Normal view

Google shmang ndarjen, por duhet të ndajë të dhënat me konkurrentët

3 September 2025 at 14:00

Google nuk do të duhet të shesë shfletuesin e saj Chrome, por duhet të ndajë informacionin me rivalët, ka urdhëruar një gjykatës federal në SHBA.

Masat e vendosura nga Gjykatësi i Qarkut Amit Mehta u vendosën pas një beteje gjyqësore që zgjati vite për shkak të dominimit të Google në kërkimin online.

Rasti u fokusua tek pozicioni i Google si motori i kërkimit parazgjedhur në një sërë produktesh të saj, si Android dhe Chrome, si dhe të tjerëve të prodhuar nga kompani si Apple.

Departamenti i Drejtësisë i SHBA kishte kërkuar që Google të shiste Chrome, vendimi i së martës do të thotë se gjigandi teknologjik mund ta mbajë atë, por do të ndalohet të ketë kontrata ekskluzive dhe duhet të ndajë të dhënat e kërkimit me rivalët. Google kishte propozuar zgjidhje më pak drastike, si kufizimi i marrëveshjeve të ndarjes së të ardhurave me kompani si Apple për ta bërë motorin e saj të kërkimit parazgjedhur në pajisjet dhe shfletuesit e tyre.

Të martën, kompania theksoi se e konsideronte vendimin një fitore dhe tha se rritja e inteligjencës artificiale (AI) ndoshta ndikoi në rezultatin.

“Vendimi i sotëm njeh sa shumë ka ndryshuar industria përmes ardhjes së AI, e cila i jep njerëzve kaq shumë mënyra për të gjetur informacion,” tha Google në një deklaratë pas vendimit.
“Kjo nënvizon atë që kemi thënë që kur u ngrit ky rast në 2020: Konkurrenca është e ashpër dhe njerëzit mund të zgjedhin lehtësisht shërbimet që duan,” vazhdoi deklarata.

Gjigandi teknologjik kishte mohuar çdo shkelje që kur u ngritën akuzat ndaj tij në 2020, duke thënë se dominimi i tij në treg është për shkak se motori i tij i kërkimit është një produkt superior ndaj të tjerëve dhe konsumatorët thjesht e preferojnë atë.

Vit in e kaluar, Gjykatësi Mehta vendosi se Google kishte përdorur metoda të padrejta për të vendosur një monopol mbi tregun e kërkimit online, duke punuar aktivisht për të ruajtur një nivel dominimi në një masë që shkelte ligjin amerikan.

Por në vendimin e tij, Gjykatësi Mehta tha se një shitje e plotë e Chrome ishte “një zgjidhje e papërshtatshme për këtë rast”.

Google gjithashtu nuk do të duhet të shesë sistemin operativ Android, i cili fuqizon shumicën e smartfonëve në botë.

Kompania kishte argumentuar se shpërndarja e pjesëve të operacioneve të saj, si Android, do të bënte që ato të ndalonin funksionimin e duhur.

“Urdhri i masës së sotme pajtohet me nevojën për të rivendosur konkurrencën në tregun e kërkimit që ka qenë monopolizuar për një kohë të gjatë, dhe ne tani po shqyrtojmë opsionet tona dhe po mendojmë nëse masa e urdhëruar shkon mjaftueshëm për të arritur atë qëllim,” shkroi Ndihmës Prokurorja e Përgjithshme Abigail Slater në X pas vendimit.

Aksionet e Alphabet, kompania mëmë e Google, u rritën me më shumë se 8% pas vendimit.

Prodhuesit e smartfonëve si Apple, Samsung dhe Motorola gjithashtu do të përfitojnë.
Para vendimit, Google paguante këto kompani miliarda dollarë për të parainstaluar ekskluzivisht ose për të promovuar produktet e saj teknologjike.
Në gjyq u zbulua se Google kishte paguar më shumë se 26 miliardë dollarë për marrëveshje të tilla me Apple, Mozilla dhe të tjerë në vitin 2021.

Tani, Google nuk do të lejohet të hyjë në asnjë kontratë ekskluzive për Google Search, Chrome, Google Assistant ose aplikacionin Gemini.
Kjo do të thotë se prodhuesit e telefonëve do të jenë të lirë të parainstaluar ose të promovojnë motorë të tjerë kërkimi, shfletues ose asistente AI përkrah Google.

Megjithatë, Google do të mund të vazhdojë të paguajë distributorët për vendosje parazgjedhjeje.

Gene Munster, partner menaxhues në Deepwater Asset Management, tha se vendimi ishte “lajm i mirë për teknologjinë e madhe”.
“Apple gjithashtu fiton sepse vendimi e detyron Google të rinegociojë marrëveshjen e kërkimit çdo vit,” tha ai në X.

Vendimi i Gjykatës Mehta “nuk duket të jetë aq drakonian sa pritej nga tregu,” tha Melissa Otto, drejtore e kërkimeve në S&P Global Visible Alpha.

Me operacionin e kërkimit të Google që pritet të gjenerojë afërsisht 200 miliardë dollarë këtë vit, dhe dhjetëra miliarda të tjerë që pritet të shkojnë te partnerët e shpërndarjes, është një fitore për lojtarët e mëdhenj korporativë të përfshirë në rast, tha Otto.

Por konkurrenti i Google, DuckDuckGo, tha se urdhri dështoi të “detyrojë ndryshimet e nevojshme për të adresuar sjelljen e paligjshme të Google”.
“Si rezultat, konsumatorët do të vazhdojnë të vuajnë,” tha themeluesi dhe CEO i DuckDuckGo, Gabriel Weinberg.

Vendimi nuk është fundi i betejave gjyqësore të gjigandit teknologjik.
Më vonë këtë muaj, Google pritet të shkojë në gjyq në një rast të veçantë të ngritur nga Departamenti i Drejtësisë, ku një gjykatës gjeti se kompania mban monopole të paligjshme në teknologjinë e reklamimit online./BBC/KultPlus.com

Hetimi i BBC-së zbulon një rrjet ndërkombëtar mashtruesish që po përfitojnë nga imazhe të krijuara me inteligjencë artificiale për Holokaustin

29 August 2025 at 10:30

Një hetim i BBC-së mbi përhapjen e përmbajtjes së krijuar nga AI (“AI slop”) ka zbuluar se përdorues nga vende si Pakistani po postojnë imazhe të rreme që paraqiten si skena nga kampet e përqendrimit të Holokaustit, veçanërisht Auschwitz, për të gjeneruar klikime dhe fitime në Facebook.

Imazhe të rreme të viktimave të supozuara, si një fëmijë që fshihet nën dysheme apo një foshnjë e braktisur pranë shinave të trenit. Këto postime shpesh vijnë me histori të trilluara dhe janë pëlqyer dhe shpërndarë me dhjetëra mijëra herë.

Përfaqësues të memorialit të Auschwitz dhe të organizatave për kujtesën e Holokaustit e quajnë këtë praktikë “lojë emocionale” të rrezikshme, që përdhos kujtimin e viktimave dhe trondit të mbijetuarit dhe familjarët.

Këta krijues përmbajtjeje shpesh operojnë nga vende si Pakistani, India, Vietnami, Tajlanda dhe Nigeria. Ata shfrytëzojnë programin e monetizimit të Meta-s (CM), ku postimet me angazhim të lartë mund të gjenerojnë të ardhura. Një faqe me rreth 300,000 ndjekës mund të fitojë rreth 1,000 dollarë në muaj, sidomos nëse përmbajtja shënjestron audiencë nga vendet perëndimore.

Shumë nga këto faqe kanë ndryshuar emra dhe identitet për të fituar ndjekës, për shembull, janë paraqitur si faqe të zjarrfikësve amerikanë, biznese apo influencues të rremë.

Pas kontaktit nga BBC dhe institucione si Auschwitz Memorial, disa nga faqet dhe grupet u hoqën. Megjithatë, Meta tha se përmbajtja vetë nuk shkelte politikat e saj për përmbajtje, por faqet u hoqën për shkak të shkeljes së rregullave për sjellje të pasinqertë dhe mashtruese.

Ekspertët paralajmërojnë se përdorimi i AI për të krijuar histori të rreme mbi Holokaustin mund të dëmtojë kujtesën historike dhe të nxisë dyshime për ngjarje reale, një zhvillim veçanërisht shqetësues tani që të mbijetuarit e fundit po largohen nga jeta./BBC/KultPlus.com

Firma e inteligjencës artificiale thotë se teknologjia e saj është ‘armatosur’ nga hakerët

28 August 2025 at 16:10

Kompania amerikane e inteligjencës artificiale (IA) Anthropic thotë se teknologjia e saj është “armatosur” nga hakerët për të kryer sulme kibernetike të sofistikuara.

Anthropic, e cila ka krijuar chatbot-in Claude, thotë se mjetet e saj janë përdorur nga hakerët për të kryer vjedhje dhe shantazh në shkallë të gjerë të të dhënave personale.

Kompania tha se IA e saj është përdorur për të ndihmuar në shkrimin e kodit që më pas u përdor në sulmet kibernetike, ndërsa në një rast tjetër, mashtrues nga Koreja e Veriut përdorën Claude për të aplikuar në mënyrë të rreme për punë në distancë në kompani të mëdha amerikane.

Anthropic thotë se ka arritur të ndërpresë aktivitetin e këtyre aktorëve kërcënues dhe i ka raportuar rastet tek autoritetet, si dhe ka përmirësuar mjetet e saj të zbulimit.

Përdorimi i IA-së për të ndihmuar në shkrimin e kodit është rritur në popullaritet ndërsa teknologjia bëhet më e fuqishme dhe më e aksesueshme.

Anthropic thotë se ka zbuluar një rast të ashtuquajtur “sulmi nëpërmjet atmosferës së përgjithshme (vibe hacking)”, ku IA e saj është përdorur për të shkruar kod që mund të hakonte të paktën 17 organizata të ndryshme, përfshirë institucione qeveritare.

Kompania tha se hakerët “e përdorën IA-në në një nivel që ne besojmë se është i paparë deri më tani”.

Ata përdorën Claude për të marrë vendime si taktike ashtu edhe strategjike, si për shembull për të vendosur se cilat të dhëna të grabiten dhe si të përpilojnë mesazhe shantazhi të synuara psikologjikisht.

IA madje sugjeroi edhe shumën e shpërblesës (ransom) që t’u kërkohej viktimave.

IA agjentike, ku teknologjia vepron në mënyrë autonome, është promovuar si hapi i radhës në këtë fushë.

Por këto shembuj tregojnë disa nga rreziqet që këto mjete të fuqishme paraqesin për viktimat e mundshme të krimit kibernetik.

Përdorimi i IA-së bën që koha e nevojshme për të shfrytëzuar dobësitë në sigurinë kibernetike të zvogëlohet me shpejtësi, tha Alina Timofeeva, këshilltare për krimin kibernetik dhe IA.

“Zbulimi dhe parandalimi duhet të kalojnë në një qasje proaktive dhe parandaluese, jo reaktive pasi dëmi të jetë bërë”, shtoi ajo.

Por nuk është vetëm krimi kibernetik ku po përdoret kjo teknologji.

Anthropic tha se “operativë nga Koreja e Veriut” përdorën modelet e saj për të krijuar profile të rreme për të aplikuar për punë në distancë në kompani amerikane të Fortune 500.

Përdorimi i punës në distancë për të fituar akses në sistemet e kompanive është i njohur tashmë, por Anthropic thotë se përdorimi i IA në këtë skemë mashtruese është një fazë krejtësisht e re e këtyre mashtrimeve punësimi.

Ajo thotë se IA është përdorur për të shkruar aplikime pune dhe, pasi mashtruesit janë punësuar, është përdorur për përkthimin e mesazheve dhe shkrimin e kodit.

Shpesh, punëtorët nga Koreja e Veriut janë “të izoluar nga bota e jashtme, si nga ana kulturore ashtu edhe teknologjike, duke e bërë të vështirë për ta realizimin e kësaj mashtrimi”, tha Geoff White, bashkë-prezantues i podcast-it të BBC-së “The Lazarus Heist”.

“IA agjentike mund t’i ndihmojë ata të kapërcejnë këto barriera dhe të punësohen,” tha ai.

“Punëdhënësi i tyre i ri, në mënyrë të pavetëdijshme, bie ndesh me sanksionet ndërkombëtare duke i paguar një qytetar koreano-verior.”

Por ai shtoi se IA aktualisht nuk po krijon valë krejtësisht të reja krimi, pasi shumica e sulmeve ransomware ende ndodhin përmes metodave të zakonshme, si email-et mashtruese (phishing) dhe shfrytëzimi i dobësive në softuer.

“Organizatat duhet të kuptojnë se IA është një depo informacioni konfidencial që duhet mbrojtur njësoj si çdo sistem tjetër ruajtjeje,” tha Nivedita Murthy, konsulente e lartë për sigurinë në firmën e sigurisë kibernetike Black Duck./BBC/KultPlus.com

Kompanitë e Elon Musk padisin Apple dhe OpenAI, duke pretenduar se dëmtojnë konkurrencën

26 August 2025 at 14:45

Dy ndërmarrjet e mbështetura nga Elon Musk, kompania e tij e inteligjencës artificiale xAI dhe platforma sociale X, kanë depozituar një padinë kundër Apple dhe OpenAI në një gjykatë federale në Teksas, duke i akuzuar ata për bashkëpunim antikonkurrencial në sektorin e AI-së.

Padia ngre akuza serioze se Apple dhe OpenAI kanë lidhur një marrëveshje ekskluzive që i favorizon aplikacionin ChatGPT në App Store, duke ndaluar konkurrencën me chatbotë si Grok, prodhim i xAI-së.

Sipas pretendimeve: Marrëveshja “bllokon konkurrentët,” duke i pamundësuar startup-eve të inovojnë, dhe Apple e OpenAI mbajnë monopole në fushat e smartphone-ve dhe AI-së përkatësisht.

Apple integron ChatGPT në sistemin operativ iOS që nga qershori 2024, çka i mundëson akses automatik ndaj miliarda mesazhe/prompt-eve nga përdoruesit, një avantazh që asnjë konkurrent nuk e ka.

Padia argumenton se kjo praktikë rezulton në vetëm një rrugë për chatbotët generues për t’u dukur në mënyrë të dukshme, dhe kjo është për ChatGPT-në.

XAI dhe X kërkojnë miliarda dollarë dëme dhe një urdhër që ndalon praktikën e pretenduar antikonkurrenciale.

OpenAI e ka cilësuar padinë si pjesë të një “modeli të vazhdueshëm ngacmimi” nga ana e Musk.

Apple mbetet e heshtur, por më parë ka deklaruar se operimi i App Store-it është “njerëzore dhe i paanshëm.”/BBC/KultPlus.com

The Guardian: Britania në bisedime me OpenAI për rritjen e abonimit kombëtar me ChatGPT

25 August 2025 at 19:56

Drejtori ekzekutiv i kompanisë që projektoi ChatGPT dhe një ministër britanik i teknologjisë kanë diskutuar një marrëveshje për t’i ofruar të gjithë vendit akses ekskluziv dhe premium në modelin e inteligjencës artificiale.

The Guardian raporton se Sam Altman, bashkëthemelues i OpenAI, ka diskutuar një marrëveshje të mundshme me Peter Kyle.

Dy burime me njohuri të drejtpërdrejta të takimit i thanë gazetës se ideja u propozua si pjesë e një diskutimi më të gjerë në San Francisko rreth mundësive për bashkëpunim midis OpenAI dhe Mbretërisë së Bashkuar. Dihet që ata kanë darkuar në mars dhe prill. Megjithatë, njerëz pranë diskutimit thonë se Kyle nuk e mori kurrë seriozisht idenë, kryesisht sepse mund të kushtonte deri në 2 miliardë paund.

Megjithatë, shton botimi, bisedat tregojnë entuziazmin me të cilin ministri e rrethon fushën e inteligjencës artificiale , pavarësisht cilësisë së disa përgjigjeve ose implikimeve për privatësinë dhe të drejtat e autorit.

OpenAI aktualisht ofron versione falas dhe me abonim, me versionin premium, ChatGPT Plus, që kushton 20 dollarë në muaj. Ai u ofron përdoruesve kohë më të shpejta përgjigjeje dhe qasje prioritare në veçoritë e reja.

Në korrik, Kyle nënshkroi një marrëveshje me OpenAI për të përdorur IA-në në shërbimet publike të Mbretërisë së Bashkuar. Marrëveshja jo-detyruese mund t’i japë OpenAI-së qasje në të dhënat qeveritare dhe të çojë në përdorimin e softuerit të saj në arsim, mbrojtje, siguri dhe sistemin e drejtësisë.

Kyle është gjithashtu një avokat i fortë i IA-së brenda qeverisë dhe gjithashtu e ka përqafuar përdorimin e saj. Ai madje i kishte kërkuar ChatGPT këshilla për një numër pyetjesh që lidhen me punën e tij.

Nuk është e vetmja qeveri që është në bisedime me OpenAI për akses të veçantë. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë nënshkruar një marrëveshje për të “aktivizuar ChatGPT në të gjithë vendin” dhe për ta përdorur atë në sektorë të tillë si transporti, shëndetësia dhe arsimi./KultPlus.com

Albumi fantazmë i Emily Portman ndez alarmin për muzikën AI

23 August 2025 at 23:25

Këngëtarja britanike Emily Portman mbeti e tronditur kur fansat e uruan për një album të ri, ndonëse ajo nuk kishte publikuar asgjë. Albumi “Orca”, i shpërndarë në Spotify dhe iTunes, doli të ishte gjeneruar nga inteligjenca artificiale, duke imituar zërin dhe stilin e saj. Portman e përshkroi përvojën si “të frikshme” dhe “shenjë të diçkaje distopike”, pasi muzikës i mungonte çdo ndjenjë njerëzore.

Ky fenomen nuk ka prekur vetëm Portmanin. Edhe muzikantë të tjerë si Josh Kaufman, Jeff Tweedy, Iron & Wine, si dhe artistë të ndjerë si Blaze Foley, kanë parë këngë të rreme të ngarkohen në profilet e tyre. Kjo ngre shqetësime serioze për industrinë e muzikës, ku AI po përdoret për të gjeneruar përmbajtje mashtruese dhe për të përfituar nga emrat e artistëve pa leje.

Platformat si Spotify kanë hequr disa prej këtyre albumeve, por shpesh me vonesë, ndërsa artistët kërkojnë masa ligjore dhe teknologjike më të forta për mbrojtjen e identitetit të tyre muzikor. Analistët paralajmërojnë se përhapja e këtyre praktikave mund të dëmtojë besimin e publikut dhe të ulë vlerën e krijimtarisë origjinale.

Ndërkohë, Portman po punon për albumin e saj të parë solo pas dhjetë vitesh, duke theksuar: “Vetëm muzika e vërtetë, e krijuar nga njerëz, mund të prekë shpirtin e publikut.”/BBC/KultPlus.com

Qindra mijëra biseda me chatbot-in Grok të ekspozuara në rezultatet e kërkimit në Google

22 August 2025 at 13:40

Qindra mijëra biseda të përdoruesve me chatbot-in me inteligjencë artificiale (AI) Grok, i krijuar nga Elon Musk, janë ekspozuar në rezultatet e motorëve të kërkimit, duket se pa dijeninë e përdoruesve.

Kur përdoruesit e Grok shtypin një buton për të ndarë një transkript të bisedës së tyre, krijohen lidhje unike, por përveç ndarjes me personin e synuar, ky buton gjithashtu e bën bisedën të aksesueshme në internet përmes kërkimit.

Një kërkim në Google të enjten zbuloi se ishin indeksuar gati 300,000 biseda me Grok.

Kjo situatë ka bërë që një ekspert ta përshkruajë fenomenin si një “katastrofë e privatësisë në zhvillim.”

BBC i është drejtuar kompanisë X për një koment. Ndërkohë, Forbes, një publikim i njohur për teknologji, ishte i pari që raportoi për këtë shkelje të privatësisë, duke numëruar më shumë se 370,000 biseda të përdoruesve të shfaqura në Google.

Ndër bisedat që pa BBC, përfshiheshin raste ku chatbot-i i Musk jepte: krijimin e një fjalëkalimi të sigurt, plane ushqimore për humbje në peshë, përgjigje të detajuara për çështje mjekësore

Disa transkripte gjithashtu tregonin përpjekjet e përdoruesve për të testuar kufijtë e asaj që Grok mund të thotë apo të bëjë.

Në një rast të veçantë, chatbot-i jepte udhëzime të detajuara për prodhimin e një droge të klasës A në një laborator.

Nuk është hera e parë që bisedat me chatbot-ët e AI shfaqen më gjerësisht nga sa përdoruesit mund të kenë menduar kur përdorin funksione të ndarjes së bisedave.

Kohët e fundit, OpenAI u tërhoq nga një “eksperiment” që lejonte bisedat e ndara të ChatGPT të shfaqeshin në rezultatet e motorëve të kërkimit.

Një zëdhënës i OpenAI tha për BBC se po eksperimentonin me mënyra më të lehta për të ndarë biseda të dobishme, duke mbajtur përdoruesit në kontroll.

Ata theksuan se bisedat e përdoruesve janë private në mënyrë të parazgjedhur, dhe vetëm përdoruesit që japin pëlqimin i bëjnë ato publike.

Më herët gjatë këtij viti, Meta u përball me kritika pasi bisedat e përdoruesve me chatbot-in Meta AI u shfaqën në një “feed” publik të quajtur “discover” në aplikacionin e saj.

Edhe kur detajet e llogarisë së përdoruesve janë anonimë apo të fshehura në transkriptet e chatbot-it, pyetjet që ata shtrojnë mund të përmbajnë informacione personale ose të ndjeshme, duke përbërë një rrezik të madh për privatësinë.

Ekspertët thonë se kjo situatë thekson shqetësimet në rritje për privatësinë e përdoruesve.

“Chatbot-ët me AI janë një katastrofë e privatësisë që po zhvillohet,” tha Prof. Luc Rocher, profesor i asociuar në Oxford Internet Institute, për BBC-në.

Ai shtoi se “bisedat e rrjedhura” nga chatbot-ët kanë nxjerrë informacione të përdoruesve që përfshijnë emra të plotë, vendndodhje, detaje për shëndetin mendor, aktivitetet e bizneseve, apo marrëdhënie personale.

“Pasi të rrjedhin online, këto biseda mbeten atje përgjithmonë,” paralajmëroi ai.

Ndërkohë, Prof. Carissa Veliz, profesoreshë e filozofisë në Institutin për Etikën e AI në Universitetin e Oksfordit, tha se fakti që përdoruesit nuk informohen se bisedat e ndara do të shfaqen në rezultatet e kërkimit, është “shqetësues.”

“Teknologjia jonë as që na tregon çfarë po bën me të dhënat tona, dhe kjo është një problem,” tha ajo./BBC/KultPlus.com

Netflix përdor për herë të parë Inteligjencën Artificiale në një serial: “10 herë më shpejt dhe më lirë”

21 August 2025 at 20:25

Netflix ka bërë një hap historik në industrinë e argëtimit, duke përdorur për herë të parë efekte vizuale të krijuara nga Inteligjenca Artificiale gjenerative (AI) në një nga prodhimet e tij origjinale.

Drejtori ekzekutiv i kompanisë, Ted Sarandos, bëri të ditur se teknologjia u aplikua për një skenë rrëzimi ndërtesash në serialin fantastiko-shkencor argjentinas The Eternauts. Sipas tij, përdorimi i AI-së uli ndjeshëm kohën dhe shpenzimet e prodhimit:
skena u realizua 10 herë më shpejt dhe me kosto shumë më të ulët krahasuar me metodat tradicionale.

“Kostoja për atë skenë do të kishte qenë e papërballueshme për një serial me atë buxhet. Kjo është pamja e parë përfundimtare me AI gjenerative që shfaqet ndonjëherë në një prodhim origjinal të Netflix,” – deklaroi Sarandos, duke shtuar se ekipi i krijuesve ishte i kënaqur me rezultatin.

Ndërkohë, kompania raportoi një rritje prej 16% të të ardhurave në tremujorin e dytë, duke arritur në 11 miliardë dollarë, ndërsa fitimet u rritën nga 2.1 në 3.1 miliardë dollarë. Një pjesë e kësaj performance lidhet me suksesin e sezonit të tretë dhe të fundit të trillerit jugkorean Squid Game, i cili ka grumbulluar mbi 122 milionë shikime.

Megjithatë, përdorimi i AI-së vazhdon të ngjallë debate në industrinë kinematografike. Kritikët paralajmërojnë se kjo teknologji shpesh përdor punën e artistëve pa leje dhe mund të rrezikojë mijëra vende pune në sektorin kreativ./BBC/KultPlus.com

YouTube vendos rregulla të reja: Inteligjenca artificiale do të përcaktojë moshën e përdoruesve

13 August 2025 at 22:16

YouTube po prezanton një sistem të ri verifikimi të moshës të bazuar në inteligjencë artificiale, fillimisht në SHBA, me synimin për të mbrojtur më mirë të rinjtë nga përmbajtjet e papërshtatshme.

Sipas kompanisë, mjeti do të analizojë sjelljen e përdoruesve nga lloji i videove që kërkojnë, kategoritë që shikojnë, deri te jetëgjatësia e llogarisë për të vlerësuar nëse ata janë mbi ose nën 18 vjeç. Nëse sistemi përcakton që një përdorues është i mitur, do të aktivizohen automatikisht masa mbrojtëse, si çaktivizimi i reklamave të personalizuara, kufizimi i rekomandimeve dhe njoftimet për pushime nga ekrani.

Përdoruesit që vlerësohen gabimisht si të mitur do të kenë mundësi të apelojnë, duke përdorur një dokument identifikimi, selfie ose kartë krediti për të konfirmuar moshën. Ata që nuk e bëjnë këtë do të mbeten me cilësimet e kufizuara. Ndryshimi pritet të ndikojë edhe tek krijuesit e përmbajtjes, pasi nëse audienca e tyre kategorizohet kryesisht si e mitur, të ardhurat nga reklamat mund të bien.

Vendimi i YouTube vjen në një kohë presioni të madh politik dhe ligjor në mbarë botën për të rritur sigurinë online për fëmijët dhe adoleshentët. Megjithatë, ky sistem ka ngjallur edhe shqetësime për privatësinë. Aktivistët e të drejtave digjitale paralajmërojnë se metoda e vlerësimit të moshës duke analizuar historikun e shikimeve mund të çojë në mbikëqyrje masive dhe kufizime të panevojshme për përdoruesit e rritur.

Një peticion online ka mbledhur mbi 68 mijë nënshkrime kundër planit, duke paralajmëruar se “kur këto sisteme normalizohen, ato rrallë zhduken dhe mund të përhapen përtej një platforme të vetme, duke rrezikuar lirinë digjitale”./KultPlus.com

Google prezanton ‘mësimin e udhëhequr’ me Gemini AI

9 August 2025 at 10:30

Google ka prezantuar një veçori të re në Asistentin e tij, Gemini AI, të quajtur “mësim i udhëhequr”, e krijuar për t’i ndihmuar përdoruesit të kuptojnë thellë temat që po studiojnë, në vend që të marrin vetëm përgjigje të gatshme.

Sipas CEO-së Sundar Pichai, kjo mënyrë funksionon si një “shok mësimi” që e udhëheq përdoruesin përmes pyetjeve dhe hapave të strukturuar, duke ofruar mbështetje gjatë gjithë procesit. Përveç tekstit, ky modalitet mund të përfshijë edhe foto, video apo kuize interaktive. Google ka punuar ngushtë me studentë, mësues, studiues dhe ekspertë të arsimit, duke u mbështetur te parimet e shkencës së të nxënit për të siguruar efikasitetin e tij, transmeton KultPlus.

Ky hap vjen në një kohë kur kompanitë e teknologjisë po hyjnë gjithnjë e më shumë në sektorin e arsimit, mes kritikave se mjetet e AI-së po përdoren nga studentët për të kopjuar. Si Gemini, ashtu edhe funksioni i ngjashëm i prezantuar së fundmi nga ChatGPT, synojnë të nxisin mësimin aktiv, megjithëse mbetet për t’u parë nëse studentët do t’i zgjedhin këto metoda mbi marrjen e përgjigjeve të menjëhershme.

Google ka hapur aplikimet për Planin AI Pro njëvjeçar falas deri më 6 tetor 2025 për studentët mbi 18 vjeç nga SHBA, Japonia, Indonezia, Koreja e Jugut dhe Brazili. Përveç kësaj, kompania ka ndarë një fond prej 1 miliard dollarësh për një program trevjeçar që mbështet arsimin në SHBA, përfshirë iniciativat për edukimin në fushën e inteligjencës artificiale, kërkimin shkencor dhe ofrimin e burimeve kompjuterike në cloud./KultPlus.com

OpenAI: Përdoruesit e ChatGPT dërgojnë 2.5 miliardë kërkesa në ditë

23 July 2025 at 18:45

ChatGPT merr 2.5 miliardë kërkesa nga përdoruesit globalë çdo ditë, tha OpenAI.

Rreth 330 milionë prej tyre vijnë nga përdorues në SHBA, shkruajnë mediat e huaja.

Këto shifra tregojnë se sa i kudondodhur po bëhet produkti kryesor i OpenAI.

Kompania mëmë e Google, Alphabet, nuk publikon të dhëna të përditshme kërkimi, por kohët e fundit zbuloi se Google merr 5 trilionë kërkesa në vit, që mesatarisht është pak më pak se 14 miliardë kërkime ditore.

Hulumtuesit e pavarur kanë gjetur trende të ngjashme.

Neil Patel i NP Digital vlerëson se Google merr 13.7 miliardë kërkime çdo ditë, ndërsa hulumtimi nga SparkToro dhe Datos – dy kompani të marketingut dixhital – vlerëson se shifra është rreth 16.4 miliardë në ditë.

Megjithatë, ChatGPT ka treguar një rritje mbresëlënëse të shpejtë.

Në dhjetor, CEO i OpenAI, Sam Altman, tha se përdoruesit dërgojnë mbi 1 miliard kërkesa në ChatGPT çdo ditë.

Sipas fjalëve të Altman, vëllimi i kërkimit të kompanisë është më shumë se dyfishuar në rreth tetë muaj./KultPlus.com

Dalai Lama feston sot 90-vjetorin e lindjes

6 July 2025 at 09:22

Dalai Lama feston sot 90-vjetorin e lindjes.

Mijëra besimtarë nga e gjithë bota kanë udhëtuar për në Dharamshala, qytetin e vogël indian rrëzë të Himalajeve ku jeton Dalai Lama, për të shënuar këtë rast.

Këtu përfshihet edhe ndjekësi i tij i hershëm dhe ylli i Hollivudit, Richard Gere, i cili do të flasë gjatë festimeve për laureatin e Çmimit Nobel, i cili konsiderohet si një nga udhëheqësit fetarë më me ndikim në botë dhe adhurohet nga miliona budistë tibetianë si manifestimi i gjallë i Chenrezig, perëndisë budiste të dhembshurisë.

Devotees in their traditional dress wait for the arrival of the Tibetan spiritual leader. Pic: AP/Ashwini Bhatia

Eventet për ditëlindjen e Dalai Lamës filluan të hënën, gjë që shënoi 90-vjetorin e tij në kalendarin tibetian, gjashtë ditë para ditëlindjes së tij në kalendarin gregorian të dielën.

Të shtunën, Dalai Lama tha se shpresonte të jetonte edhe për dekada të tëra, deri në moshën 130 vjeç, transmeton Klankosova.tv.

Devotees wait in the rain for the arrival of the Dalai Lama at an event celebrating his birthday. Pic: AP/Ashwini Bhatia

Promovohet “Psikologji për jetën time” – një thirrje për të kuptuar shpirtin përpara trurit

15 June 2025 at 19:56

Era Berisha

Në një kohë kur çrregullimet e shëndetit mendor po shfaqen si pandemi globale dhe zgjidhjet shpesh kërkohen në barna dhe modele neuroshkencore, psikiatri Imri Demisai vjen me një qasje ndryshe në librin e tij më të ri, “Psikologji për jetën time”, që u promovua dje në ambientin e ngrohtë të Galerisë KultPlus.

Me një përvojë klinike shumëvjeçare, Demisai ngre shqetësimin se aspekti shpirtëror i njeriut po anashkalohet gjithnjë e më shumë. Në librin e tij, ai u bën thirrje profesionistëve të shëndetit mendor që të shohin përtej diagnozave të ftohta, të dëgjojnë me kujdes historinë e pacientit dhe të mos mbështeten verbërisht vetëm në farmakoterapi.

“Rrënjët e vuajtjes shpirtërore janë psikologjike, jo biokimike,” – shkruan autori. – “Vetëm përmes njohjes, mirëkuptimit dhe një qasjeje njerëzore mund të arrihet shërimi i vërtetë.”

Nën moderimin e Ardianë Pajazitit, drejtoreshë e gazetës KultPlus, promovimi i këtij libri u kthye në një bisedë të sinqertë mbi rolin e humanitetit në trajtimin e shëndetit mendor. Libri u cilësua si një manifest i një psikiatri që nuk i sheh njerëzit vetëm si bartës simptomash, por si qenie të ndërlikuara me histori, emocione dhe plagë të thella shpirtërore.

Vetë autori Demisai ka thënë që njerëzit jetojnë në një kohë kur çrregullimet e shëndetit mendor kanë marrë përmasa pandemike.

“Ndihmës të shumtë përpiqen të na shpëtojnë sa më parë, duke krijuar një situatë ku jemi të ekspozuar ndaj një vale të vazhdueshme informacionesh dhe këshillash të shumëllojshme. Ndihma që na ofrohet është kryesisht psikiatrike, ndonëse ende nuk është gjetur një kurë që të shërojë plotësisht çrregullimet mendore. Nga ana tjetër, psikologët i janë drejtuar terapive kognitive të sjelljes (CBT – terapi e orientuar drejt veprimit), si një formë psikoterapie që synon reduktimin e simptomave të gjendjeve të ndryshme të shëndetit mendor. Ata shpesh mbajnë modele të trurit mbi tryezat e tyre të punës, duke treguar kështu besnikëri ndaj psikiatrisë tradicionale dhe duke lënë shpirtin mënjanë. Ata besojnë në ato që thonë profesorët se, përveç depresioneve që lidhen me krizat e jetës, ekzistojnë edhe depresione që, gjoja, vijnë si pasojë e çrregullimeve biokimike në tru. Kështu mendon shumica sot, përndryshe nuk do të shiteshin kaq shumë barna”, thotë ai.

Sipas tij, faktet klinike e kanë bindur se nuk ka shkaqe të tjera për problemet psikike, përveç shkaqeve psikologjike. Ngjarjet janë ato që shkaktojnë reagime emocionale, dhe këto manifestime shpirtërore vënë në lëvizje të gjithë organizmin, jo vetëm trurin. Pra, çrregullimet mendore janë gjendje shpirtërore që lidhen me ngjarjet e jetës, me botëkuptimin dhe me qëndrimin tonë. Edhe ato që quhen “sëmundje psikike” janë gjendje sistemike, kryesisht si pasojë e transmetimit të traumave të familjes nga brezi i vjetër tek brezi i ri.

“Nëse mendoni kështu, do ta kuptoni më mirë psikologjinë e jetës së përditshme, duke u nisur nga konteksti juaj social. Ruani kokën, që të mos lëndohet truri, por mos e lodhni mendjen me hipoteza neuroshkencore, të cilat deri më sot nuk kanë sjellë zgjidhje të qarta. Le t’i lëmë shkencëtarët të merren me këtë punë; ne praktikuesit të merremi me atë që na ofron shkenca e jetës. Nëse keni nevojë për ndihmë dhe vëreni se psikologu që takoni përdor slogane neuroshkencore në faqen e tij të internetit ose në dhomën e punës, keni arsye të dyshoni. Mos e lejoni veten të trajtoheni si kopje, por bëhuni si ato librat origjinalë që lexohen për herë të parë”, thotë ai.

Ai po ashtu është shprehur se çdo njeri duhet të jetë i informuar mbi këto çështje, përndryshe nuk do ta kuptojnë se çfarë ndodh me ta.

“Kjo nuk është e vështirë, nëse flisni hapur dhe kërkoni shpjegime për nocionet që përdoren gjatë bisedës me psikologun tuaj, në mënyrë që të kuptoni më mirë njëri-tjetrin. Së pari, duhet ta keni të qartë pse keni nevojë për ndihmë, dhe të bindni veten se nuk po e përdorni psikologun si një alibi për të mos u përballur me problemet e jetës. Mendoj se duhet të analizoni me kujdes gjithçka që thuhet për shëndetin mendor në studio televizive apo portale online – të gjitha ato këshilla që ju serviren si të vërteta. Ju nuk duhet të lejoni që shëndeti juaj të përkeqësohet deri në atë pikë sa dikush tjetër të marrë kontrollin mbi jetën tuaj, duke u marrë me ndjenjat tuaja vit pas viti, pa e kuptuar shkakun e vërtetë të vuajtjes shpirtërore”, thotë Demisai.

Brenda librit thuhet se vuajtja është pasojë e padijes.

“Kërkoni dituri që të mos vuani. Kërkoni ndihmë, por gjykoni edhe vetë – mos ua lini të tjerëve të mendojnë për ju. T’i bësh dikujt një “pëlqim” në internet pa e kuptuar domethënien e asaj që shkruan, nuk është mirë. Rinia shqiptare duhet të kërkojë burime të ndryshme informacioni, derisa të gjejë ndihmën e duhur – jo të besojë verbërisht çdo gjë që thonë ekspertët e një shkence që nuk është aq ekzakte siç janë psikologjia dhe psikiatria.”

Libri “Psikologji për jetën time” kërkon të jetë një frymëzim i përditshëm, në mënyrë që vëmendja të drejtohet kah ligjet e jetës dhe jo kah misteret e trurit.

Autori i librit bën një thirrje dashamirëse për kolegët mjekë: lini modelet e trurit dhe neuroshkencën – merruni më shumë me aspektet ekzistenciale, me dritëhijet e personalitetit tuaj dhe të atyre që dëshironi t’i ndihmoni. Flisni për hallet e jetës, jo për sinapset e trurit, sepse ato nuk na e shërojnë brengën shpirtërore. Mos shkruani shumë receta për medikamente psikofarmakologjike, përveçse në raste shumë të rënda, kur është vërtet e domosdoshme – si për shembull për të zbutur një gjendje psikotike, një mani fulminante ose një delir të rëndë gjatë abstinencës. Ndonjëherë nevojiten barna kundër sulmeve ankthore, por kjo rrallëherë është e domosdoshme. Përdorni metoda të tjera për qetësim – ndihmoni pacientët të modulojnë afektet, të shndërrojnë ndjenjat sekondare në ndjenja primare. Ankthi lidhet me konflikte të zakonshme, por në raste të rralla, kur ndjenja e panikut bëhet shumë e fortë, ai duhet parë si një mekanizëm mbrojtës ndaj impulseve destruktive, që shpesh janë rezultat i trysnisë agresive në familje. Kjo gjendje alarmante mund të zbutet me metoda terapeutike, por nganjëherë nevojiten edhe hapa qetësues. Antidepresantët duhen përdorur vetëm në raste të rënda depresioni, siç është melankolia. Por nëse pacienti këmbëngul, atëherë s’kemi ç’të bëjmë. Ka njerëz që nuk guxojnë të jenë në kontakt me ndjenjat e tyre dhe ndihen të detyruar të përdorin barna. Detyra jonë kryesore është të parandalojmë krizat e ankthit dhe të depresionit, dhe të mësojmë njerëzit të kërkojnë ndihmë me kohë. Edhe psikozat, gjendjet maniako-depresive, si dhe varësitë e rënda, mund të zbuten apo të parandalohen nëse dimë shkaqet e vërteta dhe mekanizmat e shfaqjes dhe përkeqësimit.

Sipas tij, mendimet sistemike që paraqiten në këtë libër – fryt i përvojës së gjatë klinike të autorit – hapin mundësi të reja terapeutike për mjekët, psikologët, punëtorët socialë dhe për të gjithë ata që duan të shohin përtej diagnozave deskriptive, për të kuptuar më mirë problemet psikike të fëmijëve, adoleshentëve dhe të rriturve.

Ky libër është fryt i një pune të gjatë klinike e autorit si psikiatër. Ai ka falënderuar për ndihmën që ia kanë dhënë me rrëfimet e tyre të gjithë pacientët që ka takuar në klinikat e mjekësisë së përgjithshme, në klinikat psikiatrike dhe në praktikën e tij private, gjatë këtyre tri dekadave të fundit.

Rrëfimet e tyre dhe udhëzimet e kolegëve të tij më të vjetër, veçanërisht ndihma e psikologes psikanaliste K. Wedne Lindberg dhe e psikiatrit gjerman Albrecht Mahr, kanë qenë vendimtare për zhvillimin e tij psikoterapeutik.

Për cilësinë e librit, autori ka falënderuar redaktorin, profesor Rami Memushaj, për përkushtimin e tij që ky libër të dalë sa më mirë. Një falënderim i veçantë nga autori ka shkuar edhe për doktoreshën Gerdiola Topi, për sugjerimet e vlefshme para botimit të librit.

Dhe, në fund, autori ka falënderuar familjen – për durimin dhe mirëkuptimin, gjatë orëve të gjata të vetmisë së tij krijuese.

Pas përfundimit të promovimit, të pranishmit vijuan bashkëbisedimin në një atmosferë të ngrohtë e reflektuese, duke u ndalur veçanërisht te temat me ndjeshmëri: ndikimi i efektit placebo në procesin e shërimit, roli i vetëdijes dhe fuqia që nënvetëdija ka në përballjen me dhimbjet emocionale. Diskutimet shpërfaqën nevojën për një qasje më të thelluar ndaj psikikës njerëzore, ku shërimi nuk ndodh vetëm përmes barnave, por edhe përmes ndërgjegjësimit, pranimit dhe transformimit të brendshëm. Bisedat vijuan gjatë, si dëshmi e një libri që ka nxitur më shumë se lexim – ka nxitur vetëdije./ KultPlus.com

Sot në KultPlus Caffe Gallery promovohet libri “Psikologji në jetën time” nga autori Imri Demisai

14 June 2025 at 10:23

Sot, në KultPlus Caffe Gallery do të promovohet libri “Psikologji në jetën time” nga autori Imri Demisai, i cili përpos që është poet, ai është edhe psikolog dhe psikoterapeut, shkruan KultPlus.

Ngjarja fillon nga ora 13:00.

Demisai është nga Struga por që jeton në Suedi, dhe në këtë promovim libri ai do të ligjërojë edhe për cështje sociale, psikologjike dhe psikiatrike, duke vën në pah rëndësinë e ndërgjegjjes familjare për ti kuptuar brengat shpirtërore dhe konfliktet.

Kjo ngjarje është e hapur për të gjithë ata që janë të interesuar për këtë prezantim, dhe në të njëjtën kohë Imri Demisai do të jetë i hapur edhe për pyetjet e audiencës./ KultPlus.com

Selam Musai, simboli i patriotizmit dhe heroizmit popullor të Labërisë

11 June 2025 at 16:15

Muzeu Historik Kombëtar kujtoi sot në 105-vjetorin e ndarjes nga jeta, Heroin e Popullit, Selam Musai (1860-1920).

Selam Musai ra dëshmor duke mbrojtur flamurin kombëtar gjatë Luftës së Vlorës në vitin 1920. Pas kësaj ngjarjeje, ai u bë simbol i trimërisë dhe përkushtimit ndaj vendit.

Selam Musai lindi në fshatin Salari të Tepelenës nga një familje me tradita patriotike. Shtëpia e tij në Salari dhe stani në mal ishin kthyer në baza të rëndësishme për çetat patriotike, si ajo e Çerçiz Topullit dhe e Mihal Gramenos.

Në dhjetor 1912, duke ju përgjigjur thirrjes së Qeverisë së Përkohshme të Vlorës për të mbrojtur vendin nga agresioni i forcave greke, u vu në krye të bashkëfshatarëve të tij dhe shkoi në frontin e luftës, ku u plagos.

Megjithëse në moshën 60-vjeçare, doli përsëri në krye të bashkëfshatarëve të armatosur dhe të katundeve të afërta, shkoi në Vlorë dhe luftoi kundër garnizonit italian të Kotës. Pas shpartallimit të tij, Selam Musai me luftëtarët që e pasonin u rreshtuan të gatshëm për luftime përballë garnizonit të madh të Vlorës.

Në luftimet trup më trup me pushtuesit, Selam Musai u vra në Qafën e Koçiut më 11 qershor 1920./ KultPlus.com

 Kina lëshon 30 aplikacione të IA në ndihmë të shërbimeve publike

9 May 2025 at 22:06

Provinca Guangdong në jug të Kinës ka lëshuar 30 aplikacione të inteligjencës artificiale (AI) me anë të të cilave synon të përshpejtojë inovacionin teknologjik dhe të përmirësojë shërbimet publike në të gjithë sektorët kryesorë.

Agjencia shtetërore kineze e lajmeve, Hsinhua raportoi se skenarët e aplikacioneve të inteligjencës artificiale synojnë katër fusha kyçe, respektivisht prodhimin, edukimin, kujdesin shëndetësor dhe sigurinë publike, duke reflektuar strategjinë më të gjerë të Kinës për të udhëhequr zhvillimin global të inteligjencës artificiale.

Në sektorin e edukimit, Guangdong përshkroi pesë fusha kryesore të aplikacioneve të inteligjencës artificiale, përfshirë mësimin e personalizuar, mësimdhënien inteligjente, eksperimentimin digjital, ndarjen e burimeve dhe mjetet e vlerësimit, si dhe vendimmarrjen e drejtuar nga inteligjenca artificiale.

Sektori i kujdesit shëndetësor do të ketë 10 aplikacione të inteligjencës artificiale, të tilla si diagnostikimi vizual me ndihmën e inteligjencës artificiale, mbështetja e vendimeve klinike, planifikimi kirurgjikal, sistemet e përzgjedhjes ambulatore dhe konsultat mjekësore virtuale.

Zyrtarët nga Departamenti i Industrisë dhe Teknologjisë së Informacionit të provincës Guangdong theksuan se rajoni ka aftësi të fuqishme në teknologjitë e përparuara mekanike, elektrike dhe digjitale.

Provinca kineze ka një bazë të fuqishme industriale që mbështet inteligjencën artificiale, robotikën si dhe planifikon të inkurajojë komercializimin e mëtejshëm të shërbimeve dhe produkteve të zhvilluara nga ndërmarrjet në këto fusha.

Kjo iniciativë e provincës kineze përkon me konkurrencën në rritje midis kompanive kineze të teknologjisë, me kompanitë Alibaba dhe DeepSeek që po përparojnë në inteligjencën artificiale gjeneruese.

Sipas gazetës “South China Morning Post”, modelet e reja të inteligjencës artificiale Qwen3 të kompanisë Alibaba kohëve të fundit kanë tejkaluar modelet R1 të kompanisë DeepSeek në teste të shumta krahasuese, duke i pozicionuar ato si modelet kryesore të inteligjencës artificiale me burim të hapur në nivel global./KultPlus.com

Edhe filmat e realizuar me AI mund të fitojnë Oscar

23 April 2025 at 10:59

Filmat e realizuar me ndihmën e inteligjencës artificiale (AI) do të jenë në gjendje të fitojnë çmimet kryesore në Oscar, sipas organizatorëve të saj.

Akademia e Arteve dhe Shkencave të Filmit nxori rregulla të reja të hënën, të cilat thanë se përdorimi i AI dhe mjeteve të tjera digjitale “as nuk do të ndihmonte dhe as do të dëmtonte shanset për të arritur një nominim”, raporton BBC, transmeton Klankosova.tv.

Inteligjenca artificiale gjeneruese – e cila mund të krijojë tekst, imazhe, audio dhe video në përgjigje të kërkesave të thjeshta të tekstit – ndihmoi në prodhimin e disa prej filmave të vlerësuar me çmimet kryesore të industrisë në mars.

Por Akademia tha se do të merrte ende në konsideratë përfshirjen njerëzore gjatë përzgjedhjes së fituesve të saj.

Akademia tha se gjuha e saj e re rreth përshtatshmërisë për filmat e realizuar duke përdorur mjete gjeneruese të AI u rekomandua nga Këshilli i saj i Shkencës dhe Teknologjisë.

Sipas ndryshimeve të mëtejshme të rregullave të shpallura të hënën, anëtarët e Akademisë duhet të shikojnë tani të gjithë filmat e nominuar në secilën kategori në mënyrë që të mund të marrin pjesë në raundin përfundimtar të votimit, i cili vendos për fituesit.

Përdorimi i AI në film u bë një temë e nxehtë pasi Adrian Brody mori çmimin për aktorin më të mirë për rolin e tij në “The Brutalist” në ceremoninë e Oscars të këtij viti në mars.

Filmi përdori AI gjeneruese për të përmirësuar theksin e aktorit kur ai fliste hungarisht.

Më pas doli që teknologjia e ngjashme e klonimit të zërit u përdor për të përmirësuar zërat e këndimit në muzikalin fitues të Oscarit, Emilia Perez.

Aftësia e teknologjisë për të ndryshuar ose përputhur me shpejtësi tonin dhe stilin e një artisti, ose për të kryer modifikime të tilla si ndryshimi i hollë i pamjes së dikujt, e ka ndihmuar atë të bëhet më popullor në prodhimin e muzikës dhe filmit.

Astrit Stafai dhe Florent Boshnjaku publikojnë albumin “Aura”, gjashtë krijime unike që hyjnë brenda hyjnores së artit muzikal

6 March 2025 at 21:30

Era Berisha

Kitara dhe pianoja, dyshja që përherë të qon në qiellin e shtatë, kësaj here ka vendosur të jetë pjesë e pandashme e madhështisë së albumit më të ri që titullohet, “Aura”. Ky koncept i veçantë në të cilin kitara përplaset në përqafime me pianon, është krijim origjinal i kitaristit Astrit Stafai dhe kompozitorit Florent Boshnjaku të cilët kanë bashkëpunuar për këtë album të shumëpritur. Dyshja ka vendosur që instrumentet të gumëzhijnë këndshëm si rrahjet ritmike të zemrës, duke gdhendur kështu në kujtesë një aurë e cila tregon një histori të patreguar, delikate dhe krejtësisht të guximshme, shkruan KultPlus.

“Aura”, albumi i përbashkët i dyshes ka ardhur si proces i një pune të gjatë në studio për një projekt krejtësisht tjetër. Arti, muzika dhe njohja e tyre përreth njëzet vite, ka bërë që ata të vendosin mbi krijimin e një albumi që veçse i ka kaluar koha që të bëhej publik. Së bashku, ata kanë lëmuar tingujt e egër, të butë duke krijuar kështu një album që i përgjigjet nevojës së përhershme për muzikë të mirëfilltë. Akordet e pasura e të thella kanë shkaktuar një kaos të bukur prej melodish që tashmë të gjithë kanë mundësinë ta përjetojnë brenda vetes.

Kitaristi Astrit Stafai dhe kompozitori Florent Boshnjaku kanë shkrirë forcën e tyre në “Aura”, albumi i cili përmban një material shumë të veçantë për nga përmbajtja. Ekziston një shije dhe stil shumë unik në aspektin muzikor si dhe atë artistik. Ata kanë shkulur harmoninë e secilit instrument në një të vetëm, duke formuar një univers të rrallë e të zhurmshëm.

Në këtë album është bërë një gërshetim i zhanreve të ndryshme muzikore që ka rezultuar në krijimin e një koncepti më ndryshe, falë punës përkushtuese dhe eksperiencës së dy artistëve. Janë gjithsej gjashtë krijime të cilat janë kompozuar nga vetë artistët. “Far Away”, “Aura”, “Memories”, “Red Rose”, “Roots”, “Sunset”, janë instrumentalet që arrijnë të hyjnë brenda hyjnores së artit muzikal.

“Tek ne artistët, frymëzimi është prezent pothuajse gjatë gjithë kohës, por ajo çka është më e rëndësishme në botën e artit është se si ta shfrytëzojmë frymëzimin në kohën e duhur. Procesi gjatë realizimit të albumit ka qenë fenomenal. E kemi shiju çdo moment gjatë punës, ka pasur energji super të mirë, dhe sa i përket sfidave i kemi kalu shumë lehtë sepse e kemi pasur të qartë programin se çka do bëjmë dhe realizojmë”, ka thënë kitaristi Stafai për KultPlus.

Sipas tij, instrumentalet e albumit vijnë në një frymë ndryshe, të kombinuara me një diversitet muzikor, ndërsa përmbajtjen e albumit do ta quante si “World Music”, mirëpo, natyrisht që nuk janë lënë anash as elementet e muzikës shqiptare.

Kitaristi Stafai ka një kohë të gjatë që bashkëpunon me producentin Boshnjaku nëpër projekte të ndryshme, koncerte e festivale. Punën e tij, kitaristi Stafai e konsideron si diçka të jashtëzakonshme të cilën e vlerëson shumë.

Ai tutje për KultPlus ka treguar se titulli i albumit, “Aura”, ka rrjedhë si pasojë e punës së pandalshme gjatë realizimit të tij. Është i titulluar i atillë për arsye se materiali përmban një anë shpirtërore në të cilën shfaqen ngjyra të muzikës spirituale apo të ngjajshme me atë të muzikës “Buda Bar”.

“Temat e instrumentaleve i kemi realizuar kryesisht me kitarë dhe piano, në ndërkohë pastaj i kemi orkestruar secilën temë apo instrumental edhe në aspektin e produksionit. Pra, nuk është material i realizuar vetëm akustik, por ka edhe aranzhime dhe produksion”, thotë Stafai.

Ndërsa, albumi “Aura” tashmë është i publikuar në kanalin YouYube, dhe shumë shpejtë pritet të promovohet edhe në platformat e tjera dixhitale si: Spotify, Diezer, etj.

Kitaristi Stafai për KultPlus ka thënë se albumi deri më tani është mirëprit tejet mirë, si koncept e gjithashtu edhe si muzikë. Pra, realizimi në tërësi është pëlqyer shumë. Ndërsa, në fund të kësaj interviste ai ka shfrytëzuar rastin për të falënderuar producentin Florent Boshnjakun për bashkëpunimin, Adriatik Asllanin dhe ekipin e tij për realizimin e xhirimeve të videove.

Realizimi i albumit “Aura” është mundësuar nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit dhe Komuna e Prishtinës./ KultPlus.com

Osmani: Kosova në hartën globale të diskutimeve për inteligjencën artificiale

12 February 2025 at 10:18

Presidentja Vjosa Osmani ka njoftuar se Kosova është në hartën globale të diskutimeve për inteligjencën artificiale.

Ajo ka thënë se liderë nga mbarë bota dhe profesionistë të fushës u mblodhën në Paris për të diskutuar zgjidhje që do të transformojnë botën, duke e vënë teknologjinë në shërbim të njerëzimit.

“Teknologjia po i prinë një revolucioni të paparë global dhe Kosova duhet të jetë e gatshme të jetë pjesë e këtij transformimi”, ka shkruar Osmani./ KultPlus.com

Paul McCartney: Mos e lejoni AI-në t’i dëmtojnë artistët

27 January 2025 at 23:25

Këngëtari i njohur Paul McCartney ka paralajmëruar se ndryshimet e mundshme në ligjin për të drejtat e autorit mund të ndikojnë në “shfrytëzimin” e artistëve dhe të dëmtojnë krijimtarinë.

The Guardian ka shkruar se ish-anëtari i grupit “The Beatles” ka thënë se qeveria duhet ta mbrojë punën e krijuesve, duke i kërkuar që të sigurohet që artistët të kenë kontroll mbi materialet e tyre të mbrojtura me të drejtat e autorit.

McCartney e ka shprehur shqetësimin se përdorimi i materialeve të mbrojtura për të trajnuar modelet e inteligjencës artificiale (AI) mund të çojë në humbjen e motivimit për tekstshkruesit dhe artistët, dhe për pasojë të sjellë “humbje të kreativitetit”.

Ai ka shpjeguar situatën për BBC-në.

“Djemtë dhe vajzat e reja krijojnë këngë të bukura, por ata nuk e zotërojnë atë. Dhe kushdo mund t’i kopjojë dhe të përfitojë prej tyre. E vërteta është, paratë po shkojnë diku … Dikush po paguhet, pra pse të mos jetë ai që u ul dhe e shkroi këngën ‘Yesterday’’”, ka thënë McCartney.

Ky debat ka lindur pasi janë shfaqur pasiguri rreth përdorimit të materialeve të mbrojtura për të trajnuar modelet e AI-së. Ka pasur padi nga individë dhe kompani në industrinë krijuese që pretendojnë se përdorimi i paautorizuar i materialeve të tyre është shkelje e të drejtave të autorit.

Ndërkohë, disa organizata botuese dhe media kanë nënshkruar marrëveshje licencimi me kompanitë e AI-së për të lejuar përdorimin e materialeve të tyre për trajnim të modeleve.

McCartney ka paralajmëruar se AI-ja mund të “marrë kontrollin” në botën e artit, dhe ka firmosur një peticion bashkë me aktorë të njohur si Julianne Moore, Stephen Fry dhe Hugh Bonneville, ku shprehen se përdorimi i paautorizuar i veprave krijuese për trajnim të AI-së është një kërcënim i padrejtë për mbijetesën e artistëve dhe nuk duhet të lejohet.

Në një fushatë të ngjashme, autorja Kate Mosse ka mbështetur një kërkesë për ndryshime në ligj për të dhënë mundësinë që krijuesit të negociojnë një pagesë të drejtë kur i licencojnë materialet e tyre.

Qeveria britanike ka njoftuar se do të mbajë një konsultim publik për të shqyrtuar çështjet kryesore të debatit deri më 25 shkurt, duke përfshirë mënyrat për të përmirësuar marrëdhëniet mes industrisë krijuese dhe AI-së, si dhe mënyrat për të siguruar që krijuesit të mund të licencojnë materialet dhe të paguhen drejt.

McCartney i bëri thirrje qeverisë që t’i rishikojë këto plane.
“Ne jemi njerëzit, ju jeni qeveria. Duhet të na mbroni ne, kjo është puna juaj”, ka thënë ai.

Në një notë pozitive, McCartney dhe Ringo Starr përdorën teknologjinë AI për të krijuar këngën “Now And Then” në muajin nëntor të vitit 2023, duke ndarë vokalet e anëtarit të njohur të grupit të tyre, John Lennon nga një demo e incizuar në vitin 1977.

Sekretarja e Kulturës, Lisa Nandy, ka thënë se qeveria beson se artistët, tekstshkruesit dhe krijuesit e tjerë duhet të kenë mundësinë të kontrollojnë përdorimin e materialeve të tyre nga kompanitë e AI-së dhe të mund të negocionin marrëveshje licencimi dhe pagesa të drejta./alsatm/ KultPlus.com

❌