Gazeta Si – Një tërmet me magnitudë 7.4 goditi Kolumbinë perëndimore, duke shkaktuar vdekjen e të paktën 74 personave – kryesisht në qytetin Pereira dhe në rajonin bregdetar të Valle del Cauca.
Tërmeti ndodhi në një thellësi prej 110 kilometrash, ndërsa epiqendra u regjistrua pesë kilometra në lindje të San José del Palmar, një qytezë në një zonë malore të Kolumbisë.
Lëkundjet u ndjenë në kryeqytet, Bogota, si dhe në qytete si Medellín e Cali, madje edhe në vendet fqinje, Ekuador dhe Panama.
Janë shkaktuar dëme të mëdha dhe ka pasur një numër të lënduarish, por përmasat e plota të tyre ende nuk janë përcaktuar.
Cali është qyteti kryesor që po përballet me situatën më kritike. Më shumë se njëzet ndërtesa janë shembur dhe njerëz kanë mbetur të bllokuar brenda; kryetari i bashkisë deklaroi se ka kërkuar ndihmë për operacionet e shpëtimit nga Bogotaja dhe Medellíni, ndërsa banorët dhe autoritetet vendore kanë nisur përpjekjet për të nxjerrë njerëzit nga rrënojat. Në zonë ka ndërprerje të furnizimit me energji elektrike, gaz dhe ujë.
Autoriteti i aviacionit të Kolumbisë ka raportuar dëme të konsiderueshme në shtatë aeroporte – veçanërisht në ato të Manizales dhe Pereirës – dhe ka bërë të ditur se ato janë mbyllur.
Tërmeti ndodhi në orën 07:34 me orën lokale (14:34 në Shqipëri) dhe u pasua nga një lëkundje tjetër me magnitudë 5, me epiqendër 16 kilometra në perëndim të San José del Palmar.
Presidenti i ri i vendit, Abelardo de la Espriella, tha se do të krijohej një njësi qendrore për të koordinuar përpjekjet e ndihmës në vend dhe se ai do të udhëtonte drejt Pereirës.
Venezuela, e cila pësoi dy tërmete shkatërruese në qershor, fillimisht kishte frikë se tërmeti në Kolumbi mund të prekte edhe territorin venezuelian, por deri më tani nuk janë raportuar dëme.
Një objekt me 5 kate në proces ndërtimi, i gjithi pa leje, u zbulua nga shërbimet e komisariatit të policisë së Himarës, në vendin e quajtur Sugë në Qeparo.
Policia arrestoi në flagrancë pronarin e objektit, L.B., 39 vjeç, banues në Laç. Për shpërdorim të detyrës, u shpallën në kërkim kryeinspektori i IMT në Himarë dhe 2 inspektorë.
Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit, Skënder Hita, ka pezulluar nga detyra të gjithë zinxhirin komandues të Komisariatit të Policisë Himarë, që kanë qenë në detyrë gjatë periudhës kur është ndërtuar objekti.
Pezullimi i menjëhershëm nga detyra është bërë për katër punonjësit e Policisë :
–Nënkomisar Ferit Merkaj, ish-Shef i Komisariatit të Policisë Himarë, aktualisht Shef i Seksionit për Trafiqet e Paligjshme në DVP Vlorë;
-Komisar Emiljano Prenga, ish-Shef i Seksionit dhe Specialist në Seksionin për Hetimin e Krimeve në Volum, në Komisariatin e Policisë Himarë, aktualisht Shef i Seksionit dhe Specialist në Seksionin për Hetimin e Krimeve në Volum, në Komisariatin e Policisë Divjakë;
– Nënkomisar Klodjan Petani, ish-Specialist për Hetimin e Krimit, Zona Policore nr. 1, aktualisht Specialist për Hetimin e Krimit në Komisariatin e Policisë Vlorë;
– Inspektor Redin Çaushaj, me detyrë Ndihmës/Specialist SPZ, Zona Policore nr. 1, në Komisariatin e Policisë Himarë, zonë në të cilën u konstatua ndërtimi pa leje.
Pezullimi i menjëhershëm i tyre dhe nisja e hetimit disiplinor u bë pasi, në vendin e quajtur “Sugë”, Qeparo, Himarë, u konstatua se L. B., kishte ndërtuar një objekt me një kat nëntokë dhe katër kate mbi tokë, pa lejen e organeve kompetente.
Nga verifikimet paraprake rezulton se ndërtimi i objektit kishte filluar në dhjetor 2025 dhe nga ana e Komisariatit të Policisë Himarë nuk janë marrë masa për parandalimin e ndërtimit dhe vënien përpara përgjegjësisë ligjore të shtetasit që po kryente ndërtimin.
Gazeta Si – Ministria e Jashtme e Shqipërisë, ka reaguar ndaj deklaratës së presidentit serb Aleksandar Vuçiç lidhur me mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër dhe përfshirjen e ekspertëve dhe institucioneve serbe në shqyrtimin e kësaj mundësie.
Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, ka shprehur “shqetësim të thellë” për deklaratën, duke theksuar se ndryshimi i rrjedhës së një lumi që është pjesë e një sistemi ujor ndërkufitar nuk mund të trajtohet si një çështje thjesht e brendshme e një shteti.
Sipas Hoxhës, çdo ndërhyrje që mund të ndikojë në territorin, mjedisin, sigurinë dhe furnizimin me ujë të një vendi tjetër duhet të bëhet në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe përmes konsultimeve me palën e prekur.
“Ndryshimi i rrjedhës së një lumi që përbën pjesë të një sistemi ujor ndërkufitar nuk është një çështje thjesht e brendshme apo një vendim që mund të merret në mënyrë të njëanshme, veçanërisht kur pasojat e tij prekin drejtpërdrejt territorin, mjedisin, sigurinë ujore, furnizimin me ujë dhe jetën e qytetarëve të një vendi tjetër”, tha ministri i Jashtëm Ferit Hoxha, përmes një reagimi në X.
Hoxha i është referuar edhe detyrimeve ndërkombëtare të Serbisë, duke theksuar se Beogradi është palë e Konventës së UNECE-së për Mbrojtjen dhe Përdorimin e Ujërave Ndërkufitare dhe Liqeneve Ndërkombëtare që prej vitit 2010.
Sipas tij, parimet e përdorimit të drejtë dhe të arsyeshëm të ujërave ndërkufitare, parandalimi i dëmeve ndërkufitare, si dhe detyrimi për bashkëpunim, shkëmbim informacioni dhe konsultim janë pjesë e standardeve të së drejtës ndërkombëtare.
Hoxha shtoi se Shqipëria pret që Serbia të respektojë plotësisht detyrimet e saj ndërkombëtare dhe parimet e fqinjësisë së mirë.
“Uji nuk mund të përdoret si instrument presioni politik dhe as si mjet për të ndëshkuar një vend apo një popullsi tjetër. Shqipëria mbështet fuqimisht të drejtën e Kosovës për siguri, zhvillim të qëndrueshëm dhe mbrojtjen e burimeve të saj ujore. Ne besojmë fort dhe presim qe çështje të tilla të trajtohen përmes #dialogut, bashkëpunimit dhe standardeve evropiane, jo përmes kërcënimeve apo ndërhyrjeve e veprimeve të njëanshme””.
Sipas presidentit serb, ideja për ndryshimin e rrjedhës së Ibrit ekziston që prej vitit 1985 dhe lidhet me nevojat e banorëve pranë liqenit.
Ai pretendoi se një projekt i tillë mund të ndikojë edhe në uljen e nivelit të ujit në liqenin e Ujmanit, nga i cili furnizohet me ujë Kosova.
Presidenti serb u ndal edhe te prishja e objekteve pa leje pranë liqenit të Ujmanit, duke thënë se po i ndjek nga afër zhvillimet.
Gazeta Si – Dy incidente të rënda janë regjistruar gjatë natës në qarkun e Lezhës. Policia njofton se një 28-vjeçar ka kallëzuar se është qëlluar me armë zjarri në drejtim të tij, teksa po lëvizte në këmbë. Fatmirësisht, 28-vjeçari Sierdi Kolziu nuk ka pësuar dëmtime.
“Rreth orës 23:55, në Laç, shtetasi Sierdi Kolziu, 28 vjeç, banues në Laç, ka kallëzuar se, duke lëvizur në këmbë, është qëlluar me armë zjarri në drejtim të tij, pa shkaktuar dëmtime”, njofton policia.
Ndërsa në fshatin Shënkoll, ka shpërthyer një sasi e vogël lënde plasëse në portën e murit rrethues të banesës së 73-vjeçarit Mark Deda, duke shkaktuar vetëm dëme materiale.
“Rreth orës 04:00, në fshatin Shënkoll, në portën e murit rrethues të banesës së shtetasit Mark Deda 73 vjeç, ka shpërthyer, dyshohet, një sasi e vogël lënde plasëse. Si pasojë janë shkaktuar vetëm dëme materiale”, njofton policia.
Grupet hetimore, nën drejtimin e Prokurorisë, vijojnë veprimet për sqarimin e plotë të rrethanave të të dyja rasteve, si dhe për identifikimin dhe kapjen e autorit ose autorëve.
Gazeta Si – Zyra e Andrei Soldatov-it u kontrollua për herë të parë nga shërbimet e sigurisë së Moskës në nëntor të vitit 2002.
Ai ishte 27 vjeç dhe Vladimir Putini kishte më pak se dy vjet në postin e presidentit. Ajo që e shqetësoi Kremlinin në atë kohë ishte një artikull që Soldatovi po përgatitej të publikonte lidhur me sulmin e përgjakshëm të forcave speciale në Teatrin Dubrovka, të ndërmarrë për të liruar pengjet e mbajtura nga një njësi komandoje çeçene.
Që nga ai moment, për shkak të punës së tij si gazetar investigativ, Soldatovi do të merrej në pyetje të paktën katër herë të tjera në Lefortovo – kompleksin e burgjeve të kontrolluar nga FSB-ja, shërbimi rus i sigurisë.
Soldatovi është një nga ekspertët kryesorë në botë për FSB-në, pasardhësen e KGB-së së epokës sovjetike.
Libri i tij i vitit 2012, “The New Nobility: The Restoration of Russia’s Security State and the Enduring Legacy of the KGB” (PublicAffairs), i shkruar në bashkëpunim me Irina Borogan-in, ishte një best-seller ndërkombëtar dhe një fenomen editorial brenda vetë Rusisë.
Agjencia e tij, “Agentura.ru”, është burimi kryesor i informacionit mbi inteligjencën ruse dhe aparatin shtetëror represiv.
Që nga viti 2022, ndaj Soldatovit ekziston një urdhër-arresti në Rusi për “përhapje të informacioneve të rreme rreth ushtrisë”.
Aktualisht ai jeton në mërgim në Londër, ku është studiues i ftuar në King’s College. Biseda me të u përqendrua te kontrolli gjithnjë e më i fortë që komuniteti i inteligjencës ushtron mbi Kremlinin – dhe pse, për këta “njerëz të forcës”, lufta e vazhdueshme kundër Ukrainës është shndërruar gjithnjë e më shumë në një çështje të politikës së brendshme ruse: në lojë është e ardhmja e diktaturës së Putinit.
Është një regjim që ata synojnë ta ruajnë dhe ta mbrojnë, edhe pse kjo nënkupton kapjen e vetë diktatorit në rrjetën e tyre.
Gazetari rus, Andrei Soldatov
Muajt e fundit, në Rusi janë rihapur qendrat e paraburgimit të shërbimeve sekrete – të cilat ishin mbyllur pas rënies së Bashkimit Sovjetik – krahas kufizimeve të reja për qasjen në internet të vendosura nga po këto agjenci. A është rritur fuqia e FSB-së si pasojë e luftës? Dhe a vlen kjo veçanërisht për të ashtuquajturën “Shërbimi i Dytë” i FSB-së, i cili e ka për detyrë zyrtare “mbrojtjen e rendit kushtetues” dhe “luftën kundër terrorizmit”?
Po, FSB-ja e ka zgjeruar ndikimin e saj që nga viti 2022. Këtë e ka bërë në mënyrë drastike dhe prania e saj është shumë e dukshme sot.
Megjithatë, besoj se Shërbimi i Dytë është vetëm një pjesë e panoramës së përgjithshme. Me gjasë, ai tërheq më shumë vëmendje, sepse ndikimi i tij është më i dukshëm, duke marrë parasysh se sa drejtpërdrejt ndikon te shoqëria ruse.
Edhe Shërbimi i Parë i FSB-së – që merret me kundërzbulimin – po bëhet gjithnjë e më agresiv. Kjo ka çuar në një shtim të rasteve të spiunazhit, duke krijuar një klimë paranoje në të gjithë vendin.
Njerëzit shohin spiunë kudo – jo vetëm nga Ukraina, CIA apo MI6-a britanike, por edhe nga Kina. Situata ka arritur në atë pikë saqë shërbimet e sigurisë tani dekurajojnë në mënyrë aktive çdo kontakt me shtetas të huaj.
Rreth një vit më parë, “The New York Times” zbuloi ekzistencën e një dokumenti të brendshëm të FSB-së, i cili e paraqiste Kinën si “armik” dhe spiunazhin e Pekinit si një kërcënim për Rusinë – pikërisht e kundërta e retorikës zyrtare lidhur me “miqësinë pa kufij” mes Vladimir Putinit dhe Xi Jinpingut. Gjithashtu, muajt e fundit ka dalë në pah se operacionet kineze të spiunazhit kibernetik kanë pasur në shënjestër kompani ruse të mbrojtjes. A u referoheni pikërisht këtyre rasteve?
Disa nga rastet janë publike, siç thoni ju. Të tjera jo, sepse përfshijnë qendra kërkimore dhe universitete. Megjithatë, njerëzit në ato qarqe preferojnë të mos flasin shumë për incidente të mundshme spiunazhi në mjedisin e tyre.
Çfarë ndikimi ka kjo dinamikë në zhvillimin e luftës kundër Ukrainës?
Duhet pasur parasysh se FSB-ja përfshin gjithashtu një ‘Shërbim të Tretë’ – kundërzbulimin ushtarak – i cili në teori mbikëqyr forcat e armatosura. Por, meqenëse lufta është bërë kaq e gjerë dhe komplekse, mandati i kundërzbulimit ushtarak është zgjeruar jashtëzakonisht shumë.
Ai mbikëqyr gjithashtu të gjitha kontratat e dhëna kompanive për prodhimin e mallrave dhe shërbimeve për ushtrinë.
Ndoshta këtu qëndron dallimi më i thellë mes Rusisë së sotme dhe Bashkimit Sovjetik të rreth dyzet viteve më parë. Bashkimi Sovjetik kishte një kompleks ushtarako-industrial dhe ai ishte gjigant.
Ai ekziston ende sot, por ka edhe kompani private që kryejnë punë për forcat e armatosura – për shembull, duke zhvilluar softuerë për dronë.
Dhe tani, kundërzbulimi ushtarak beson se ka të drejtë të spiunojë edhe ato kompani. Edhe këtu, rastet ndonjëherë bëhen publike, por shpesh ato mbeten të fshehta.
Vladimir Putini (majtas) – asokohe zyrtar i lartë dhe nënkryetar i Bashkisë së Shën Pjetërburgut – shoqëron Mikhail Gorbaçovin gjatë një vizite në qytet në vitin 1994
Si e interpretoni ligjin që hyri në fuqi në Rusi prillin e kaluar, i cili ia beson sërish menaxhimin e disa burgjeve të caktuara shërbimeve sekrete?
Që nga viti i kaluar, FSB-ja po krijon një sistem paralel dhe të pavarur burgjesh, që nuk ka asnjë lidhje me sistemin e mëparshëm penitenciar. Dhe nuk bëhet fjalë vetëm për burgje, por edhe për logjistikë.
Të burgosurit ukrainas të luftës transferohen nga FSB-ja në burgje që kontrollohen po nga vetë FSB-ja – jo thjesht për t’i ndëshkuar, por për qëllime të inteligjencës.
Mënyra më e mirë për të rekrutuar njerëz nga radhët e armikut – në këtë rast, ukrainasit – është ta bësh këtë në burg.
Është një sistem i zhvilluar nga shërbimet e sigurisë së Stalinit gjatë Luftës së Dytë Botërore. Mund të ushtrosh presion mbi këta individë dhe mbi të afërmit e tyre në Ukrainë, si dhe ke mundësinë t’i rekrutosh ata. Kështu e sheh FSB-ja rolin e saj në luftë.
Pra, a po përpiqen ata t’i rekrutojnë familjet e të burgosurve të luftës përmes shtrëngimit?
Kjo është arsyeja pse, në rastet e fundit të sabotimit në Evropë, nuk flitet më vetëm për rusë. Autorët janë moldavë, ukrainas, bjellorusë – njerëz të llojeve të ndryshme.
FSB-ja e kupton se rusët mund të identifikohen lehtësisht; kjo është e qartë. Kështu që, është më mirë të rekrutosh nga radhët e ukrainasve.
Roli i FSB-së në luftë po bëhet vendimtar dhe pikërisht kështu agjentët e shërbimeve sekrete e pozicionojnë veten përballë Putinit. Dhe natyrisht, për sa i përket stabilitetit politik, ata janë vërtet të pazëvendësueshëm.
A po bëhet Putini peng i FSB-së për sa i përket qasjes në informacionet e inteligjencës mbi luftën dhe aftësisë për të ruajtur njëfarë niveli kontrolli mbi shoqërinë ruse dhe komunitetin e biznesit?
Nuk është aq e thjeshtë. Personeli i sotëm i FSB-së është i ndryshëm nga ai i njëzet viteve më parë. Njëzet vjet më parë, FSB-ja ishte më e vogël, por njerëzit brenda saj ishin, mesatarisht më proaktivë.
Sot, Putini ka kohë që është në pushtet dhe kemi një brez zyrtarësh, karriera e të cilëve është zhvilluar nën një president të vetëm.
Kjo e kufizon të kuptuarit e tyre për peizazhin politik, sepse ai është mjedisi ku ata u formuan profesionalisht.
Për ta, ideja për të bërë diçka që sfidon Putinin është praktikisht e paimagjinueshme. Ata janë më pak ambiciozë se brezi i mëparshëm – ai që u ngjit në pushtet krahas vetë Putinit – si Nikolai Patrushev (Sekretari i Këshillit të Sigurimit të Kremlinit dhe ish-kreu i FSB-së).
Ai brez i mëparshëm e përjetoi katastrofën e viteve ’90 dhe i kujton shumë mirë vitet ’80 – dekadën e fundit të Bashkimit Sovjetik. Ata e kuptonin shkallën e pushtetit të tyre. Për brezin e ri, situata është ndryshe.
Fillimisht, gjatë epokës sovjetike, Putini ishte një oficer i zakonshëm i KGB-së, ndërsa në vitet ’90 u bë kreu i FSB-së para se të ngjitej në pushtetin politik. Si sillet ai me ish-kolegët e tij?
Para se të fillonte lufta, ai u kujdes t’i jepte disa mësime FSB-së. Ai krijoi një atmosferë represioni selektiv edhe aty.
Me gjasë, gjithçka nisi një ose dy vjet pas pushtimit të Krimesë në vitin 2014, kur pamë valën e parë të arrestimeve të zyrtarëve të lartë.
Që atëherë, personelit të FSB-së u janë hequr të drejta të ndryshme: ata nuk mund të udhëtojnë më jashtë vendit dhe as të mbajnë llogari bankare apo prona të huaja.
Disa oficerë shumë të njohur brenda shërbimit u akuzuan madje për korrupsion – në një mënyrë që poshtëroi të gjithë trupën e agjentëve.
Megjithatë, në fund të fundit, Putini mbështetet gjithnjë e më shumë te shërbimet e inteligjencës për shumë funksione, veçanërisht në lidhje me luftën. A nuk jeni dakord?
Është e vërtetë. Nga njëra anë, Putini po bëhet gjithnjë e më i varur nga FSB-ja, duke pasur parasysh rolet e shumta që po merr përsipër ky shërbim dhe informacionin që ai merr prej tij mbi ecurinë e konfliktit.
Nga ana tjetër, personeli i inteligjencës ka më pak ambicie politike. Ata kanë më pak gjasa se në të kaluarën të ndërhyjnë në arenën politike.
Ndoshta ai llogarit pikërisht në këtë, pasi e kupton psikologjinë e këtij brezi njerëzish të FSB-së. Me gjasë, ai beson se mund t’u heqë çdo lloj autonomie, gjë që i jep atij një ndjesi sigurie. Por, sigurisht, ai nuk mund t’i kontrollojë të gjithë – për arsye të dukshme.
Feliks Dzerzhinsky, revolucionari bolshevik, aleat i Leninit dhe themelues i Çekës, policisë së parë sekrete sovjetike
Çfarë doni të thoni?
Për shembull, edhe nëse ai beson se të gjithë përreth tij kanë frikë prej tij dhe nuk do të thurnin kurrë ndonjë komplot – gjë që ka gjasa të jetë e vërtetë – ai nuk mund ta kuptojë i vetëm se çfarë po ndodh në vend.
Ai nuk mund ta dijë se si po evoluon situata në Siberi për shembull, pa një sistem adekuat për rrjedhën e informacionit jashtë FSB-së.
Si mund ta verifikojë dikush saktësinë e raporteve nëse edhe vetë guvernatorët rajonalë të përfshirë kanë frikë nga shërbimi sekret? Në kohën e Bashkimit Sovjetik, strukturat e Partisë mund të ofronin versionin e tyre të ngjarjeve; sot, nuk ekziston një strukturë e tillë institucionale.
Sipas jush, cilat janë shenjat më të dukshme të ndikimit në rritje të FSB-së gjatë vitit të kaluar? E kam fjalën për shenja që mund të jenë pikërisht para syve të të gjithëve, por që ndoshta jo të gjithë i kanë identifikuar si të tilla.
Rasti i Feliks Dzerzhinskit – revolucionarit bolshevik, aleatit të Leninit dhe themeluesit të Çekës, policisë së parë sekrete sovjetike – është një shembull i mundshëm.
Duket se vendimi për ta rikthyer statujën e tij para ndërtesës së Lubjankës – selisë historike të shërbimeve sekrete – është marrë praktikisht.
Ajo ishte hequr në vitin 1958, gjatë procesit të de-stalinizimit. Kohët e fundit, Putini madje ia vuri emrin e tij akademisë së FSB-së. Është një zhvillim relativisht i ri dhe, për të qenë i sinqertë, mjaft skizofrenik; nuk mendoj se e kuptoj plotësisht.
E kuptoj mentalitetin e njerëzve të FSB-së, por jo deri në atë pikë. Si një njeri racional, nuk mund ta konceptoj se si dikush mund të lavdërojë njëkohësisht dikë për krijimin e policisë sekrete, ndërsa harron se po ai njeri ishte një revolucionar.
Nuk e kuptoj se si udhëheqësit e sotëm rusë mund të përpiqen të jenë trashëgimtarë si të perandorisë cariste, ashtu edhe të Çekës – e cila, në atë kohë, ndihmoi në shkatërrimin e asaj perandorie cariste.
Si mund të pajtohen aspirata të tilla? Megjithatë, nëse e shikon thjesht si çështje të mbrojtjes së një regjimi, atëherë ndoshta ka kuptim. Por e gjithë kjo bisedë rreth rehabilitimit të Dzerzhinskit është relativisht e re.
Çfarë mund të pritet nëse Rusia bëhet një vend i dominuar gjithnjë e më shumë nga shërbimet e saj sekrete, ndërkohë që Putini plaket dhe dobësohet?
Njerëzit ndonjëherë bëjnë krahasime me Bashkimin Sovjetik në vitet e tij të fundit. Por ata harrojnë se KGB-ja – shërbimi sekret i asaj epoke – e mbështeti Perestrojkën.
Ata e bënë këtë për një arsye shumë cinike, praktike dhe në interes të vetvetes: agjentët sekretë donin të çliroheshin nga kontrolli i Partisë Komuniste. Sot, ne nuk përballemi më me lloje të tilla çështjesh, sepse “Rusia e Bashkuar” (partia e Putinit – shën. i red.) është një farsë.
Edhe atëherë, Bashkimi Sovjetik pushtoi një vend tjetër – Afganistanin – megjithatë roli i KGB-së mbeti relativisht i kufizuar. Ajo nuk ishte organizata gjakatare dhe e kalitur në beteja që është FSB-ja sot.
Tani në FSB kemi njerëz që kanë shërbyer në Ukrainë, që kanë kryer tortura, që kanë gjak në duar dhe që e dinë se çfarë është në lojë.
Ata janë shumë më agresivë, më brutalë dhe ndoshta më të organizuar, sepse ndarja e atyre përvojave krijon një ndjesi vëllazërie mes tyre, e cila thjesht nuk ekzistonte në vitet ’80.
A shihni dallime midis objektivave të KGB-së gjatë viteve të fundit të Bashkimit Sovjetik dhe atyre të FSB-së pas më shumë se një çerek shekulli sundimi të Putinit?
Atëherë – në vitet ’80 – njerëzit në qeveri, në Partinë Komuniste, në vetë KGB-në dhe në ushtri, me gjasë ende ushqenin iluzione.
Ata shpresonin për atë që mund të ndodhte pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik. Sot, megjithatë, ata që mbajnë poste përgjegjësie në Rusi nuk ushqejnë më iluzione të tilla.
Ata kanë një vizion shumë, shumë të zymtë për të ardhmen. Këta janë njerëz që e mbajnë mend se si rrodhën ngjarjet kur u shemb Bashkimi Sovjetik.
Nga këndvështrimi i tyre, tabloja është shumë e qartë. Narrativa që ata i thonë vetes për historinë e vendit të tyre është e thjeshtë dhe e drejtpërdrejtë: hera e fundit që Bashkimi Sovjetik i dha fund një lufte – asaj në Afganistan – çoi menjëherë në poshtërimin e shtetit dhe të ushtrisë, si dhe e solli KGB-në në prag të kolapsit.
Këta njerëz nuk duan që historia të përsëritet. Kështu që, për ta, nuk ka dyshim. Ata nuk shqetësohen vërtet për gjendjen e ekonomisë apo për pasojat afatgjata të veprimeve të Kremlinit. Për ta, kjo është një luftë ekzistenciale.
Pallati “Lubyanka” në Moskë, selia e FSB-së dhe, për dekada të tëra, e KGB-së
A mendojnë ata se mbijetesa e organizatës së tyre është në lojë?
Po: nëse do të ndalonin, për ta do të ishte fundi. Dhe ata e dinë këtë.
Përshtypja është gjithmonë se këto organizata të “shtetit të thellë” rus nuk shqetësohen shumë për Ukrainën, gjeopolitikën, rolin e Rusisë në botë apo edhe — siç thoni ju — për ekonominë apo shoqërinë ruse. Ata janë të interesuar të ruajnë dhe të zgjerojnë rolin e tyre, si dhe të bindin Putinin t’u japë buxhete më të mëdha e më shumë detyra që mund t’i kryejnë pa pasur nevojë të kërkojnë miratimin e liderit suprem çdo herë. Ky është gjithashtu një faktor që ndikon në luftë. Natyrisht, kjo ka pasoja për Rusinë, për marrëdhëniet midis Rusisë dhe Ukrainës dhe për pjesën tjetër të botës. Por a ka të bëjë vërtet logjika e FSB-së me vetëruajtjen e organizatës së tyre?
Po, patjetër. Por nga këndvështrimi i tyre, gjërat qëndrojnë ndryshe. Ata kanë një bindje të rrënjosur thellë se shteti rus është i brishtë. Ata besojnë te ideja e brishtësisë së shtetit.
Pse?
Për shkak të shekullit të njëzetë; ata besojnë se gjatë atij shekulli, Rusia kaloi dy katastrofa gjeopolitike: rënien e Perandorisë Ruse pas Luftës së Parë Botërore dhe rënien e Bashkimit Sovjetik.
Në të dyja rastet, ata nuk i kuptojnë vërtet shkaqet, ndaj i thonë vetes: “Ne – shërbimi sekret – jemi forca e brendshme e domosdoshme. Ne mund ta mbrojmë në mënyrë efektive stabilitetin politik”.
Ata besojnë se, nëse do të dështonin, kjo do të çonte menjëherë në diçka të ngjashme me Revolucionin Rus të vitit 1917. Për ta, kjo justifikon gjithçka – represionet, atentatet, helmimet – sepse besojnë se kostoja për Rusinë, nëse ata dështojnë, do të ishte shumë më e lartë.
Vazhdimi i luftës në Ukrainë pafundësisht ndjek pikërisht këtë logjikë të brendshme, apo jo?
Po, absolutisht.
Sipas jush, si mund të shpjegohet fakti që në Perëndim, rrënjët e luftës – të ngulitura thellë brenda Rusisë dhe “shtetit të saj të thellë” – si dhe rreziqet e një regresioni të mëtejshëm të sistemit rus, kuptohen kaq pak dhe diskutohen rrallë?
Në njëfarë mënyre, e kuptoj. Para së gjithash, sepse kjo luftë ka ngjallur emocione të jashtëzakonshme dhe të pazakonta në Perëndim.
Ajo nuk mund të krahasohet, për shembull, me luftën në Afganistan. Ndoshta mund të krahasohet me luftën në Ballkan; sido që të jetë, ajo mbart një ngarkesë të fortë emocionale.
Dhe kur njerëzit udhëhiqen nga emocionet, ata kërkojnë shpjegime të thjeshta në vend që të marrin parasysh kompleksitetin e shkaqeve apo atë që mund të ndodhë më pas.
Ata mund ta përfytyrojnë se, në një moment të caktuar, Rusia do të kalojë një Perestrojkë të re apo diçka të ngjashme.
Por, sërish, kjo do të ishte thjesht një kërkim për një zgjidhje dhe shpjegim të thjeshtë për atë që po ndodh. Dhe kjo është për të ardhur keq, sepse nuk ndihmon.
Gazeta Si – Të paktën 13 persona humbën jetën dhe 39 të tjerë u plagosën në një sulm me dron të kryer nga Ukraina ndaj Nizhnekamsk-ut, një qytet në rajonin e Tatarstanit, i cili ndodhet rreth një mijë kilometra në lindje të Moskës.
Ky sulm renditet ndër më të rëndët të kryera nga Ukraina kundër Rusisë që kur kjo e fundit nisi luftën në vitin 2022.
Ndër objektivat e goditura ishte një rafineri në pronësi të “Tatneft”-it, një kompanie të madhe ruse të energjisë; ajo është një nga objektet më të avancuara teknologjikisht në vend.
Në përgjithësi, Ukraina nuk i merr në shënjestër civilët – ndryshe nga Rusia, e cila e bën shpesh këtë – por përqendrohet te infrastruktura energjetike, veçanërisht te objektet e përpunimit të naftës, me synimin që popullsia civile ta ndiejë ndikimin e luftës pa u goditur drejtpërdrejt.
Kjo strategji ka shkaktuar ndërprerje të shumta të energjisë elektrike dhe racionim të karburantit në pjesë të ndryshme të Rusisë, duke e detyruar vendin të rrisë importet, pavarësisht se është një prodhues i madh nafte.
Autoritetet ruse deklaruan se Ukraina sulmoi 16 rajone të ndryshme gjatë natës dhe pretenduan se kishin rrëzuar më shumë se 450 dronë.
Nga ana e saj, ushtria ukrainase raportoi se kishte goditur me sukses dy rafineri – një në rajonin e Samarës dhe një tjetër në rajonin e Krasnodarit – ndonëse nuk mori përsipër përgjegjësinë për sulmin ndaj objektit në Tatarstan.
Gazeta Si – Gjatë një konference të mbajtur sot, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti ngriti alarmin për forcimin e ushtrisë serbe, duke deklaruar se zgjerimi i kapaciteteve ushtarake të Serbisë lidhet me synimet hegjemoniste ndaj Kosovës.
Sipas tij, Beogradi ka një strategji të caktuar ushtarake dhe politike të lidhur me synimet hegjemoniste ndaj Kosovës.
“Zgjerimi i kapaciteteve ushtarake të Serbisë nuk është thjesht një përpjekje për të modernizuar ushtrinë e saj, po një strategji më e gjerë politike dhe diplomatike që lidhet drejtpërdrejt me synimet hegjemoniste karshi rajonit tonë, e veçanti Kosovës. Retorika e vazhdueshme e liderëve të saj dëshmon vijimësinë e pretendimeve ekspansioniste të Serbisë në rajon, shoqëruar me thirrje për fuqizimin e mëtejshëm të kapaciteteve ushtarake për arritjen e këtij qëllimi” u shpreh ai në kohën kur Vuçiç ka ashpërsuar retorikën e tij duke folur madje edhe për ndryshimin e rrjedhës së lumit Ibër.
Deklarata e Kurtit vjen në një kohë kur në Serbi janë shfaqur sërish mesazhe me përmbajtje kërcënuese ndaj Kosovës.
Sipas raportimeve, në Peruçac është shfaqur një grafit me mbishkrimin “Kur ushtria të kthehet në Kosovë”, një ditë pasi presidenti serb Aleksandër Vuçiç foli për mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër në zonën e Ujmanit.
Të dielën Vuçiç bëri të ditur se për këtë çështje janë angazhuar ekspertë dhe inxhinierë. “Ne tashmë kemi ftuar ekspertët që merren me këtë çështje, sektorin e ndërtimit, inxhinierë dhe të tjerë. Meqë po e maltretojnë kaq shumë popullin tonë, të shohim, kemi arsye të ndryshme për ndryshimin e rrjedhës së Ibrit, dhe pastaj do të shohim se çfarë do të bëjnë shqiptarët dhe si do të sillen”, deklaroi Vuçiç gjatë vizitës në punimet e Urës së Vjetër Hekurudhore në Beograd.
Gazeta Si – Dy personazhe të njohur të botës së krimit, Denis Bajri i grupit të Shkodrës dhe Aldo Gjini i Fushë-Krujës, së bashku me një të tretë, Jurgen Zotajn, u përleshën me njëri-tjetrin, gjatë kohës që ishin në ambientet e paraburgimit të shtunën e 8 gushtit.
Sipas informacioneve të siguruara, të burgosurit të përfshirë në konflikt nuk kanë qenë shokë qelie dhe ndodheshin në sektorë të ndryshëm të institucionit të vuajtjes së dënimit.
Siç shihet dhe në foto, gjatë përleshjes u përdor një send i improvizuar si armë e ftohtë (thikë), e përbërë nga fundi i një tenxhereje të mprehur dhe të prerë, i fiksuar me dru.
Nga dëshmia e një personi që ka dijeni për ngjarjen, mësohet se dy prej të burgosurve kishin shkuar për vizitë tek Denis Bajri. Ata janë takuar me të dhe, pasi kanë biseduar, i kanë propozuar të uleshin së bashku për të pirë një kafe.
Sipas dëshmisë, Denis Bajri ka pranuar të bashkohet me ta dhe të tre janë ulur së bashku. Në fillim takimi ka qenë normal, madje të përfshirët kanë shkëmbyer përshëndetje dhe përqafime, pasi njiheshin më herët.
Por situata ka ndryshuar gjatë momentit kur janë ulur për kafe. Pikërisht aty ka nisur debati mes tyre, i cili më pas ka përshkallëzuar në konflikt fizik dhe ka përfunduar me plagosjen e dy prej të burgosurve.
Bajri ka deklaruar para hetuesve se fillimisht është sulmuar me sendin e improvizuar dhe se më pas ka arritur t’ia marrë atë njërit prej të dënuarve dhe është kundërpërgjigjur.
Motivi i saktë i debatit mbetet ende i paqartë. Personat e përfshirë nuk kanë dhënë, të paktën deri tani, një version të plotë mbi atë që ka shkaktuar përplasjen, ndërsa motivi po hetohet nga strukturat përkatëse të burgjeve dhe Prokuroria.
Sipas burimeve, të burgosurit kanë dhënë vetëm një version sipërfaqësor të ngjarjes, duke pretenduar se ishin të njohur me njëri-tjetrin dhe se konflikti nisi gjatë bisedës për kafe.
Pas incidentit, masat e sigurisë kanë qenë të menjëhershme. Dy të burgosurit e tjerë janë transferuar nga burgu i Fierit. Sipas informacionit paraprak, njëri është dërguar në Burrel, ndërsa tjetri në Korçë. Në burgun e Fierit ka mbetur vetëm Denis Bajri.
Gazeta Si – Sali Berisha ka kritikuar deklaratën e presidentit ukrainas Volodymir Zelenski, i cili gjatë një vizite zyrtare në Beograd, në krah të homologut të tij, Aleksandër Vuçiç, theksoi se Ukraina nuk do e njohë pavarësinë e Kosovës.
Sipas kreut të PD, kjo është një deklaratë krejtësisht e papranueshme dhe se pavarësia e Kosovës është njohur nga Gjykata Ndërkombëtare Penale.
“Shpreh keqardhje për deklaratën e Zelenskyt. Pavarësia e Kosovës është e njohur nga Gjykata e Drejtësisë Ndërkombëtare. Pavarësisht qëndrimit të Ukrainës, Shqipëria dhe Kosova janë solidarizuar me luftën heroike të popullit ukrainas kundër agresionit barbar rus, – u shpreh Berisha. – Është deklaratë krejtësisht e papranueshme. Shqiptarët duhet ta mbështesin Ukrainën në luftë ndaj Rusisë. Ne nuk harrojmë këtë deklaratë, por nuk mund të ndryshojmë qëndrimin ndaj agresionit rus”, u shpreh kryedemokrati Berisha.
Ndërkohë, flamuri i Ukrainës, i vendosur në qendër të Prishtinës me mbishkrimin “Free Ukraine”, është hequr.
Ky veprim erdhi pikërisht pas deklaratës së Zelenskit se Ukraina nuk do ta njohë pavarësinë e Kosovës. Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, ka reaguar duke theksuar se solidariteti i Kosovës me popullin ukrainas mbetet i palëkundur, por shtetësia e Kosovës duhet të respektohet.
Rama ka deklaruar se Prishtina do të qëndrojë përkrah popujve që përballen me luftë, dhunë dhe persekutim, por asnjë kauzë nuk mund të ndërtohet duke cenuar dinjitetin dhe sakrificën e popullit të Kosovës.
Deklarata e Zelenskit erdhi gjatë vizitës së tij në Beograd, ku ai përsëriti qëndrimin e Ukrainës për mosnjohjen e pavarësisë së Kosovës dhe vlerësoi qëndrimin e Serbisë ndaj integritetit territorial të Ukrainës.
Gazeta Si – Nga 7 gushti kanë hyrë në fuqi ndryshimet e reja në Kodin Rrugor, të cilat sjellin masa më të ashpra për drejtuesit që shkelin rregullat e qarkullimit.
Drejtori i Policisë Rrugore, Perlat Vatoci, ka prezantuar ndryshimet dhe ka bërë apel për më shumë përgjegjshmëri në rrugë.
Një nga masat më të forta lidhet me drejtimin e automjetit pa leje drejtimi. Personave që kapen duke drejtuar mjet pa qenë të pajisur me patentë, e drejta për t’u pajisur me leje drejtimi u shtyhet deri në 1 vit, ndërsa për të miturit kjo periudhë shkon deri në 2 vjet.
Po ashtu, Vatoci deklaroi se janë ashpërsuar ndjeshëm edhe masat për drejtimin e automjetit nën efektin e alkoolit.
Leja e drejtimit hiqet përgjithmonë kur një drejtues rezulton me më shumë se 0.5 g/l alkool në gjak, nëse më parë është konstatuar dhe ndëshkuar për drejtim mjeti nën ndikimin e alkoolit ose në gjendje të dehur.
Sipas Policisë Rrugore, masa synon të adresojë numrin e aksidenteve me pasoja të rënda që lidhen me drejtimin e mjeteve nën efektin e alkoolit.
Ndryshime të tjera prekin sjelljet agresive dhe të rrezikshme në rrugë, veçanërisht në zonat urbane, pranë shkollave, kryqëzimeve dhe degëzimeve.
Për shkelje të tilla, përfshirë mosrregullimin e shpejtësisë në rrugë me fushëpamje të kufizuar, ndryshimet e shpeshta të korsisë pa sinjalizim dhe manovrat që rrezikojnë përdoruesit e tjerë të rrugës, gjoba është rritur nga 20 mijë në 60 mijë lekë.
Përdorimi i telefonit celular gjatë drejtimit nuk ndëshkohet më vetëm për drejtuesit e automjeteve.
Kodi i ri parashikon sanksionim edhe për përdorimin e telefonit gjatë drejtimit të biçikletave, motomjeteve deri në 50 cc dhe monopatinave me motor.
Ndërkohë, për drejtuesit e automjeteve është ashpërsuar edhe rregulli për përsëritjen e shkeljes: patenta pezullohet pas dy ndëshkimeve brenda të njëjtit vit për përdorimin e telefonit, nga tre shkelje që kërkoheshin më parë.
Policia e konsideron përdorimin e celularit një ndër faktorët kryesorë që çon në humbjen e kontrollit mbi mjetin dhe në aksidente.
Masa të posaçme janë vendosur edhe për personat që kanë marrë patentën gjatë 24 muajve të fundit.
Për këtë kategori parashikohen rregulla të veçanta lidhur me drejtimin nën ndikimin e alkoolit, si dhe kufizime specifike të shpejtësisë.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm është heqja e mundësisë për të shmangur pezullimin e patentës përmes pagesës së një shume sa dyfishi i gjobës maksimale.
Deri më 7 gusht, në disa raste drejtuesi që ndëshkohej me gjobë dhe pezullim të patentës mund të zgjidhte pagesën e dyfishit të masës maksimale administrative, duke shmangur pezullimin.
Kjo mundësi është hequr. Në rastet kur Kodi parashikon pezullimin e lejes së drejtimit, ajo tashmë pezullohet automatikisht.
Policia Rrugore ka njoftuar se strukturat në të gjithë vendin janë informuar për ndryshimet dhe janë udhëzuar për zbatimin e tyre.
Kriza në FIFA përshkallëzohet. Tre konfederata të mëdha kritikojnë ashpër presidentin Gianni Infantino dhe paralajmërojnë diskutime për gara alternative.
UEFA, Konfederata Aziatike e Futbollit (AFC) dhe CONCACAF i kanë kërkuar presidentit të FIFA-s, Gianni Infantino, të largohet nga posti, duke e akuzuar për humbje të besimit dhe mungesë llogaridhënieje.
Në një letër të përbashkët, presidentët Aleksander Čeferin, Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa dhe Victor Montagliani kritikojnë mënyrën se si Infantino ka menaxhuar krizën rreth projektit të dështuar Football Forward Enterprise (FFE).
“Udhëheqja në futboll nuk është zotërim”, thuhet në letër, ku theksohet se drejtuesit duhet t’i shërbejnë futbollit dhe jo të kërkojnë kontroll mbi të.
Tre konfederatat kërkojnë gjithashtu një hetim të pavarur për çështjen, duke argumentuar se problemi nuk ishte thjesht një gabim komunikimi, por një dështim serioz në gjykim dhe në respektimin e institucioneve të futbollit.
Gara alternative në horizont?
Përplasja mund të ketë pasoja më të mëdha. UEFA, AFC dhe CONCACAF kanë nisur diskutime paraprake për mundësinë e organizimit të garave të reja, ndërsa është ngritur edhe mundësia e bojkotimit të disa aktiviteteve të FIFA-s.
Megjithatë, qëndrimi nuk është i njëjtë në të gjitha konfederatat. CAF dhe CONMEBOL kanë shprehur mbështetje për Infantinon, ndërsa shumica e federatave jashtë Evropës nuk e kanë kritikuar publikisht presidentin e FIFA-s.
Ndërkohë, gara për pasardhësin e Infantinos mund të nisë zyrtarisht së shpejti. Kandidatët për zgjedhjet e FIFA-s duhet të deklarojnë kandidaturën e tyre deri më 18 nëntor.
Mes emrave që përfliten si alternativë është edhe presidenti i CONCACAF, Victor Montagliani.
Përplasja e fundit përbën një nga sfidat më të mëdha ndaj drejtimit të Infantinos dhe mund të përcaktojë jo vetëm të ardhmen e tij në FIFA, por edhe mënyrën se si do të qeveriset futbolli botëror në vitet e ardhshme.
Inteligjenca artificiale po përdoret për të krijuar viruse që mund të shkatërrojnë bakteret rezistente ndaj antibiotikëve- një zhvillim premtues për mjekësinë, por që ngre edhe pyetje serioze për biosigurinë.
Shkencëtarët në Universitetin e Stanfordit kanë përdorur modelin e inteligjencës artificiale Evo 2 për të projektuar bakteriofagë- viruse që infektojnë dhe vrasin bakteret.
Në laborator, një përzierje prej 16 bakteriofagësh të krijuar nga AI arriti të vriste bakteret E. coli që kishin zhvilluar rezistencë ndaj antibiotikëve.
Rezultati shihet si një hap i rëndësishëm në kërkimin për mënyra të reja për të luftuar superbakteret, ndërsa rezistenca ndaj antibiotikëve po bëhet një problem gjithnjë e më serioz në mbarë botën.
Një nga avantazhet e përdorimit të disa fagëve njëkohësisht është se bakteret do ta kenë më të vështirë të zhvillojnë rezistencë ndaj të gjithë kombinimit.
Studiuesit shpresojnë që në të ardhmen kjo metodë të përdoret edhe kundër baktereve të tjera që shkaktojnë sëmundje, përfshirë ato përgjegjëse për tuberkulozin dhe infeksionet MRSA.
Një hap përpara, por edhe një rrezik
Evo 2 është bërë i disponueshëm si model me burim të hapur, gjë që ka ngritur shqetësime për biosigurinë. Ekspertët paralajmërojnë se teknologji të tilla mund të keqpërdoren nga persona që synojnë të krijojnë agjentë biologjikë të rrezikshëm.
Studiuesit e Evo 2 kanë marrë masa për të kufizuar rreziqet dhe kanë përjashtuar nga të dhënat e trajnimit patogjenët që infektojnë njerëzit dhe organizmat komplekse.
Megjithatë, ndërsa inteligjenca artificiale bëhet gjithnjë më e fuqishme, shkencëtarët theksojnë se do të jetë e nevojshme të gjendet një ekuilibër mes hapjes së kërkimit shkencor dhe masave të forta të sigurisë.
Zhvillimi i bakteriofagëve me ndihmën e AI mund të hapë një rrugë të re kundër superbaktereve. Por i njëjti përparim teknologjik tregon edhe sa e rëndësishme është që zhvillimet në biologjinë e avancuar të shoqërohen me rregulla të qarta sigurie.
Nga Gazeta Si- Për sa kohë EUR/USD do të tregtohet nën vlerën 1.158, trendi do të jetë rënës me target 1.145. Tregtimi mbi vlerën 1.158 do të pasohet nga tentativa e testimit të rezistencss 1.1735.
Për sa kohë GBPUSD do të tregtohet mbi vlerën 1.346, trendi do të jetë pozitiv me objektiv 1.363. Tregtimi nën vlerën 1.346 do të pasohej nga rënie e mëtejshme drejt suportit 1.337.
Për sa kohë USDJPY do të tregtohet nën vlerën 158, trendi do të jetë bearush (rënës) me target 154.5. Tregtimi mbi vlerën 158 hap rrugën për avancim të mëtejshëm me objektiv 159.1.
Për sa kohë DOW JONES do të tregtohet nën vlerën 54200, trendi do të jetë negativ në target 53300. Tregtimi mbi vlerën 54200 rikthen tentativën e testimit të majës së arritur javën e kaluar 54750.
Për sa kohë BRENT CRUDE OIL do të tregtohet nën vlerën 77.4, trendi do të jetë rënës me target 75.7. Tregtimi mbi vlerën 77 4 do të ndiqej nga avancim i mëtejshëm me objektiv 80.
Për sa kohë BTCUSD do të tregtohet mbi vlerën 64800, trendi do të jetë pozitiv me objektiv 69000. Tregtimi nën vlerën 64800 do të pasohej nga tentativa e testimit të suportit 64300.
Gazeta Si – Një 70-vjeçar është arrestuar në Tiranë, pasi dyshohet se është autori i dy zjarrvënieve të regjistruara gjatë dy ditëve të fundit në Lundër dhe Shkozë.
Policia bën me dije se i arrestuari, me inicialet S. A., u identifikua pas veprimeve hetimore dhe operacionale të kryera nga shërbimet e Komisariatit të Policisë Nr. 1.
Sipas hetimeve, më 9 gusht, në fshatin Lundër, 70-vjeçari dyshohet se ka ndezur zjarr pranë magazinave të Bashkisë së Tiranës.
Një ditë më parë, më 8 gusht, ai dyshohet se ka ndezur zjarr pranë disa shkurreve në afërsi të një kabine elektrike në Shkozë.
Zbulim i jashtëzakonshëm pranë brigjeve të Siçilisë. Një anije e mbytur e epokës romake, që ndoshta daton midis shekujve 2 dhe 1 para Krishtit, është gjetur larg brigjeve të Mazara del Vallo, në një thellësi prej 46 metrash.
Ministri i Kulturës, Alessandro Giuli, e ka përshkruar atë si një nga zbulimet më të rëndësishme arkeologjike nënujore të viteve të fundit.
“I përgëzoj Karabinierët, njësitë e tyre të specializuara dhe Mbikëqyrjen Detare të Rajonit Siçilian për ekspertizën dhe përkushtimin që e bënë të mundur këtë rezultat. Deti vazhdon të na japë mbrapsht fragmente të çmuara të historisë sonë dhe rrënojat e Mazara del Vallo na tregojnë për njerëzit, rrugët dhe tregtinë që e bënë Mesdheun një udhëkryq qytetërimesh. Hulumtimet do të vazhdojnë për të zbuluar historinë e saj dhe për ta ndarë atë me publikun”, tha Giuli.
Më shumë se 90,000 rosa prej gome janë hedhur në lumin Çikago nga një kamion në urën Columbus Drive. Rosat notojnë poshtë lumit përpara se stafi të zgjedhë rosën fituese dhe të largojë të tjerat me rrjeta peshkimi.
Gara mbledh fonde për Lojërat Olimpike Speciale të Illinois, të cilat organizojnë gara për njerëzit me aftësi të kufizuara në të gjithë shtetin.
Pjesëmarrësit mund të sponsorizojnë rosa individuale ose grupe prej gjashtë rosash, me të ardhurat që ndihmojnë në sigurimin e vakteve dhe medaljeve për atletët.
Mbledhja e fondeve ka mbledhur më shumë se 480,000 dollarë deri më sot.
Gazeta Si – Një motor, i cili dyshohet se u përdor nga grabtitësit e argjendarisë në Paskuqan pak ditë më parë, u gjet këtë të hënë nga Policia e Tiranës.
Pasi morën bizhuteritë në argjendarinë “Luani”, ata përdorën motorin pa targa për të humbur gjurmët nëpër rrugët periferike të Kamzës.
Motori me ngjyrë të kuqe u gjet i braktisur në një liqen në Zall Herr, rreth 14 kilometra larg Paskuqanit.
Pavarësisht zbulimit të mjetit, ende nuk ka asnjë gjurmë nga autorët e grabitjes së ndodhur më 5 gusht, ku dy persona, të maskuar dhe me kallashnikovë, hynë brenda në argjendari dhe arritën të merrnin me vete bizhuteri që e kalojnë vlerën e 1.5 milionë lekëve.
Dyshohet se njëri prej autorëve kishte shkuar në argjendari një ditë para grabitjes për të patur dijeni të plotë mbi bizhuteritë e shtrenjta.
Autorët dyshohet të jenë njohës të mirë të zonës. Referuar kamerave të sigurisë, grabitësit kanë shmangur lëvizjet nëpër rrugët kryesore.
Sipas burimeve nga grupi hetimor, nuk përjashtohet mundësia që ata të kenë pasur bashkëpunëtorë të tjerë.
Më shumë se 130,000 njerëz largohen nga rajoni i Ballkanit çdo vit. Pse po largohen të rinjtë dhe a janë subvencionet e shpallura nga politikanët rajonalë një nxitje e mjaftueshme për t’u kthyer?
Mario (30), Mijat (29) dhe Matija (22) duket se nuk kanë asgjë të përbashkët. Njëri është nga Tuzla, tjetri nga Negotini, i treti nga Zagrebi. Ata kanë mbaruar shkolla të mesme dhe universitete të ndryshme, kanë profesione të ndryshme dhe nuk e njohin njëri-tjetrin.
Ajo që kanë të përbashkët është se vijnë nga Ballkani. Dhe se jetojnë jashtë vendit ose planifikojnë të largohen.
Të tre i thonë DW se nuk e morën vendimin për t’u larguar brenda natës. Edhe pse motivet e tyre për t’u larguar ishin të ndryshme, arsyet janë të njëjta: çrregullimi i sistemit dhe mungesa e organizimit të shoqërisë.
“Pse njerëzit largohen nga Kroacia? Asgjë nuk funksionon atje! Transporti publik, kopshtet, nuk ka punë, nuk ka apartamente, gjithçka është e shtrenjtë. Njerëzit duan të jetojnë në vende ku funksionon, nuk ka të bëjë vetëm me paratë”, thotë Matija, i cili jeton në qytetin gjerman të Mainzit që nga mosha 16 vjeç.
Se ata nuk janë të vetëm në vendimin e tyre për të emigruar dëshmohet nga fakti se mesatarisht rreth 133,500 njerëz largohen nga Ballkani çdo vit. Kjo tregohet nga baza e të dhënave e Organizatës Ndërkombëtare për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD), e cila regjistron numrin e njerëzve që janë zhvendosur në një vend në një vit të vetëm.
Edhe pse nuk ka statistika zyrtare për numrin e atyre që largohen nga vendi në nivel kombëtar (përveç Kroacisë), të dhënat e OECD-së për 31 vende tregojnë se në periudhën nga viti 2019 deri në vitin 2023 – viti i fundit për të cilin ka të dhëna të disponueshme – një total prej më shumë se 660,000 njerëz u larguan nga Serbia, Kroacia, Mali i Zi dhe Bosnja dhe Hercegovina.
Sipas këtyre të dhënave, vendi kryesor për sa i përket “ikjes së trurit” është Kroacia, nga e cila ikin rreth 47,000 banorë çdo vit. Kroacia ka rreth 3.8 milionë qytetarë. Më pas në këtë listë famëkeqe është Serbia, e cila humbet mesatarisht 43,000 banorë çdo vit, ndërsa rreth 40,000 qytetarë largohen nga Bosnja dhe Hercegovina çdo vit.
Në vitin 2023, Sekretarja e Përgjithshme e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, Majlinda Bregu, njoftoi se, sipas vlerësimeve, rajoni i Ballkanit Perëndimor do të humbasë midis një të katërtën dedi në gjysmën e qytetarëve të saj të rinj të kualifikuar dhe të arsimuar në dekadat e ardhshme. Ajo theksoi shkallën e lartë të papunësisë, varfërinë dhe përjashtimin si disa nga arsyet kryesore.
Pse po largohen të rinjtë?
Edhe pse migrimi nga Ballkani nuk është “nga dje”, ekspertët tregojnë se faktorët kanë ndryshuar në 30 vitet e fundit.
Demografi Vladimir Nikitoviq nga Instituti i Shkencave Sociale në Beograd shpjegon për DW se, ndryshe nga të ashtuquajturit faktorë shtytës që dikur dominonin dhe që kryesisht kishin të bënin mearsye ekonomike, sot njerëzit motivohen edhe nga faktorët e kënaqësisë ose pakënaqësisë me gjendjen e shoqërisë.
Megjithatë, ndonëse cilësia e jetës është një faktor i rëndësishëm, Nikitoviq vëren se ajo ndryshon në varësi të llojit të profesionit dhe se është e vështirë të thuhet me siguri se është bërë më e rëndësishme se të ardhurat.
“Për njerëzit me arsim të lartë, të cilët si rregull kanë pritje më të larta nga jeta, cilësia e jetës dhe të gjithë faktorët që nuk lidhen ekskluzivisht me paratë ose pagën janë shumë lart në listën e prioriteteve”, thekson ai dhe shton: “Nga ana tjetër, për njerëzit që janë në profesione të tjera, kryesisht duke kryer punë manuale, ku ndryshimet në të ardhura janë shpesh pesë ose gjashtë herë më të mëdha se këtu, është mjaft logjike që faktori ekonomik është ende vendimtar. Kjo është ende pjesa më e madhe e njerëzve që largohen”.
Kur u pyet se si ngjarjet aktuale politike reflektojnë nëmotivimin e të rinjve për t’u larguar/qëndruar në vend, Nikitoviq tha se ato sigurisht që kanë një ndikim, por ato reflektojnë shumë më tepër në potencialin e largimit sesa në vetë largimin.
“Rrethanat politike flasin më shumë për gjendjen e shoqërisë sesa nëse dikush do të migrojë vërtet. Kur të rinjtë thonë se do të largoheshin dhe përmendin situatën politike ose gjendjen e shoqërisë si arsye, kjo flet më shumë për kënaqësinë e tyre me kushtet sociale, sesa nëse ata do të largohen vërtet për këtë arsye”, thekson ai.
A mund të kthehen të rinjtë me para?
Ndryshe nga Bosnjë-Hercegovina, ku ende nuk ka një program zyrtar shtetëror për të inkurajuar kthimin e të rinjve, udhëheqësit serbë dhe kroatë janë përpjekur përsëri në javët e fundit të tërheqin të rinj nga jashtë me masa të reja.
Gjatë njërit prej fjalimeve të tij zgjedhore, këtë herë në Svilajnac, Presidenti serb Aleksandar Vuçiq njoftoi subvencione për të kthyerit, pa specifikuar se sa do të arrinin ato.
Aktualisht, Serbia ka masa në formën e ndihmës administrative dhe mbështetjes për punësim, si dhe një lehtësim tatimor pesëvjeçar në formën e një uljeje prej 70 përqind të bazës tatimore dhe të kontributeve. Me fjalë të tjera, taksapaguesve të sapovendosur u ngarkohen taksa vetëm mbi 30 përqind të të ardhurave të tyre.
Kryeministri kroat Andrej Plenkoviq është disi më bujar, sepse investimet në të kthyerit janë në miliona. Ato variojnë nga një përjashtim pesëvjeçar nga pagesa e taksës mbi të ardhurat deri në një shumë prej 27.000 eurosh për të filluar biznesin e tyre.
Edhe pse masa të tilla janë sigurisht të rëndësishme, bashkëbiseduesit e DW besojnë se ato ende nuk janë një nxitje e mjaftueshme për të rinjtë që të kthehen.
Nenad Jovetiq, drejtor i Institutit për Zhvillim dhe Inovacion (IRI), thekson se një sistem cilësor arsimor dhe shëndetësor do të ishte me rëndësi kyçe si masë, dhe se përmirësimi i tyre mund të tërheqë shumë qytetarët, pavarësisht nga mosha e tyre.
“Pagat dhe të ardhurat janë të rëndësishme, por kur bëhet fjalë për shëndetin ose arsimimin e fëmijëve tuaj, nëse mund t’ua ofroni këtë të rinjve që kanë emigruar më parë – kjo do të ishte gjëja e duhur për t’u bërë”, thekson ai.
Demografi Nikitoviq pajtohet dhe i sheh këto masa më shumë si “një truk politik sesa si një masë që mund ta ndryshojë vërtet situatën”.
“Shumica e këtyre njerëzve nuk kanë besim të mjaftueshëm në shoqëri, ose në shtetin dhe mënyrën se si funksionon sistemi. Kjo është arsyeja pse mendoj se stimujt financiarë janë vetëm dytësorë – është shumë më e rëndësishme që njerëzit të ndiejnë se ka një perspektivë dhe mundësi për përparim.”
Mario, Mijat dhe Matija konfirmojnë se arsyet financiare nuk janë motivimi kryesor për t’u larguar. Ata thonë se do të preferonin ta shihnin sistemin të funksiononte.
Kjo është arsyeja pse ata u thonë politikanëve të njëjtën gjë në mënyra të ndryshme – zgjidhni problemet sistemike dhe ne do të kthehemi pa asnjë nxitje. (DW)
Zhurma mund të jetë bezdisëse, por shkenca nuk tregon se kërcitja e gishtave shkakton artrit. Ja çfarë ndodh në të vërtetë në nyjet tona.
Për shumë njerëz, kërcitja e gishtave është një zakon i përditshëm. Për vite me radhë është besuar se kjo mund të shkaktojë artrit, por studimet shkencore nuk e mbështesin këtë ide.
Madje, mjeku Donald Unger i kërciti gishtat e dorës së majtë për rreth 50 vjet, ndërsa të djathtën e la të paprekur, pikërisht për të testuar këtë teori. Në fund, nuk u gjetën shenja artriti në asnjërën dorë.
Çfarë ndodh kur kërcasim gishtat?
Nyjet janë të mbushura me lëng sinovial, i cili ndihmon në lubrifikimin e tyre. Kur nyja tërhiqet ose përkulet, hapësira brenda saj zgjerohet dhe presioni bie. Si rezultat, gazrat e tretur në lëng formojnë flluska.
Zhurma karakteristike e kërcitjes lidhet me ndryshimet e shpejta të këtyre flluskave brenda nyjes.
A dëmtohen gishtat?
Në përgjithësi, jo.
Studime të ndryshme kanë treguar se njerëzit që kërcasin rregullisht gishtat nuk kanë rrezik më të madh për osteoartrit sesa ata që nuk e bëjnë këtë. As lidhja me dobësimin e kapjes së dorës nuk është konfirmuar në mënyrë të qëndrueshme.
Megjithatë, ekziston një paralajmërim: kërcitja me forcë të madhe mund të shkaktojë dëmtime të rralla të tendinave ose të nyjeve.
Nëse kërcitja shoqërohet me dhimbje, ënjtje, mpirje ose kufizim të lëvizjes, atëherë nuk duhet injoruar dhe është mirë të konsultoheni me mjekun
Për disa njerëz, kërcitja sjell një ndjesi të përkohshme lehtësimi ose lëvizshmëri më të madhe të nyjes.
Pra, nëse e bëni pa dhimbje dhe pa ushtruar forcë të tepruar, nuk ka arsye mjekësore për t’u shqetësuar se do të merrni artrit vetëm nga kërcitja e gishtave.
Në fund, dëmi më i madh mund të jetë thjesht social: zhurma mund të bezdisë njerëzit përreth.
Pak minuta diell mund të jenë të dobishme për shëndetin, por ekspozimi i tepërt rrit ndjeshëm rrezikun për lëkurën. Ku qëndron ekuilibri?
Për dekada, lëkura e nxirë u konsiderua simbol i shëndetit dhe mirëqenies. Fotot e Coco Chanel të kthyera nga Mesdheu në vitet 1920 ndihmuan në përhapjen e këtij trendi. Por sot shkenca e sheh diellin me më shumë kujdes.
Rrezet e diellit ndihmojnë trupin të prodhojë vitaminë D, e rëndësishme për kockat, muskujt dhe sistemin imunitar. Drita natyrale ndihmon gjithashtu në rregullimin e gjumit, humorit dhe ritmit biologjik.
Por kjo nuk do të thotë se sa më shumë diell, aq më mirë.
Sa kohë duhet të qëndrojmë në diell?
Nuk ekziston një kohë e njëjtë për të gjithë. Kjo varet nga lloji i lëkurës, stina, vendndodhja dhe intensiteti i rrezatimit UV.
Në përgjithësi, ekspertët rekomandojnë ekspozime të shkurtra dhe të rregullta, pa arritur deri te skuqja apo djegia e lëkurës. Për prodhimin e vitaminës D, rrezet UVB janë më efektive rreth mesditës, por në këtë periudhë edhe rreziku i dëmtimit nga UV është më i lartë.
Njerëzit me lëkurë më të errët mund të kenë nevojë për më shumë kohë për të prodhuar të njëjtën sasi vitamine D, ndërsa personat me lëkurë shumë të çelët duhet të jenë më të kujdesshëm.
Ekspozimi i tepërt ndaj rrezeve ultraviolet është një nga faktorët kryesorë të kancerit të lëkurës. Ai shkakton gjithashtu plakje të parakohshme, njolla dhe dëmtime të syve.
Prandaj, kur indeksi UV është i lartë, rekomandohen hije, veshje mbrojtëse, syze dielli dhe krem kundër diellit.
Edhe shmangia totale e diellit nuk është zgjidhje. Njerëzit që marrin shumë pak dritë natyrale mund të kenë nivele të ulëta të vitaminës D, veçanërisht gjatë dimrit. Në këto raste, ushqimi ose suplementet mund të jenë alternativa më të sigurta.
Në fund, rregulli është i thjeshtë: dielli është i dobishëm në sasi të moderuara, por djegia dhe ekspozimi i zgjatur nuk sjellin përfitime shtesë. Pak dhe shpesh është më mirë se shumë dhe rrallë.
Login
