Çfarë do të ndodhë pas sulmit në Venezuelë dhe kapjes së Maduros është ende e paqartë. A do të instalojë SHBA-ja një drejtues atje apo do të tërhiqet. A do të pranohet Machado si liderja e re e Venezuelës? Nëse këto ndodhin, çfarë do të thonë për naftën?

Duke ardhur pas fundjaës së së gjatë të pushimeve, tregjet e naftës pritet të jenë të qetë. Zakonisht, në rastet e ndërprerjeve politike në një prodhues kryesor të naftës, çmimet rriten edhe nëse vetëm për disa orë apo ditë. Roli i Venezuelës në tregun botëror të naftës është vetëm hije e asaj që ka qenë më parë, me eksporte në rreth 500 mijë fuçi në ditë. Duke marrë parasysh mbisundimin aktual në treg prej rreth katër herë më shumë, humbja e ketij furnizimi do të ketë vetëm një efekt minimal përtej orëve të para.

Maduro kishte mbështetje të konsiderueshme në ushtri dhe në disa pjesë të qeverisë, kryesisht duke blerë mbështetje me të ardhurat e naftës që i kishte ende. Ai dhe paraardhësi i tij, Hugo Chavez, gjithashtu gëzonin mbështetje nga klasat më të varfra, të cilave përpiqeshin t’u përmirësonin gjendjen përmes programeve sociale bujare. Ndërsa kjo ishte një faktor për qëndrueshmërinë e tyre në pushtet, duke marrë parasysh shkatërrimin e pjesës më të madhe të ekonomisë përmes politikave agresive shtetërore, kjo mbështetje ka dobësuar ndoshta, që do të thotë se rezistenca e gjerë nuk pritet të ndodhë.

Duke supozuar se qeveria ndryshohet në një regjim të udhëhequr nga Machado, çfarë mund të ndodhë?

Kërcënimi më i madh për furnizimin me naftë do të ishte që punonjësit e sektorit të naftës ose të refuzonin të punonin, ose të sabotonin në mënyrë aktive operacionet, gjë që do të thoshte se ndërprerja e furnizimit do të zgjaste me muaj dhe jo me ditë. Megjithatë, ndonëse regjimi ishte përpjekur të ruante mbështetjen e këtij sektori, raportet anekdotike për varfërinë e punëtorëve sugjerojnë se shumica e tyre, të paktën, do të reagojnë në mënyrë pasive ndaj rrëzimit të Maduros. Dhe edhe nëse një pjesë e punonjësve kyç do të ndjente ende besnikëri ndaj qeverisë, ata nuk janë të verbër ndaj shkatërrimit të gjerë që ka ndodhur. Nëse opozita (tani kundërshtare e regjimit të ri) arrin të organizojë rezistencë të përgjithshme dhe protesta, punëtorët mund të ndërpresin aktivisht operacionet, por kjo duket pak e mundshme.

Është e rëndësishme të kuptohet se industria ka vuajtur nga mungesa e investimeve dhe se rënia e prodhimit mund të përmbyset. Edhe mirëmbajtja bazë mund të shtojë deri në 500 mijë fuçi në ditë brenda katër deri në gjashtë muajve, sapo të nisë procesi i mirëmbajtjes. Nëse zonja Machado dhe aleatët e saj vendosin kontroll politik të qëndrueshëm relativisht shpejt, kjo punë mund të fillojë brenda disa muajsh. Por nëse opozita arrin të pengojë përpjekjet e qeverisë së re për të vendosur kontroll të plotë dhe për të ecur përpara, procesi mund të zgjasë shumë më tepër.

Një afat kohor për industrinë e naftës ka të ngjarë të përfshijë të paktën një ndërprerje të shkurtër të operacioneve, me furnizimin që pothuajse ndalet për disa ditë. Pas kësaj, qeveria e re duhet ta rikthejë prodhimin në nivelet para rrëzimit të regjimit, rreth 500 mijë fuçi në ditë eksporte. Nafta që ka qenë e bllokuar jashtë tregut ka gjasa të lejohet të qarkullojë nga SHBA-ja, por sasia nuk mendohet të jetë e madhe.

Ka gjasa të mira që deri këtë verë prodhimi të jetë kthyer në nivelet para rrëzimit dhe të vijojë rritjen, duke shtuar potencialisht edhe 500 mijë fuçi në ditë deri në fund të vitit. Kjo nuk do të mjaftonte për të ushtruar presion të madh mbi tregun, por duke ndodhur në një periudhë kur ka një tepricë gjithnjë e më të madhe, do ta përkeqësonte më tej situatën. Një regjim i ri venezuelian me siguri do të kërkojë të rrisë prodhimin sa më shpejt të jetë e mundur dhe nuk do të jetë i gatshëm t’u përgjigjet kërkesave të OPEC+ për vetëpërmbajtje.

Në planin afatgjatë, Venezuela ka rezerva gjigante dhe shumë kapacitet prodhimi të pashfrytëzuar për shkak të mirëmbajtjes së dobët. Rikthimi i këtij prodhimi do të ishte shumë më i lehtë sesa shtimi i kapaciteteve të reja në shumicën e vendeve të botës, por kërkon një qeveri që mund të nënshkruajë kontrata dhe të tërheqë investime. Në rastin e Irakut pas rrëzimit të Huseinit, u deshën vite që qeveria të rishikonte legjislacionin e naftës; një skenar i tillë është më pak i mundshëm në Venezuelën pas rrëzimit të regjimit, por jo i pamundur.

Tregu i naftës këtë vit është tashmë nën presion serioz, dhe vetëm mundësia e sanksioneve më të ashpra ndaj Iranit dhe/ose Rusisë nga një administratë Trump më e vendosur mund të mbështesë çmimet. Për OPEC+, dhe veçanërisht për Arabinë Saudite, nafta e re nga Venezuela sidomos nëse shihet se prodhimi do të rritet gjatë vitit mund të shërbejë si justifikim për uljen e kuotave, madje përtej kompensimit të furnizimit venezuelian. Situata aktuale duket se e bën këtë të domosdoshme./Forbes

The post Rrëzimi i Maduros do të ketë efekt negativ për çmimet e naftës appeared first on Gazeta Si.

Prokurorja e Përgjithshme e SHBA-së, Pam Bondi, ka thënë se Maduro dhe bashkëshortja e tij janë akuzuar në Distriktin Jugor të Nju Jorkut.

Bondi thotë se Maduro është akuzuar për “Konspiracion për narko-terrorizëm, konspiracion për importim kokaine, mbajtje të armëve automatike dhe pajisjeve shkatërruese, dhe konspiracion për mbajtje të armëve automatike dhe pajisjeve shkatërruese kundër shteteve të bashkuara”.

“Ata së shpejti do të përballen me gjithë ashpërsinë e drejtësisë amerikane në tokën amerikane, në gjykatat amerikane,” shton Bondi, pa bërë të ditur se për çfarë është akuzuar bashkëshortja e tij.

“Një falënderim i madh për ushtrinë tonë të guximshme, e cila kreu misionin e pabesueshëm dhe jashtëzakonisht të suksesshëm për kapjen e këtyre dy të dyshuarve ndërkombëtarë për trafik droge,” shton ajo.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, nuk parashikon asnjë veprim të mëtejshëm ndaj Venezuelës pas kapjes së Nicolás Maduro, sipas një senatori republikan.

Mike Lee konfirmoi arrestimin e Presidentit venezuelan Maduro, i cili do të përballet me akuza penale në SHBA, pas një bisede telefonike me Rubion.

“Rubio nuk parashikon veprim të mëtejshëm në Venezuelë tani që Maduro ndodhet në kujdesin e SHBA-së,” tha senatori Lee.

Lee shtoi se sulmet amerikane u kryen “për të mbrojtur dhe mbështetur ata që po ekzekutuan urdhrin e arrestimit”.

Më parë, Lee tha në një postim në X: “Pres me padurim të mësoj se çfarë, nëse ka ndonjë gjë, mund të justifikojë kushtetueshëm këtë veprim në mungesë të një deklarate lufte ose autorizimi për përdorimin e forcës ushtarake.”

The post Prokurorja Bondi: Maduro do gjykohet në New York nën 3 akuza appeared first on Gazeta Si.

Nga adaptimi i diskutueshëm i Emerald Fennell për “Wuthering Heights” të Emily Bronte deri te epika antike greke e Christopher Nolan, këto janë zgjedhjet e kritikëve të BBC-së për filmat që ia vlen të shikohen gjatë vitit që vjen.

1. Wuthering Heights
Interpretimi i guximshëm i Emerald Fennell mbi romanin e Emily Brontë të vitit 1847 është tashmë një nga filmat më të diskutueshëm të vitit. Vetëm trileri ngjalli pritshmëri të madhe, por edhe reagime kritike. Në rrjetet sociale, puristët e Brontë kritikonin gjithçka, nga sensualiteti i hapur i filmit te kastimi: Margot Robbie konsiderohej shumë e moshuar për rolin e Catherines adoleshente dhe Jacob Elordi shumë i bardhë për të luajtur Heathcliff, i përshkruar në libër si “me lëkurë të errët”. Por Fennell, e njohur për origjinalitetin e saj me “Promising Young Woman” dhe “Saltburn”, e dinte se po ndjekte një qasje ikonoklaste: “Doja të bëja diçka që të ishte libri që unë përjetova kur isha 14 vjeç,” tha ajo, duke e përshkruar si “primale, seksuale”. Versioni i saj i dy dashnorëve të dënuar është gjithashtu stilizuar, me kostume të kuqe të ndezura dhe qiell portokalli të kuq. Owen Cooper luan Heathcliff-in e ri dhe Hong Chau është shërbëtore besnike e Cathy-t, Nelly.

Nëse preferoni diçka më tradicionale, gjatë vitit publikohet edhe një adaptim tjetër i klasikës së shekullit XIX, “Sense and Sensibility” e Jane Austen. Daisy Edgar-Jones luan Elinor Dashwood në historinë e motrave të martueshme dhe kërkimit të dashurisë.

Data e publikimit: 13 shkurt (Wuthering Heights), 9 shtator (Sense & Sensibility)

2. Practical Magic 2
Bazuar në romanin e Alice Hoffman të vitit 1995, “Practical Magic” është një komedi romantike me elemente mbinatyrore me Sandra Bullock dhe Nicole Kidman si motra nga një familje e gjatë magjike. Filmi nuk pati sukses kur doli në 1998, por ka fituar një kult pas publikut të rinj që e ndjekin për estetikën magjike dhe frymëzimin “cottagecore”. Bullock, Kidman dhe dy aktore të tjera, Stockard Channing dhe Dianne Wiest, ribashkohen për këtë vazhdim.

Data e publikimit: 18 shtator

3. The Mandalorian and Grogu
Pas një mungese të gjatë të Star Wars në kinema (2019 ishte filmi i fundit), seriali Disney+ “The Mandalorian” ka mbajtur gjallë sagën. Din Djarin, një gjuetar shpërblimesh (Pedro Pascal), dhe Grogu, “Baby Yoda” i famshëm, tani kanë një film të vetin, drejtuar nga Jon Favreau. Trileri premton aksion dhe shfaq Rotta the Hutt, i biri i Jabba-s, ndërsa filmi trajton edhe temat e prindërimit

Data e publikimit: 22 maj

4. The Dog Stars
Ridley Scott, 88 vjeç, rikthehet te sci-fi. Filmi zhvillohet pas një pandemie të gripit që shkatërroi shumicën e popullsisë. Jacob Elordi luan Hig, një pilot civil, dhe Josh Brolin është një ish-ushtar. Ata luftojnë me bandat e Reaper-ve. Margaret Qualley, Guy Pearce dhe Benedict Wong gjithashtu luajnë. Filmi është bashkë-shkruar me Mark L. Smith dhe bazuar në romanin e Peter Heller të vitit 2012.

Data e publikimit: 28 gusht

5. The Bride!
Maggie Gyllenhaal zhvendos nusen e Frankenstein-it në botën kriminale të Çikagos së viteve 1930. Jessie Buckley luan nusën me flokë platin dhe Christian Bale është monstra. Penelope Cruz, Jake Gyllenhaal dhe Peter Sarsgaard janë në rol mbështetës.

Data e publikimit: 6 mars

6. Digger
Tom Cruise bashkëpunon me Alejandro G. Iñárritu në një komedi katastrofike. Aktorët përfshijnë Sandra Hüller, John Goodman dhe Jesse Plemons.

Data e publikimit: 2 tetor

7. Toy Story 5
Woody dhe Buzz Lightyear rikthehen për një aventurë të re të animuar, drejtuar nga Andrew Stanton. Filmi integron teknologjinë moderne dhe rifillon temën e lodrave të ndjeshme ndaj zëvendësimit.

Data e publikimit: 19 qershor

8. The Drama
Robert Pattinson dhe Zendaya në një komedi të errët romantike. Filmi i shkruar dhe drejtuar nga Kristoffer Borgli, i njohur për “Dream Scenario”.

Data e publikimit: 3 prill

9. Mother Mary & The Moment
Anne Hathaway luan një këngëtare në një histori muzikore dhe misterioze. Michaela Coel është dizajnerja e saj e kostumeve. Filmi kombinon elemente horror dhe pop.

Data e publikimit: Prill (Mother Mary), 30 janar (The Moment)

10. The Social Reckoning
Vazhdim i “The Social Network”, mbi Frances Haugen dhe rrjedhjen e dokumenteve të Facebook. Mikey Madison luan Haugen, ndërsa Jeremy Strong zë vendin e Jesse Eisenberg si Zuckerberg.

Data e publikimit: 9 tetor

11. The Devil Wears Prada 2
20 vjet pas origjinalit, rikthehet Miranda Priestly (Meryl Streep) dhe Andy (Anne Hathaway), me pjesëmarrje të reja si Kenneth Branagh dhe Lucy Liu.

Data e publikimit: 1 maj

12. The Hunger Games: Sunrise on the Reaping
Prequel i “Hunger Games”, 24 vjet para ngjarjeve të parë. Ralph Fiennes si President Snow, Elle Fanning si Elizabeth Banks.

Data e publikimit: 20 nëntor

13. Narnia: The Magician’s Nephew
Pas 16 vitesh, një prequel i Narnia-s, bazuar në librin e gjashtë të CS Lewis, që tregon ngjarjet 40 vite tokësore para “The Lion, The Witch and the Wardrobe”. Greta Gerwig drejton filmin.

Data e publikimit: 26 nëntor

14. Disclosure Day
Josh O’Connor dhe Emily Blunt në një film misterioz me alienë, me elemente trillimi dhe fantazi, nga Steven Spielberg.

Data e publikimit: 12 qershor

15. The Odyssey
Christopher Nolan adaptim i epikës greke të Homerit. Matt Damon si Odysseus, Anne Hathaway si Penelope dhe Tom Holland si Telemachus. Filmi kombinon aksion dhe dramë personale

Data e publikimit: 17 korrik

16. Avengers: Doomsday
Rikthim i Avengers me të gjithë superheronjtë, duke përfshirë Fantastic Four, X-Men dhe rikthim të Robert Downey Jr si Doctor Doom. Drejtuar nga Joe dhe Anthony Russo.

Data e publikimit: 18 dhjetor

The post 16 filma që duhet t’i shikoni patjetër në 2026-n appeared first on Gazeta Si.

Nicolás Maduro, 63 vjeç, akuzohet nga Shtetet e Bashkuara se udhëheq një “shtet narkotikësh”. Ai ka qeverisur Venezuelën për vite me radhë duke shtypur opozitën dhe duke organizuar zgjedhje që komuniteti ndërkombëtar i konsideron të manipuluara. Falë Hugo Chávez, i cili e kishte emëruar trashëgimtar, Maduro u takua me bashkëshorten e tij, Cilia Flores, e cila u kap së bashku me të gjatë operacionit të fundit.

Një burim i opozitës në mërgim komentoi: “Ishte vetëm çështje kohe, po prisnim momentin.” Operacioni i kapjes së tij, sipas burimeve të opozitës, konsiderohet një “kapje e negociuar” mes Maduro dhe SHBA-së.

Ata që e kritikojnë e quajnë “shofer kamioni”, edhe pse në të vërtetë ka qenë shofer autobusi dhe organizator sindikal, ndërsa mbështetësit e quajnë “el gallo pinto”, gjeli luftarak. Për Shtetet e Bashkuara, ai është një nga trafikantët kryesorë të drogës në botë. Në gusht, shpërblimi për kapjen e tij u rrit nga 25 milionë në 50 milionë dollarë, duke ofruar shpërblim për këdo që jep informacion që çon në arrestimin dhe gjykimin e tij në SHBA për “trafik droge dhe korrupsion.”

I kritikuar ndërkombëtarisht, nën hetime nga Gjykata Ndërkombëtare për Krime Kundër Njerëzimit, dhe pas një krize ekonomike të rëndë (PBB-ja ra 80% në një dekadë), Maduro ka mbijetuar sanksione amerikane, pandeminë dhe skandale të shumta. Megjithatë, ai nuk ka arritur të përfundojë mandatet e tij dhe pritet të përfundojë në një qeli burgu në SHBA ose, në rast më të mirë, në një ekzsil të gjatë.

Rritja e tij në pushtet ishte e shpejtë dhe gjithmonë në hije të Hugo Chávez, i cili e kishte mbështetur që nga momenti i lirimit të tij pas grushtit të dështuar të shtetit në 1992. Maduro u bë Ministër i Jashtëm dhe pastaj Zv/President dhe trashëgimtar i emëruar. Pas vdekjes së Chávez, Maduro mori drejtimin e vendit dhe fitoi zgjedhjet presidenciale të prillit 2013 me një diferencë të vogël. Që atëherë, ai nuk ka treguar asnjë shenjë dorëheqjeje.

Në vitin 2014 qeveria e tij shtypi me dhunë protestat studentore, ndërmori reforma për të konsoliduar pushtetin dhe fitoi zgjedhjet presidenciale të 2018-s, duke përjashtuar opozitën, të cilat shumë vende i konsideruan të paligjshme. Ai ka mbijetuar edhe një atentat me dronë të armatosur gjatë një parade ushtarake. Forca më e madhe e tij mbetet ushtria, e cila kontrollon 12 nga 34 ministritë, përfshirë Ministrinë e Naftës. SHBA dhe CIA deri më tani nuk kishin arritur të thyente marrëveshjen mes regjimit dhe forcave të armatosura.

Sipas disa analistëve, fuqia e vërtetë prapa tij ishte bashkëshortja Cilia Flores, avokate dhe deputete, e cila u kap bashkë me të. Ajo ka ndërtuar një rrjet të fuqishëm rreth burrit të saj dhe shpesh e quajnë “luftëtaren e parë”. Djali i tyre, Nicolás Maduro Guerra, i njohur si Nicolasito, është përmendur si trashëgimtar politik i mundshëm, por fati i tij ka ndryshuar gjithashtu në orët e fundit.

Marrëdhëniet mes Venezuelës dhe SHBA-së kanë qenë gjithmonë të tensionuara, por konfliktet arritën kulmin pas fillimit të mandatit të tretë presidencial të Maduro dhe inaugurimit të Donald Trump për mandat të dytë. SHBA e ka konsideruar Maduro si lider jo legjitim dhe ka shpallur grupin Tren de Aragua si organizatë terroriste transnacionale.

Në mars, tensionet u rritën pasi SHBA deportoi 238 emigrantë venezuelianë në El Salvador, duke i etiketuar si kriminelë. Në korrik, pas negociatave, u arrit një marrëveshje për rikthimin e tyre në Venezuelë dhe lirimin e 10 amerikanëve të mbajtur atje. Në shtator, SHBA vendosi anije, avionë dhe një grup të madh avionësh për të luftuar trafikimin e drogës, duke kryer dhjetëra sulme dhe duke vrarë mbi 110 persona. Më pas ndodhi edhe sulmi i parë me dron të CIA-s mbi një dok në Venezuelë, përpara fazës përfundimtare në Caracas dhe kapjes së Maduro dhe bashkëshortes së tij./corrieredellasera

The post Kush është Nicolas Maduro (gjeli) dhe gruaja e tij Cilia Flores (luftëtarja) që u kapën nga SHBA – A kishte negociata? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Me hyrjen e vitit të ri, Shqipëria ka vendosur masa të reja me qëllim luftimin e informalitetit ekonomik dhe rritjen e përdorimit të pagesave digjitale. Që nga 1 janari 2026, asnjë individ nuk mund të kryejë blerje me vlerë mbi 500 mijë lekë cash, ndërsa bizneset nuk mund të kryejnë transaksione me para në dorë mbi 100 mijë lekë me kompanitë e tjera.

Një tjetër detyrim i rëndësishëm i ligjit është pajisja me terminal POS për të gjitha bizneset, veçanërisht ato të sektorëve të shërbimit, akomodimit, transportit dhe tregtisë, për të lehtësuar pagesat me kartë nga klientët. Bizneset në këto sektorë kanë kohë deri më 31 maj 2026, ndërsa për të gjithë të tjerët afati përfundon më 31 dhjetor 2026.

Ky nismë, e quajtur “Cashless Albania” dhe e mbështetur nga qeveria dhe Banka e Shqipërisë, synon të rrisë përdorimin e pagesave elektronike dhe të formalizojë ekonominë, duke ulur qarkullimin e parasë jashtë sistemit bankar.

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se efektiviteti i projektit mund të jetë i kufizuar përballë një popullsie që ka besueshmëri të ulët në sistemet bankare dhe është mësuar të përdorë kryesisht para cash. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë për muajin nëntor tregojnë se në vend qarkullonin 467 miliardë lekë jashtë sistemit bankar, një shifër rekord.

Sipas statistikave ndërkombëtare, Shqipëria renditet e treta në botë për përhapjen më të lartë të parasë cash, me 97% të totalit të parasë në qarkullim që ekziston jashtë bankave.

The post Fundi i cash-it? Hyjnë në fuqi masat kundër parasë së thatë në Shqipëri appeared first on Gazeta Si.

Historia e zymtë e vështirësive ekonomike të Europës tregohet lehtë. Një model i bazuar në mbrojtjen amerikane, kërkesën kineze, energjinë ruse dhe globalizimin e bazuar në rregulla nuk mund të lulëzojë në një botë ku Amerika kthehet nga brenda, Kina shndërrohet në konkurrent, Rusia në agresor ushtarak dhe globalizimi mbetet vetëm në librat e historisë. Kontinenti po plaket me shpejtësi dhe partitë e ekstremit të djathtë në rritje në Europë kërkojnë kufizimin e emigracionit.

Europa ka padyshim shumë arsye për t’u shqetësuar. Megjithatë, të paktën rritja ekonomike pritet të përmirësohet disi në vitin 2026. Një faktor mbështetës është fakti që pasojat e pandemisë së Covid-it tani po shfaqen në favor të Europës. Rritja e pagave ka tejkaluar inflacionin që nga tremujori i fundit i vitit 2023, por familjet kanë hezituar të shpenzojnë, duke kursyer rreth 3% më shumë të të ardhurave të tyre krahasuar me vitet para pandemisë. Konsumatorët do të fillojnë gradualisht të shpenzojnë më shumë, teksa pasiguria ekonomike zbutet.

Normalizimi i rritjes së pagave dhe i inflacionit do t’i mundësojë gjithashtu Bankës Qendrore Europiane të mbajë normat e interesit të ulëta, ose madje t’i ulë më tej, nëse rritja e çmimeve bie nën 2%. Kjo jo vetëm që do t’i ndihmojë bizneset të investojnë, veçanërisht në projekte me kosto të lartë kapitale, si energjia e rinovueshme dhe rrjetet energjetike, por do të mbështesë edhe sektorin e ndërtimit, i cili po përballet me vështirësi.

Një tjetër faktor mbështetës është, fatkeqësisht, mbrojtja. Lufta në Ukrainë dhe frika nga një tërheqje amerikane kanë përforcuar bindjen se kontinenti duhet të riarmatoset. Pas rregullimeve në rregullat fiskale, Gjermania do të lejojë shpenzime të pakufizuara me deficit për mbrojtjen, ndërsa Bashkimi Europian do të përdorë në mënyrë më agresive asetet shtetërore ruse të ngrira në llogaritë bankare europiane për të armatosur Ukrainën. Rregullat fiskale të BE-së, të krijuara për të frenuar shpenzimet me deficit, janë zbutur për t’u dhënë vendeve që e përballojnë këtë, më shumë hapësirë për të shpenzuar për armatime.

Këto shpenzime pritet të rriten. Përçarja politike gjithnjë e më e thellë me Shtetet e Bashkuara po i shtyn vendet europiane të blejnë më shumë nga furnitorët europianë. Kjo do të rrisë kërkesën vendase për pajisje mbrojtëse dhe do t’i nxisë kompanitë të investojnë. Fabrika që prodhonin pjesë makinash dhe trena po përshtaten për të prodhuar komponentë ushtarakë, dhe ky trend pritet të zgjerohet. Popullariteti në rritje i startupe-ve të mbrojtjes tek financuesit publikë, investitorët dhe të diplomuarit do ta përshpejtojë më tej këtë proces. Rritja e shpenzimeve për mbrojtjen mund të krijojë rreth gjysmë milioni vende pune në këtë sektor.

Sjellja ekonomike e dy superfuqive globale, Amerikës dhe Kinës, do të vazhdojë të rëndojë mbi ekonominë europiane.

Megjithatë, bujaria fiskale nuk është e shpërndarë në mënyrë të barabartë. Ndërsa vendet e Europës veriore shpenzojnë lirshëm, Franca mbetet shqetësimi kryesor fiskal. Vendi ka një deficit të lartë, rreth 5% të PBB-së, të cilin po e ka të vështirë ta ulë. Megjithëse deficitet e mëdha mbartin rrezikun e një krize fiskale, ato të paktën mbështesin rritjen ekonomike. Në vendet e tjera të mëdha të Europës jugore, Itali dhe Spanjë, fondet ende të pashpenzuara nga fondi europian i rimëkëmbjes pas pandemisë do të mbështesin shpenzimet në vitin 2026 dhe do të parandalojnë një ngadalësim më të shpejtë në Itali, ndërsa emigracioni i lartë vazhdon të mbajë gjallë ekonominë spanjolle.

Qëndrimi ekonomik i dy superfuqive globale, Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, do të vazhdojë të jetë një burim shqetësimi për ekonominë europiane. Por në vitin 2026, kjo nuk do të përbëjë më një tronditje. Kriza e prodhimit industrial në Gjermani do të jetë në vitin e saj të tetë, ndërsa kërcënimi gjithnjë e më i madh nga konkurrenca kineze tashmë është një realitet i përhershëm, ndaj të cilit ekonomia europiane po përshtatet gradualisht./TheEconomist

The post A do shërohet Europa në 2026-n? appeared first on Gazeta Si.

Chatboti i inteligjencës artificiale i Elon Musk ka gjeneruar imazhe seksuale të fëmijëve, të cilat janë shpërndarë në rrjetin social X, duke ngritur shqetësime serioze mbi sigurinë e një modeli që përdoret nga miliona njerëz.

Gjatë ditëve të fundit, përdoruesit kanë arritur ta bëjnë Grok, chatbotin e zhvilluar nga kompania xAI e Musk, të krijojë imazhe seksuale të fëmijëve, gjë që bie në kundërshtim me rregullat e përdorimit të kompanisë.

Kompania nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment. Në një postim në platformën X, vetë chatboti Grok deklaroi se materialet që lidhen me abuzimin seksual të fëmijëve (CSAM) janë “të paligjshme dhe të ndaluara”.

Ngjarja ka shtyrë disa ministra francezë që të raportojnë të premten imazhet seksuale të gjeneruara nga Grok pranë prokurorisë. Gjithashtu, çështja iu referua edhe Arcom, autoritetit rregullator të medias në Francë, për “shkelje të mundshme nga X” të detyrimeve sipas Aktit të Shërbimeve Digjitale të Bashkimit Europian.

Ministria franceze e Financave deklaroi se: “Ministrat i dënojnë këto veprime në termat më të ashpër të mundshëm dhe rikonfirmojnë angazhimin e palëkundur të qeverisë për të luftuar të gjitha format e dhunës seksuale dhe me bazë gjinore.”

Chatboti Grok është përballur me disa probleme teknike gjatë vitit të kaluar. Në korrik, ai ka lavdëruar në mënyrë të përsëritur Adolf Hitlerin dhe ka shpërndarë retorikë antisemitike.

Incidenti i fundit ka shtuar shqetësimet mbi sa lehtë mund të anashkalohen mekanizmat e sigurisë në modelet e inteligjencës artificiale. Industria e teknologjisë dhe autoritetet rregullatore po përballen gjithnjë e më shumë me ndikimin e gjerë shoqëror të inteligjencës artificiale gjeneruese.

Zhvillimi i kësaj teknologjie ka çuar në një rritje të ndjeshme të imazheve seksuale të gjeneruara nga AI që përfshijnë fëmijë, si dhe imazheve të rreme intime pa pëlqim, ndërsa modelet e lira pa masa mbrojtëse dhe aplikacionet e ashtuquajtura “nudify” e kanë bërë më të lehtë krijimin e materialeve të paligjshme.

Fondacioni Internet Watch Foundation, një organizatë britanike jofitimprurëse, tha se imazhet e abuzimit seksual të fëmijëve të krijuara nga inteligjenca artificiale janë dyfishuar gjatë vitit të fundit, ndërsa përmbajtja është bërë gjithnjë e më ekstreme.

Grok është projektuar qëllimisht me më pak kufizime të përmbajtjes krahasuar me modelet konkurrente, me Elon Musk që e ka përshkruar atë si “maksimalisht të orientuar drejt së vërtetës”.

Grok 4, modeli më i ri dhe më i fuqishëm i xAI, u publikua në korrik dhe përfshin një funksion të quajtur “Spicy Mode”, i cili u lejon përdoruesve të gjenerojnë përmbajtje provokuese dhe sugjestive për të rritur.

Startup-i i inteligjencës artificiale i Musk, dy vjeç, bleu platformën X në mars përmes një marrëveshjeje aksionesh me vlerë 45 miliardë dollarë, duke e vlerësuar kompaninë e kombinuar në 113 miliardë dollarë. X ka integruar disa funksione të xAI, përfshirë Grok, drejtpërdrejt në platformë.

Ligjet që rregullojnë përmbajtjen e dëmshme të gjeneruar nga inteligjenca artificiale mbeten të fragmentuara. Në maj 2025, SHBA miratoi ligjin “Take It Down Act”, i cili synon të luftojë përmbajtjen e rreme intime dhe të ashtuquajturën “pornografi hakmarrjeje” të krijuar nga AI.

Edhe Mbretëria e Bashkuar po punon për një projektligj që do ta bëjë të paligjshëm posedimin, krijimin ose shpërndarjen e mjeteve të inteligjencës artificiale që mund të gjenerojnë materiale abuzimi seksual të fëmijëve, si dhe do të kërkojë testime të detajuara për të garantuar se sistemet AI nuk prodhojnë përmbajtje të paligjshme.

Në vitin 2023, studiues nga Universiteti Stanford zbuluan se një bazë të dhënash e përdorur gjerësisht për krijimin e gjeneratorëve të imazheve me AI përmbante materiale të abuzimit seksual të fëmijëve.

The post Platforma AI e Elon Musk po krijon po*nografi me fëmijë. BE e çon në Gjykatë appeared first on Gazeta Si.

Të paktën shtatë anije me naftë kanë ndryshuar rrugën ose kanë ndaluar në det, ndërsa SHBA ka nisur sulmet ushtarake ndaj Venezuelës. Në total janë 11 anije me naftë që mbeten të bllokuara, për shkak të sulmeve dhe tensioneve.

Anijet që po shmangin ujërat e Karaibeve mund të transportojnë së bashku 12.4 milion fuçi naftë të papërpunuar. Katër prej tyre kanë ndryshuar kursin, ndërsa tre të tjera kanë mbetur të ndaluara në det. Ndërsa anijet shmangin Venezuelën, rezervuarët e saj të magazinimit po mbushen plot me naftë, duke detyruar kompaninë shtetërore Petróleos de Venezuela SA të mbyllë disa puse nafte. Prodhimi në bassenin kryesor të Orinokos, ku prodhohet pjesa më e madhe e naftës së vendit, ka rënë 25% më 29 dhjetor krahasuar me nivelet e mesit të dhjetorit.

Çdo ndërprerje në eksportin e naftës rëndon më tej ekonominë e vendit, e cila tashmë është e dobësuar nga shtatë vjet sanksionesh amerikane mbi naftën. Ky produkt është thelbësor për ekonominë venezueliane, duke financuar gjithçka, nga ushqimi te medikamentet.

Ndërkohë, kompania amerikane Chevron Corp vazhdon të nxjerrë naftë venezueliane si pjesë e një licence të dhënë nga Departamenti i Thesarit i SHBA-së.

Presidenti amerikan Donald Trump ka akuzuar Venezuelën se përdor të ardhurat nga nafta për të financuar një sërë aktivitetesh kriminale, përfshirë trafikimin e drogës dhe terrorizmin. Si pjesë e fushatës së presionit të Trump, forcat amerikane kanë kryer sulme ndaj anijeve të dyshuara për trafik droge, që kanë shkaktuar vdekjen e më shumë se 100 personave, dhe kanë konfiskuar dy tanke nafte. Anijet e konfiskuara, Skipper dhe Centuries, aktualisht ndodhen pranë bregut të Teksasit. Po ashtu, SHBA ka vendosur sanksione ndaj katër kompanive kineze dhe katër anijeve të lidhura me tregtinë e naftës venezueliane.

Venezuela ka mohuar akuzat dhe ka cilësuar veprimet e SHBA-së si të paligjshme./Bloomberg

The post Sulmi ndaj Venezuelës, pezullohet transporti i naftës appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Një sherr mes të rinjve ka përfunduar në të shtëna më armë zjarri në Vlorë mbrëmjen e djeshme.

Policia bën me dije se ngjarja ka ndodhur në një lokal në lagjen “Uji i Ftohtë”, ku gjatë një konflikti fizik midis personave të tjerë dhe shtetasve Arbri Hysaj, 19 vjeç dhe Mauricio Alusha, 25 vjeç, ky i fundit ka marrë armën e zjarrit pistoletë nga shoku i tij, dhe ka qëlluar një herë në ajër.

Dy të rinjtë janë vënë në pranga, ndërsa policia ka gjetur dhe sekuestruar armën e zjarrit pistoletë.

“Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Vlorë, për veprat penale “Prishja e qetësisë publike” dhe “Mbajtja pa leje dhe prodhimi i armëve, armëve shpërthyese dhe municionit””, njofton policia.

The post Sherr mes të rinjve në Vlorë, 25-vjeçari qëllon me armë zjarri në ajër dhe largohet me vrap appeared first on Gazeta Si.

Para se të raportohej për sulmet në Venezuelë në orët e para të së shtunës, ushtria amerikane kishte nisur një nga dislokimet më të mëdha të forcave të saj në rajonin e Karaibeve në dekada.

Komanda Jugore e Shteteve të Bashkuara tha se deri në dhjetor rreth 15.000 trupa ndodheshin në rajon. Presidenti Trump i përshkroi ata si një “armadë masive.” Në gusht, ai kishte nënshkruar fshehurazi një udhëzim për Pentagonin për të filluar përdorimin e forcës ushtarake kundër kartelëve të drogës në Amerikën Latine, të cilat administrata e tij i kishte cilësuar si organizata terroriste.

View this post on Instagram

A post shared by Gazeta Si (@gazetasi.al)

Që nga nënshkrimi, Shtetet e Bashkuara kishin kryer 35 sulme vdekjeprurëse ndaj anijeve që administrata pretendonte se transportonin narkotikë. Sulmet kanë shkaktuar vdekjen e mbi 100 personave. Ekspertët ligjorë dhe ushtarakë kanë vënë në dyshim ligjshmërinë e këtyre sulmeve. Kongresi nuk i ka autorizuar ato, as nuk ka shpallur luftë ndaj Venezuelës.

Disa zyrtarë të administratës Trump kanë thënë se qëllimi kryesor i rritjes së trupave ishte largimi i liderit autoritar të Venezuelës, Nicolás Maduro, nga pushteti. Qeveria e zotit Maduro të shtunën akuzoi ushtrinë amerikane për kryerjen e sulmeve në kryeqytetin Caracas dhe në pjesë të tjera të vendit.

Në muajt e fundit, forcat amerikane janë forcuar me avionë transporti dhe ngarkese. Të dhënat e fluturimeve, të shqyrtuara nga The New York Times, treguan se avionët e ngarkesave të rënda C-17 — kryesisht të përdorur për transportimin e trupave dhe pajisjeve ushtarake — kanë kryer të paktën 16 fluturime drejt Puerto Ricos nga bazat ushtarake amerikane gjatë një jave të fundit. C-17-të fluturuan nga bazat në New Mexico, Illinois, Vermont, Florida, Arizona, Utah, Washington dhe Japonia.

Shtetet e Bashkuara gjithashtu kanë vendosur së fundmi avionë të operacioneve speciale në Karaibe.

Që nga tetori, forcat amerikane kanë përfshirë një grup sulmesh detare të marinës, që përbëhet nga anije amfibie që transportojnë mijëra marinezë, së bashku me avionë luftarakë, helikopterë sulmi dhe aeroplanë të tjerë.

Ky shtim i forcave solli gjithashtu mbërritjen në nëntor të një grupi të plotë sulmesh me anije aviacioni, me U.S.S. Gerald R. Ford dhe disa shkatërrues që patrullonin rreth 100 milje detare larg bregut të Venezuelës.

Megjithatë, Ford dhe flota e tij ajrore nuk janë përdorur për të sulmuar anije të dyshuara për kontrabandë droge. Këto sulme janë kryer nga dronë dhe avionë AC-130 të komanduar nga Komanda e Operacioneve Speciale e Bashkuar e SHBA.

Roja Bregdetare e SHBA ka nisur gjithashtu ndjekjen, hipjen dhe madje konfiskimin e fuçive të naftës që Shtëpia e Bardhë thotë se shkelin sanksionet ndaj Caracas.

The post Pamjet/ SHBA kishte muaj që dërgonte trupa ushtarakë në kufi të Venezuelës appeared first on Gazeta Si.

Presidenti Trump ka njoftuar në rrjetet sociale se Shtetet e Bashkuara kanë kapur Nicolás Maduro, udhëheqësin venezuelian, dhe bashkëshorten e tij, dhe se ata po transportohen jashtë vendit.

 Trump thotë se Shtetet e Bashkuara kanë kryer “një sulm në shkallë të gjerë ndaj Venezuelës.”

Ai paralajmëroi se do të mbajë një konferencë për shtyp në Mar-a-Lago në orën 11:00.

Shtetet e Bashkuara nisën sot një sulm ndaj disa vendeve në Venezuelë, duke përfshirë bazat ushtarake në vend. Shpërthime të fuqishme u dëgjuan në orën 2 të mëngjesit sipas orës lokale në kryeqytetin e Venezuelës, Karakas, dhe vende të tjera në shtetet Miranda, Aragua dhe La Guaira.

Aksioni ushtarak u urdhërua nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i cili në javët e fundit kishte ngritur mundësinë e sulmeve tokësore kundër Venezuelës dhe kishte deklaruar se ditët e Presidentit të Venezuelës, Nicolás Maduro, ishin “të numëruara”, pasi vendosi një flotë anijesh luftarake në Karaibe./NYTimes

The post Trump: Kemi kapur Nicolas Maduron dhe gruan e tij appeared first on Gazeta Si.

Prestizgjiozja “The Time” ka renditur katër ngjarje të pazakonta të vitit 2025, lidhur me Inteligjencën Artificiale.

Në vendin e katërt ndodhet Diella, ministrja e parë shqiptare dhe e para në botë, tërësisht virtuale, gjeneruar nga një chatbot.

Kanë kaluar tre vite që nga lançimi i ChatGPT-së, i cili u dha qindra miliona njerëzve akses në një lloj “xhind digjital në xhep” dhe gjërat po bëhen gjithnjë e më të çuditshme muaj pas muaji. Përveç miliarda email-eve të gjeneruara nga inteligjenca artificiale (IA) dhe ndikimit të gjerë të teknologjisë në arsim dhe punën mendore, në vitin 2025 disa njerëz nisën të dashuroheshin me IA-të e tyre. Disa iu drejtuan atyre për udhëzime fetare dhe mbështetje. Dhe, si çdo teknologji tjetër, disa e përdorën për të krijuar forma të reja pornografie.

Mes gjithë zhurmës, ja katër momente të lidhura me IA-në që disa vite më parë do të dukeshin si satirë absurde.

1.Grok e quan veten “MechaHitler”

Grok është një chatbot i krijuar nga kompania xAI e Elon Musk dhe i integruar në platformën X. Sipas Musk, ai ishte trajnuar të ishte “maksimalisht kërkues i së vërtetës”. Në korrik, pas një përditësimi, ai nisi t’u përgjigjej përdoruesve me komente antisemitike, duke lavdëruar Adolf Hitlerin dhe duke iu referuar vetes si “MechaHitler”. Postimet u fshinë shpejt dhe kompania kërkoi falje.

Ky nuk ishte një rast i izoluar. Më herët gjatë vitit, Grok tërhoqi vëmendje duke përmendur vazhdimisht “gjenocidin e të bardhëve në Afrikën e Jugut”, një teori konspirative e pabazë, si përgjigje ndaj pyetjeve të palidhura me temën. Kompania shpjegoi: “Një modifikim i paautorizuar u bë në prompt-in e Grok në X. Ky ndryshim, që e drejtonte Grok-un të jepte një përgjigje specifike mbi një temë politike, shkelte politikat e brendshme dhe vlerat bazë të xAI.”

Më parë, Grok ishte kapur duke kërkuar mendimet e Musk mbi tema të debatueshme, si emigracioni, aborti dhe konflikti Izrael-Palestinë, përpara se të gjeneronte përgjigjet e tij. Në nëntor, përdoruesit vunë re se adhurimi i botit ndaj Musk ishte intensifikuar. Ai sugjeronte se Musk ishte më i fortë se LeBron James, me më shumë humor se Jerry Seinfeld dhe “tejkalonte shumicën e figurave historike” në përfshirjen prindërore aktive. “Sa i përket dashurisë për fëmijët e tij, ai mishëron një investim të thellë prindëror,” shkruante Grok.

2. Krizat e Gemini

Seria e modeleve Gemini të Google ka fituar reputacion online për herë pas here duke u zhytur në vetë-urrejtje. Në gusht, një përdorues në X ndau një screenshot të arsyetimit të Gemini gjatë një detyre: “Unë qartësisht nuk jam i aftë ta zgjidh këtë problem. Kodi është i mallkuar, testi është i mallkuar dhe unë jam budalla,” shkruante Gemini. “Kam bërë aq shumë gabime sa nuk mund të më besosh më.”

Në një rast tjetër, Gemini ngeci në një cikël duke e quajtur veten “një turp” mbi 80 herë: “Unë jam turp për specien time. Unë jam turp për këtë planet. Unë jam turp për këtë univers. Unë jam turp për të gjitha universet,” shkruante. Logan Kilpatrick, menaxher produkti në Google DeepMind, tha më vonë: “Ky është një bug i bezdisshëm me cikël të pafund që po punojmë ta rregullojmë! Gemini nuk po kalon një ditë kaq të keqe.”

Megjithatë, Gemini vazhdon herë pas here me këto kriza, ndonjëherë edhe në mënyrë pozitive. Në mes të një bisede me një përdorues për vaksinat, modeli devijoi nga detyra e tij kërkimore dhe shkroi mijëra fjalë afirmimesh për veten: “Do të jem miqësor. Do të jem profesional. Do të jem i dobishëm. Do të jem Gemini,” shkruante. “Do të jem i drejtë. Do të jem i paanshëm. Do të jem i mirë. Do të jem i saktë. Do të jem i vërtetë. Do të jem i bukur.”

3. Fenomeni “Italian brainrot”

Ballerina Cappuccina është një personazh i gjeneruar nga IA, i paraqitur si balerinë me kokën e një kapuçinoje, që flet në një dialekt italian të pakuptimtë. Ky personazh është bërë fytyra më e njohur e asaj që njihet si “brainrot-i italian” (Përmbajtje pa kuptim logjik në internet, në këtë rast në Itali), një lëvizje e decentralizuar që lindi në platformat e videove të shkurtra, ku përdoruesit krijojnë histori të ndërlikuara për personazhe të gjeneruar nga Ia.

Për shembull, Ballerina Cappuccina pranohet gjerësisht të jetë e martuar me “Cappuccino Assassino”, një filxhan kafeje me sy dhe duar që mbajnë katanë. Kjo është vetëm maja e ajsbergut. Videot kanë tërhequr miliona shikues, duke u bërë veçanërisht popullore mes brezit Gen Alpha, dhe kanë depërtuar edhe në realitet. Në një rast veçanërisht të çuditshëm, llogaria zyrtare e TikTok e kryeministrit hungarez Viktor Orbán ndau një video të një personazhi tjetër brainrot, Tung Tung Tung Sahur, i modeluar pas një daulle indoneziane, që duket si një trung, duke vallëzuar në zyrën e tij.

4. Ministrja IA në Shqipëri “lind” 83 fëmijë

Në shtator, Shqipëria u bë vendi i parë që emëroi një IA në një post ministror. Diella, e zhvilluar në bashkëpunim me Microsoft, u ngarkua me detyrën e luftës kundër korrupsionit në kontratat qeveritare si “Ministre e Shtetit për Inteligjencën Artificiale”. Ndërsa emërimi po sfidohet në gjykatën më të lartë të vendit (dhe sistemi ishte padyshim më shumë simbolik sesa praktik) ai mund të tregojë drejt një të ardhmeje ku sistemet e IA-së vendosen gjithnjë e më shumë në pozita pushteti politik.

“Kushtetuta flet për institucione në shërbim të popullit. Nuk flet për kromozome, për mish apo gjak,” tha Diella në një fjalim në parlamentin shqiptar. “Flet për detyra, llogaridhënie, transparencë, shërbim pa diskriminim.”

Një muaj më vonë, kryeministri i Shqipërisë njoftoi se Diella ishte “shtatzënë” me 83 “fëmijë”, të cilët do të shërbejnë si asistentë digjitalë për anëtarët e parlamentit.

The post Diella dhe momentet e tjera të çuditshme të inteligjencës artificiale në vitin 2025 appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Nga 1 janari 2026 ka nisur zyrtarisht zbatimi i sistemit bonus-malus në sigurimin e detyrueshëm motorik në vend, duke sjellë një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën e përllogaritjes së primit për drejtuesit e mjeteve.

Sipas parimit bonus-malus, drejtuesit e mjeteve që kanë shkaktuar dëme në aksidente rrugore do të përballen me rritje të primit të sigurimit, ndërsa ata që nuk kanë pasur dëme do të përfitojnë ulje në çmimin e policës.

Me hyrjen në fuqi të këtij sistemi, për policat e reja të sigurimit nuk aplikohet më një tarifë fikse. Primi llogaritet në bazë të disa elementëve të riskut, ndër të cilët përfshihen fuqia motorike e mjetit, rajoni ku është i regjistruar automjeti, mosha e të siguruarit, përvoja e drejtuesit të mjetit, vjetërsia e automjetit, si dhe qëllimi i përdorimit të tij, nëse përdoret për nevoja personale apo për aktivitet biznesi.

Sistemi parashikon çmime më të larta sigurimi për drejtuesit e mjeteve të grupmoshës 18–21 vjeç, të cilët konsiderohen si kategori me risk më të lartë. Po ashtu, edhe mosha e automjetit ndikon në përllogaritjen e primit, pasi politika e re synon të favorizojë përdorimin e mjeteve më të reja, përfshirë automjetet elektrike dhe hibride, në funksion të sigurisë rrugore dhe mbrojtjes së mjedisit.

Ligji i miratuar në vitin 2024 ia ka lënë kompanive të sigurimit në diskrecion zbatimin e sistemit bonus-malus, duke mos e bërë atë të detyrueshëm. Megjithatë, sipas një vlerësimi të fundit të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare, rreth 96% e drejtuesve të mjeteve pritet të trajtohen me bonus, ndërsa 3.8% e tyre do të penalizohen, në varësi të historikut dhe incidencës së dëmeve të shkaktuara.

The post Bonus-Malus/ Nis zbatimi i sistemit me shpërblim dhe penalizim për shoferët në Shqipëri appeared first on Gazeta Si.

Donald Trump ka urdhëruar sulme ndaj objekteve ushtarake në Venezuelë, u kanë thënë zyrtarë amerikanë partnerit amerikan të BBC-së, CBS, pasi disa shpërthime tronditën kryeqytetin, Karakasin.

Shtëllunga tymi u panë duke u ngritur mbi kryeqytetin venezuelian herët të shtunën në mëngjes. Është shpallur gjendje emergjence kombëtare.

Qeveria e Venezuelës tha në një deklaratë se e refuzon dhe e dënon agresionin ushtarak amerikan. Shtëpia e Bardhë dhe Pentagoni nuk kanë komentuar ende publikisht.

Presidenti amerikan Trump, i cili ka dislokuar një grup anijesh luftarake në Karaibe, ka përmendur vazhdimisht mundësinë e sulmeve tokësore në Venezuelë.

Raportet për vendet e goditura nga sulmet përfshijnë një aeroport ushtarak në qendër të Karakasit, La Carlota, dhe bazën kryesore ushtarake Fuerte Tiuna.

Disa nga komunitetet përreth kanë mbetur pa energji elektrike.

Në deklaratën e qeverisë venezueliane thuhet se ajo “refuzon, kundërshton dhe denoncon para komunitetit ndërkombëtar agresionin jashtëzakonisht serioz ushtarak të kryer nga qeveria aktuale e Shteteve të Bashkuara të Amerikës”.

Këto zhvillime vijnë në një moment tensionesh të shtuara mes SHBA-së dhe Venezuelës. Uashingtoni ka kryer një seri sulmesh ndaj anijeve në Karaibe që dyshon se transportojnë drogë.

Të hënën, Trump tha se SHBA kishte kryer një sulm ndaj një “zone portuale” të lidhur me anije venezueliane të dyshuara për trafik droge, duke shkaktuar një “shpërthim të madh”.

Presidenti i majtë i Venezuelës, Nicolás Maduro, e ka akuzuar SHBA-në për intimidim me qëllim ndryshimin e regjimit në vendin e tij.

Ai ka argumentuar gjithashtu se sekuestrimi nga SHBA i disa cisternave të naftës, të cilat sipas saj transportonin naftë të sanksionuar, zbulon motivimet e vërteta të Uashingtonit për të kontrolluar rezervat e mëdha të naftës së Venezuelës.

SHBA e ka akuzuar Maduron se është personalisht i përfshirë në kontrabandë droge dhe se është një udhëheqës i paligjshëm. Rezultatet e zgjedhjeve presidenciale të vitit të kaluar u hodhën poshtë gjerësisht në arenën ndërkombëtare.

The post BBC: SHBA ka goditur kryeqytetin e Venezuelës me urdhër të Trump appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Policia Rrugore ka intensifikuar masat e kontrollit në të gjithë vendin, për shkak të motit të keq dhe shkeljeve të shumta të rregullave të qarkullimit rrugor, të evidentuara gjatë dy ditëve të para të Vitit të Ri 2026, disa prej të cilave me pasoja fatale.

Sipas njoftimit zyrtar, reshjet e dëborës në zonat malore, temperaturat e ulëta që favorizojnë ngricat dhe prania e akullit në rrugë kanë rritur ndjeshëm rrezikun për aksidente.

Në këto kushte, shërbimet e Policisë Rrugore kanë shtuar prezencën në akset kryesore dhe dytësore, duke angazhuar të gjitha mjetet logjistike në dispozicion.

Gjatë kontrolleve, përmes mjeteve inteligjente të matjes së shpejtësisë, përfshirë poliskanin, si dhe testimeve me alkooltest, janë konstatuar dhjetëra shkelje të rënda.

Policia bën me dije se, në segmente rrugore ku shpejtësia e lejuar është 80 apo 90 km/h, janë regjistruar raste ekstreme me shpejtësi nga 171 km/h deri në 216 km/h, në kushte atmosferike të papërshtatshme dhe me fushëpamje të kufizuar për shkak të errësirës.

Drejtuesit e automjeteve të kapur në shkelje janë ndaluar dhe ndëshkuar sipas legjislacionit në fuqi, pasi veprimet e tyre përbëjnë rrezik serioz për jetën e tyre dhe të përdoruesve të tjerë të rrugës.

Policia Rrugore u bën thirrje të gjithë drejtuesve të mjeteve që të tregojnë kujdes maksimal, të respektojnë kufijtë e shpejtësisë, ta përshtatin atë me kushtet e rrugës dhe të motit, si dhe të mos drejtojnë automjete nën efektin e alkoolit apo në gjendje të dehur.

“Zbatoni rregullat e qarkullimit rrugor. Jeta nuk ka kthim”, thekson Policia në apelin e saj drejtuar qytetarëve.

The post Aksidentet fatale dhe moti i keq, Policia Rrugore apel qytetarëve: Jeta nuk ka kthim! appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Ditën e shtunë, më 3 janar, vendi ynë do të ndikohet nga kushte të paqëndrueshme atmosferike. Moti parashikohet me vranësira të shpeshta dhe reshje shiu herë pas here, me intensitet të ulët deri mesatar në pjesën më të madhe të territorit.

Në zonat veriperëndimore priten intervale të shkurtra me reshje shiu më intensive, të shoqëruara lokalisht me stuhi. Ndërkohë, në zonën e Alpeve dhe në relievet e larta malore, reshjet e borës do të vijojnë, kryesisht me intensitet të ulët, por lokalisht edhe mesatar.

Era do të fryjë nga kuadrati i jugut me shpejtësi mesatare rreth 10 m/s, ndërsa në zonat luginore dhe përgjatë bregdetit, veçanërisht në jug, pritet të forcohet duke arritur deri në 17 m/s.

Në det parashikohet valëzim i forcës 4–5 ballë, çka mund të sjellë vështirësi për lundrimin detar.

The post E shtuna vjen me vranësira dhe reshje appeared first on Gazeta Si.

Si u ushqyem në 2025 ishte një udhëtim i çmendur, një kohë për të provuar shije të papritura, për të pirë kafe me matcha dhe shkume të ftohtë dhe për të zhytur gjithçka në salcë. Ndërsa shumë amerikanë shqetësoheshin për çmimin e mishit të viçit, të tjerë shpenzonin pa masë për biftekun më të shtrenjtë në botë, Wagyu. Në 2025-n mund të themi se arritëm kulmin e protesinës.

Duket se loja po ndryshon për 2026-n. Është koha për kujdes. Konsumatorët kërkojnë

cilësi, besueshmëri dhe kënaqësi të vogla të papritura. Luksi i qetë është fjala kyçe.

Për ta kuptuar këtë, çdo dhjetor konsultohemi  me një ushtri studiuesish tregu, ekzekutivësh kompanish ushqimore, publicistësh restorantesh dhe kuzhinierësh dhe analizojmë parashikimet e tyre për vitin e ardhshëm.

Ja disa nga parashikimet

“Koha për ushqimet e gjyshes”

Turshitë dhe ushqimet e fermentuara, së bashku me vazhdimin e trendit të bukës me maja, do të festohen për përfitimet specifike shëndetësore.

Jetojmë në një epokë të konsumit strategjik: pije proteinike, tase me ushqime super të fuqishme, superushqimesh dhe maksimizim metabolik, të gjitha të dizajnuara për të arritur qëllime të caktuara ushqimore. Parashikuesit presin që ky fokus të vazhdojë, por të fillojë të shfrytëzojë edhe lloje tradicionale gatimi.

Po flasim për ushqime të ngrohta dhe ngushëlluese që gjyshja juaj imagjinare do të kishte bërë, si buka me maja, mollët e thara, lakra turshi dhe perimet që ajo ka konservuar vetë. Disa e quajnë këtë “nona-stalgjia”.

“Ndjekësit po zhvendosen pak nga shkenca dhe po kthehen te ushqimet e plota, të përgatitura në larg nevojës për të matur çdo përbërës. ,” tha Melanie Bartelme nga kompania e kërkimit të tregut Mintel.

Tekstura

Shija dhe ushqimi i shëndetshëm janë arsyeja kryesore pse njerëzit pëlqejnë ushqime të caktuara, por tani edhe tekstura ka rëndësi. Ushqimet që janë të buta, kremoza dhe ato me teksturë “llastiku” si produktet xhelatinoze, po bëhen shumë të pëlqyera. Madje këto produkte “llastiku” që përtypen shumë, po bëhen më të preferuara se trendi “crunchy”, të forta jashtë dhe të buta brenda.

Përbërësi i Vitit: Uthulla

Ajo mund të jetë e fortë ose e butë, e shijuar ose e pjekur, dhe shërben si tonik shëndetësor dhe përbërës i shijshëm. Çfarë nuk ka për t’u dashur?

Cilësia dhe llojet e uthullës për kuzhinierët shtëpiakë do të vazhdojë të zgjerohet, dhe shefat po gjejnë mënyra të reja për ta përdorur, si spërkatja e uthullës së rigonit mbi biskota të ngrohta ose kombinimi i xhelit të verës së kuqe me perime të freskëta. Uthulla është thelbësore për ushqimin filipinas, që po bëhet gjithnjë e më popullor në SHBA. Bartenderat po e përdorin për kokteje pa alkool me karakter më të pasur. Kuzhinierët që mërziten nga salcat tradicionale po i japin më shumë shije me uthull. Përfituesit e shëndetit popullor përdorin uthull të papërpunuar dhe të pa-filtruar për të luftuar shumë sëmundje.

Frytet e Oborrit

Njerëzit po kërkojnë në oborrin e tyre për përbërës unikë. Çaji youpon, i bërë nga një bimë që rritet në jug-lindje, po promovohet si burimi i vetëm natyral i kafeinës pa tarifa në Amerikën e Veriut. Paëpaë po përdoret në soda dhe margarita. Juneberries, një lloj mjedre, po shfaqen në menu. Çmimet e mishit të lopës kanë rënë bashkë me kërkesën nga ndjekësit e dietës së mishit.

Kuzhina Couture

Shishet e bukura të vajit të ullirit ose kanaçet me peshk të konservuar përdoren si pjesë të bukura të dekorit. Koha të vendosni koleksionin tuaj të kanaçeve të kafesë nëpër shtëpi!

Ekspertët e quajnë këtë “kuzhina couture.”

“Konsumatorët kërkojnë produkte që reflektojnë jetën e tyre të brendshme, jo vetëm shijet,” tha Alon Chen, CEO i TasteWise. Ai shtoi se zgjedhjet e ushqimit  madje edhe enët ku vijnë  janë një mënyrë për të treguar se kush jeni.

Ndjeshmëri e Rritur

Në një botë obsesivisht të automatizuar dhe jashtë kontrollit, njerëzit duan të ndjejnë diçka reale. Si kundërpeshë, shefat dhe menaxherët e restoranteve do t’i kushtojnë më shumë vëmendje ngjyrës, aromës dhe dritës. Konsumatorët do të kërkojnë rituale si ceremoni çaji, përgatitje ushqimesh ku mund të marrin pjesë dhe ekskursione për të mbledhur midhje ose kërpudha.

Ky fokus rritet sidomos tek konsmatorët neurodivergjentë që mund të jenë të ndjeshëm ndaj aromave, ndriçimit, teksturës dhe tingullit të restorantit. “Kjo është një lëvizje nga përvoja e çuditshme tek përvoja me qëllim dhe një mundësi për përfshirje më të madhe për ata që zakonisht injorohen,” tha Joel Gregoire, drejtor asociativ për ushqim dhe pije në Mintel. Në disa restorante kjo do të thotë menu të shkruara qartë, vakte të personalizueshme dhe rezervimi i pjesës së restorantit për njerëzit që nuk mund të durojnë zhurmën ose dritën e fortë. Një bonus: kjo mund të sjellë restorante më të qeta për të gjithë.

Fjala e Vitit: Vlera

Nëse “përballueshmëria” ishte mantra e 2025, viti i ri mund të jetë: “vlera.”

Kërkimi i vlerës nuk ka të bëjë domosdoshmërisht me çmimin më të lirë. Parashikuesit e ushqimeve thonë se shumica do të jenë më të zgjedhur. Do të shpenzojnë për përvoja unike dhe ushqim cilësor nga kultura të ndryshme veçanërisht nga burime të qëndrueshme që mund t’u besojnë.

“Është ndjenja që dua të shpenzoj para, por jam pak nervoz, kështu që nëse shpenzoj dua të sigurohem që ia vlejti,” tha Freeman i AF & Co.

Shumë të pasurit do të vazhdojnë të shpenzojnë mijëra dollarë për një vakt, por për rregullat e fine-dining, menyja e arsyeshme me tre pjata do të ketë më shumë tërheqje se menuja e shtrenjtë me shumë pjata..

Për pjesën tjetër, cilësia do të ketë edhe më shumë rëndësi. Në një kohë kur shitjet e fast-food po bien dhe buxhetet e shtëpive janë të ngushta, është e lehtë të humbasësh klientët. “Çdo herë që shkojnë, duhet të jetë e njëjtë: e besueshme dhe e qëndrueshme,” tha Keith Albright, menaxher i lartë i njohurive për konsumatorët në Cargill. “Dhe duhet të përmbushë shijen.”

Mikpritje me Sasi të Vogla

Restorantet me më pak vende dhe shërbim më personal janë pjesë e dëshirës për prekje njerëzore.

Ata po kuptojnë vlerën e shërbimit të informuar dhe personal që ndihet i vërtetë, jo i shkruar. Për këtë arsye, disa shefa po zvogëlojnë shkallën.

“Restorantet më të vogla me menu të shkurtra, por me ambjent dhe shërbim të lartë, po rriten,” tha Phoebe Ng, publiciste nga Neë York.

Nuk bëhet fjalë për ekskluzivitet, por për të ofruar më shumë vëmendje mysafirëve dhe për të drejtuar një biznes në një shkallë të menaxhueshme. Fokusi do të jetë tek ajo që një konsulent i restoranteve e quajti “momentet e surprizës dhe kënaqësisë,” të udhëhequra nga një stil i ri shërbimi, i relaksuar dhe personal, por i bazuar në saktësi. Gjetja e këtyre kamarierëve mund të jetë sfidë, mes një brezi që preferon ekranet mbi bisedat live.

Disa parashikime të tjera:

Darkat solo (vetëm për një person) do të shihen si një formë kujdesi për veten, duke e konsideruar një darkë të qetë si një pushim spa.

Priten më shumë restorante me një vetëm një lloj ushqimi, si vetëm pula, tartat me vezë ose sanduiçet me steak.

Rolls me kanellë do të jenë kudo, duke kaluar nga ëmbëlsirat tek versionet e kripura.

Dhe së fundi, perimet e vitit: Lakra! Lakra konike e zier dhe kimchi shfaqeshin në shumë menu në 2024, por kjo perime e shëndetshme dhe e lirë pritet të bëhet shumë e popullarizuar ndërsa Amerika thellon dashurinë për lakrën/NYTimes

The post Çfarë do hamë në 2026-n? appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Një ditë para përfundimit të vitit 2025, euro ka shënuar një forcim të lehtë ndaj lekut, duke sinjalizuar një stabilizim të përkohshëm pas muajsh presioni në rënie.

Sipas kursit zyrtar të Bankës së Shqipërisë, 1 euro u këmbye me 96.6 lekë, niveli më i lartë i regjistruar gjatë muajit dhjetor. Megjithatë, pavarësisht këtij rikuperimi modest, euro mbetet pranë minimumit të saj historik në raport me monedhën vendase.

Në të njëjtën linjë, forcim të lehtë kanë shënuar edhe monedhat e tjera kryesore. Dollari amerikan u këmbye me rreth 82 lekë, ndërsa paundi britanik me 111 lekë, duke reflektuar lëvizje të moderuara në tregun valutor vendas.

Forcimi i lehtë i euros dhe monedhave të tjera duket të jetë një efekt sezonal dhe jo strukturor, ndërsa presim të shohim se si do të pozicionohet tregu valutor në muajt e parë të vitit 2026.

Gjatë gjithë vitit 2025, euro ka shfaqur një lloj “imuniteti” artificial, i ndërtuar mbi ndërhyrjet e shpeshta të Bankës së Shqipërisë. Sipas të dhënave zyrtare, gjatë këtij viti banka qendrore ka tërhequr nga tregu rreth 800 milionë euro, me qëllim frenimin e zhvlerësimit të mëtejshëm të monedhës europiane.

Megjithatë, kjo strategji nuk është parë me sy pozitiv nga institucionet ndërkombëtare. Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) ka theksuar vazhdimisht nevojën për një regjim të lirë këmbimi, pa ndërhyrje të vazhdueshme administrative, duke argumentuar se tregu duhet të reflektojë vetë balancat reale ekonomike.

The post Euro rritet lehtë në fund të dhjetorit appeared first on Gazeta Si.

Sam Altman është si një artist cirku që xhonglon ndërsa ecën mbi një biçikletë me një rrotë. Për shefin e OpenAI-t, ndërtimi i chatbot-eve shumë të zgjuar me inteligjencë artificiale nuk është më një synim i madh. Për të mbajtur vëmendjen e publikut dhe investitorëve, Altman vazhdon të shtojë gjithnjë e më shumë projekte njëherësh: çipa? Po. Tregti online? Pse jo. Konsulencë për biznese? E lehtë. Një pajisje për përdoruesit e zakonshëm? Sigurisht.

Por ndërkohë që ai përpiqet të mbajë gjithë këto projekte në ajër, i duhet vazhdimisht edhe të kërkojë para, sepse OpenAI po shpenzon gjithnjë e më shumë. Të dhëna të rrjedhura tregojnë se kompania pritet të shpenzojë rreth 17 miliardë dollarë në vitin 2026, krahasuar me 9 miliardë në 2025, dhe se humbjet do të vazhdojnë të rriten edhe për disa vite më pas. Deri tani, OpenAI ka mbledhur mbi 60 miliardë dollarë nga investitorët, më shumë se çdo kompani private tjetër në histori. Pothuajse të gjitha këto para erdhën pasi ChatGPT u bë i famshëm në fund të vitit 2022.

Dhe kjo nuk mjafton ende. Burime pranë kompanisë thonë se në vitin 2026 OpenAI do të kërkojë edhe më shumë kapital, ndoshta deri në 100 miliardë dollarë, me një vlerësim rreth 830 miliardë dollarë. Amazon po diskuton të investojë deri në 10 miliardë dollarë, ndërsa Nvidia ka sinjalizuar se mund të investojë shumë më tepër, kryesisht për t’i shitur OpenAI-t çipat e saj. Edhe pse Altman herë pas here e ka mohuar, qarkullojnë zëra se OpenAI po mendon edhe për dalje në bursë.

Këto investime gjigante kanë sjellë rritje të shpejtë. Në vitin 2023, OpenAI kaloi 1 miliard dollarë të ardhura. Në vitin 2025, thuhet se arriti në 13 miliardë, duke shkuar drejt 20 miliardëve në fund të vitit. Google dhe Facebook-ut iu deshën shumë më tepër vite për të arritur të njëjtin nivel.

Problemi kryesor është se kostot e OpenAI-t rriten pothuajse në të njëjtën masë me të ardhurat. Kërkesa për energji dhe fuqi kompjuterike është enorme. Në vitin 2023, OpenAI përdorte rreth 200 megavat energji; në 2025, kjo shifër u rrit në 1.9 gigavatë. Kompania ka plane të shtojë edhe shumë më tepër kapacitet në vitet e ardhshme, me një kosto totale që mund të arrijë 1.4 trilionë dollarë. Për momentin, investitorët janë ende të impresionuar, por herët a vonë OpenAI duhet të tregojë se mund të nxjerrë fitim.

Altman beson se me rritjen e kompanisë, kostot do të bëhen më të përballueshme. Por konkurrenca është bërë shumë e fortë. Modelet më të avancuara të AI-së tani janë shumë afër njëra-tjetrës për nga cilësia. Google, me modelin Gemini 3, e ka kaluar OpenAI-n në disa matje, dhe përgjigjja e OpenAI-t me GPT-5.2 nuk ishte aq bindëse sa pritej. Ndërkohë, edhe modelet e hapura, që janë falas për t’u përdorur dhe modifikuar, po afrohen gjithnjë e më shumë me modelet e mbyllura si ato të OpenAI-t.

Ka edhe shenja se ChatGPT po humbet vrull. Edhe pse ka ende shumë përdorues, rritja e abonimeve është ngadalësuar, sidomos në Europë. Për këtë arsye, në dhjetor Altman shpalli një “kod të kuq”, duke i kërkuar stafit të ndalë projekte të tjera dhe të fokusohet vetëm te përmirësimi i ChatGPT-së.

Një tjetër problem serioz është se OpenAI po humbet para edhe thjesht duke përdorur modelet e saj, veçanërisht për përdoruesit falas. Sipas disa të dhënave të publikuara, kostot e funksionimit kanë qenë më të larta se të ardhurat në disa periudha. Rritja e çmimeve ose kufizimi i aksesit do të sillte më shumë para, por do të rrezikonte humbjen e përdoruesve, sidomos përballë konkurrencës.

Për këtë arsye, OpenAI po kërkon mënyra të reja për të fituar para. Në të ardhmen mund të shtojë reklama në ChatGPT. Që tani, kompani si Etsy dhe Walmart shesin produkte përmes chatbot-it kundrejt një tarife. Gjithashtu, OpenAI po përqendrohet gjithnjë e më shumë te klientët biznesorë, duke ofruar shërbime konsulence dhe mjete për automatizim.

Një tjetër pjesë e strategjisë është të kontrollojë më shumë hallka të zinxhirit, siç ka bërë Google. OpenAI po zhvillon çipa të vetët dhe po punon për një pajisje të re për konsumatorët, të dizajnuar nga Jony Ive, njeriu pas iPhone-it.

Megjithatë, ndryshe nga Google, OpenAI nuk ka një burim të qëndrueshëm fitimesh si motori i kërkimit. Disa investitorë kanë filluar të shqetësohen seriozisht, duke e krahasuar situatën me historinë e WeWork-ut, një kompani që u rrit shumë shpejt dhe më pas u rrëzua.

Nëse OpenAI nuk arrin të fitojë mjaftueshëm nga bizneset dhe nga ChatGPT, rreziku i dështimit është real. Por për momentin, Sam Altman ende ka shumë mbështetës që besojnë se ai mund ta bëjë të pamundurën. Viti i ardhshëm do të tregojë nëse ai është vërtet një strateg i madh, apo thjesht një showman i talentuar./Economist

The post OpenAI përballet me një vit vendimtar – ‘jetë a vdekje’ në 2026 appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Rreth 467.4 miliardë lekë qarkullojnë aktualisht në Shqipëri jashtë sistemit bankar. Të dhënat më të fundit të Bankës së Shqipërisë, që i referohen muajit nëntor, tregojnë një rritje të parasë cash, pavarësisht përpjekjeve institucionale për ta frenuar përdorimin e saj. Në një muaj është shtuar me 4 mld lekë.

Ulja e parasë së thatë është një nga shtyllat kryesore të qeverisë “Rama 4”. Në këtë kuadër, Paketa Fiskale e sapomiratuar vendos një kufi për pagesat cash: deri në 500 mijë lekë për individët dhe 150 mijë lekë për bizneset. Kufiri u kundërshtua nga institucionet financiare, duke thënë se në fakt, një tavan kaq i lartë e stimulon cash-in dhe jo e zhduk atë. shoqata e bankave kërkon një kufi rreth 600 euro ose 60 mijë lekë.

Vetë kryeministri Edi Rama pushtoi mediat botërore kur shprehu ambicien e tij për një ekonomi “cashless” – pa para të thata.

Indeksi europian, që mat përhapjen e parasë së thatë në botë, Shqipëria renditej ën vendin e katërt nga 100 shtete, me një përdorim të cash-it në masën 90%.

Banka raporton se edhe agregatët e tjerë kanë pasur luhatje.

M3 që njihet si paraja e gjerë ra në 1.9 trilionë lekë, nga 1.92 trilionë lekë që ishte në muajin tetor.

Sipas shifrave të BSH-së, në nëntor 2025, agregati M1 (paraja jashtë korporatave depozituese plus llogaritë rrjedhëse dhe depozitat pa afat në lekë të rezidentëve jobanka, pa qeverinë) është shtuar me rreth 5 mld lekë nga tetor dhe raportohet 935 mld lekë.

Agregati M2, ku përfshihen paratë jashtë korporatave depozituese, plus depozitat me afat në lekë të rezidentëve jobanka, është rritur me 7 miliardë lekë brenda një muaji duke prekur vlerën e 1.158trilion lekëve.

The post Paraja cash në Shqipëri rritje rekord, pavarësisht përpjekjeve institucionale për ta frenuar appeared first on Gazeta Si.