ« banorĂ«, CDU-ja mund tĂ« vijĂ« nĂ« krye tĂ« qeverisĂ« sĂ« landit, nga partnere e dytĂ« qĂ« Ă«shtĂ« aktualisht. Baden-Vyrttembergu, njĂ« nga landet mĂ« tĂ« pasura nĂ« jugperĂ«ndim tĂ« GjermanisĂ«, ka peshĂ« tĂ« madhe politike. BashkĂ« me BavarinĂ«, ai Ă«shtĂ« njĂ« nga kontribuesit kryesorĂ« financiarĂ« pĂ«r federatĂ«n.
Një fitore në Baden-Vyrttemberg mund të ketë edhe vlerë simbolike për CDU-në, pasi ky land ka 15 vjet që qeveriset nga një kryeministër i Gjelbër, Winfried Kretschmann.
Në fund të marsit ka zgjedhje po në jugperëndim, në landin e Rajnland-Pfalcit (Rheinland-Pfalz) me më shumë se 4 milionë banorë. Si parti, në sondazhe CDU-ja atje është përpara socialdemokratëve (SPD). Kjo në një kohë kur kryeministri aktual socialdemokrat, Alexander Schweizer mbetet shumë popullor.
Kujtoj se landi Rajnland-Pfalc ishte bastioni ku nisi karrierën kancelari i ribashkimit të Gjermanisë, Helmut Kohl. Por ka 35 vjet që atë e qeverisin socialdemokratët. Ndaj rimarrja nga CDU-ja do të ishte sukses historik për partinë e Friedrich Merz-it.
Në fund të shtatorit janë zgjedhjet në landin e Berlinit, me 3,9 milionë banorë. Mbetet e hapur nëse CDU-ja do ta ruajë kryesimin, edhe një aleancë e majtë tripartiake nën partinë E Majta duket e mundur për momentin.
Gjithsesi, vëmendje të madhe tërheqin zgjedhjet e shtatorit në një land lindor: në Saksoni-Anhalt (Sachsen-Anhalt), me mbi 2 milionë banorë, landi më të ardhurat më modeste për frymë në Gjermani.
Saksoni-Anhalt është landi ku AfD-ja ultra e djathtë mund të fitojë, për herë të parë, një shumicë absolute. Në një sondazh disa javë më parë në këtë land, AfD-ja arriti 40%. Në dallim nga vende të tjera evropiane, në Gjermani, që nga Lufta e Dytë Botërore, asnjë parti e ekstremit të djathtë nuk ka qeverisur në nivel rajonal ose federal.
AfD-ja shpreson që jehona e një fitoreje të saj të nxisë një riorganizim të të gjithë politikës në Gjermani. Ajo dëshiron që qeveria qendrore në Berlin të shpërbëhet që këtë vit, nëse fillon bashkëpunimi i partive të tjera me të dhe thellohen debatet mes partnerëve CDU/CSU e SPD. Në krye të qeverisë qendrore pastaj mund të vijë vetë AfD-ja.
NĂ« landin Saksoni-Anhalt, pas 20 vjetĂ«sh qeverisjeje tĂ« pandĂ«rprerĂ« me partnerĂ« tĂ« ndryshĂ«m, CDU-ja mund tĂ« dalĂ« e dyta. SĂ«rish do tâi duhen parti tĂ« tjera pĂ«r tĂ« formuar njĂ« qeveri. Por disa parti, sidomos tĂ« voglat, janĂ« dobĂ«suar dhe mund tĂ« mos futen dot nĂ« parlamentet rajonale. ShumĂ« vĂ«zhgues flasin pĂ«r njĂ« âpikĂ« ktheseâ tĂ« mundshme, pasi AfD-ja mund tĂ« dalĂ« nga izolimi i deritashĂ«m.
A hapet dera për AfD-në?
AfD-ja klasifikohet si parti âekstremiste e djathtĂ«â nga shĂ«rbimi i fshehtĂ« i brendshĂ«m i GjermanisĂ«, Zyra pĂ«r Mbrojtjen e KushtetutĂ«s. NĂ« argumentimin pĂ«r klasifikimin, ky shĂ«rbim citon edhe se kjo parti e pĂ«rcakton popullin gjerman etnikisht dhe nuk pĂ«rfshin nĂ« tĂ« si tĂ« barabartĂ« shtetas gjermanĂ«, qĂ« kanĂ« migruar nĂ« Gjermani nga vende myslimane. AfD-ja tani Ă«shtĂ« nĂ« sondazhe po aq e preferuar sa CDU-ja, herĂ« merr njĂ«ra parti 25% apo 26%, herĂ« tjetra.
NĂ«se nĂ« shtator, nĂ« landin Saksoni- Anhalt AfD-ja del e para, por nuk arrin shumicĂ« absolute, edhe asaj do tâi duhen parti tĂ« tjera pĂ«r qeverisje. PartitĂ« e tjera do tĂ« ndodhen para pyetjes sĂ« vĂ«shtirĂ«, a ta ndĂ«rpresin âkordonin sanitarâ pĂ«r mosbashkĂ«punim me tĂ«.
Në të kaluarën, situata si kjo zakonisht i kanë mobilizuar fort forcat politike. Kështu ndodhi në landin e Saksonisë, që konsiderohej gati i humbur te AfD-ja dhe në Tyringen. Ndaj edhe në landin Saksoni-Anhalt, një qeveri pakice, e udhëhequr nga CDU-ja, e toleruar nga partia E Majta dhe ndoshta edhe nga Aleanca Sahra Wagenknecht, konsiderohet opsion realist.
Kurse në landin tjetër lindor, Meklenburg-Pommerani Perëndimore (Mecklenburg-Vorpommern), sipas disa vëzhguesve gjasat janë që qeveria të udhëhiqet edhe më tej nga socialdemokratët, nën kryeministren Manuela Schwesig.
Ekonomia dhe reformat: sa e brishtë është atmosfera?
Nëse ky do të jetë vit i vështirë për Gjermaninë, kjo varet nga disa faktorë. Njerëzit e shohin të ardhmen e vendit me optimizëm, kur situata ekonomike e përgjithshme është e mirë. Po aq e rëndësishme është edhe ndjenja se ata vetë mund të ndikojnë në të ardhmen e vendit, me hapa konkretë.
NĂ«se Gjermania arrin tĂ« dalĂ« nga stanjacioni dhe tĂ« rikthehet te rritja ekonomike âqoftĂ« edhe me njĂ« pĂ«rqind, qĂ« Ă«shtĂ« e mundur, â pritet tĂ« ndryshojĂ« edhe klima e pĂ«rgjithshme nĂ« vend.
KĂ«tĂ« vit hyjnĂ« nĂ« fuqi disa masa lehtĂ«suese pĂ«r qytetarĂ«t si ngritja e pagĂ«s minimale pĂ«r orĂ« (nga 12.82 ⏠nĂ« 13.90 âŹ), ulja e TVSH pĂ«r ushqimet (nga 19% nĂ« 7%) etj. Nga janari, reforma e shĂ«rbimit ushtarak u ofron 18-vjeçarĂ«ve mundĂ«sinĂ« tĂ« kryejnĂ« tĂ« paktĂ«n gjashtĂ« muaj shĂ«rbim ushtarak. Kjo masĂ« ka potencialin tĂ« ulĂ« edhe frikĂ«rat e krijuara nga lufta./DW/
Login
